Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 3 (Araṇyakāṇḍa) • Sarga 26

Araṇyakāṇḍa Sarga 26

अरण्यकाण्डम् • सर्गः 26

Araṇyakāṇḍa Sarga 26 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 20 verses.

Total: 20 Verses • Citations: VR 3.26.1–20 • 175 Lexicon Terms
VR 3.26.1 अनुष्टुप्
खरं तु रामाभिमुखं प्रयान्तं वाहिनीपतिः । राक्षसस्त्रिशिरा नाम संनिपत्येदमब्रवीत् ॥
kharaṃ tu rāmābhimukhaṃ prayāntaṃ vāhinīpatiḥ | rākṣasastriśirā nāma saṃnipatyedamabravīt ||
English Translation
As Khara was advancing before Rāma, that leader of the army named Triſirā, approaching him, said.
VR 3.26.2 अनुष्टुप्
मां नियोजय विक्रान्त संनिवर्तस्व साहसात् । पश्य रामं महाबाहुं संयुगे विनिपातितम् ॥
māṃ niyojaya vikrānta saṃnivartasva sāhasāt | paśya rāmaṃ mahābāhuṃ saṃyuge vinipātitam ||
English Translation
Do you employ me, who am possessed of prowess, and yourself desist from this rashness. Behold the mighty-armed Rāma brought down in battle.
VR 3.26.3 अनुष्टुप्
प्रतिजानामि ते सत्यमायुधं चाहमालभे । यथा रामं वधिष्यामि वधार्हं सर्वरक्षसाम् ॥
pratijānāmi te satyamāyudhaṃ cāhamālabhe | yathā rāmaṃ vadhiṣyāmi vadhārhaṃ sarvarakṣasām ||
English Translation
I swear (to you) truly; I touch this weapon, (to say) that I will stay Rāma, who deserves to be slain by all the Rākşasas.
VR 3.26.4 अनुष्टुप्
अहं वास्य रणे मृत्युरेष वा समरे मम । विनिवर्त्य रणोत्साहं मुहूर्तं प्राश्निको भव ॥
ahaṃ vāsya raṇe mṛtyureṣa vā samare mama | vinivartya raṇotsāhaṃ muhūrtaṃ prāśniko bhava ||
English Translation
Either I shall prove his death in battle, or he shall prove mine. Restraining your martial ardour, do you for a while become a witness.
VR 3.26.5 अनुष्टुप्
प्रहृष्टो वा हते रामे जनस्थानं प्रयास्यसि । मयि वा निहते रामं संयुगायोपयास्यसि ॥
prahṛṣṭo vā hate rāme janasthānaṃ prayāsyasi | mayi vā nihate rāmaṃ saṃyugāyopayāsyasi ||
English Translation
Either, joyed in consequence of Rāma being slain, you shall repair to Janasthāna; or I being slain you shall enter the field (against him).
VR 3.26.6 अनुष्टुप्
खरस्त्रिशिरसा तेन मृत्युलोभात्प्रसादितः । गच्छ युध्येत्यनुज्ञातो राघवाभिमुखो ययौ ॥
kharastriśirasā tena mṛtyulobhātprasāditaḥ | gaccha yudhyetyanujñāto rāghavābhimukho yayau ||
English Translation
Thus satisfied by Trisirā, from his desire to meet with death, the latter, on being permitted with Go, proceeded towards Rāma.
VR 3.26.7 अनुष्टुप्
त्रिशिराश्च रथेनैव वाजियुक्तेन भास्वता । अभ्यद्रवद्रणे रामं त्रिशृङ्ग इव पर्वतः ॥
triśirāśca rathenaiva vājiyuktena bhāsvatā | abhyadravadraṇe rāmaṃ triśṛṅga iva parvataḥ ||
English Translation
And like a hill with three sumınits, Trisirā rushed towards Rāma on an effulgent car yoked with steeds.
VR 3.26.8 अनुष्टुप्
शरधारा समूहान्स महामेघ इवोत्सृजन् । व्यसृजत्सदृशं नादं जलार्द्रस्येव दुन्दुभेः ॥
śaradhārā samūhānsa mahāmegha ivotsṛjan | vyasṛjatsadṛśaṃ nādaṃ jalārdrasyeva dundubheḥ ||
English Translation
And as a mighty cloud pours down shower, (Trisirā) discharging vollies of shafts, uttered a roar resembling the sound of a wet kettledrum.
VR 3.26.9 अनुष्टुप्
आगच्छन्तं त्रिशिरसं राक्षसं प्रेक्ष्य राघवः । धनुषा प्रतिजग्राह विधुन्वन्सायकाञ्शितान् ॥
āgacchantaṃ triśirasaṃ rākṣasaṃ prekṣya rāghavaḥ | dhanuṣā pratijagrāha vidhunvansāyakāñśitān ||
English Translation
And seeing that the Rākşasa Trisirã was advancing, Raghava resisted (his attack) by discharging sharpened shafts.
VR 3.26.10 अनुष्टुप्
स संप्रहारस्तुमुलो राम त्रिशिरसोर्महान् । बभूवातीव बलिनोः सिंहकुञ्जरयोरिव ॥
sa saṃprahārastumulo rāma triśirasormahān | babhūvātīva balinoḥ siṃhakuñjarayoriva ||
English Translation
And that encounter of those exceedingly powerful ones, Rāma and Triſiră was fierce, like to that between a lion and an elephant.
VR 3.26.11 अनुष्टुप्
ततस्त्रिशिरसा बाणैर्ललाटे ताडितस्त्रिभिः । अमर्षी कुपितो रामः संरब्धमिदमब्रवीत् ॥
tatastriśirasā bāṇairlalāṭe tāḍitastribhiḥ | amarṣī kupito rāmaḥ saṃrabdhamidamabravīt ||
English Translation
Then struck on the forehead by a brace of shafts shot by Trisirā, the wrathful Rāma enraged, and inflamed with anger, said.
VR 3.26.12 उपजातिः
अहो विक्रमशूरस्य राक्षसस्येदृशं बलम् । पुष्पैरिव शरैर्यस्य ललाटेऽस्मि परिक्षतः । ममापि प्रतिगृह्णीष्व शरांश्चापगुणच्युतान् ॥
aho vikramaśūrasya rākṣasasyedṛśaṃ balam | puṣpairiva śarairyasya lalāṭe'smi parikṣataḥ | mamāpi pratigṛhṇīṣva śarāṃścāpaguṇacyutān ||
English Translation
Ah! such is the strength of the heroic Rākşasas! I have been wounded in the forehead with shafts resembling flowers. Do you also take the arrows shot from my bow.
VR 3.26.13 अनुष्टुप्
एवमुक्त्वा तु संरब्धः शरानाशीविषोपमान् । त्रिशिरो वक्षसि क्रुद्धो निजघान चतुर्दश ॥
evamuktvā tu saṃrabdhaḥ śarānāśīviṣopamān | triśiro vakṣasi kruddho nijaghāna caturdaśa ||
English Translation
Saying this, (Rāma) enraged, and influenced by wrath, wounded Trisiră in the breast with fourteen arrows.
VR 3.26.14 अनुष्टुप्
चतुर्भिस्तुरगानस्य शरैः संनतपर्वभिः । न्यपातयत तेजस्वी चतुरस्तस्य वाजिनः ॥
caturbhisturagānasya śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ | nyapātayata tejasvī caturastasya vājinaḥ ||
English Translation
And that energetic one by means of four shafts having their joints bent, brought down his four steeds. And by means of eight arrows (Rāma) laid low the charioteer from the front of the car.
VR 3.26.15 अनुष्टुप्
अष्टभिः सायकैः सूतं रथोपस्थे न्यपातयत् । रामश्चिच्छेद बाणेन ध्वजं चास्य समुच्छ्रितम् ॥
aṣṭabhiḥ sāyakaiḥ sūtaṃ rathopasthe nyapātayat | rāmaściccheda bāṇena dhvajaṃ cāsya samucchritam ||
English Translation
Rama brought down the charioteer with eight arrows and with one tore down the lofty banner of the chariot to shreds.
VR 3.26.16 अनुष्टुप्
ततो हतरथात्तस्मादुत्पतन्तं निशाचरम् । बिभेद रामस्तं बाणैर्हृदये सोऽभवज्जडः ॥
tato hatarathāttasmādutpatantaṃ niśācaram | bibheda rāmastaṃ bāṇairhṛdaye so'bhavajjaḍaḥ ||
English Translation
And Rāma with a shaft severed his upraised standard. Then as that ranger of the night was descending from his broken car, Rāma pierced his breast with arrows, and thereat he was stupified.
VR 3.26.17 अनुष्टुप्
सायकैश्चाप्रमेयात्मा सामर्षस्तस्य रक्षसः । शिरांस्यपातयत्त्रीणि वेगवद्भिस्त्रिभिः शतैः ॥
sāyakaiścāprameyātmā sāmarṣastasya rakṣasaḥ | śirāṃsyapātayattrīṇi vegavadbhistribhiḥ śataiḥ ||
English Translation
Thereupon, that one of immeasurable prowess, out of anger by means of three shafts possessed of celerity, brought down Trisira's three heads.
VR 3.26.18 अनुष्टुप्
स भूमौ शोणितोद्गारी रामबाणाभिपीडितः । न्यपतत्पतितैः पूर्वं स्वशिरोभिर्निशाचरः ॥
sa bhūmau śoṇitodgārī rāmabāṇābhipīḍitaḥ | nyapatatpatitaiḥ pūrvaṃ svaśirobhirniśācaraḥ ||
English Translation
And that ranger of the night present in the field, afflicted by the shafts of Rāma, after his heads had fallen first, fell, vomiting smoking gore.
VR 3.26.19 अनुष्टुप्
हतशेषास्ततो भग्ना राक्षसाः खरसंश्रयाः । द्रवन्ति स्म न तिष्ठन्ति व्याघ्रत्रस्ता मृगा इव ॥
hataśeṣāstato bhagnā rākṣasāḥ kharasaṃśrayāḥ | dravanti sma na tiṣṭhanti vyāghratrastā mṛgā iva ||
English Translation
And the Räksasas remaining after the rest had been slain, belonging to Khara's original forces losing heart, began to flee like deer terrified at a hunter.
VR 3.26.20 अनुष्टुप्
तान्खरो द्रवतो दृष्ट्वा निवर्त्य रुषितः स्वयम् । राममेवाभिदुद्राव राहुश्चन्द्रमसं यथा ॥
tānkharo dravato dṛṣṭvā nivartya ruṣitaḥ svayam | rāmamevābhidudrāva rāhuścandramasaṃ yathā ||
English Translation
Personally persuading the fleeing army to come back, the angry Khara leaped forward towards Rama just as Rahu approaches the moon.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे सप्तविंशस्सर्गः॥Thus ends the twentyseventh sarga of Aranyakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.
← Previous (Ch. 212) Full Table of Contents Next (Ch. 214) →