Śalyaparva Adhyāya 30
शल्यपर्व • अध्यायः 30
Śalyaparva Adhyāya 30 of the classical Mahābhārata with 69 verses.
Total: 69 Verses
•
Citations: MBh 9.30.1–69
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 3 (Verses 30 shown)
ततस्तेष्वपयातेषु रथेषु त्रिषु पाण्डवाः । तं ह्रदं प्रत्यपद्यन्त यत्र दुर्योधनोऽभवत् ॥
English Translation
Sanjaya said After those three car-warriors had left that place the Pandavas arrived at that lake within which Duryodhana was taking rest.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तेष्वपयातेषु
ततस् [ind]
ततस्तेष्वपयातेषु
तद् [pron]
ततस्तेष्वपयातेषु
अपया [2. Ā.]
रथेषु
रथ [m]
त्रिषु
त्रि [nr]
पाण्डवाः
पाण्डव [m]
द्वैपायनह्रदं
द्वैपायन [m]
द्वैपायनह्रदं
ह्रद [mn]
ख्यातं
ख्या [4. P.]
यत्र
यत्र [ind]
दुर्योधनो
दुर्योधन [m]
ऽभवत्
भू [1. Ā.]
आसाद्य च कुरुश्रेष्ठ तदा द्वैपायनह्रदम् । स्तम्भितं धार्तराष्ट्रेण दृष्ट्वा तं सलिलाशयम् । वासुदेवमिदं वाक्यमब्रवीत्कुरुनन्दनः ॥
English Translation
Having arrived at the banks of the Dvaipayana lake, O best of Kuru's race, they saw that reservoir of waters enchanted by your son. Then Yudhishthira said to Vasudeva.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आसाद्य
आसादय् [10. Ā.]
च
च [ind]
कुरुश्रेष्ठ
कुरुश्रेष्ठ [m]
तदा
तदा [ind]
द्वैपायनह्रदम्
द्वैपायन [adj]
द्वैपायनह्रदम्
ह्रद [mn]
स्तम्भितं
स्तम्भय् [10. Ā.]
धार्तराष्ट्रेण
धार्तराष्ट्र [m]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
तं
तद् [pron]
सलिलाशयम्
सलिलाशय [m]
वासुदेवम्
वासुदेव [m]
इदं
इदम् [pron]
वाक्यम्
वाक्य [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
कुरुनन्दनः
कुरु [m]
कुरुनन्दनः
नन्दन [m]
पश्येमां धार्तराष्ट्रेण मायामप्सु प्रयोजिताम् । विष्टभ्य सलिलं शेते नास्य मानुषतो भयम् ॥
English Translation
"Behold, the son of Dhritarashtra has enchanted these waters by his power of illusion. Having enchanted the waters, he lives within them. He entertains no fear of injury from man.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पश्येमां
पश् [4. Ā.]
पश्येमां
इदम् [pron]
धार्तराष्ट्रेण
धार्तराष्ट्र [m]
मायाम्
माया [f]
अप्सु
अप् [m]
प्रयोजिताम्
प्रयोजय् [10. P.]
विष्टभ्य
विष्टम्भ् [9. Ā.]
सलिलं
सलिल [n]
शेते
शी [1. Ā.]
नास्य
न [ind]
नास्य
इदम् [pron]
मानुषतो
मानुष [m]
भयम्
भय [n]
दैवीं मायामिमां कृत्वा सलिलान्तर्गतो ह्ययम् । निकृत्या निकृतिप्रज्ञो न मे जीवन्विमोक्ष्यते ॥
English Translation
Having exercised his power of illusion he is now within the waters. By an act of deception, that deceiptful man has betaken to this refuge. He shall not however escape me alive.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दैवीं
दैव [adj]
मायाम्
माया [f]
इमां
इदम् [pron]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
सलिलान्तर्गतो
सलिल [n]
सलिलान्तर्गतो
अन्तर्गम् [1. P.]
ह्ययम्
हि [ind]
ह्ययम्
इदम् [pron]
निकृत्या
निकृति [f]
निकृतिप्रज्ञो
निकृति [f]
निकृतिप्रज्ञो
प्रज्ञा [f]
न
न [ind]
मे
मद् [pron]
जीवन्
जीव् [1. Ā.]
विमोक्ष्यते
विमुच् [6. Ā.]
यद्यस्य समरे साह्यं कुरुते वज्रभृत्स्वयम् । तथाप्येनं हतं युद्धे लोको द्रक्ष्यति माधव ॥
English Translation
Even if the holder of the thunderbolt himself helps him in battle, people, O Mahadeva, shall yet seen him killed today.”
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यद्यस्य
यदि [ind]
यद्यस्य
इदम् [pron]
समरे
समर [mn]
साह्यं
साह्य [n]
कुरुते
कृ [2. Ā.]
वज्रभृत्
वज्रभृत् [m]
स्वयम्
स्वयम् [ind]
तथाप्येनं
तथा [ind]
तथाप्येनं
अपि [ind]
तथाप्येनं
एनद् [pron]
हतं
हन् [6. P.]
युद्धे
युद्ध [n]
लोको
लोक [m]
द्रक्ष्यति
दृश् [6. P.]
माधव
माधव [m]
मायाविन इमां मायां मायया जहि भारत । मायावी मायया वध्यः सत्यमेतद्युधिष्ठिर ॥
English Translation
Vasudeva said With your own power of illusion, O Bharata, destroy this illusion of Duryodhana who is an expert in it. One conversant with illusion should be killed with illusion. This indeed is the truth, O Yudhishthira.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मायाविन
मायाविन् [adj]
इमां
इदम् [pron]
मायां
माया [f]
मायया
माया [f]
जहि
हा [1. P.]
भारत
भारत [m]
मायावी
मायाविन् [adj]
मायया
माया [f]
वध्यः
वध् [4. P.]
सत्यम्
सत्य [n]
एतद्
एतद् [pron]
युधिष्ठिर
युधिष्ठिर [m]
क्रियाभ्युपायैर्बहुलैर्मायामप्सु प्रयोज्य ह । जहि त्वं भरतश्रेष्ठ पापात्मानं सुयोधनम् ॥
English Translation
By applying your power of illusion to these waters kill, O chief of the Bharatas, this Suyodhana who is the master of illusion.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्रियाभ्युपायैर्
क्रिया [f]
क्रियाभ्युपायैर्
अभ्युपाय [m]
बहुलैर्
बहुल [adj]
मायाम्
माया [f]
अप्सु
अप् [m]
प्रयोज्य
प्रयोजय् [10. P.]
ह
ह [ind]
जहि
हा [1. P.]
त्वं
त्वद् [pron]
भरतश्रेष्ठ
भरत [m]
भरतश्रेष्ठ
श्रेष्ठ [adj]
पापात्मानं
पाप [adj]
पापात्मानं
आत्मन् [m]
सुयोधनम्
सुयोधन [m]
क्रियाभ्युपायैरिन्द्रेण निहता दैत्यदानवाः । क्रियाभ्युपायैर्बहुभिर्बलिर्बद्धो महात्मना ॥
English Translation
By his illusory power Indra himself killed the Daityas and the Danavas. Vali himself was bound by that great one. viz., Upendra, with the aid of his illusory power.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्रियाभ्युपायैर्
क्रिया [f]
क्रियाभ्युपायैर्
अभ्युपाय [m]
इन्द्रेण
इन्द्र [m]
निहता
निहन् [2. Ā.]
दैत्यदानवाः
दैत्य [m]
दैत्यदानवाः
दानव [m]
क्रियाभ्युपायैर्
क्रिया [f]
क्रियाभ्युपायैर्
अभ्युपाय [m]
बहुभिर्
बहु [adj]
बलिर्
बलि [m]
बद्धो
बन्ध् [4. P.]
महात्मना
महात्मन् [adj]
क्रियाभ्युपायैः पूर्वं हि हिरण्याक्षो महासुरः । हिरण्यकशिपुश्चैव क्रिययैव निषूदितौ । वृत्रश्च निहतो राजन्क्रिययैव न संशयः ॥
English Translation
The great Asura Hiranyaksha, as also that one, viz., Hiranyakashipu, was killed by the same power. Forsooth, O king, Vritra also was slain by the power of illusion.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्रियाभ्युपायैर्
क्रिया [f]
क्रियाभ्युपायैर्
अभ्युपाय [m]
बहुभिर्
बहु [adj]
बलिर्
बलि [m]
बद्धो
बन्ध् [4. P.]
महात्मना
महात्मन् [adj]
हिरण्यकशिपुश्चैव
हिरण्यकशिपु [m]
हिरण्यकशिपुश्चैव
च [ind]
हिरण्यकशिपुश्चैव
एव [ind]
क्रिययैव
क्रिया [f]
क्रिययैव
एव [ind]
निषूदितौ
निषूदय् [10. P.]
वृत्रश्च
वृत्र [m]
वृत्रश्च
च [ind]
निहतो
निहन् [2. Ā.]
राजन्
राजन् [m]
क्रिययैव
क्रिया [f]
क्रिययैव
एव [ind]
न
न [ind]
संशयः
संशय [m]
तथा पौलस्त्यतनयो रावणो नाम राक्षसः । रामेण निहतो राजन्सानुबन्धः सहानुगः । क्रियया योगमास्थाय तथा त्वमपि विक्रम ॥
English Translation
Similarly was the Rakshasa Ravana of Pulastya's race, with his relatives and followers, killed by Rama. Relying upon your illusory power do you also display your prowess.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथा
तथा [ind]
पौलस्त्यतनयो
पौलस्त्य [m]
पौलस्त्यतनयो
तनय [m]
रावणो
रावण [m]
नाम
नाम [ind]
राक्षसः
राक्षस [m]
रामेण
राम [m]
निहतो
निहन् [2. Ā.]
राजन्
राजन् [m]
सानुबन्धः
स [ind]
सानुबन्धः
अनुबन्ध [m]
सहानुगः
सहानुग [adj]
क्रियया
क्रिया [f]
योगम्
योग [m]
आस्थाय
आस्था [1. Ā.]
तथा
तथा [ind]
त्वम्
त्वद् [pron]
अपि
अपि [ind]
विक्रम
विक्रम [m]
क्रियाभ्युपायैर्निहतो मया राजन्पुरातने । तारकश्च महादैत्यो विप्रचित्तिश्च वीर्यवान् ॥
English Translation
Those two highly energetic and ancient Daityas, viz., Taraka and Viprachitti were, in ancient time, O king, slain by the help of illusion.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्रियाभ्युपायैर्
क्रिया [f]
क्रियाभ्युपायैर्
अभ्युपाय [m]
इन्द्रेण
इन्द्र [m]
निहता
निहन् [2. Ā.]
दैत्यदानवाः
दैत्य [m]
दैत्यदानवाः
दानव [m]
तारकश्च
तारक [m]
तारकश्च
च [ind]
महादैत्यो
महत् [adj]
महादैत्यो
दैत्य [m]
विप्रचित्तिश्च
विप्रचित्ति [m]
विप्रचित्तिश्च
च [ind]
वीर्यवान्
वीर्यवत् [adj]
वातापिरिल्वलश्चैव त्रिशिराश्च तथा विभो । सुन्दोपसुन्दावसुरौ क्रिययैव निषूदितौ ॥
English Translation
Likewise Vatapi and Ilwala and Trishiras, O lord and the Asuras Sunda and Upasunda were all killed by the aid of illusion.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वातापिर्
वातापि [m]
इल्वलश्चैव
इल्वल [m]
इल्वलश्चैव
च [ind]
इल्वलश्चैव
एव [ind]
त्रिशिराश्च
त्रिशिरस् [m]
त्रिशिराश्च
च [ind]
तथा
तथा [ind]
विभो
विभु [adj]
सुन्दोपसुन्दावसुरौ
सुन्द [m]
सुन्दोपसुन्दावसुरौ
उपसुन्द [m]
सुन्दोपसुन्दावसुरौ
असुर [m]
क्रिययैव
क्रिया [f]
क्रिययैव
एव [ind]
निषूदितौ
निषूदय् [10. P.]
क्रियाभ्युपायैरिन्द्रेण त्रिदिवं भुज्यते विभो । क्रिया बलवती राजन्नान्यत्किंचिद्युधिष्ठिर ॥
English Translation
Indra himself enjoys heaven by the power of illusion. Action is very efficacious O king and nothing else is so, O Yudhishthira.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्रियाभ्युपायैर्
क्रिया [f]
क्रियाभ्युपायैर्
अभ्युपाय [m]
इन्द्रेण
इन्द्र [m]
निहता
निहन् [2. Ā.]
दैत्यदानवाः
दैत्य [m]
दैत्यदानवाः
दानव [m]
क्रिया
क्रिया [f]
बलवती
बलवत् [adj]
राजन्नान्यत्
राजन् [m]
राजन्नान्यत्
न [ind]
राजन्नान्यत्
अन्य [pron]
किंचिद्
कश्चित् [pron]
युधिष्ठिर
युधिष्ठिर [m]
दैत्याश्च दानवाश्चैव राक्षसाः पार्थिवास्तथा । क्रियाभ्युपायैर्निहताः क्रियां तस्मात्समाचर ॥
English Translation
Daityas and Danavas and Rakshasas and king have been slain by the same. Do you, therefore, act.'
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दैत्याश्च
दैत्य [m]
दैत्याश्च
च [ind]
दानवाश्चैव
दानव [m]
दानवाश्चैव
च [ind]
दानवाश्चैव
एव [ind]
राक्षसाः
राक्षस [m]
पार्थिवास्तथा
पार्थिव [m]
पार्थिवास्तथा
तथा [ind]
क्रियाभ्युपायैर्
क्रिया [f]
क्रियाभ्युपायैर्
अभ्युपाय [m]
निहतो
निहन् [2. Ā.]
मया
मद् [pron]
राजन्
राजन् [m]
पुरातने
पुरातन [n]
इत्युक्तो वासुदेवेन पाण्डवः संशितव्रतः । जलस्थं तं महाराज तव पुत्रं महाबलम् । अभ्यभाषत कौन्तेयः प्रहसन्निव भारत ॥
English Translation
Sanjaya continued Thus addressed by Vasudeva, Pandu's son of rigid vows, smilingly addressed, O Monarch, your powerful son who, O Bharata, was then within the waters of that lake, saying.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्तो
इति [ind]
इत्युक्तो
वच् [2. P.]
वासुदेवेन
वासुदेव [m]
पाण्डवः
पाण्डव [m]
संशितव्रतः
संशित [adj]
संशितव्रतः
व्रत [n]
अभज्यत
भञ्ज् [4. P.]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
पाण्डूनां
पाण्डु [m]
सुमहद्
सु [ind]
सुमहद्
महत् [adj]
बलम्
बल [mn]
अभ्यभाषत
अभिभाष् [1. P.]
कौन्तेयः
कौन्तेय [m]
प्रहसन्न्
प्रहस् [1. Ā.]
इव
इव [ind]
भारत
भारत [m]
सुयोधन किमर्थोऽयमारम्भोऽप्सु कृतस्त्वया । सर्वं क्षत्रं घातयित्वा स्वकुलं च विशां पते ॥
English Translation
"Why, O Suyodhana, have you charined these waters, after having caused all the Kshatriyas to die and after having, O king, brought about the extinction of your family?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुयोधन
सुयोधन [m]
किमर्थो
किमर्थ [adj]
ऽयम्
इदम् [pron]
आरम्भो
आरम्भ [m]
ऽप्सु
अप् [m]
कृतस्त्वया
कृ [2. Ā.]
कृतस्त्वया
त्वद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
क्षत्रं
क्षत्र [n]
घातयित्वा
घातय् [10. Ā.]
स्वकुलं
स्व [adj]
स्वकुलं
कुल [n]
च
च [ind]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
जलाशयं प्रविष्टोऽद्य वाञ्छञ्जीवितमात्मनः । उत्तिष्ठ राजन्युध्यस्व सहास्माभिः सुयोधन ॥
English Translation
Why have you entered into this lake today, with a view to save your own life? Arise, O king and fight us, O Suyodhana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जलाशयं
जलाशय [m]
प्रविष्टो
प्रविश् [4. P.]
ऽद्य
अद्य [ind]
वाञ्छञ्
वाञ्छ् [1. Ā.]
जीवितम्
जीवित [n]
आत्मनः
आत्मन् [m]
राजन्न्
राजन् [m]
उत्तिष्ठ
उत्था [1. Ā.]
युध्यस्व
युध् [2. P.]
सहास्माभिर्
सह [ind]
सहास्माभिर्
मद् [pron]
युधिष्ठिरम्
युधिष्ठिर [m]
स च दर्पो नरश्रेष्ठ स च मानः क्व ते गतः । यस्त्वं संस्तभ्य सलिलं भीतो राजन्व्यवस्थितः ॥
English Translation
Where, O best of men, has your sense of honour now gone, since, ( king, you have exchanged these waters and are now lying within them?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
च
च [ind]
दर्पो
दर्प [m]
नरश्रेष्ठ
नर [m]
नरश्रेष्ठ
श्रेष्ठ [adj]
स
तद् [pron]
च
च [ind]
मानः
मान [m]
क्व
क्व [ind]
ते
त्वद् [pron]
गतः
गम् [6. Ā.]
यस्त्वं
यद् [pron]
यस्त्वं
त्वद् [pron]
संस्तभ्य
संस्तम्भ् [9. Ā.]
सलिलं
सलिल [n]
भीतो
भी [1. Ā.]
राजन्
राजन् [m]
व्यवस्थितः
व्यवस्था [1. Ā.]
सर्वे त्वां शूर इत्येव जना जल्पन्ति संसदि । व्यर्थं तद्भवतो मन्ये शौर्यं सलिलशायिनः ॥
English Translation
All men describe you in assemblies as a hero. All that, however, is entirely false, I think, since you are now living concealed within these waters.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वे
सर्व [pron]
त्वां
त्वद् [pron]
शूर
शूर [m]
इत्येव
इति [ind]
इत्येव
एव [ind]
जना
जन [m]
जल्पन्ति
जल्प् [1. Ā.]
संसदि
संसद् [f]
व्यर्थं
व्यर्थ [adj]
तद्
तद् [pron]
भवतो
भवत् [adj]
मन्ये
मन् [8. P.]
शौर्यं
शौर्य [n]
सलिलशायिनः
सलिल [n]
सलिलशायिनः
शायिन् [adj]
उत्तिष्ठ राजन्युध्यस्व क्षत्रियोऽसि कुलोद्भवः । कौरवेयो विशेषेण कुले जन्म च संस्मर ॥
English Translation
Arise, O king and fight, for you are a Kshatriya born in a noble family. You are a Kaurava. Remember your birth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उत्तिष्ठ
उत्था [1. Ā.]
राजन्
राजन् [m]
युध्यस्व
युध् [2. P.]
सहास्माभिः
सह [ind]
सहास्माभिः
मद् [pron]
सुयोधन
सुयोधन [m]
कौरवेयो
कौरवेय [m]
विशेषेण
विशेषेण [ind]
कुले
कुल [n]
जन्म
जन्मन् [n]
च
च [ind]
संस्मर
संस्मृ [1. Ā.]
स कथं कौरवे वंशे प्रशंसञ्जन्म चात्मनः । युद्धाद्भीतस्ततस्तोयं प्रविश्य प्रतितिष्ठसि ॥
English Translation
How do you boast of your birth in Kuru's family, when you have concealed yourself within the depths of this lake, having fled away from battle in fear?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
कथं
कथम् [ind]
कौरवे
कौरव [adj]
वंशे
वंश [m]
प्रशंसञ्
प्रशंस् [1. Ā.]
जन्म
जन्मन् [n]
चात्मनः
च [ind]
चात्मनः
आत्मन् [m]
युद्धाद्
युद्ध [n]
भीतस्ततस्तोयं
भी [1. Ā.]
भीतस्ततस्तोयं
ततस् [ind]
भीतस्ततस्तोयं
तोय [n]
प्रविश्य
प्रविश् [4. P.]
प्रतितिष्ठसि
प्रतिष्ठा [1. Ā.]
अयुद्धमव्यवस्थानं नैष धर्मः सनातनः । अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यं रणे राजन्पलायनम् ॥
English Translation
This is no the duty of a Kshatriya. Flight from battle, O king, is not the practice of honourable men, nor it leads to heaven.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अयुद्धम्
अयुद्ध [n]
अव्यवस्थानं
अव्यवस्थान [n]
नैष
न [ind]
नैष
एतद् [pron]
धर्मः
धर्म [mn]
सनातनः
सनातन [adj]
अनार्यजुष्टम्
अनार्य [adj]
अनार्यजुष्टम्
जुष् [6. Ā.]
अस्वर्ग्यं
अस्वर्ग्य [adj]
रणे
रण [m]
राजन्
राजन् [m]
पलायनम्
पलायन [n]
कथं पारमगत्वा हि युद्धे त्वं वै जिजीविषुः । इमान्निपतितान्दृष्ट्वा पुत्रान्भ्रातॄन्पितॄंस्तथा ॥
English Translation
How is it that without having terminated this war, though you were filled with the desire of victory, you live now within this lake, after having brought about the destruction of your sons and brothers and sires and relatives and friends and maternal uncles and kinsmen.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कथं
कथम् [ind]
पारम्
पार [mn]
अगत्वा
अ [ind]
अगत्वा
गम् [6. Ā.]
हि
हि [ind]
युद्धे
युद्ध [n]
त्वं
त्वद् [pron]
वै
वै [ind]
जिजीविषुः
जिजीविषु [adj]
इमान्निपतितान्
इदम् [pron]
इमान्निपतितान्
निपत् [1. Ā.]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
पुत्रान्
पुत्र [m]
भ्रातॄन्
भ्रातृ [m]
पितॄंस्तथा
पितृ [m]
पितॄंस्तथा
तथा [ind]
संबन्धिनो वयस्यांश्च मातुलान्बान्धवांस्तथा । घातयित्वा कथं तात ह्रदे तिष्ठसि सांप्रतम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
संबन्धिनो
सम्बन्धिन् [adj]
वयस्यांश्च
वयस्य [m]
वयस्यांश्च
च [ind]
मातुलान्
मातुल [m]
बान्धवांस्तथा
बान्धव [m]
बान्धवांस्तथा
तथा [ind]
घातयित्वा
घातय् [10. Ā.]
कथं
कथम् [ind]
तात
तात [m]
ह्रदे
ह्रद [mn]
तिष्ठसि
स्था [1. Ā.]
सांप्रतम्
सांप्रतम् [ind]
शूरमानी न शूरस्त्वं मिथ्या वदसि भारत । शूरोऽहमिति दुर्बुद्धे सर्वलोकस्य शृण्वतः ॥
English Translation
Though always vaunting of your courage, you are however, not a hero. Falsely you describe yourself, O Bharata, before all men as a hero, O wicked wight.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शूरमानी
शूर [m]
शूरमानी
मानिन् [adj]
न
न [ind]
शूरस्त्वं
शूर [m]
शूरस्त्वं
त्वद् [pron]
मिथ्या
मिथ्या [ind]
वदसि
वद् [1. Ā.]
भारत
भारत [m]
शूरो
शूर [m]
ऽहम्
मद् [pron]
इति
इति [ind]
दुर्बुद्धे
दुर्बुद्धि [adj]
सर्वलोकस्य
सर्व [pron]
सर्वलोकस्य
लोक [m]
शृण्वतः
श्रु [4. P.]
न हि शूराः पलायन्ते शत्रून्दृष्ट्वा कथंचन । ब्रूहि वा त्वं यया धृत्या शूर त्यजसि संगरम् ॥
English Translation
They, that are heroes, never fly away from their foes. Or tell us, O hero, about the nature of that courage by which you have fled from battle.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
हि
हि [ind]
शूराः
शूर [m]
पलायन्ते
पलाय् [Denom. P.]
शत्रून्
शत्रु [m]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
कथंचन
कथंचन [ind]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
वा
वा [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
यया
यद् [pron]
धृत्या
धृति [f]
शूर
शूर [m]
त्यजसि
त्यज् [1. Ā.]
संगरम्
संगर [m]
स त्वमुत्तिष्ठ युध्यस्व विनीय भयमात्मनः । घातयित्वा सर्वसैन्यं भ्रातॄंश्चैव सुयोधन ॥
English Translation
Arise, O prince and fight fearlessly. Having caused all your troops and brothers to be killed O Suyodhana, you should not, if you are an honest man, think now of saving your life. A Kshatriya, O Suyodhana, like yourself, should not act in this way.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
त्वम्
त्वद् [pron]
उत्तिष्ठ
उत्था [1. Ā.]
युध्यस्व
युध् [2. P.]
विनीय
विनी [1. Ā.]
भयम्
भय [n]
आत्मनः
आत्मन् [m]
घातयित्वा
घातय् [10. Ā.]
सर्वसैन्यं
सर्व [pron]
सर्वसैन्यं
सैन्य [n]
भ्रातॄंश्चैव
भ्रातृ [m]
भ्रातॄंश्चैव
च [ind]
भ्रातॄंश्चैव
एव [ind]
सुयोधन
सुयोधन [m]
नेदानीं जीविते बुद्धिः कार्या धर्मचिकीर्षया । क्षत्रधर्ममपाश्रित्य त्वद्विधेन सुयोधन ॥
English Translation
Arise, O prince and fight fearlessly. Having caused all your troops and brothers to be killed O Suyodhana, you should not, if you are an honest man, think now of saving your life. A Kshatriya, O Suyodhana, like yourself, should not act in this way.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नेदानीं
न [ind]
नेदानीं
इदानीम् [ind]
जीविते
जीवित [n]
बुद्धिः
बुद्धि [f]
कार्या
कृ [2. Ā.]
धर्मचिकीर्षया
धर्म [mn]
धर्मचिकीर्षया
चिकीर्षा [f]
क्षत्रधर्मम्
क्षत्र [n]
क्षत्रधर्मम्
धर्म [mn]
अपाश्रित्य
अपाश्रि [1. P.]
त्वद्विधेन
त्वद्विध [adj]
सुयोधन
सुयोधन [m]
यत्तत्कर्णमुपाश्रित्य शकुनिं चापि सौबलम् । अमर्त्य इव संमोहात्त्वमात्मानं न बुद्धवान् ॥
English Translation
Relying upon Karna as also upon Shakuni the son of Şubala, you considered yourself immortal and could not understand your own self.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्
यत् [ind]
तत्
तद् [pron]
कर्णम्
कर्ण [m]
उपाश्रित्य
उपाश्रि [1. Ā.]
शकुनिं
शकुनि [m]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
सौबलम्
सौबल [m]
अमर्त्य
अमर्त्य [adj]
इव
इव [ind]
संमोहात्
सम्मोह [m]
त्वम्
त्वद् [pron]
आत्मानं
आत्मन् [m]
न
न [ind]
बुद्धवान्
बुध् [1. Ā.]