Āśramavāsikaparva Adhyāya 9
आश्रमवासिकपर्व • अध्यायः 9
Āśramavāsikaparva Adhyāya 9 of the classical Mahābhārata with 27 verses.
Total: 27 Verses
•
Citations: MBh 15.9.1–27
•
250 Lexicon Terms
ततो राज्ञाभ्यनुज्ञातो धृतराष्ट्रः प्रतापवान् । ययौ स्वभवनं राजा गान्धार्यानुगतस्तदा ॥
English Translation
Vaishampayana said son Having received the kings' permission, the highly energetic king Dhritarastra, then, went to his own palace, followed by Gandhari.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
निशि
निश् [f]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
धृतराष्ट्रः
धृतराष्ट्र [m]
कुरूद्वहान्
कुरु [m]
कुरूद्वहान्
उद्वह [m]
ययौ
या [2. Ā.]
स्वभवनं
स्व [adj]
स्वभवनं
भवन [n]
राजा
राजन् [m]
गान्धार्यानुगतस्तदा
गान्धारी [f]
गान्धार्यानुगतस्तदा
अनुगम् [1. Ā.]
गान्धार्यानुगतस्तदा
तदा [ind]
मन्दप्राणगतिर्धीमान्कृच्छ्रादिव समुद्धरन् । पदातिः स महीपालो जीर्णो गजपतिर्यथा ॥
English Translation
With weakened strength and slow motion, that highly intelligent king walked with difficulty, like the leader, exhausted with age, of an elephantine herd.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मन्दप्राणगतिर्
मन्द [adj]
मन्दप्राणगतिर्
प्राण [m]
मन्दप्राणगतिर्
गति [f]
धीमान्
धीमत् [adj]
कृच्छ्राद्
कृच्छ्र [mn]
इव
इव [ind]
समुद्धरन्
समुद्धृ [2. P.]
पदातिः
पदाति [m]
स
तद् [pron]
महीपालो
महीपाल [m]
जीर्णो
जृ [6. P.]
गजपतिर्
गज [m]
गजपतिर्
पति [m]
यथा
यथा [ind]
तमन्वगच्छद्विदुरो विद्वान्सूतश्च संजयः । स चापि परमेष्वासः कृपः शारद्वतस्तथा ॥
English Translation
He was followed by the highly learned Vidura, and his charioteer Sanjaya, as also that powerful bowman Kripa the of Sharadvata.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
अन्वगच्छद्
अनुगम् [1. Ā.]
विदुरो
विदुर [m]
विद्वान्
विद्वस् [adj]
सूतश्च
सूत [m]
सूतश्च
च [ind]
संजयः
संजय [m]
स
तद् [pron]
च
च [ind]
तस्मिन्महेष्वासः
तद् [pron]
तस्मिन्महेष्वासः
महत् [adj]
तस्मिन्महेष्वासः
इष्वास [m]
कृपः
कृप [mf]
समभवत्
सम्भू [1. Ā.]
तदा
तदा [ind]
स प्रविश्य गृहं राजा कृतपूर्वाह्णिकक्रियः । तर्पयित्वा द्विजश्रेष्ठानाहारमकरोत्तदा ॥
English Translation
Entering his palace, O king, he performed the morning rites and, after pleasing many foremost of Brahmanas, he took some food.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रभातायां
प्रभा [2. P.]
तु
तु [ind]
शर्वर्यां
शर्वरी [f]
कृतपूर्वाह्णिकक्रियौ
कृ [2. Ā.]
कृतपूर्वाह्णिकक्रियौ
पूर्वाह्णिक [adj]
कृतपूर्वाह्णिकक्रियौ
क्रिया [f]
तर्पयित्वा
तर्पय् [10. Ā.]
द्विजश्रेष्ठान्
द्विजश्रेष्ठ [m]
आहारम्
आहार [m]
अकरोत्
कृ [2. Ā.]
तदा
तदा [ind]
गान्धारी चैव धर्मज्ञा कुन्त्या सह मनस्विनी । वधूभिरुपचारेण पूजिताभुङ्क्त भारत ॥
English Translation
Gandhari knowing every duty, as also the highly intelligent Kunti, adored with offers of various articles by their daughters-in-law, then took some food, O Bharata.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गान्धारी
गान्धारी [f]
त्वेव
तु [ind]
त्वेव
एव [ind]
धर्मज्ञा
धर्म [mn]
धर्मज्ञा
ज्ञ [adj]
मनसोद्वहती
मनस् [n]
मनसोद्वहती
उद्वह् [1. Ā.]
भृशम्
भृशम् [ind]
वधूभिर्
वधू [f]
उपचारेण
उपचार [m]
पूजिताभुङ्क्त
पूजय् [10. Ā.]
पूजिताभुङ्क्त
भुज् [6. P.]
भारत
भारत [m]
कृताहारं कृताहाराः सर्वे ते विदुरादयः । पाण्डवाश्च कुरुश्रेष्ठमुपातिष्ठन्त तं नृपम् ॥
English Translation
After Dhritarashtra had eaten, and Vidura also and others had done the same, the Pandavas, having finished their meals, approached and sat around the old king.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृताहारं
कृ [2. Ā.]
कृताहारं
आहार [m]
कृताहाराः
कृ [2. Ā.]
कृताहाराः
आहार [m]
सर्वे
सर्व [pron]
ते
तद् [pron]
विदुरादयः
विदुर [m]
विदुरादयः
आदि [m]
पाण्डवाश्च
पाण्डव [m]
पाण्डवाश्च
च [ind]
कुरुश्रेष्ठम्
कुरु [m]
कुरुश्रेष्ठम्
श्रेष्ठ [adj]
उपातिष्ठन्त
उपस्था [1. Ā.]
तं
तद् [pron]
नृपम्
नृप [m]
ततोऽब्रवीन्महाराज कुन्तीपुत्रमुपह्वरे । निषण्णं पाणिना पृष्ठे संस्पृशन्नम्बिकासुतः ॥
English Translation
Then the son of Ambika, O monarch, addressing Kunti's son, who was seated near him, and touching his back with his hand, said, 'You should always, O delighter of the Kurus, act vigilantly about everything connected with your kingdom consisting of eight limbs, o foremost of kings, and in which the claims of virtue should ever be kept foremost.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽब्रवीन्महातेजा
ब्रू [2. Ā.]
ऽब्रवीन्महातेजा
महत् [adj]
ऽब्रवीन्महातेजा
तेजस् [n]
धर्मपुत्रं
धर्मपुत्र [m]
स
तद् [pron]
पार्थिवः
पार्थिव [m]
निषण्णं
निषद् [1. Ā.]
पाणिना
पाणि [m]
पृष्ठे
पृष्ठ [n]
संस्पृशन्न्
संस्पृश् [6. Ā.]
अम्बिकासुतः
अम्बिकासुत [m]
अप्रमादस्त्वया कार्यः सर्वथा कुरुनन्दन । अष्टाङ्गे राजशार्दूल राज्ये धर्मपुरस्कृते ॥
English Translation
Then the son of Ambika, O monarch, addressing Kunti's son, who was seated near him, and touching his back with his hand, said, 'You should always, O delighter of the Kurus, act vigilantly about everything connected with your kingdom consisting of eight limbs, o foremost of kings, and in which the claims of virtue should ever be kept foremost.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अप्रमादस्त्वया
अप्रमाद [m]
अप्रमादस्त्वया
त्वद् [pron]
कार्यः
कृ [2. Ā.]
सर्वथा
सर्वथा [ind]
कुरुनन्दन
कुरु [m]
कुरुनन्दन
नन्दन [m]
अष्टाङ्गे
अष्टन् [adj]
अष्टाङ्गे
अङ्ग [n]
राजशार्दूल
राजन् [m]
राजशार्दूल
शार्दूल [m]
राज्ये
राज्य [n]
धर्मपुरस्कृते
धर्म [mn]
धर्मपुरस्कृते
पुरस्कृ [8. Ā.]
तत्तु शक्यं यथा तात रक्षितुं पाण्डुनन्दन । राज्यं धर्मं च कौन्तेय विद्वानसि निबोध तत् ॥
English Translation
You are, O son of Kunti, cndued with intelligence and learning. Listen to me, O king, I tell you what the means are by which, O son of Pandu, the kingdom is capable of being righteously protected.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्
तद् [pron]
तु
तु [ind]
शक्यं
शक्य [adj]
यथा
यथा [ind]
तात
तात [m]
रक्षितुं
रक्ष् [4. P.]
पाण्डुनन्दन
पाण्डु [m]
पाण्डुनन्दन
नन्दन [m]
राज्यं
राज्य [n]
धर्मं
धर्म [mn]
च
च [ind]
कौन्तेय
कौन्तेय [m]
विद्वान्
विद्वस् [adj]
असि
अस् [2. P.]
निबोध
निबुध् [4. P.]
तत्
तद् [pron]
विद्यावृद्धान्सदैव त्वमुपासीथा युधिष्ठिर । शृणुयास्ते च यद्ब्रूयुः कुर्याश्चैवाविचारयन् ॥
English Translation
You should always, O Yudhishthria, honour those persons who are old in learning. You should listen to what they would say, and act accordingly without any scruple.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विद्यावृद्धान्
विद्या [f]
विद्यावृद्धान्
वृध् [6. P.]
सदैव
सदा [ind]
सदैव
एव [ind]
त्वम्
त्वद् [pron]
उपासीथा
उपास् [4. P.]
युधिष्ठिर
युधिष्ठिर [m]
शृणुयास्ते
श्रु [4. P.]
शृणुयास्ते
त्वद् [pron]
च
च [ind]
यद्
यद् [pron]
ब्रूयुः
ब्रू [2. Ā.]
कुर्याश्चैवाविचारयन्
कृ [2. Ā.]
कुर्याश्चैवाविचारयन्
च [ind]
कुर्याश्चैवाविचारयन्
एव [ind]
कुर्याश्चैवाविचारयन्
अ [ind]
कुर्याश्चैवाविचारयन्
विचारय् [10. Ā.]
प्रातरुत्थाय तान्राजन्पूजयित्वा यथाविधि । कृत्यकाले समुत्पन्ने पृच्छेथाः कार्यमात्मनः ॥
English Translation
Rising early in the morning, O king, adore them with due rites, and when the time comes for action, you should consult them about your (intended) acts.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रातर्
प्रातर् [ind]
उत्थाय
उत्था [1. Ā.]
तान्
तद् [pron]
राजन्
राजन् [m]
पूजयित्वा
पूजय् [10. Ā.]
यथाविधि
यथाविधि [ind]
कृत्यकाले
कृत्य [n]
कृत्यकाले
काल [m]
समुत्पन्ने
समुत्पद् [4. P.]
पृच्छेथाः
प्रच्छ् [1. P.]
कार्यम्
कार्य [n]
आत्मनः
आत्मन् [m]
ते तु संमानिता राजंस्त्वया राज्यहितार्थिना । प्रवक्ष्यन्ति हितं तात सर्वं कौरवनन्दन ॥
English Translation
When, led by the desire of knowing what would be beneficial to you about your measures, you honour them, they will, O son, always declare what is for your behoof, O Bharata!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
तु
तु [ind]
संमानिता
संमानय् [10. P.]
राजंस्त्वया
राजन् [m]
राजंस्त्वया
त्वद् [pron]
राज्यहितार्थिना
राज्य [n]
राज्यहितार्थिना
हित [n]
राज्यहितार्थिना
अर्थिन् [adj]
करिष्यामः
कृ [2. Ā.]
प्रियं
प्रिय [adj]
सर्वं
सर्व [pron]
तव
त्वद् [pron]
कौरवनन्दन
कौरव [m]
कौरवनन्दन
नन्दन [m]
इन्द्रियाणि च सर्वाणि वाजिवत्परिपालय । हिताय वै भविष्यन्ति रक्षितं द्रविणं यथा ॥
English Translation
You should always keep your senses as you keep your horses. They will then prove beneficial to you, like riches that is not wasted.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इन्द्रियाणि
इन्द्रिय [n]
च
च [ind]
सर्वाणि
सर्व [pron]
वाजिवत्
वाजिन् [m]
वाजिवत्
वत् [ind]
परिपालय
परिपालय् [10. Ā.]
हिताय
हित [n]
वै
वै [ind]
भविष्यन्ति
भू [1. Ā.]
रक्षितं
रक्ष् [4. P.]
द्रविणं
द्रविण [n]
यथा
यथा [ind]
अमात्यानुपधातीतान्पितृपैतामहाञ्शुचीन् । दान्तान्कर्मसु सर्वेषु मुख्यान्मुख्येषु योजयेः ॥
English Translation
You should employ only those ministers who have passed the tests of honesty, who are hereditary officers of state, possessed of pure conduct, self-controlled, expert in the discharge of business, and endued with righteous conduct.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अमात्यान्
अमात्य [m]
उपधातीतान्
उपधा [mf]
उपधातीतान्
अती [1. P.]
पितृपैतामहाञ्
पितृपैतामह [adj]
शुचीन्
शुचि [adj]
दान्तान्
दम् [4. P.]
कर्मसु
कर्मन् [n]
सर्वेषु
सर्व [pron]
मुख्यान्मुख्येषु
मुख्य [adj]
मुख्यान्मुख्येषु
मुख्य [adj]
योजयेः
योजय् [10. Ā.]
चारयेथाश्च सततं चारैरविदितैः परान् । परीक्षितैर्बहुविधं स्वराष्ट्रेषु परेषु च ॥
English Translation
You should always gather information through spies in various disguises, whose faithfulness have been tested, who are natives of your kingdom, and who should not be known to your enemies.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चारयेथाश्च
चारय् [10. Ā.]
चारयेथाश्च
च [ind]
सततं
सततम् [ind]
चारैर्
चार [m]
अविदितैः
अविदित [adj]
परान्
पर [pron]
परीक्षितैर्
परीक्ष् [1. P.]
बहुविधं
बहुविध [adj]
स्वराष्ट्रेषु
स्व [adj]
स्वराष्ट्रेषु
राष्ट्र [mn]
परेषु
पर [pron]
च
च [ind]
पुरं च ते सुगुप्तं स्याद्दृढप्राकारतोरणम् । अट्टाट्टालकसंबाधं षट्पथं सर्वतोदिशम् ॥
English Translation
Your citadel should be properly protected with strong walls and arched gates. On every side such walls, with watch-towers on them standing close to one another, should be made as will admit six persons walking side by side on their top.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुरं
पुर [n]
च
च [ind]
ते
त्वद् [pron]
सुगुप्तं
सु [ind]
सुगुप्तं
गुप् [1. Ā.]
स्याद्
अस् [2. P.]
दृढप्राकारतोरणम्
दृढ [adj]
दृढप्राकारतोरणम्
प्राकार [m]
दृढप्राकारतोरणम्
तोरण [mn]
अट्टाट्टालकसंबाधं
अट्ट [m]
अट्टाट्टालकसंबाधं
अट्टालक [mn]
अट्टाट्टालकसंबाधं
सम्बाध [m]
षट्पथं
षष् [adj]
षट्पथं
पथ [m]
सर्वतोदिशम्
सर्वतोदिशम् [ind]
तस्य द्वाराणि कार्याणि पर्याप्तानि बृहन्ति च । सर्वतः सुविभक्तानि यन्त्रैरारक्षितानि च ॥
English Translation
The gates should all be large and sufficiently strong. Kept in proper places, those gates should be carefully guarded.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
द्वाराणि
द्वार [n]
कार्याणि
कृ [2. Ā.]
पर्याप्तानि
पर्याप् [5. Ā.]
बृहन्ति
बृहत् [adj]
च
च [ind]
सर्वतः
सर्वतस् [ind]
सुविभक्तानि
सु [ind]
सुविभक्तानि
विभज् [1. Ā.]
यन्त्रैर्
यन्त्र [mn]
आरक्षितानि
आरक्ष् [1. P.]
च
च [ind]
पुरुषैरलमर्थज्ञैर्विदितैः कुलशीलतः । आत्मा च रक्ष्यः सततं भोजनादिषु भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुरुषैर्
पुरुष [m]
अलम्
अलम् [ind]
अर्थज्ञैर्
अर्थ [mn]
अर्थज्ञैर्
ज्ञ [adj]
विदितैः
विद् [6. Ā.]
कुलशीलतः
कुल [n]
कुलशीलतः
शील [mn]
आत्मा
आत्मन् [m]
च
च [ind]
रक्ष्यः
रक्ष् [4. P.]
सततं
सततम् [ind]
भोजनादिषु
भोजन [n]
भोजनादिषु
आदि [m]
भारत
भारत [m]
विहाराहारकालेषु माल्यशय्यासनेषु च । स्त्रियश्च ते सुगुप्ताः स्युर्वृद्धैराप्तैरधिष्ठिताः । शीलवद्भिः कुलीनैश्च विद्वद्भिश्च युधिष्ठिर ॥
English Translation
Let your purpose be accomplished through men whose families and conduct are wellknown. You should always protect your body also with care in matters connected with your food, O Bharata, as also in the hours of sport and eating and in matters connected with the garlands you wear and the beds you lie upon. The ladies of your household should be properly protected, looked over by aged and trusted servitors, of good conduct, well-born, and possessed of learning, O Yudhishthira.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विहाराहारकालेषु
विहार [m]
विहाराहारकालेषु
आहार [m]
विहाराहारकालेषु
काल [m]
माल्यशय्यासनेषु
माल्य [n]
माल्यशय्यासनेषु
शय्या [f]
माल्यशय्यासनेषु
आसन [n]
च
च [ind]
स्त्रियश्च
स्त्री [f]
स्त्रियश्च
च [ind]
ते
त्वद् [pron]
सुगुप्ताः
सु [ind]
सुगुप्ताः
गुप् [1. Ā.]
स्युर्
अस् [2. P.]
वृद्धैर्
वृद्ध [adj]
आप्तैर्
आप्त [m]
अधिष्ठिताः
अधिष्ठा [1. Ā.]
शीलवद्भिः
शीलवत् [adj]
कुलीनैश्च
कुलीन [adj]
कुलीनैश्च
च [ind]
विद्वद्भिश्च
विद्वस् [adj]
विद्वद्भिश्च
च [ind]
युधिष्ठिर
युधिष्ठिर [m]
मन्त्रिणश्चैव कुर्वीथा द्विजान्विद्याविशारदान् । विनीतांश्च कुलीनांश्च धर्मार्थकुशलानृजून् ॥
English Translation
You should made ministers of Brahmanas possessed of learning, endued with humility, well-born, knowing religion and profit, and adorned with simplicity of behaviour.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मन्त्रिणश्चैव
मन्त्रिन् [m]
मन्त्रिणश्चैव
च [ind]
मन्त्रिणश्चैव
एव [ind]
कुर्वीथा
कृ [2. Ā.]
द्विजान्
द्विज [m]
विद्याविशारदान्
विद्या [f]
विद्याविशारदान्
विशारद [adj]
विनीतांश्च
विनी [1. Ā.]
विनीतांश्च
च [ind]
कुलीनांश्च
कुलीन [adj]
कुलीनांश्च
च [ind]
धर्मार्थकुशलान्
धर्म [mn]
धर्मार्थकुशलान्
अर्थ [mn]
धर्मार्थकुशलान्
कुशल [adj]
ऋजून्
ऋजु [adj]
तैः सार्धं मन्त्रयेथास्त्वं नात्यर्थं बहुभिः सह । समस्तैरपि च व्यस्तैर्व्यपदेशेन केनचित् ॥
English Translation
You should hold consultations with them. You should not, however, admit many persons into your consultations. on particular occasions you may consult with the whole of your council or with a portion of it.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तैः
तद् [pron]
सार्धं
सार्धम् [ind]
मन्त्रयेथास्त्वं
मन्त्रय् [Denom. Ā.]
मन्त्रयेथास्त्वं
त्वद् [pron]
नात्यर्थं
न [ind]
नात्यर्थं
अत्यर्थम् [ind]
बहुभिः
बहु [adj]
सह
सह [ind]
समस्तैर्
समस्त [adj]
अपि
अपि [ind]
च
च [ind]
व्यस्तैर्
व्यस्त [adj]
व्यपदेशेन
व्यपदेश [m]
केनचित्
कश्चित् [pron]
सुसंवृतं मन्त्रगृहं स्थलं चारुह्य मन्त्रयेः । अरण्ये निःशलाके वा न च रात्रौ कथंचन ॥
English Translation
Entering a chamber or spot that is wellprotected (from intruders) you should hold your consultations. You may hold your consultation in a forest hat is divested of grass. You should never consult at night time.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुसंवृतं
सु [ind]
सुसंवृतं
संवृ [9. P.]
मन्त्रगृहं
मन्त्र [mn]
मन्त्रगृहं
गृह [mn]
स्थलं
स्थल [n]
चारुह्य
च [ind]
चारुह्य
आरुह् [6. Ā.]
मन्त्रयेः
मन्त्रय् [Denom. Ā.]
अरण्ये
अरण्य [n]
निःशलाके
निःशलाक [adj]
वा
वा [ind]
न
न [ind]
च
च [ind]
रात्रौ
रात्रि [f]
कथंचन
कथंचन [ind]
वानराः पक्षिणश्चैव ये मनुष्यानुकारिणः । सर्वे मन्त्रगृहे वर्ज्या ये चापि जडपङ्गुकाः ॥
English Translation
Apes and birds and other animals which can imitatc human beings should all be excluded from the council chamber, as also idiots and lame and palsied individuals.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वानराः
वानर [m]
पक्षिणश्चैव
पक्षिन् [m]
पक्षिणश्चैव
च [ind]
पक्षिणश्चैव
एव [ind]
ये
यद् [pron]
मनुष्यानुकारिणः
मनुष्य [m]
मनुष्यानुकारिणः
अनुकारिन् [adj]
सर्वे
सर्व [pron]
मन्त्रगृहे
मन्त्र [mn]
मन्त्रगृहे
गृह [mn]
वर्ज्या
वर्जय् [10. Ā.]
ये
यद् [pron]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
जडपङ्गुकाः
जड [adj]
जडपङ्गुकाः
पङ्गुक [adj]
मन्त्रभेदे हि ये दोषा भवन्ति पृथिवीक्षिताम् । न ते शक्याः समाधातुं कथंचिदिति मे मतिः ॥
English Translation
I think that the evils which originate from the divulgence of the counsels of kings are such that they cannot be remedied.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मन्त्रभेदे
मन्त्र [mn]
मन्त्रभेदे
भेद [m]
हि
हि [ind]
ये
यद् [pron]
दोषा
दोष [mn]
भवन्ति
भू [1. Ā.]
पृथिवीक्षिताम्
पृथिवीक्षित् [m]
न
न [ind]
ते
तद् [pron]
शक्याः
शक्य [adj]
समाधातुं
समाधा [1. P.]
कथंचिद्
कथंचिद् [ind]
इति
इति [ind]
मे
मद् [pron]
मतिः
मति [f]
दोषांश्च मन्त्रभेदेषु ब्रूयास्त्वं मन्त्रिमण्डले । अभेदे च गुणान्राजन्पुनः पुनररिंदम ॥
English Translation
You should repeatedly refer, in the midst of your counselors, to the evils which arise from the divulgence of counsels, ochastiser of enemies, and to the merits which flow from counsels properly kept.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दोषांश्च
दोष [mn]
दोषांश्च
च [ind]
मन्त्रभेदेषु
मन्त्र [mn]
मन्त्रभेदेषु
भेद [m]
ब्रूयास्त्वं
ब्रू [2. Ā.]
ब्रूयास्त्वं
त्वद् [pron]
मन्त्रिमण्डले
मन्त्रिन् [m]
मन्त्रिमण्डले
मण्डल [mfn]
अभेदे
अभेद [m]
च
च [ind]
गुणान्
गुण [mn]
राजन्
राजन् [m]
पुनः
पुनर् [ind]
पुनर्
पुनर् [ind]
अरिंदम
अरिंदम [adj]
पौरजानपदानां च शौचाशौचं युधिष्ठिर । यथा स्याद्विदितं राजंस्तथा कार्यमरिंदम ॥
English Translation
You should, O Yudhishthira, act in such a manner as to determine the merits and faults of the inhabitants of your city and the provinces.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पौरजानपदानां
पौर [m]
पौरजानपदानां
जानपद [m]
च
च [ind]
शौचाशौचं
शौच [n]
शौचाशौचं
आशौच [n]
युधिष्ठिर
युधिष्ठिर [m]
यथा
यथा [ind]
स्याद्
अस् [2. P.]
विदितं
विद् [6. Ā.]
राजंस्तथा
राजन् [m]
राजंस्तथा
तथा [ind]
कार्यम्
कृ [2. Ā.]
अरिंदम
अरिंदम [adj]