Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 3 (Araṇyakāṇḍa) • Sarga 27

Araṇyakāṇḍa Sarga 27

अरण्यकाण्डम् • सर्गः 27

Araṇyakāṇḍa Sarga 27 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 30 verses.

Total: 30 Verses • Citations: VR 3.27.1–30 • 175 Lexicon Terms
VR 3.27.1 अनुष्टुप्
निहतं दूषणं दृष्ट्वा रणे त्रिशिरसा सह । खरस्याप्यभवत्त्रासो दृष्ट्वा रामस्य विक्रमम् ॥
nihataṃ dūṣaṇaṃ dṛṣṭvā raṇe triśirasā saha | kharasyāpyabhavattrāso dṛṣṭvā rāmasya vikramam ||
English Translation
Seeing Düşaņa slain in fight along with Trisiră, Khara, witnessing Rāma's prowess, was filled with fear.
VR 3.27.2 अनुष्टुप्
स दृष्ट्वा राक्षसं सैन्यमविषह्यं महाबलम् । हतमेकेन रामेण दूषणस्त्रिशिरा अपि ॥
sa dṛṣṭvā rākṣasaṃ sainyamaviṣahyaṃ mahābalam | hatamekena rāmeṇa dūṣaṇastriśirā api ||
English Translation
Seeing that irresistible Raksasa host-even Düşaņa and Triſirā-slain by the mighty Rāma alone, and seeing the great courage that was made in the army, that Raksasa, Khara, was seized with despondency. Then as Namuci advances against Väsava, Khara stretching his powerful bow, advanced against Răma.
VR 3.27.3 अनुष्टुप्
तद्बलं हतभूयिष्ठं विमनाः प्रेक्ष्य राक्षसः । आससाद खरो रामं नमुचिर्वासवं यथा ॥
tadbalaṃ hatabhūyiṣṭhaṃ vimanāḥ prekṣya rākṣasaḥ | āsasāda kharo rāmaṃ namucirvāsavaṃ yathā ||
English Translation
Seeing that irresistible Raksasa host-even Düşaņa and Triſirā-slain by the mighty Rāma alone, and seeing the great courage that was made in the army, that Raksasa, Khara, was seized with despondency. Then as Namuci advances against Väsava, Khara stretching his powerful bow, advanced against Răma.
VR 3.27.4 अनुष्टुप्
विकृष्य बलवच्चापं नाराचान्रक्तभोजनान् । खरश्चिक्षेप रामाय क्रुद्धानाशीविषानिव ॥
vikṛṣya balavaccāpaṃ nārācānraktabhojanān | kharaścikṣepa rāmāya kruddhānāśīviṣāniva ||
English Translation
Khara hurled at Rāma nārācas revelling in blood, resembling infuriated venomous snakes.
VR 3.27.5 अनुष्टुप्
ज्यां विधुन्वन्सुबहुशः शिक्षयास्त्राणि दर्शयन् । चचार समरे मार्गाञ्शरै रथगतः खरः ॥
jyāṃ vidhunvansubahuśaḥ śikṣayāstrāṇi darśayan | cacāra samare mārgāñśarai rathagataḥ kharaḥ ||
English Translation
Repeatedly twanging his twanging his bow, Khara, mounted on his car, began to range the field, displaying his weapons through his acquired skill.
VR 3.27.6 अनुष्टुप्
स सर्वाश्च दिशो बाणैः प्रदिशश्च महारथः । पूरयामास तं दृष्ट्वा रामोऽपि सुमहद्धनुः ॥
sa sarvāśca diśo bāṇaiḥ pradiśaśca mahārathaḥ | pūrayāmāsa taṃ dṛṣṭvā rāmo'pi sumahaddhanuḥ ||
English Translation
And that mighty car-warrior covered all sides with his shafts. And secing this, Rāma of a tremendous bow with shafts incapable of being borne, and resembling tongues of flaming fire, entirely enveloped the welkin, even as a cloud pour down showers.
VR 3.27.7 अनुष्टुप्
स सायकैर्दुर्विषहैः सस्फुलिङ्गैरिवाग्निभिः । नभश्चकाराविवरं पर्जन्य इव वृष्टिभिः ॥
sa sāyakairdurviṣahaiḥ sasphuliṅgairivāgnibhiḥ | nabhaścakārāvivaraṃ parjanya iva vṛṣṭibhiḥ ||
English Translation
And that mighty car-warrior covered all sides with his shafts. And secing this, Rāma of a tremendous bow with shafts incapable of being borne, and resembling tongues of flaming fire, entirely enveloped the welkin, even as a cloud pour down showers.
VR 3.27.8 अनुष्टुप्
तद्बभूव शितैर्बाणैः खररामविसर्जितैः । पर्याकाशमनाकाशं सर्वतः शरसंकुलम् ॥
tadbabhūva śitairbāṇaiḥ khararāmavisarjitaiḥ | paryākāśamanākāśaṃ sarvataḥ śarasaṃkulam ||
English Translation
With the sharpened shafts shot by Khara and Rāma, the entire firmament on all sides was thronged.
VR 3.27.9 अनुष्टुप्
शरजालावृतः सूर्यो न तदा स्म प्रकाशते । अन्योन्यवधसंरम्भादुभयोः संप्रयुध्यतोः ॥
śarajālāvṛtaḥ sūryo na tadā sma prakāśate | anyonyavadhasaṃrambhādubhayoḥ saṃprayudhyatoḥ ||
English Translation
And as each enraged was engaged in coping with the other, the sun, enveloped in a net-work of shafts, did not appear.
VR 3.27.10 अनुष्टुप्
ततो नालीकनाराचैस्तीक्ष्णाग्रैश्च विकर्णिभिः । आजघान रणे रामं तोत्रैरिव महाद्विपम् ॥
tato nālīkanārācaistīkṣṇāgraiśca vikarṇibhiḥ | ājaghāna raṇe rāmaṃ totrairiva mahādvipam ||
English Translation
As a mighty elephant is struck with the goad, Rāma in the conflict attacked (his opponent) with nalikas and nārācas and sharp-pointed vikarna.
VR 3.27.11 अनुष्टुप्
तं रथस्थं धनुष्पाणिं राक्षसं पर्यवस्थितम् । ददृशुः सर्वभूतानि पाशहस्तमिवान्तकम् ॥
taṃ rathasthaṃ dhanuṣpāṇiṃ rākṣasaṃ paryavasthitam | dadṛśuḥ sarvabhūtāni pāśahastamivāntakam ||
English Translation
And as that Rākşasa sat on his car, bow in hand, all creatures saw him, as if he were the very destroyer with the noose in his hand.
VR 3.27.12 अनुष्टुप्
तं सिंहमिव विक्रान्तं सिंहविक्रान्तगामिनम् । दृष्ट्वा नोद्विजते रामः सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥
taṃ siṃhamiva vikrāntaṃ siṃhavikrāntagāminam | dṛṣṭvā nodvijate rāmaḥ siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā ||
English Translation
Seeing that one powerful like the lion, and gifted with the vigorous gait of the lion, Rāma was not moved, as a lion seeing a puny deer (is not moved).
VR 3.27.13 अनुष्टुप्
ततः सूर्यनिकाशेन रथेन महता खरः । आससाद रणे रामं पतङ्ग इव पावकम् ॥
tataḥ sūryanikāśena rathena mahatā kharaḥ | āsasāda raṇe rāmaṃ pataṅga iva pāvakam ||
English Translation
And then as an insect falls into a flame, Khara mounting a mighty car, resembling the sun, approached Rāma.
VR 3.27.14 अनुष्टुप्
ततोऽस्य सशरं चापं मुष्टिदेशे महात्मनः । खरश्चिच्छेद रामस्य दर्शयन्पाणिलाघवम् ॥
tato'sya saśaraṃ cāpaṃ muṣṭideśe mahātmanaḥ | kharaściccheda rāmasya darśayanpāṇilāghavam ||
English Translation
And, displaying his lightness of hand, Khara severed the bow of the magnanimous Rāma, with the arrow (fixed on it) at the place where it is grasped.
VR 3.27.15 अनुष्टुप्
स पुनस्त्वपरान्सप्त शरानादाय वर्मणि । निजघान रणे क्रुद्धः शक्राशनिसमप्रभान् ॥
sa punastvaparānsapta śarānādāya varmaṇi | nijaghāna raṇe kruddhaḥ śakrāśanisamaprabhān ||
English Translation
Then taking up seven other shafts, resplendent like the thunderbolt of Sakra, Khara, enraged, sent them into (Rāma's) main-joints, and then afflicting Rāma of unparalleled energy with a thousand shafts, Khara sent up in that conflict a loud shout.
VR 3.27.16 अनुष्टुप्
ततस्तत्प्रहतं बाणैः खरमुक्तैः सुपर्वभिः । पपात कवचं भूमौ रामस्यादित्यवर्चसः ॥
tatastatprahataṃ bāṇaiḥ kharamuktaiḥ suparvabhiḥ | papāta kavacaṃ bhūmau rāmasyādityavarcasaḥ ||
English Translation
And riven by the shafts discharged by Khara, Rāma's mail resembling the sun fell to the ground.
VR 3.27.17 अनुष्टुप्
स शरैरर्पितः क्रुद्धः सर्वगात्रेषु राघवः । रराज समरे रामो विधूमोऽग्निरिव ज्वलन् ॥
sa śarairarpitaḥ kruddhaḥ sarvagātreṣu rāghavaḥ | rarāja samare rāmo vidhūmo'gniriva jvalan ||
English Translation
And pierced with those arrow, all over his body, and inflamed with rage, Rāghava appeared in the field, like a smokeless flaming fire.
VR 3.27.18 अनुष्टुप्
ततो गम्भीरनिर्ह्रादं रामः शत्रुनिबर्हणः । चकारान्ताय स रिपोः सज्यमन्यन्महद्धनुः ॥
tato gambhīranirhrādaṃ rāmaḥ śatrunibarhaṇaḥ | cakārāntāya sa ripoḥ sajyamanyanmahaddhanuḥ ||
English Translation
Then that destroyer of foes, Rāma, for compassing the end of his enemy, stringed another mighty bow, sending forth solemn sounds, the redoubtable Vaisnava bow that had been conferred on him by the Maharşi.
VR 3.27.19 अनुष्टुप्
सुमहद्वैष्णवं यत्तदतिसृष्टं महर्षिणा । वरं तद्धनुरुद्यम्य खरं समभिधावत ॥
sumahadvaiṣṇavaṃ yattadatisṛṣṭaṃ maharṣiṇā | varaṃ taddhanurudyamya kharaṃ samabhidhāvata ||
English Translation
Then that destroyer of foes, Rāma, for compassing the end of his enemy, stringed another mighty bow, sending forth solemn sounds, the redoubtable Vaisnava bow that had been conferred on him by the Maharşi.
VR 3.27.20 अनुष्टुप्
ततः कनकपुङ्खैस्तु शरैः संनतपर्वभिः । चिच्छेद रामः संक्रुद्धः खरस्य समरे ध्वजम् ॥
tataḥ kanakapuṅkhaistu śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ | ciccheda rāmaḥ saṃkruddhaḥ kharasya samare dhvajam ||
English Translation
And uplifting that superior bow, Rāma rushed against Khara. Then with shafts having bent knots and golden feathers, Rāma, wrought up with rage, severed in battle Khara's standard.
VR 3.27.21 अनुष्टुप्
स दर्शनीयो बहुधा विच्छिन्नः काञ्चनो ध्वजः । जगाम धरणीं सूर्यो देवतानामिवाज्ञया ॥
sa darśanīyo bahudhā vicchinnaḥ kāñcano dhvajaḥ | jagāma dharaṇīṃ sūryo devatānāmivājñayā ||
English Translation
And on that exceedingly graceful golden standard being hewn down it seemed as if the sun dropped to the earth at the behest of the celestials.
VR 3.27.22 अनुष्टुप्
तं चतुर्भिः खरः क्रुद्धो रामं गात्रेषु मार्गणैः । विव्याध हृदि मर्मज्ञो मातङ्गमिव तोमरैः ॥
taṃ caturbhiḥ kharaḥ kruddho rāmaṃ gātreṣu mārgaṇaiḥ | vivyādha hṛdi marmajño mātaṅgamiva tomaraiḥ ||
English Translation
And thereat Khara, understanding the import of things, fired with wrath, pierced Rāma's breast with five arrows, like one striking an elephant with a goad.
VR 3.27.23 अनुष्टुप्
स रामो बहुभिर्बाणैः खरकार्मुकनिःसृतैः । विद्धो रुधिरसिक्ताङ्गो बभूव रुषितो भृशम् ॥
sa rāmo bahubhirbāṇaiḥ kharakārmukaniḥsṛtaiḥ | viddho rudhirasiktāṅgo babhūva ruṣito bhṛśam ||
English Translation
Rāma on being pierced with a good many shafts discharged from Khara's bow, and having his body bathed in blood, was highly wroth.
VR 3.27.24 अनुष्टुप्
स धनुर्धन्विनां श्रेष्ठः प्रगृह्य परमाहवे । मुमोच परमेष्वासः षट्शरानभिलक्षितान् ॥
sa dhanurdhanvināṃ śreṣṭhaḥ pragṛhya paramāhave | mumoca parameṣvāsaḥ ṣaṭśarānabhilakṣitān ||
English Translation
Thereupon that foremost of bowmen, and wielder of a mighty bow, taking six shafts, let them go, after aiming at them.
VR 3.27.25 अनुष्टुप्
शिरस्येकेन बाणेन द्वाभ्यां बाह्वोरथार्पयत् । त्रिभिश्चन्द्रार्धवक्त्रैश्च वक्षस्यभिजघान ह ॥
śirasyekena bāṇena dvābhyāṃ bāhvorathārpayat | tribhiścandrārdhavaktraiśca vakṣasyabhijaghāna ha ||
English Translation
And with one shaft he pierced Khara's head, with two his arms, and with three arrows headed like half-moons, Rāma wounded Khara in the chest.
VR 3.27.26 अनुष्टुप्
ततः पश्चान्महातेजा नाराचान्भास्करोपमान् । जिघांसू राक्षसं क्रुद्धस्त्रयोदश शिलाशितान् ॥
tataḥ paścānmahātejā nārācānbhāskaropamān | jighāṃsū rākṣasaṃ kruddhastrayodaśa śilāśitān ||
English Translation
Then the effulgent Rama, mighty angry, took fourteen arrows sharpened by stones and glowing like the Sun.
VR 3.27.27 अनुष्टुप्
ततोऽस्य युगमेकेन चतुर्भिश्चतुरो हयान् । षष्ठेन च शिरः संख्ये चिच्छेद खरसारथेः ॥
tato'sya yugamekena caturbhiścaturo hayān | ṣaṣṭhena ca śiraḥ saṃkhye ciccheda kharasāratheḥ ||
VR 3.27.28 उपजातिः
त्रिभिस्त्रिवेणुं बलवान्द्वाभ्यामक्षं महाबलः । द्वादशेन तु बाणेन खरस्य सशरं धनुः । छित्त्वा वज्रनिकाशेन राघवः प्रहसन्निव । त्रयोदशेनेन्द्रसमो बिभेद समरे खरम् ॥
tribhistriveṇuṃ balavāndvābhyāmakṣaṃ mahābalaḥ | dvādaśena tu bāṇena kharasya saśaraṃ dhanuḥ | chittvā vajranikāśena rāghavaḥ prahasanniva | trayodaśenendrasamo bibheda samare kharam ||
English Translation
Rama, like Indra, strong and mighty, broke the yoke of Khara's chariot with one arrow, the four horses with four arrows, and with the sixth the charioteer's head, with three others the main pole of the chariot, with two the axle of the chariot, and with the twelfth Khara's bow and arrows were splintered. As if laughing at him, he pierced Khara's body with the thirteenth arrow.
VR 3.27.29 अनुष्टुप्
प्रभग्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः । गदापाणिरवप्लुत्य तस्थौ भूमौ खरस्तदा ॥
prabhagnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ | gadāpāṇiravaplutya tasthau bhūmau kharastadā ||
English Translation
Then with his bow shattered, deprived of his car, (Khara) having his horses slain as well as his charioteer killed, taking a mace in his hand leaped to the ground, and stood there.
VR 3.27.30 उपजातिः
तत्कर्म रामस्य महारथस्य; समेत्य देवाश्च महर्षयश्च । अपूजयन्प्राञ्जलयः प्रहृष्टा;स्तदा विमानाग्रगताः समेताः ॥
tatkarma rāmasya mahārathasya; sametya devāśca maharṣayaśca | apūjayanprāñjalayaḥ prahṛṣṭā;stadā vimānāgragatāḥ sametāḥ ||
English Translation
And the celestials and Maharsis exceedingly rejoiced, assembled in the welkin in a body, and with joined hands extolled that feat of that mighty car-warrior Rāma.
← Previous (Ch. 213) Full Table of Contents Next (Ch. 215) →