Karṇaparva Adhyāya 64
कर्णपर्व • अध्यायः 64
Karṇaparva Adhyāya 64 of the classical Mahābhārata with 33 verses.
Total: 33 Verses
•
Citations: MBh 8.64.1–33
•
250 Lexicon Terms
तद्देवनागासुरसिद्धसंघै;र्गन्धर्वयक्षाप्सरसां च संघैः । ब्रह्मर्षिराजर्षिसुपर्णजुष्टं; बभौ वियद्विस्मयनीयरूपम् ॥
English Translation
Sanjaya said It was really a wonderful sight to see the skies covered with Gods, Nagas, Asuras, Yakshas and numbers of Gandharvas, Rakshashas, Apsaras, Royal and regenerate Rishis and birds of most beautiful plumage.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तद्
तद् [pron]
देवनागासुरसिद्धसंघैर्
देव [m]
देवनागासुरसिद्धसंघैर्
नाग [m]
देवनागासुरसिद्धसंघैर्
असुर [m]
देवनागासुरसिद्धसंघैर्
सिद्ध [m]
देवनागासुरसिद्धसंघैर्
संघ [m]
गन्धर्वयक्षाप्सरसां
गन्धर्व [m]
गन्धर्वयक्षाप्सरसां
यक्ष [m]
गन्धर्वयक्षाप्सरसां
अप्सरस् [f]
च
च [ind]
संघैः
संघ [m]
ब्रह्मर्षिराजर्षिसुपर्णजुष्टं
ब्रह्मर्षि [m]
ब्रह्मर्षिराजर्षिसुपर्णजुष्टं
राजर्षि [m]
ब्रह्मर्षिराजर्षिसुपर्णजुष्टं
सुपर्ण [m]
ब्रह्मर्षिराजर्षिसुपर्णजुष्टं
जुष् [6. Ā.]
बभौ
भा [2. Ā.]
वियद्
वियन्त् [n]
विस्मयनीयरूपम्
विस्मि [1. P.]
विस्मयनीयरूपम्
रूप [n]
नानद्यमानं निनदैर्मनोज्ञै;र्वादित्रगीतस्तुतिभिश्च नृत्तैः । सर्वेऽन्तरिक्षे ददृशुर्मनुष्याः; खस्थांश्च तान्विस्मयनीयरूपान् ॥
English Translation
All the human beings looked and admired the scene in the sky which was filled with the echoes of sons, music, laughter, sacred hymns, dance and many other sorts of beautiful sounds.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नानद्यमानं
नानद् [Int. Ā.]
निनदैर्
निनद [m]
मनोज्ञैर्
मनोज्ञ [adj]
वादित्रगीतस्तुतिभिश्
वादित्र [mn]
वादित्रगीतस्तुतिभिश्
गीत [n]
वादित्रगीतस्तुतिभिश्
स्तुति [f]
च
च [ind]
नृत्तैः
नृत्त [n]
सर्वे
सर्व [pron]
ऽन्तरिक्षे
अन्तरिक्ष [n]
ददृशुर्
दृश् [6. P.]
मनुष्याः
मनुष्य [m]
खस्थांश्
ख [n]
खस्थांश्
स्थ [adj]
च
च [ind]
तान्
तद् [pron]
विस्मयनीयरूपान्
विस्मि [1. P.]
विस्मयनीयरूपान्
रूप [n]
ततः प्रहृष्टाः कुरुपाण्डुयोधा; वादित्रपत्रायुधसिंहनादैः । निनादयन्तो वसुधां दिशश्च; स्वनेन सर्वे द्विषतो निजघ्नुः ॥
English Translation
Then the warriors on both the Kaurava and Pandava sides went on slaying each other's enemies making the world and the ten sides ring with martial music, notes of their conchs, loud houts and noise of their warfare.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
प्रहृष्टाः
प्रहृष् [4. Ā.]
कुरुपाण्डुयोधा
कुरु [m]
कुरुपाण्डुयोधा
पाण्डु [m]
कुरुपाण्डुयोधा
योध [m]
वादित्रपत्रायुधसिंहनादैः
वादित्र [mn]
वादित्रपत्रायुधसिंहनादैः
पत्त्र [mn]
वादित्रपत्रायुधसिंहनादैः
आयुध [mn]
वादित्रपत्रायुधसिंहनादैः
सिंहनाद [m]
संनादयन्तो
संनादय् [10. P.]
वसुधां
वसुधा [f]
दिशश्
दिश् [f]
च
च [ind]
क्रुद्धा
क्रुध् [4. Ā.]
नृसिंहा
नृ [m]
नृसिंहा
सिंह [m]
जयम्
जय [m]
अभ्युदीयुः
अभ्युदि [2. P.]
नानाश्वमातङ्गरथायुताकुलं; वरासिशक्त्यृष्टिनिपातदुःसहम् । अभीरुजुष्टं हतदेहसंकुलं; रणाजिरं लोहितरक्तमाबभौ ॥
English Translation
The field of battle became brilliantly red with blood and adorned with men, horses, elephants, cars and weapons and became difficult for the throwing of swords, maces, darts and other weapons and was filled with dead bodies.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नानाश्वमातङ्गरथायुताकुलं
नाना [ind]
नानाश्वमातङ्गरथायुताकुलं
अश्व [m]
नानाश्वमातङ्गरथायुताकुलं
मातंग [m]
नानाश्वमातङ्गरथायुताकुलं
रथ [m]
नानाश्वमातङ्गरथायुताकुलं
अयुत [n]
नानाश्वमातङ्गरथायुताकुलं
आकुल [adj]
वरासिशक्त्यृष्टिनिपातदुःसहम्
वर [adj]
वरासिशक्त्यृष्टिनिपातदुःसहम्
असि [m]
वरासिशक्त्यृष्टिनिपातदुःसहम्
शक्ति [f]
वरासिशक्त्यृष्टिनिपातदुःसहम्
ऋष्टि [f]
वरासिशक्त्यृष्टिनिपातदुःसहम्
पात [m]
वरासिशक्त्यृष्टिनिपातदुःसहम्
दुःसह [adj]
अभीरुजुष्टं
अभीरु [adj]
अभीरुजुष्टं
जुष् [6. Ā.]
हतदेहसंकुलं
हन् [6. P.]
हतदेहसंकुलं
देह [mn]
हतदेहसंकुलं
संकुल [adj]
रणाजिरं
रण [m]
रणाजिरं
अजिर [n]
लोहितरक्तम्
लोहित [n]
लोहितरक्तम्
रक्त [adj]
आबभौ
आभा [2. P.]
तथा प्रवृत्तेऽस्त्रभृतां पराभवे; धनंजयश्चाधिरथिश्च सायकैः । दिशश्च सैन्यं च शितैरजिह्मगैः; परस्परं प्रोर्णुवतुः स्म दंशितौ ॥
English Translation
Looked like the fight that in the old days took place between the Gods and the Asuras. When Dhananjaya and Adhiratha's son had begun to defeat the warriors with their arrows, they, with keen shafts, almost covered all the sides.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथा
तथा [ind]
प्रवृत्ते
प्रवृत् [1. Ā.]
ऽस्त्रभृतां
अस्त्रभृत् [m]
पराभवे
पराभव [m]
धनंजयश्
धनंजय [m]
चाधिरथिश्
च [ind]
चाधिरथिश्
आधिरथि [m]
च
च [ind]
सायकैः
सायक [m]
दिशश्
दिश् [f]
च
च [ind]
सैन्यं
सैन्य [n]
च
च [ind]
शितैर्
शा [4. P.]
अजिह्मगैः
अजिह्मग [m]
परस्परं
परस्पर [adj]
स्म
स्म [ind]
दंशितौ
दंशय् [10. P.]
ततस्त्वदीयाश्च परे च सायकैः; कृतेऽन्धकारे विविदुर्न किंचन । भयात्तु तावेव रथौ समाश्रयं;स्तमोनुदौ खे प्रसृता इवांशवः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्
ततस् [ind]
त्वदीयाश्
त्वदीय [adj]
च
च [ind]
परे
पर [pron]
च
च [ind]
सायकैः
सायक [m]
कृते
कृ [2. Ā.]
ऽन्धकारे
अन्धकार [mn]
विविदुर्
विद् [2. Ā.]
न
न [ind]
किंचन
कश्चन [pron]
भयात्
भय [n]
तु
तु [ind]
ताव्
तद् [pron]
एव
एव [ind]
रथौ
रथ [m]
समाश्रयंस्
समाश्रि [1. Ā.]
तमोनुदौ
तमोनुद [m]
खे
ख [n]
प्रसृता
प्रसृ [3. Ā.]
इवांशवः
इव [ind]
इवांशवः
अंशु [m]
ततोऽस्त्रमस्त्रेण परस्परस्य तौ; विधूय वाताविव पूर्वपश्चिमौ । घनान्धकारे वितते तमोनुदौ; यथोदितौ तद्वदतीव रेजतुः ॥
English Translation
The two brave warriors thwarted one another's weapons, like the East and West winds struggling with each other and looked brilliant like the sun or the moon after dispelling darkness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽस्त्रम्
अस्त्र [mn]
अस्त्रेण
अस्त्र [mn]
परस्परस्य
परस्पर [adj]
तौ
तद् [pron]
विधूय
विधू [6. P.]
वाताव्
वात [m]
इव
इव [ind]
पूर्वपश्चिमौ
पूर्व [pron]
पूर्वपश्चिमौ
पश्चिम [adj]
घनान्धकारे
घन [adj]
घनान्धकारे
अन्धकार [mn]
वितते
वितन् [8. Ā.]
तमोनुदौ
तमोनुद [m]
यथोदितौ
यथा [ind]
यथोदितौ
उदि [4. Ā.]
तद्वद्
तद्वत् [ind]
अतीव
अतीव [ind]
रेजतुः
राज् [2. P.]
न चाभिमन्तव्यमिति प्रचोदिताः; परे त्वदीयाश्च तदावतस्थिरे । महारथौ तौ परिवार्य सर्वतः; सुरासुरा वासवशम्बराविव ॥
English Translation
They assuring their troops with the words "don't give way” were surrounded by their troops and their inimical forces like Vasava and Shambara by the Gods and the Asuras.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
चाभिमन्तव्यम्
च [ind]
चाभिमन्तव्यम्
अभिमन् [4. P.]
इति
इति [ind]
प्रचोदिताः
प्रचोदय् [10. P.]
परे
पर [pron]
त्वदीयाश्
त्वदीय [adj]
च
च [ind]
तदावतस्थिरे
तदा [ind]
तदावतस्थिरे
अवस्था [1. Ā.]
महारथौ
महत् [adj]
महारथौ
रथ [m]
तौ
तद् [pron]
परिवार्य
परिवारय् [10. Ā.]
सर्वतः
सर्वतस् [ind]
सुरासुरा
सुर [m]
सुरासुरा
असुर [m]
वासवशम्बराव्
वासव [m]
वासवशम्बराव्
शम्बर [m]
इव
इव [ind]
मृदङ्गभेरीपणवानकस्वनै;र्निनादिते भारत शङ्खनिस्वनैः । ससिंहनादौ बभतुर्नरोत्तमौ; शशाङ्कसूर्याविव मेघसंप्लवे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मृदङ्गभेरीपणवानकस्वनैर्
मृदङ्ग [m]
मृदङ्गभेरीपणवानकस्वनैर्
भेरी [f]
मृदङ्गभेरीपणवानकस्वनैर्
पणव [m]
मृदङ्गभेरीपणवानकस्वनैर्
आनक [m]
मृदङ्गभेरीपणवानकस्वनैर्
स्वन [m]
निनादिते
निनादय् [10. P.]
भारत
भारत [m]
शङ्खनिस्वनैः
शङ्ख [mn]
शङ्खनिस्वनैः
निस्वन [m]
ससिंहनादौ
स [ind]
ससिंहनादौ
सिंहनाद [m]
बभतुर्
भा [2. Ā.]
नरोत्तमौ
नर [m]
नरोत्तमौ
उत्तम [adj]
शशाङ्कसूर्याव्
शशाङ्क [m]
शशाङ्कसूर्याव्
सूर्य [m]
इव
इव [ind]
मेघसंप्लवे
मेघ [m]
मेघसंप्लवे
सम्प्लव [m]
महाधनुर्मण्डलमध्यगावुभौ; सुवर्चसौ बाणसहस्ररश्मिनौ । दिधक्षमाणौ सचराचरं जग;द्युगास्तसूर्याविव दुःसहौ रणे ॥
English Translation
Both of them were armed with fearful bows drawn to the fullest extent like circles which looked like coronas, shot thousands of shafts which were like rays. In war they could not be borne and looked like two powerful suns risen for destroying the universe at the end of Yuga.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महाधनुर्मण्डलमध्यगाव्
महत् [adj]
महाधनुर्मण्डलमध्यगाव्
धनुस् [n]
महाधनुर्मण्डलमध्यगाव्
मण्डल [mfn]
महाधनुर्मण्डलमध्यगाव्
मध्य [n]
महाधनुर्मण्डलमध्यगाव्
ग [adj]
उभौ
उभ् [pron]
सुवर्चसौ
सु [ind]
सुवर्चसौ
वर्चस् [n]
बाणसहस्ररश्मिनौ
बाण [m]
बाणसहस्ररश्मिनौ
सहस्र [mn]
बाणसहस्ररश्मिनौ
रश्मिन् [adj]
दिधक्षमाणौ
दिधक्ष् [Desid. Ā.]
सचराचरं
स [ind]
सचराचरं
चराचर [n]
जगद्
जगन्त् [n]
युगास्तसूर्याव्
युग [mn]
युगास्तसूर्याव्
अस्त [m]
युगास्तसूर्याव्
सूर्य [m]
इव
इव [ind]
दुःसहौ
दुःसह [adj]
रणे
रण [m]
उभावजेयावहितान्तकावुभौ; जिघांसतुस्तौ कृतिनौ परस्परम् । महाहवे वीरवरौ समीयतु;र्यथेन्द्रजम्भाविव कर्णपाण्डवौ ॥
English Translation
Both unconquerable, both destroyers of enemies and they were bent upon killing one another and showing great skill in war. Those two fighters namely Karna and the son of Pandu bravely assailed each other in that awful fight like Indra and Asura Jamba;
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उभाव्
उभ् [pron]
अजेयाव्
अजेय [adj]
अहितान्तकाव्
अहित [adj]
अहितान्तकाव्
अन्तक [adj]
उभौ
उभ् [pron]
जिघांसतुस्
जिघांस् [Denom. Ā.]
तौ
तद् [pron]
कृतिनौ
कृतिन् [adj]
परस्परम्
परस्पर [adj]
महाहवे
महत् [adj]
महाहवे
आहव [m]
वीरवरौ
वीर [m]
वीरवरौ
वर [adj]
समीयतुर्
समि [2. Ā.]
यथेन्द्रजम्भाव्
यथा [ind]
यथेन्द्रजम्भाव्
इन्द्र [m]
यथेन्द्रजम्भाव्
जम्भ [m]
इव
इव [ind]
कर्णपाण्डवौ
कर्ण [m]
कर्णपाण्डवौ
पाण्डव [m]
ततो महास्त्राणि महाधनुर्धरौ; विमुञ्चमानाविषुभिर्भयानकैः । नराश्वनागानमितौ निजघ्नतुः; परस्परं जघ्नतुरुत्तमेषुभिः ॥
English Translation
O monarch, invoking the help of most powerful weapons those two redoubtable bowmen shot fearful arrows against each other. The foremost of men however shot hosts of elephants, horses and men and also struck one another.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
महास्त्राणि
महत् [adj]
महास्त्राणि
अस्त्र [mn]
महाधनुर्धरौ
महत् [adj]
महाधनुर्धरौ
धनुर्धर [m]
विमुञ्चमानाव्
विमुच् [6. Ā.]
इषुभिर्
इषु [mf]
भयानकैः
भयानक [adj]
नराश्वनागान्
नर [m]
नराश्वनागान्
अश्व [m]
नराश्वनागान्
नाग [m]
अमितौ
अमित [adj]
निजघ्नतुः
निहन् [2. Ā.]
परस्परं
परस्पर [adj]
जघ्नतुर्
हन् [6. P.]
उत्तमेषुभिः
उत्तम [adj]
उत्तमेषुभिः
इषु [mf]
ततो विसस्रुः पुनरर्दिताः शरै;र्नरोत्तमाभ्यां कुरुपाण्डवाश्रयाः । सनागपत्त्यश्वरथा दिशो गता;स्तथा यथा सिंहभयाद्वनौकसः ॥
English Translation
And like the smaller animals when attacked by a lion the Kurus and Pandus together with their horses, elephants and car warriors fled on all directions being assailed by those two best of men.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
विसस्रुः
विसृ [3. Ā.]
पुनर्
पुनर् [ind]
अर्दिताः
अर्दय् [10. Ā.]
शरैर्
शर [m]
नरोत्तमाभ्यां
नर [m]
नरोत्तमाभ्यां
उत्तम [adj]
कुरुपाण्डवाश्रयाः
कुरु [m]
कुरुपाण्डवाश्रयाः
पाण्डव [m]
कुरुपाण्डवाश्रयाः
आश्रय [m]
सनागपत्त्यश्वरथा
स [ind]
सनागपत्त्यश्वरथा
नाग [m]
सनागपत्त्यश्वरथा
पत्ति [m]
सनागपत्त्यश्वरथा
अश्व [m]
सनागपत्त्यश्वरथा
रथ [m]
दिशो
दिश् [f]
गतास्
गम् [6. Ā.]
तथा
तथा [ind]
यथा
यथा [ind]
सिंहभयाद्
सिंह [m]
सिंहभयाद्
भय [n]
वनौकसः
वनौकस् [m]
ततस्तु दुर्योधनभोजसौबलाः; कृपश्च शारद्वतसूनुना सह । महारथाः पञ्च धनंजयाच्युतौ; शरैः शरीरान्तकरैरताडयन् ॥
English Translation
Then the five great car warriors viz. Duryodhana, the king of Bhojas, Subala's son Kripa and the son of Sharadvata attacked Dhananjaya and Keshava with deadly arrows.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्
ततस् [ind]
तु
तु [ind]
दुर्योधनभोजसौबलाः
दुर्योधन [m]
दुर्योधनभोजसौबलाः
भोज [m]
दुर्योधनभोजसौबलाः
सौबल [m]
कृपश्
कृप [mf]
च
च [ind]
शारद्वतसूनुना
शारद्वत [m]
शारद्वतसूनुना
सूनु [m]
सह
सह [ind]
महारथाः
महत् [adj]
महारथाः
रथ [m]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
धनंजयाच्युतौ
धनंजय [m]
धनंजयाच्युतौ
अच्युत [m]
शरैः
शर [m]
शरीरान्तकरैर्
शरीर [n]
शरीरान्तकरैर्
अन्त [m]
शरीरान्तकरैर्
कर [adj]
अताडयन्
ताडय् [10. Ā.]
धनूंषि तेषामिषुधीन्हयान्ध्वजा;न्रथांश्च सूतांश्च धनंजयः शरैः । समं च चिच्छेद पराभिनच्च ता;ञ्शरोत्तमैर्द्वादशभिश्च सूतजम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धनूंषि
धनुस् [n]
तेषाम्
तद् [pron]
इषुधीन्
इषुधि [mf]
हयान्
हय [m]
ध्वजान्
ध्वज [mn]
रथांश्
रथ [m]
च
च [ind]
सूतांश्
सूत [m]
च
च [ind]
धनंजयः
धनंजय [m]
शरैः
शर [m]
समं
समम् [ind]
च
च [ind]
चिछेद
छिद् [1. P.]
पराभिनच्
पराभिद् [7. Ā.]
च
च [ind]
ताञ्
तद् [pron]
शरोत्तमैर्
शर [m]
शरोत्तमैर्
उत्तम [adj]
द्वादशभिश्
द्वादशन् [adj]
च
च [ind]
सूतजम्
सूतज [m]
अथाभ्यधावंस्त्वरिताः शतं रथाः; शतं च नागार्जुनमाततायिनः । शकास्तुखारा यवनाश्च सादिनः; सहैव काम्बोजवरैर्जिघांसवः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथाभ्यधावंस्
अथ [ind]
अथाभ्यधावंस्
अभिधाव् [1. Ā.]
त्वरिताः
त्वर् [1. P.]
शतं
शत [mn]
रथाः
रथ [m]
शतं
शत [mn]
च
च [ind]
नागार्जुनम्
नाग [m]
नागार्जुनम्
अर्जुन [m]
आततायिनः
आततायिन् [adj]
शकास्
शक [m]
तुखारा
तुखार [m]
यवनाश्
यवन [m]
च
च [ind]
सादिनः
सादिन् [m]
सहैव
सह [ind]
सहैव
एव [ind]
काम्बोजवरैर्
काम्बोज [m]
काम्बोजवरैर्
वर [adj]
जिघांसवः
जिघांसु [adj]
वरायुधान्पाणिगतान्करैः सह; क्षुरैर्न्यकृन्तंस्त्वरिताः शिरांसि च । हयांश्च नागांश्च रथांश्च युध्यतां; धनंजयः शत्रुगणं तमक्षिणोत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वरायुधान्
वर [adj]
वरायुधान्
आयुध [mn]
पाणिगतान्
पाणि [m]
पाणिगतान्
गम् [6. Ā.]
करैः
कर [m]
सह
सह [ind]
क्षुरैर्
क्षुर [m]
न्यकृन्तंस्
निकृत् [6. Ā.]
त्वरिताः
त्वर् [1. P.]
शिरांसि
शिरस् [n]
च
च [ind]
हयांश्
हय [m]
च
च [ind]
नागांश्
नाग [m]
च
च [ind]
रथांश्
रथ [m]
च
च [ind]
युध्यतां
युध् [2. P.]
धनंजयः
धनंजय [m]
शत्रुगणं
शत्रु [m]
शत्रुगणं
गण [m]
तम्
तद् [pron]
अक्षिणोत्
क्षि [9. Ā.]
ततोऽन्तरिक्षे सुरतूर्यनिस्वनाः; ससाधुवादा हृषितैः समीरिताः । निपेतुरप्युत्तमपुष्पवृष्टयः; सुरूपगन्धाः पवनेरिताः शिवाः ॥
English Translation
Then the good Gods sounded their heavenly drums in praise of Arjuna. Then heaps of sweet scented flowers fell upon Arjuna.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽन्तरिक्षे
अन्तरिक्ष [n]
सुरतूर्यनिस्वनाः
सुर [m]
सुरतूर्यनिस्वनाः
तूर्य [mn]
सुरतूर्यनिस्वनाः
निस्वन [m]
ससाधुवादा
स [ind]
ससाधुवादा
साधुवाद [m]
हृषितैः
हृष् [1. P.]
समीरिताः
समीरय् [10. Ā.]
निपेतुर्
निपत् [1. Ā.]
अप्य्
अपि [ind]
उत्तमपुष्पवृष्टयः
उत्तम [adj]
उत्तमपुष्पवृष्टयः
पुष्प [n]
उत्तमपुष्पवृष्टयः
वृष्टि [f]
सुरूपगन्धाः
सु [ind]
सुरूपगन्धाः
रूप [n]
सुरूपगन्धाः
गन्ध [mn]
पवनेरिताः
पवन [m]
पवनेरिताः
ईरय् [10. Ā.]
शिवाः
शिव [adj]
तदद्भुतं देवमनुष्यसाक्षिकं; समीक्ष्य भूतानि विसिष्मियुर्नृप । तवात्मजः सूतसुतश्च न व्यथां; न विस्मयं जग्मतुरेकनिश्चयौ ॥
English Translation
O monarch, the Gods, men and all the creatures were struck with wonder at seeing this. Only your son and Suta's son, who were sorry in their minds, felt neither any joy nor admired the deed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तद्
तद् [pron]
अद्भुतं
अद्भुत [n]
देवमनुष्यसाक्षिकं
देव [m]
देवमनुष्यसाक्षिकं
मनुष्य [m]
देवमनुष्यसाक्षिकं
साक्षिक [n]
समीक्ष्य
समीक्ष् [1. Ā.]
भूतानि
भूत [mn]
विसिष्मियुर्
विस्मि [1. P.]
नृप
नृप [m]
तवात्मजः
त्वद् [pron]
तवात्मजः
आत्मज [m]
सूतसुतश्
सूत [m]
सूतसुतश्
सुत [m]
च
च [ind]
न
न [ind]
व्यथां
व्यथा [f]
न
न [ind]
विस्मयं
विस्मय [m]
जग्मतुर्
गम् [6. Ā.]
एकनिश्चयौ
एक [pron]
एकनिश्चयौ
निश्चय [m]
अथाब्रवीद्द्रोणसुतस्तवात्मजं; करं करेण प्रतिपीड्य सान्त्वयन् । प्रसीद दुर्योधन शाम्य पाण्डवै;रलं विरोधेन धिगस्तु विग्रहम् ॥
English Translation
Then Drona's son taking Duryodhana by the hands entreatingly said to him O Duryodhana, be pacified; you need not prolong this quarrel; make peace with Pandavas; war is detestable. The preceptor (Drona) who was like Brahma and was master of most powerful weapons he and other foremost of men with Bhishma have been killed in this war.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथाब्रवीद्
अथ [ind]
अथाब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
द्रोणसुतस्
द्रोण [m]
द्रोणसुतस्
सुत [m]
तवात्मजं
त्वद् [pron]
तवात्मजं
आत्मज [m]
करं
कर [m]
करेण
कर [m]
प्रतिपीड्य
प्रतिपीडय् [10. P.]
सान्त्वयन्
सान्त्वय् [Denom. Ā.]
प्रसीद
प्रसद् [1. Ā.]
दुर्योधन
दुर्योधन [m]
शाम्य
शम् [1. P.]
पाण्डवैर्
पाण्डव [m]
अलं
अलम् [ind]
विरोधेन
विरोध [m]
धिग्
धिक् [ind]
अस्तु
अस् [2. P.]
विग्रहम्
विग्रह [mn]
हतो गुरुर्ब्रह्मसमो महास्त्रवि;त्तथैव भीष्मप्रमुखा नरर्षभाः । अहं त्ववध्यो मम चापि मातुलः; प्रशाधि राज्यं सह पाण्डवैश्चिरम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हतो
हन् [6. P.]
गुरुर्
गुरु [m]
ब्रह्मसमो
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्मसमो
सम [pron]
महास्त्रवित्
महत् [adj]
महास्त्रवित्
अस्त्र [mn]
महास्त्रवित्
विद् [adj]
तथैव
तथा [ind]
तथैव
एव [ind]
भीष्मप्रमुखा
भीष्म [m]
भीष्मप्रमुखा
प्रमुख [adj]
नरर्षभाः
नर [m]
नरर्षभाः
ऋषभ [m]
अहं
मद् [pron]
त्व्
तु [ind]
अवध्यो
अवध्य [adj]
मम
मद् [pron]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
मातुलः
मातुल [m]
प्रशाधि
प्रशास् [2. Ā.]
राज्यं
राज्य [n]
सह
सह [ind]
पाण्डवैश्
पाण्डव [m]
चिरम्
चिरम् [ind]
धनंजयः स्थास्यति वारितो मया; जनार्दनो नैव विरोधमिच्छति । युधिष्ठिरो भूतहिते सदा रतो; वृकोदरस्तद्वशगस्तथा यमौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धनंजयः
धनंजय [m]
स्थास्यति
स्था [1. Ā.]
वारितो
वारय् [10. Ā.]
मया
मद् [pron]
जनार्दनो
जनार्दन [m]
नैव
न [ind]
नैव
एव [ind]
विरोधम्
विरोध [m]
इच्छति
इष् [1. P.]
युधिष्ठिरो
युधिष्ठिर [m]
भूतहिते
भूत [mn]
भूतहिते
हित [n]
सदा
सदा [ind]
रतो
रम् [4. Ā.]
वृकोदरस्
वृकोदर [m]
तद्वशगस्
तद् [pron]
तद्वशगस्
वश [m]
तद्वशगस्
ग [adj]
तथा
तथा [ind]
यमौ
यम [m]
त्वया च पार्थैश्च परस्परेण; प्रजाः शिवं प्राप्नुयुरिच्छति त्वयि । व्रजन्तु शेषाः स्वपुराणि पार्थिवा; निवृत्तवैराश्च भवन्तु सैनिकाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वया
त्वद् [pron]
च
च [ind]
पार्थैश्
पार्थ [m]
च
च [ind]
परस्परेण
परस्पर [adj]
प्रजाः
प्रजा [f]
शिवं
शिव [n]
प्राप्नुयुर्
प्राप् [1. P.]
इच्छति
इष् [1. P.]
त्वयि
त्वद् [pron]
व्रजन्तु
व्रज् [1. Ā.]
शेषाः
शेष [adj]
स्वपुराणि
स्व [adj]
स्वपुराणि
पुर [n]
पार्थिवा
पार्थिव [m]
निवृत्तवैराश्
निवृत् [1. Ā.]
निवृत्तवैराश्
वैर [mn]
च
च [ind]
भवन्तु
भू [1. Ā.]
सैनिकाः
सैनिक [m]
न चेद्वचः श्रोष्यसि मे नराधिप; ध्रुवं प्रतप्तासि हतोऽरिभिर्युधि । इदं च दृष्टं जगता सह त्वया; कृतं यदेकेन किरीटमालिना । यथा न कुर्याद्बलभिन्न चान्तको; न च प्रचेता भगवान्न यक्षराट् ॥
English Translation
It will be hard for the slayer of Bala (Indra) or Yama or Prachetas or the famous king of Yakshas to perform the heroic feats that have been done by crown-headed Arjuna single handed. You yourself and the whole world have seen that.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
चेद्
चेद् [ind]
वचः
वचस् [n]
श्रोष्यसि
श्रु [4. P.]
मे
मद् [pron]
नराधिप
नराधिप [m]
ध्रुवं
ध्रुवम् [ind]
प्रतप्तासि
प्रतप् [1. P.]
हतो
हन् [6. P.]
ऽरिभिर्
अरि [m]
युधि
युध् [f]
इदं
इदम् [pron]
च
च [ind]
दृष्टं
दृश् [6. P.]
जगता
जगन्त् [n]
सह
सह [ind]
त्वया
त्वद् [pron]
कृतं
कृ [2. Ā.]
यद्
यद् [pron]
एकेन
एक [pron]
किरीटमालिना
किरीटमालिन् [m]
यथा
यथा [ind]
न
न [ind]
कुर्याद्
कृ [2. Ā.]
बलभिन्न
बलभिद् [m]
बलभिन्न
न [ind]
चान्तको
च [ind]
चान्तको
अन्तक [m]
न
न [ind]
च
च [ind]
प्रचेता
प्रचेतस् [m]
भगवान्
भगवत् [adj]
न
न [ind]
यक्षराट्
यक्षराज् [m]
अतोऽपि भूयांश्च गुणैर्धनंजयः; स चाभिपत्स्यत्यखिलं वचो मम । तवानुयात्रां च तथा करिष्यति; प्रसीद राजञ्जगतः शमाय वै ॥
English Translation
Dhananjaya is possessed of immense qualities and will never disobey my words. He will be your ally i.e. respect you. O monarch, for the good of the world, be pacified.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अतो
अतस् [ind]
ऽपि
अपि [ind]
भूयांश्
भूयस् [adj]
च
च [ind]
गुणैर्
गुण [mn]
धनंजयः
धनंजय [m]
स
तद् [pron]
चाभिपत्स्यत्य्
च [ind]
चाभिपत्स्यत्य्
अभिपद् [4. P.]
अखिलं
अखिल [adj]
वचो
वचस् [n]
मम
मद् [pron]
तवानुयात्रां
त्वद् [pron]
तवानुयात्रां
अनुयात्र [fn]
च
च [ind]
तथा
तथा [ind]
करिष्यति
कृ [2. Ā.]
प्रसीद
प्रसद् [1. Ā.]
राजञ्
राजन् [m]
जगतः
जगन्त् [n]
शमाय
शम [m]
वै
वै [ind]
ममापि मानः परमः सदा त्वयि; ब्रवीम्यतस्त्वां परमाच्च सौहृदात् । निवारयिष्यामि हि कर्णमप्यहं; यदा भवान्सप्रणयो भविष्यति ॥
English Translation
I am your sincere friend and you always respect me and it is for that reason that I am speaking these words to you; and if you make up your mind for peace, I shall dissuade Karna.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ममापि
मद् [pron]
ममापि
अपि [ind]
मानः
मान [m]
परमः
परम [adj]
सदा
सदा [ind]
त्वयि
त्वद् [pron]
ब्रवीम्य्
ब्रू [2. Ā.]
अतस्
अतस् [ind]
त्वां
त्वद् [pron]
परमाच्
परम [adj]
च
च [ind]
सौहृदात्
सौहृद [n]
निवारयिष्यामि
निवारय् [10. Ā.]
हि
हि [ind]
कर्णम्
कर्ण [m]
अप्य्
अपि [ind]
अहं
मद् [pron]
यदा
यदा [ind]
भवान्
भवत् [adj]
सप्रणयो
स [ind]
सप्रणयो
प्रणय [m]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
वदन्ति मित्रं सहजं विचक्षणा;स्तथैव साम्ना च धनेन चार्जितम् । प्रतापतश्चोपनतं चतुर्विधं; तदस्ति सर्वं त्वयि पाण्डवेषु च ॥
English Translation
The sages have said there are four kinds of friends, namely, those who are born friends, those that are made friends by good behaviour, those that are made so by wealth and those that are made friends by power and you have all these advantages and connections with the Pandavas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वदन्ति
वद् [1. Ā.]
मित्रं
मित्र [mn]
सहजं
सहज [adj]
विचक्षणास्
विचक्षण [adj]
तथैव
तथा [ind]
तथैव
एव [ind]
साम्ना
सामन् [n]
च
च [ind]
धनेन
धन [n]
चार्जितम्
च [ind]
चार्जितम्
अर्जय् [10. Ā.]
प्रतापतश्
प्रताप [m]
चोपनतं
च [ind]
चोपनतं
उपनम् [1. Ā.]
चतुर्विधं
चतुर्विध [adj]
तद्
तद् [pron]
अस्ति
अस् [2. P.]
सर्वं
सर्व [pron]
त्वयि
त्वद् [pron]
पाण्डवेषु
पाण्डव [m]
च
च [ind]
निसर्गतस्ते तव वीर बान्धवाः; पुनश्च साम्ना च समाप्नुहि स्थिरम् । त्वयि प्रसन्ने यदि मित्रतामियु;र्ध्रुवं नरेन्द्रेन्द्र तथा त्वमाचर ॥
English Translation
O you most powerful, the Pandavas are your friends by nature and make them your permanent friends by making peace. O king of kings, you both agree and make peace.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निसर्गतस्
निसर्ग [m]
ते
तद् [pron]
तव
त्वद् [pron]
वीर
वीर [m]
बान्धवाः
बान्धव [m]
पुनश्
पुनर् [ind]
च
च [ind]
साम्ना
सामन् [n]
च
च [ind]
समाप्नुहि
समाप् [5. Ā.]
स्थिरम्
स्थिर [adj]
त्वयि
त्वद् [pron]
प्रसन्ने
प्रसद् [1. Ā.]
यदि
यदि [ind]
मित्रताम्
मित्र [mn]
मित्रताम्
ता [f]
इयुर्
इ [5. Ā.]
ध्रुवं
ध्रुवम् [ind]
नरेन्द्रेन्द्र
नरेन्द्र [m]
नरेन्द्रेन्द्र
इन्द्र [m]
तथा
तथा [ind]
त्वम्
त्व [n]
आचर
आचर् [1. Ā.]
स एवमुक्तः सुहृदा वचो हितं; विचिन्त्य निःश्वस्य च दुर्मनाब्रवीत् । यथा भवानाह सखे तथैव त;न्ममापि च ज्ञापयतो वचः शृणु ॥
English Translation
Duryodhana thought for a while when those words were spoken to him by his friends and with sorrowful heart heaving a deep sigh, said-"O friend, you have said your say, now hear what I have got to speak to that.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
एवम्
एवम् [ind]
उक्तः
वच् [2. P.]
सुहृदा
सुहृद् [m]
वचो
वचस् [n]
हितं
हित [adj]
विचिन्त्य
विचिन्तय् [10. Ā.]
निःश्वस्य
निःश्वस् [2. Ā.]
च
च [ind]
दुर्मनाब्रवीत्
दुर्मनस् [adj]
दुर्मनाब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
यथा
यथा [ind]
भवान्
भवत् [adj]
आह
अह् [1. P.]
सखे
सखि [m]
तथैव
तथा [ind]
तथैव
एव [ind]
तन्
तद् [pron]
ममापि
मद् [pron]
ममापि
अपि [ind]
च
च [ind]
ज्ञापयतो
ज्ञापय् [10. Ā.]
वचः
वचस् [n]
शृणु
श्रु [4. P.]
निहत्य दुःशासनमुक्तवान्बहु; प्रसह्य शार्दूलवदेष दुर्मतिः । वृकोदरस्तद्धृदये मम स्थितं; न तत्परोक्षं भवतः कुतः शमः ॥
English Translation
The declaration made by this wicked Bhimasena just after he killed Duhshasana in tome like lion roar, is not concealed by you. It is still inflicting pain to my heart. Tell then, how an alliance can be made in such circumstance.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निहत्य
निहन् [2. Ā.]
दुःशासनम्
दुःशासन [m]
उक्तवान्
वच् [2. P.]
बहु
बहु [adj]
प्रसह्य
प्रसह् [1. P.]
शार्दूलवद्
शार्दूल [m]
शार्दूलवद्
वत् [ind]
एष
एतद् [pron]
दुर्मतिः
दुर्मति [adj]
वृकोदरस्
वृकोदर [m]
तद्धृदये
तद् [pron]
तद्धृदये
हृदय [n]
मम
मद् [pron]
स्थितं
स्था [1. Ā.]
न
न [ind]
तत्परोक्षं
तद् [pron]
तत्परोक्षं
परोक्ष [adj]
भवतः
भवत् [adj]
कुतः
कुतस् [ind]
शमः
शम [m]
न चापि कर्णं गुरुपुत्र संस्तवा;दुपारमेत्यर्हसि वक्तुमच्युत । श्रमेण युक्तो महताद्य फल्गुन;स्तमेष कर्णः प्रसभं हनिष्यति ॥
English Translation
O you glorious man, O preceptor's son, it is not meet for you to dissuade Karna from fighting, for Phalguna is greatly tired today and Karna will kill him in no time.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
कर्णं
कर्ण [m]
गुरुपुत्र
गुरु [m]
गुरुपुत्र
पुत्र [m]
संस्तवाद्
संस्तव [m]
उपारमेत्य्
उपारम् [1. P.]
उपारमेत्य्
इति [ind]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]
वक्तुम्
वच् [2. P.]
अच्युत
अच्युत [adj]
श्रमेण
श्रम [m]
युक्तो
युज् [6. Ā.]
महताद्य
महत् [adj]
महताद्य
अद्य [ind]
फल्गुनस्
फल्गुन [m]
तम्
तद् [pron]
एष
एतद् [pron]
कर्णः
कर्ण [m]
प्रसभं
प्रसभम् [ind]
हनिष्यति
हन् [6. P.]
तमेवमुक्त्वाभ्यनुनीय चासकृ;त्तवात्मजः स्वाननुशास्ति सैनिकान् । समाघ्नताभिद्रवताहितानिमा;न्सबाणशब्दान्किमु जोषमास्यते ॥
English Translation
Saying these words humbly again and again to Drona's son, your son commanded his army, saying-"Armed with shafts proceed against the enemies and kill them; why are you standing inactive?"
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
एवम्
एवम् [ind]
उक्त्वाभ्यनुनीय
वच् [2. P.]
उक्त्वाभ्यनुनीय
अभ्यनुनी [1. Ā.]
चासकृत्
च [ind]
चासकृत्
असकृत् [ind]
तवात्मजः
त्वद् [pron]
तवात्मजः
आत्मज [m]
स्वान्
स्व [adj]
अनुशास्ति
अनुशास् [2. Ā.]
सैनिकान्
सैनिक [m]
समाघ्नताभिद्रवताहितान्
समाहन् [4. Ā.]
समाघ्नताभिद्रवताहितान्
अभिद्रु [1. Ā.]
समाघ्नताभिद्रवताहितान्
अहित [adj]
इमान्
इदम् [pron]
सबाणशब्दान्
स [ind]
सबाणशब्दान्
बाण [m]
सबाणशब्दान्
शब्द [m]
किमु
किमु [ind]
जोषम्
जोषम् [ind]
आस्यते
आस् [4. P.]