Śalyaparva Adhyāya 47
शल्यपर्व • अध्यायः 47
Śalyaparva Adhyāya 47 of the classical Mahābhārata with 62 verses.
Total: 62 Verses
•
Citations: MBh 9.47.1–62
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 3 (Verses 30 shown)
ततस्तीर्थवरं रामो ययौ बदरपाचनम् । तपस्विसिद्धचरितं यत्र कन्या धृतव्रता ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तीर्थवरं
ततस् [ind]
ततस्तीर्थवरं
तीर्थ [mn]
ततस्तीर्थवरं
वर [adj]
रामो
राम [m]
ययौ
या [2. Ā.]
बदरपाचनम्
बदरपाचन [n]
तपस्विसिद्धचरितं
तपस्विन् [m]
तपस्विसिद्धचरितं
सिद्ध [m]
तपस्विसिद्धचरितं
चर् [1. Ā.]
यत्र
यत्र [ind]
कन्या
कन्या [f]
धृतव्रता
धृतव्रत [adj]
भरद्वाजस्य दुहिता रूपेणाप्रतिमा भुवि । स्रुचावती नाम विभो कुमारी ब्रह्मचारिणी ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तास्तु
तद् [pron]
तास्तु
तु [ind]
सर्वा
सर्व [pron]
विशालाक्ष्यो
विशाल [adj]
विशालाक्ष्यो
अक्ष [adj]
रूपेणाप्रतिमा
रूप [n]
रूपेणाप्रतिमा
अप्रतिम [adj]
भुवि
भू [f]
स्रुचावती
स्रुचावती [f]
नाम
नाम [ind]
विभो
विभु [adj]
कुमारी
कुमारी [f]
ब्रह्मचारिणी
ब्रह्मचारिन् [adj]
तपश्चचार सात्युग्रं नियमैर्बहुभिर्नृप । भर्ता मे देवराजः स्यादिति निश्चित्य भामिनी ॥
English Translation
That beautiful damsel, observing various kinds of vows, practised the austerest of penances, moved by the desire of obtaining the Lord of the celestials for her husband.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तपश्चचार
तपस् [n]
तपश्चचार
चर् [1. Ā.]
सात्युग्रं
तद् [pron]
सात्युग्रं
अति [ind]
सात्युग्रं
उग्र [adj]
नियमैर्
नियम [m]
बहुभिर्
बहु [adj]
नृप
नृप [m]
भर्ता
भर्तृ [m]
मे
मद् [pron]
देवराजः
देवराज [m]
स्याद्
अस् [2. P.]
इति
इति [ind]
निश्चित्य
निश्चि [5. Ā.]
भामिनी
भामिनी [f]
समास्तस्या व्यतिक्रान्ता बह्व्यः कुरुकुलोद्वह । चरन्त्या नियमांस्तांस्तान्स्त्रीभिस्तीव्रान्सुदुश्चरान् ॥
English Translation
Many years passed away, O chief of Kuru's race, during which that damsel continually practised those various kinds of vows exceedingly difficult for women to practise.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
समास्तस्या
समा [f]
समास्तस्या
तद् [pron]
व्यतिक्रान्ता
व्यतिक्रम् [1. P.]
बह्व्यः
बहु [adj]
कुरुकुलोद्वह
कुरु [m]
कुरुकुलोद्वह
कुल [n]
कुरुकुलोद्वह
उद्वह [adj]
चरन्त्या
चर् [1. Ā.]
नियमांस्तांस्तान्
नियम [m]
नियमांस्तांस्तान्
तद् [pron]
नियमांस्तांस्तान्
तद् [pron]
स्त्रीभिस्तीव्रान्
स्त्री [f]
स्त्रीभिस्तीव्रान्
तीव्र [adj]
सुदुश्चरान्
सु [ind]
सुदुश्चरान्
दुश्चर [adj]
तस्यास्तु तेन वृत्तेन तपसा च विशां पते । भक्त्या च भगवान्प्रीतः परया पाकशासनः ॥
English Translation
The worshipful chastiser of Paka at last became pleased with her, for her penances and reverence shown to him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्यास्तु
तद् [pron]
तस्यास्तु
तु [ind]
तेन
तद् [pron]
वृत्तेन
वृत्त [n]
तपसा
तपस् [n]
च
च [ind]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
भक्त्या
भक्ति [f]
च
च [ind]
भगवान्
भगवत् [adj]
प्रीतः
प्री [9. Ā.]
परया
पर [pron]
पाकशासनः
पाकशासन [m]
आजगामाश्रमं तस्यास्त्रिदशाधिपतिः प्रभुः । आस्थाय रूपं विप्रर्षेर्वसिष्ठस्य महात्मनः ॥
English Translation
The powerful Lord of the celestials then came to that hermitage, having assumed the form of the great Rishi Vashishtha.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आजगामाश्रमं
आगम् [6. P.]
आजगामाश्रमं
आश्रम [mn]
तस्यास्त्रिदशाधिपतिः
तद् [pron]
तस्यास्त्रिदशाधिपतिः
त्रिदश [m]
तस्यास्त्रिदशाधिपतिः
अधिपति [m]
प्रभुः
प्रभु [adj]
आस्थाय
आस्था [1. Ā.]
रूपं
रूप [n]
विप्रर्षेर्
विप्र [m]
विप्रर्षेर्
ऋषि [m]
वसिष्ठस्य
वसिष्ठ [m]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
सा तं दृष्ट्वोग्रतपसं वसिष्ठं तपतां वरम् । आचारैर्मुनिभिर्दृष्टैः पूजयामास भारत ॥
English Translation
Seeing that best of ascetics, viz., Vashishtha, of the austerest penances, she adored him, O Bharata, according to the rites observed by ascetics.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सा
तद् [pron]
तं
तद् [pron]
दृष्ट्वोग्रतपसं
दृश् [6. P.]
दृष्ट्वोग्रतपसं
उग्र [adj]
दृष्ट्वोग्रतपसं
तपस् [n]
वसिष्ठं
वसिष्ठ [m]
तपतां
तप् [4. Ā.]
वरम्
वर [adj]
आचारैर्
आचार [m]
मुनिभिर्
मुनि [m]
दृष्टैः
दृश् [6. P.]
पूजयामास
पूजय् [10. Ā.]
भारत
भारत [m]
उवाच नियमज्ञा च कल्याणी सा प्रियंवदा । भगवन्मुनिशार्दूल किमाज्ञापयसि प्रभो ॥
English Translation
Conversant with vows, the auspicious and sweet-speeched damsel addressed him, saying-"O worshipful one, O foremost of ascetics, tell me your commands, O lord.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उवाच
वच् [2. P.]
नियमज्ञा
नियम [m]
नियमज्ञा
ज्ञ [adj]
च
च [ind]
कल्याणी
कल्याण [adj]
सा
तद् [pron]
प्रियंवदा
प्रियंवद [adj]
भगवन्मुनिशार्दूल
भगवत् [adj]
भगवन्मुनिशार्दूल
मुनि [m]
भगवन्मुनिशार्दूल
शार्दूल [m]
किम्
क [pron]
आज्ञापयसि
आज्ञापय् [10. Ā.]
प्रभो
प्रभु [adj]
सर्वमद्य यथाशक्ति तव दास्यामि सुव्रत । शक्रभक्त्या तु ते पाणिं न दास्यामि कथंचन ॥
English Translation
O you of excellent vows, I shall serve you, as much as I can. I will, however, not be able to marry you, for I seek Shakra.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वम्
सर्व [pron]
अद्य
अद्य [ind]
यथाशक्ति
यथाशक्ति [ind]
तव
त्वद् [pron]
दास्यामि
दा [1. Ā.]
सुव्रत
सुव्रत [adj]
शक्रभक्त्या
शक्र [m]
शक्रभक्त्या
भक्ति [f]
तु
तु [ind]
ते
त्वद् [pron]
पाणिं
पाणि [m]
न
न [ind]
दास्यामि
दा [1. Ā.]
कथंचन
कथंचन [ind]
व्रतैश्च नियमैश्चैव तपसा च तपोधन । शक्रस्तोषयितव्यो वै मया त्रिभुवनेश्वरः ॥
English Translation
I am propitiating Shakra, the lord of the three worlds, with vows and rigid observances and ascetic penances.'
Morphemic Decomposition & Padaccheda
व्रतैश्च
व्रत [n]
व्रतैश्च
च [ind]
नियमैश्चैव
नियम [m]
नियमैश्चैव
च [ind]
नियमैश्चैव
एव [ind]
तपसा
तपस् [n]
च
च [ind]
तपोधन
तपोधन [adj]
शक्रस्तोषयितव्यो
शक्र [m]
शक्रस्तोषयितव्यो
तोषय् [10. Ā.]
वै
वै [ind]
मया
मद् [pron]
त्रिभुवनेश्वरः
त्रिभुवन [n]
त्रिभुवनेश्वरः
ईश्वर [m]
इत्युक्तो भगवान्देवः स्मयन्निव निरीक्ष्य ताम् । उवाच नियमज्ञां तां सान्त्वयन्निव भारत ॥
English Translation
Thus addressed by her, the illustrious god, smiling as he looked at her and knowing her observances, addressed her sweetly, saying "Your practices of penances is known to me, O you of excellent vows, the object cherished in your heart, for which you have been trying your best, O auspicious one, shall, be accomplished. Everything attained by penances. Everything depends on penances.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्तो
इति [ind]
इत्युक्तो
वच् [2. P.]
भगवान्
भगवत् [adj]
देवः
देव [m]
स्मयन्न्
स्मि [1. P.]
इव
इव [ind]
निरीक्ष्य
निरीक्ष् [1. P.]
ताम्
तद् [pron]
उवाच
वच् [2. P.]
नियमज्ञां
नियम [m]
नियमज्ञां
ज्ञ [adj]
तां
तद् [pron]
सान्त्वयन्न्
सान्त्वय् [Denom. Ā.]
इव
इव [ind]
भारत
भारत [m]
उग्रं तपश्चरसि वै विदिता मेऽसि सुव्रते । यदर्थमयमारम्भस्तव कल्याणि हृद्गतः ॥
English Translation
Thus addressed by her, the illustrious god, smiling as he looked at her and knowing her observances, addressed her sweetly, saying "Your practices of penances is known to me, O you of excellent vows, the object cherished in your heart, for which you have been trying your best, O auspicious one, shall, be accomplished. Everything attained by penances. Everything depends on penances.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उग्रं
उग्र [adj]
तपश्चरसि
तपस् [n]
तपश्चरसि
चर् [1. Ā.]
वै
वै [ind]
विदिता
विद् [6. Ā.]
मे
मद् [pron]
ऽसि
अस् [2. P.]
सुव्रते
सुव्रत [adj]
यदर्थम्
यद् [pron]
यदर्थम्
अर्थ [mn]
अयम्
इदम् [pron]
आरम्भस्तव
आरम्भ [m]
आरम्भस्तव
त्वद् [pron]
कल्याणि
कल्याण [adj]
हृद्गतः
हृद् [n]
हृद्गतः
गम् [6. Ā.]
तच्च सर्वं यथाभूतं भविष्यति वरानने । तपसा लभ्यते सर्वं सर्वं तपसि तिष्ठति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तच्च
तद् [pron]
तच्च
च [ind]
सर्वं
सर्व [pron]
यथाभूतं
यथा [ind]
यथाभूतं
भू [1. Ā.]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
वरानने
वरानना [f]
तपसा
तपस् [n]
लभ्यते
लभ् [1. P.]
सर्वं
सर्व [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
तपसि
तपस् [n]
तिष्ठति
स्था [1. Ā.]
यानि स्थानानि दिव्यानि विबुधानां शुभानने । तपसा तानि प्राप्यानि तपोमूलं महत्सुखम् ॥
English Translation
All those sacred regions, O you beautiful damsel, that belong to the gods can be obtained by penances. Penances are the root of great happiness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यानि
यद् [pron]
स्थानानि
स्थान [n]
दिव्यानि
दिव्य [adj]
विबुधानां
विबुध [m]
शुभानने
शुभ [adj]
शुभानने
आनन [n]
तपसा
तपस् [n]
तानि
तद् [pron]
प्राप्यानि
प्राप् [1. P.]
तपोमूलं
तपस् [n]
तपोमूलं
मूल [mn]
महत्
महत् [adj]
सुखम्
सुख [n]
इह कृत्वा तपो घोरं देहं संन्यस्य मानवाः । देवत्वं यान्ति कल्याणि शृणु चेदं वचो मम ॥
English Translation
Those men that renounce their bodies after having practised austere penances, obtain the status of gods, O auspicious one. Remember these words of mine.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इह
इह [ind]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
तपो
तपस् [n]
घोरं
घोर [adj]
देहं
देह [mn]
संन्यस्य
संन्यस् [1. Ā.]
मानवाः
मानव [m]
देवत्वं
देव [m]
देवत्वं
त्व [n]
यान्ति
या [2. Ā.]
कल्याणि
कल्याण [adj]
शृणु
श्रु [4. P.]
चेदं
च [ind]
चेदं
इदम् [pron]
वचो
वचस् [n]
मम
मद् [pron]
पचस्वैतानि सुभगे बदराणि शुभव्रते । पचेत्युक्त्वा स भगवाञ्जगाम बलसूदनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पचस्वैतानि
पच् [1. Ā.]
पचस्वैतानि
एतद् [pron]
सुभगे
सुभग [adj]
बदराणि
बदर [n]
शुभव्रते
शुभ [adj]
शुभव्रते
व्रत [n]
पचेत्युक्त्वा
पच् [1. Ā.]
पचेत्युक्त्वा
इति [ind]
पचेत्युक्त्वा
वच् [2. P.]
स
तद् [pron]
भगवाञ्
भगवत् [adj]
जगाम
गम् [6. Ā.]
बलसूदनः
बलसूदन [m]
आमन्त्र्य तां तु कल्याणीं ततो जप्यं जजाप सः । अविदूरे ततस्तस्मादाश्रमात्तीर्थ उत्तमे । इन्द्रतीर्थे महाराज त्रिषु लोकेषु विश्रुते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आमन्त्र्य
आमन्त्रय् [Denom. Ā.]
तां
तद् [pron]
तु
तु [ind]
कल्याणीं
कल्याण [adj]
ततो
ततस् [ind]
जप्यं
जप्य [n]
जजाप
जप् [4. Ā.]
सः
तद् [pron]
अविदूरे
अविदूर [n]
ततस्तस्माद्
ततस् [ind]
ततस्तस्माद्
तद् [pron]
आश्रमात्
आश्रम [mn]
तीर्थ
तीर्थ [mn]
उत्तमे
उत्तम [adj]
महर्षेश्चरितं
महत् [adj]
महर्षेश्चरितं
ऋषि [m]
महर्षेश्चरितं
चरित [n]
यादृक्
यादृश् [adj]
त्रिषु
त्रि [nr]
लोकेषु
लोक [m]
विश्रुतम्
विश्रु [5. Ā.]
तस्या जिज्ञासनार्थं स भगवान्पाकशासनः । बदराणामपचनं चकार विबुधाधिपः ॥
English Translation
Indeed, It was for testing the damsel's devotion that the king of the celestials acted in that way for obstructing the boiling of the jujubes.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्या
तद् [pron]
जिज्ञासनार्थं
जिज्ञासन [n]
जिज्ञासनार्थं
अर्थ [mn]
स
तद् [pron]
भगवान्
भगवत् [adj]
पाकशासनः
पाकशासन [m]
बदराणाम्
बदर [n]
अपचनं
अ [ind]
अपचनं
पचन [n]
चकार
कृ [2. Ā.]
विबुधाधिपः
विबुध [m]
विबुधाधिपः
अधिप [m]
ततः स प्रयता राजन्वाग्यता विगतक्लमा । तत्परा शुचिसंवीता पावके समधिश्रयत् । अपचद्राजशार्दूल बदराणि महाव्रता ॥
English Translation
The damsel, O king, having purified himself, began her task; restraining speech and with fixed attention, she sat to her task, without experiencing the least fatigue.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
स
तद् [pron]
विरुजो
विरुज [adj]
राजन्
राजन् [m]
पूतात्मा
पू [1. P.]
पूतात्मा
आत्मन् [m]
वीतकल्मषः
वी [2. Ā.]
वीतकल्मषः
कल्मष [mn]
तत्परा
तद् [pron]
तत्परा
पर [pron]
शुचिसंवीता
शुचि [adj]
शुचिसंवीता
संवीत [n]
पावके
पावक [m]
समधिश्रयत्
समधिश्रि [1. P.]
अपचद्
पच् [1. Ā.]
राजशार्दूल
राजन् [m]
राजशार्दूल
शार्दूल [m]
बदराणि
बदर [n]
महाव्रता
महत् [adj]
महाव्रता
व्रत [n]
तस्याः पचन्त्याः सुमहान्कालोऽगात्पुरुषर्षभ । न च स्म तान्यपच्यन्त दिनं च क्षयमभ्यगात् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्याः
तद् [pron]
पचन्त्याः
पच् [1. Ā.]
सुमहान्
सु [ind]
सुमहान्
महत् [adj]
कालो
काल [m]
ऽगात्
गा [4. Ā.]
पुरुषर्षभ
पुरुष [m]
पुरुषर्षभ
ऋषभ [m]
न
न [ind]
च
च [ind]
स्म
स्म [ind]
तान्यपच्यन्त
तद् [pron]
तान्यपच्यन्त
पच् [1. Ā.]
दिनं
दिन [mn]
च
च [ind]
क्षयम्
क्षय [m]
अभ्यगात्
अभिगा [3. P.]
हुताशनेन दग्धश्च यस्तस्याः काष्ठसंचयः । अकाष्ठमग्निं सा दृष्ट्वा स्वशरीरमथादहत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हुताशनेन
हुताशन [m]
दग्धश्च
दह् [2. P.]
दग्धश्च
च [ind]
यस्तस्याः
यद् [pron]
यस्तस्याः
तद् [pron]
काष्ठसंचयः
काष्ठ [n]
काष्ठसंचयः
संचय [m]
अकाष्ठम्
अ [ind]
अकाष्ठम्
काष्ठ [n]
अग्निं
अग्नि [m]
सा
तद् [pron]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
स्वशरीरम्
स्व [adj]
स्वशरीरम्
शरीर [n]
अथादहत्
अथ [ind]
अथादहत्
दह् [2. P.]
पादौ प्रक्षिप्य सा पूर्वं पावके चारुदर्शना । दग्धौ दग्धौ पुनः पादावुपावर्तयतानघा ॥
English Translation
The beautiful maiden first dropped her feet into the fire. The innocent damsel sat still while her feet began to be consumed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पादौ
पाद [m]
प्रक्षिप्य
प्रक्षिप् [6. Ā.]
सा
तद् [pron]
पूर्वं
पूर्वम् [ind]
पावके
पावक [m]
चारुदर्शना
चारु [adj]
चारुदर्शना
दर्शन [n]
दग्धौ
दह् [2. P.]
दग्धौ
दह् [2. P.]
पुनः
पुनर् [ind]
पादावुपावर्तयतानघा
पाद [m]
पादावुपावर्तयतानघा
उपावर्तय् [10. Ā.]
पादावुपावर्तयतानघा
अनघ [adj]
चरणौ दह्यमानौ च नाचिन्तयदनिन्दिता । दुःखं कमलपत्राक्षी महर्षेः प्रियकाम्यया ॥
English Translation
The beautiful girl did not at all mind her burning feet. Though it was a hard work, she did it from desire of doing good to the Rishi that had been her guest.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चरणौ
चरण [mn]
दह्यमानौ
दह् [2. P.]
च
च [ind]
नाचिन्तयद्
न [ind]
नाचिन्तयद्
चिन्तय् [10. Ā.]
अनिन्दिता
अनिन्दित [adj]
दुःखं
दुःख [n]
कमलपत्राक्षी
कमल [mn]
कमलपत्राक्षी
पत्त्र [mn]
कमलपत्राक्षी
अक्ष [adj]
महर्षेः
महत् [adj]
महर्षेः
ऋषि [m]
प्रियकाम्यया
प्रिय [adj]
प्रियकाम्यया
काम्या [f]
अथ तत्कर्म दृष्ट्वास्याः प्रीतस्त्रिभुवनेश्वरः । ततः संदर्शयामास कन्यायै रूपमात्मनः ॥
English Translation
Beholding this act of her, the lord of the three worlds, became highly pleased. He then appeared in his own proper form before the damsel.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
तत्
तद् [pron]
कर्म
कर्मन् [n]
दृष्ट्वास्याः
दृश् [6. P.]
दृष्ट्वास्याः
इदम् [pron]
प्रीतस्त्रिभुवनेश्वरः
प्री [9. Ā.]
प्रीतस्त्रिभुवनेश्वरः
त्रिभुवन [n]
प्रीतस्त्रिभुवनेश्वरः
ईश्वर [m]
ततः
ततस् [ind]
संदर्शयामास
संदर्शय् [10. P.]
कन्यायै
कन्या [f]
रूपम्
रूप [n]
आत्मनः
आत्मन् [m]
उवाच च सुरश्रेष्ठस्तां कन्यां सुदृढव्रताम् । प्रीतोऽस्मि ते शुभे भक्त्या तपसा नियमेन च ॥
English Translation
The king of the celestials then addressed that maiden of very austere vows, saying-"I am pleased with your devotion, penances and VOWS.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उवाच
वच् [2. P.]
च
च [ind]
सुरश्रेष्ठस्तां
सुरश्रेष्ठ [m]
सुरश्रेष्ठस्तां
तद् [pron]
कन्यां
कन्या [f]
सुदृढव्रताम्
सु [ind]
सुदृढव्रताम्
दृढ [adj]
सुदृढव्रताम्
व्रत [n]
प्रीतो
प्री [9. Ā.]
ऽस्मि
अस् [2. P.]
ते
त्वद् [pron]
शुभे
शुभ [adj]
भक्त्या
भक्ति [f]
तपसा
तपस् [n]
नियमेन
नियम [m]
च
च [ind]
तस्माद्योऽभिमतः कामः स ते संपत्स्यते शुभे । देहं त्यक्त्वा महाभागे त्रिदिवे मयि वत्स्यसि ॥
English Translation
Your wish, therefore, O auspicious one, shall be accomplished. Renouncing body, O blessed one, you shall in heaven live with me,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्माद्
तस्मात् [ind]
यो
यद् [pron]
ऽभिमतः
अभिमन् [4. P.]
कामः
काम [m]
स
तद् [pron]
ते
त्वद् [pron]
सम्पत्स्यते
सम्पद् [4. P.]
शुभे
शुभ [adj]
देहं
देह [mn]
त्यक्त्वा
त्यज् [1. Ā.]
महाभागे
महाभाग [adj]
त्रिदिवे
त्रिदिव [n]
मयि
मद् [pron]
वत्स्यसि
वस् [2. P.]
इदं च ते तीर्थवरं स्थिरं लोके भविष्यति । सर्वपापापहं सुभ्रु नाम्ना बदरपाचनम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु ब्रह्मर्षिभिरभिप्लुतम् ॥
English Translation
This hermitage, again, shall become the foremost of Tirthas in the world, capable of cleansing from every sin. O you of fair eyebrows and shall pass by the name of Vadarapachana. It shall be celebrated in the three worlds and shall be lauded by great Rishis.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इदं
इदम् [pron]
च
च [ind]
ते
त्वद् [pron]
तीर्थवरं
तीर्थ [mn]
तीर्थवरं
वर [adj]
स्थिरं
स्थिर [adj]
लोके
लोक [m]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
निषेवितं
निषेव् [1. Ā.]
सर्वसत्त्वैर्
सर्व [pron]
सर्वसत्त्वैर्
सत्त्व [mn]
नाम्ना
नामन् [n]
बदरपाचनम्
बदरपाचन [n]
विख्यातं
विख्या [2. P.]
त्रिषु
त्रि [nr]
लोकेषु
लोक [m]
ब्रह्मर्षिभिर्
ब्रह्मर्षि [m]
अभिप्लुतम्
अभिप्लु [1. Ā.]
अस्मिन्खलु महाभागे शुभे तीर्थवरे पुरा । त्यक्त्वा सप्तर्षयो जग्मुर्हिमवन्तमरुन्धतीम् ॥
English Translation
In this very Tirtha, O auspicious, sinless and highly blessed one, the seven Rishis had once left Arundhati (the wife of one of them) while they went to Himavat.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अस्मिन्
इदम् [pron]
खलु
खलु [ind]
महाभागे
महाभाग [adj]
शुभे
शुभ [adj]
तीर्थवरे
तीर्थ [mn]
तीर्थवरे
वर [adj]
पुरा
पुरा [ind]
त्यक्त्वा
त्यज् [1. Ā.]
सप्तर्षयो
सप्तर्षि [m]
जग्मुर्
गम् [6. Ā.]
हिमवन्तम्
हिमवन्त् [m]
अरुन्धतीम्
अरुन्धती [f]
ततस्ते वै महाभागा गत्वा तत्र सुसंशिताः । वृत्त्यर्थं फलमूलानि समाहर्तुं ययुः किल ॥
English Translation
Those regenerate ones, of very rigid vows, had gone there for collecting fruits and roots for their sustenance.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्ते
ततस् [ind]
ततस्ते
तद् [pron]
वै
वै [ind]
महाभागा
महाभाग [adj]
गत्वा
गम् [6. Ā.]
तत्र
तत्र [ind]
सुसंशिताः
सु [ind]
सुसंशिताः
संशित [adj]
वृत्त्यर्थं
वृत्ति [f]
वृत्त्यर्थं
अर्थ [mn]
फलमूलानि
फल [n]
फलमूलानि
मूल [mn]
समाहर्तुं
समाहृ [2. P.]
ययुः
या [2. Ā.]
किल
किल [ind]