Ādiparva Adhyāya 60
आदिपर्व • अध्यायः 60
Ādiparva Adhyāya 60 of the classical Mahābhārata with 70 verses.
Total: 70 Verses
•
Citations: MBh 1.60.1–70
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 3 (Verses 30 shown)
ब्रह्मणो मानसाः पुत्रा विदिताः षण्महर्षयः । एकादश सुताः स्थाणोः ख्याताः परममानसाः ॥
English Translation
Vaishampayana said : It is known that the mind-born sons of Brahma were six great Rishis. There was another (mind-borm son of Brahma,) named Sthanu. He had eleven sons gifted with great energy,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ब्रह्मणो
ब्रह्मन् [m]
मानसाः
मानस [adj]
पुत्रा
पुत्र [m]
विदिताः
विद् [6. Ā.]
षण्
षष् [adj]
महर्षयः
महत् [adj]
महर्षयः
ऋषि [m]
एकादश
एकादशन् [adj]
सुताः
सुत [m]
स्थाणोः
स्थाणु [m]
ख्याताः
ख्या [4. P.]
परममानसाः
परम [adj]
परममानसाः
मानस [adj]
मृगव्याधश्च शर्वश्च निरृतिश्च महायशाः । अजैकपादहिर्बुध्न्यः पिनाकी च परंतपः ॥
English Translation
Namely, Mrigavyadha, Sarpa, famous Niriti, Ajaikapada, Ahirbudhnya, the chastiser of his foes Pinaki.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मृगव्याधश्च
मृगव्याध [m]
मृगव्याधश्च
च [ind]
शर्वश्च
शर्व [m]
शर्वश्च
च [ind]
निरृतिश्च
निरृति [m]
निरृतिश्च
च [ind]
महायशाः
महत् [adj]
महायशाः
यशस् [n]
अजैकपाद्
अजैकपाद् [m]
अहिर्बुध्न्यः
अहिर्बुध्न्य [m]
पिनाकी
पिनाकिन् [m]
च
च [ind]
परंतपः
परंतप [adj]
दहनोऽथेश्वरश्चैव कपाली च महाद्युतिः । स्थाणुर्भवश्च भगवान्रुद्रा एकादश स्मृताः ॥
English Translation
Dahana, Ishvara and greatly effulgent Kapali, Sthanu and the illustrious Bhaga. These eleven are called eleven Rudras.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दहनो
दहन [m]
ऽथेश्वरश्चैव
अथ [ind]
ऽथेश्वरश्चैव
ईश्वर [m]
ऽथेश्वरश्चैव
च [ind]
ऽथेश्वरश्चैव
एव [ind]
कपाली
कपालिन् [m]
च
च [ind]
महाद्युतिः
महत् [adj]
महाद्युतिः
द्युति [f]
स्थाणुर्
स्थाणु [m]
भवश्च
भव [m]
भवश्च
च [ind]
भगवान्
भगवत् [adj]
रुद्रा
रुद्र [m]
एकादश
एकादशन् [adj]
स्मृताः
स्मृ [1. Ā.]
मरीचिरङ्गिरा अत्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । षडेते ब्रह्मणः पुत्रा वीर्यवन्तो महर्षयः ॥
English Translation
(It has been already said that) Marichi, Angiras, Atari, Pulastya, Pulaha and Kratu, these powerful Rishis were six mind-born sons of Brahma.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मरीचिर्
मरीचि [m]
अत्र्यङ्गिरसौ
अत्रि [m]
अत्र्यङ्गिरसौ
अङ्गिरस् [m]
पुलस्त्यः
पुलस्त्य [m]
पुलहः
पुलह [m]
क्रतुः
क्रतु [m]
ब्रह्मणो
ब्रह्मन् [m]
मानसाः
मानस [adj]
पुत्रा
पुत्र [m]
विदिताः
विद् [6. Ā.]
षण्
षष् [adj]
महर्षयः
महत् [adj]
महर्षयः
ऋषि [m]
त्रयस्त्वङ्गिरसः पुत्रा लोके सर्वत्र विश्रुताः । बृहस्पतिरुतथ्यश्च संवर्तश्च धृतव्रताः ॥
English Translation
It is well-known in the world that the sons of Angiras were three, namely Brihaspati, Utathya and Samvarta, all of great asceticism.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्रयस्त्वङ्गिरसः
त्रि [nr]
त्रयस्त्वङ्गिरसः
तु [ind]
त्रयस्त्वङ्गिरसः
अङ्गिरस् [m]
पुत्रा
पुत्र [m]
लोके
लोक [m]
सर्वत्र
सर्वत्र [ind]
विश्रुताः
विश्रु [5. Ā.]
बृहस्पतिर्
बृहस्पति [m]
उतथ्यश्च
उतथ्य [m]
उतथ्यश्च
च [ind]
संवर्तश्च
संवर्त [m]
संवर्तश्च
च [ind]
धृतव्रताः
धृ [4. P.]
धृतव्रताः
व्रत [n]
अत्रेस्तु बहवः पुत्राः श्रूयन्ते मनुजाधिप । सर्वे वेदविदः सिद्धाः शान्तात्मानो महर्षयः ॥
English Translation
O king, it is said that the sons of Atri were countless, they were all great Rishis and they were all learned in the Vedas, they were crowned with ascetic successes and their souls were in perfect peace.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अत्रेस्तु
अत्रि [m]
अत्रेस्तु
तु [ind]
बहवः
बहु [adj]
पुत्राः
पुत्र [m]
श्रूयन्ते
श्रु [4. P.]
मनुजाधिप
मनुज [m]
मनुजाधिप
अधिप [m]
सर्वे
सर्व [pron]
वेदविदः
वेद [m]
वेदविदः
विद् [adj]
सिद्धाः
सिध् [4. Ā.]
शान्तात्मानो
शम् [1. P.]
शान्तात्मानो
आत्मन् [m]
महर्षयः
महत् [adj]
महर्षयः
ऋषि [m]
राक्षसास्तु पुलस्त्यस्य वानराः किंनरास्तथा । पुलहस्य मृगाः सिंहा व्याघ्राः किंपुरुषास्तथा ॥
English Translation
O best of kings, the offspring of greatly wise Pulastya were the Rakshas, Monkeys, Kinnaras and Yakshas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राक्षसास्तु
राक्षस [m]
राक्षसास्तु
तु [ind]
पुलस्त्यस्य
पुलस्त्य [m]
वानराः
वानर [m]
किंनरास्तथा
किंनर [mn]
किंनरास्तथा
तथा [ind]
पुलहस्य
पुलह [m]
मृगाः
मृग [m]
सिंहा
सिंह [m]
व्याघ्राः
व्याघ्र [m]
किंपुरुषास्तथा
किम्पुरुष [mn]
किंपुरुषास्तथा
तथा [ind]
क्रतोः क्रतुसमाः पुत्राः पतंगसहचारिणः । विश्रुतास्त्रिषु लोकेषु सत्यव्रतपरायणाः ॥
English Translation
The sons of Kratu (Valakhilyas), who were as sacred as sacrifice, were the companions of Surya. They were known to the three worlds and they were all devoted to truth and vows,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्रतोः
क्रतु [m]
क्रतुसमाः
क्रतु [m]
क्रतुसमाः
सम [pron]
पुत्राः
पुत्र [m]
पतंगसहचारिणः
पतंग [m]
पतंगसहचारिणः
सहचारिन् [adj]
एवं
एवम् [ind]
धर्मप्रधानास्ते
धर्म [mn]
धर्मप्रधानास्ते
प्रधान [n]
धर्मप्रधानास्ते
तद् [pron]
सत्यव्रतपरायणाः
सत्य [adj]
सत्यव्रतपरायणाः
व्रत [n]
सत्यव्रतपरायणाः
परायण [n]
दक्षस्त्वजायताङ्गुष्ठाद्दक्षिणाद्भगवानृषिः । ब्रह्मणः पृथिवीपाल पुत्रः पुत्रवतां वरः ॥
English Translation
O protector of the world, the illustrious Rishi Daksha, having his soul in complete peace and possessing great asceticism, sprang from the right thumb of Brahma.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दक्षस्त्वजायताङ्गुष्ठाद्
दक्ष [m]
दक्षस्त्वजायताङ्गुष्ठाद्
तु [ind]
दक्षस्त्वजायताङ्गुष्ठाद्
जन् [4. P.]
दक्षस्त्वजायताङ्गुष्ठाद्
अङ्गुष्ठ [m]
दक्षिणाद्
दक्षिण [adj]
भगवान्
भगवत् [adj]
ऋषिः
ऋषि [m]
ब्रह्मणः
ब्रह्मन् [m]
पृथिवीपाल
पृथिवी [f]
पृथिवीपाल
पाल [m]
पुत्रः
पुत्र [m]
पुत्रवतां
पुत्रवत् [adj]
वरः
वर [adj]
वामादजायताङ्गुष्ठाद्भार्या तस्य महात्मनः । तस्यां पञ्चाशतं कन्याः स एवाजनयन्मुनिः ॥
English Translation
The wife of the illustrious Daksha sprang from the left toe of Brahma. He then begot fifty daughters on her.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वामाद्
वाम [adj]
अजायताङ्गुष्ठाद्
जन् [4. P.]
अजायताङ्गुष्ठाद्
अङ्गुष्ठ [m]
भार्या
भार्या [f]
तस्य
तद् [pron]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
तस्यां
तद् [pron]
पञ्चाशतं
पञ्चाशत् [f]
कन्याः
कन्या [f]
स
तद् [pron]
एवाजनयन्
एव [ind]
एवाजनयन्
जनय् [10. Ā.]
मुनिः
मुनि [m]
ताः सर्वास्त्वनवद्याङ्ग्यः कन्याः कमललोचनाः । पुत्रिकाः स्थापयामास नष्टपुत्रः प्रजापतिः ॥
English Translation
They were all lotus-eyed and of faultless features and limbs. As he (Daksha) had no sons of his own, he made these daughters his Putrikas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ताः
तद् [pron]
सर्वास्त्वनवद्याङ्ग्यः
सर्व [pron]
सर्वास्त्वनवद्याङ्ग्यः
तु [ind]
सर्वास्त्वनवद्याङ्ग्यः
अनवद्य [adj]
सर्वास्त्वनवद्याङ्ग्यः
अङ्ग [adj]
कन्याः
कन्या [f]
कमललोचनाः
कमल [mn]
कमललोचनाः
लोचन [n]
पुत्रिकाः
पुत्रिका [f]
स्थापयामास
स्थापय् [10. Ā.]
नष्टपुत्रः
नश् [1. P.]
नष्टपुत्रः
पुत्र [m]
प्रजापतिः
प्रजापति [m]
ददौ स दश धर्माय सप्तविंशतिमिन्दवे । दिव्येन विधिना राजन्कश्यपाय त्रयोदश ॥
English Translation
He (Daksha) bestowed in due form, ten of his daughters on Dharma twenty-seven on Chandra and thirteen on Kashyapa.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ददौ
दा [1. Ā.]
स
तद् [pron]
दश
दशन् [adj]
धर्माय
धर्म [mn]
सप्तविंशतिम्
सप्तविंशति [f]
इन्दवे
इन्दु [m]
दिव्येन
दिव्य [adj]
विधिना
विधि [m]
राजन्
राजन् [m]
कश्यपाय
कश्यप [m]
त्रयोदश
त्रयोदशन् [adj]
नामतो धर्मपत्न्यस्ताः कीर्त्यमाना निबोध मे । कीर्तिर्लक्ष्मीर्धृतिर्मेधा पुष्टिः श्रद्धा क्रिया तथा ॥
English Translation
Hear, O king, the names of the wives of Dharma as I mention them. (They were) Kirti, Lakshmi, Dhriti, Medha, Pushti, Shraddha, Kriya.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नामतो
नामन् [n]
धर्मपत्न्यस्ताः
धर्म [mn]
धर्मपत्न्यस्ताः
पत्नी [f]
धर्मपत्न्यस्ताः
तद् [pron]
कीर्त्यमाना
कीर्तय् [10. Ā.]
निबोध
निबुध् [4. P.]
मे
मद् [pron]
कीर्तिर्
कीर्ति [f]
लक्ष्मीर्
लक्ष्मी [f]
धृतिर्
धृति [f]
मेधा
मेधा [f]
पुष्टिः
पुष्टि [f]
श्रद्धा
श्रद्धा [f]
क्रिया
क्रिया [f]
तथा
तथा [ind]
बुद्धिर्लज्जा मतिश्चैव पत्न्यो धर्मस्य ता दश । द्वाराण्येतानि धर्मस्य विहितानि स्वयंभुवा ॥
English Translation
Buddhi, Lajja and Mati. These were the ten wives of Dharma, as appointed by the selfcreated (Brahma).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बुद्धिर्
बुद्धि [f]
लज्जा
लज्जा [f]
मतिश्चैव
मति [f]
मतिश्चैव
च [ind]
मतिश्चैव
एव [ind]
पत्न्यो
पत्नी [f]
धर्मस्य
धर्म [mn]
ता
तद् [pron]
दश
दशन् [adj]
द्वाराण्येतानि
द्वार [n]
द्वाराण्येतानि
एतद् [pron]
धर्मस्य
धर्म [mn]
विहितानि
विधा [3. Ā.]
स्वयंभुवा
स्वयम्भु [m]
सप्तविंशति सोमस्य पत्न्यो लोके परिश्रुताः । कालस्य नयने युक्ताः सोमपत्न्यः शुभव्रताः । सर्वा नक्षत्रयोगिन्यो लोकयात्राविधौ स्थिताः ॥
English Translation
It is known throughout the world that the wives of Chandra were twenty-seven. They were all of rigid and holy vows, they were employed to indicate time.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सप्तविंशति
सप्तन् [adj]
सप्तविंशति
विंशति [f]
सोमस्य
सोम [m]
पत्न्यो
पत्नी [f]
लोके
लोक [m]
परिश्रुताः
परिश्रु [5. P.]
कालस्य
काल [m]
नयने
नयन [n]
युक्ताः
युज् [6. Ā.]
सोमपत्न्यः
सोम [m]
सोमपत्न्यः
पत्नी [f]
शुभव्रताः
शुभ [adj]
शुभव्रताः
व्रत [n]
सर्वा
सर्व [pron]
नक्षत्रयोगिन्यो
नक्षत्र [mn]
नक्षत्रयोगिन्यो
योगिन् [m]
लोकयात्राविधौ
लोक [m]
लोकयात्राविधौ
यात्रा [f]
लोकयात्राविधौ
विधि [m]
स्थिताः
स्था [1. Ā.]
पितामहो मुनिर्देवस्तस्य पुत्रः प्रजापतिः । तस्याष्टौ वसवः पुत्रास्तेषां वक्ष्यामि विस्तरम् ॥
English Translation
The sons of Prajapati were eight and they were called the Vasus. I shall name them in detail. (They were) Dhara, Dhruva, Soma, Aha, Anila, Anala,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पितामहो
पितामह [m]
मुनिर्
मुनि [m]
देवस्तस्य
देव [m]
देवस्तस्य
तद् [pron]
पुत्रः
पुत्र [m]
प्रजापतिः
प्रजापति [m]
तस्याष्टौ
तद् [pron]
तस्याष्टौ
अष्टन् [adj]
वसवः
वसु [mn]
पुत्रास्तेषां
पुत्र [m]
पुत्रास्तेषां
तद् [pron]
वक्ष्यामि
वच् [2. P.]
विस्तरम्
विस्तर [m]
धरो ध्रुवश्च सोमश्च अहश्चैवानिलोऽनलः । प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोऽष्टाविति स्मृताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धरो
धर [m]
ध्रुवश्च
ध्रुव [m]
ध्रुवश्च
च [ind]
सोमश्च
सोम [m]
सोमश्च
च [ind]
अहश्चैवानिलो
अहर् [n]
अहश्चैवानिलो
च [ind]
अहश्चैवानिलो
एव [ind]
अहश्चैवानिलो
अनिल [m]
ऽनलः
अनल [m]
प्रत्यूषश्च
प्रत्यूष [mn]
प्रत्यूषश्च
च [ind]
प्रभासश्च
प्रभास [m]
प्रभासश्च
च [ind]
वसवो
वसु [mn]
ऽष्टाविति
अष्टन् [adj]
ऽष्टाविति
इति [ind]
स्मृताः
स्मृ [1. Ā.]
धूम्रायाश्च धरः पुत्रो ब्रह्मविद्यो ध्रुवस्तथा । चन्द्रमास्तु मनस्विन्याः श्वसायाः श्वसनस्तथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धूम्रायाश्च
धूम्रा [f]
धूम्रायाश्च
च [ind]
धरः
धर [m]
पुत्रो
पुत्र [m]
ब्रह्मविद्यो
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्मविद्यो
विद्या [f]
ध्रुवस्तथा
ध्रुव [m]
ध्रुवस्तथा
तथा [ind]
चन्द्रमास्तु
चन्द्रमस् [m]
चन्द्रमास्तु
तु [ind]
मनस्विन्याः
मनस्विनी [f]
श्वसायाः
श्वसा [f]
श्वसनस्तथा
श्वसन [m]
श्वसनस्तथा
तथा [ind]
रतायाश्चाप्यहः पुत्रः शाण्डिल्याश्च हुताशनः । प्रत्यूषश्च प्रभासश्च प्रभातायाः सुतौ स्मृतौ ॥
English Translation
Pratyusha and Prabhasa were the sons of Prabhata. Dhara had two sons, namely, Dravina and Hutahavyavaha. was
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रतायाश्चाप्यहः
रता [f]
रतायाश्चाप्यहः
च [ind]
रतायाश्चाप्यहः
अपि [ind]
रतायाश्चाप्यहः
अहर् [n]
पुत्रः
पुत्र [m]
शाण्डिल्याश्च
शाण्डिली [f]
शाण्डिल्याश्च
च [ind]
हुताशनः
हुताशन [m]
प्रत्यूषश्च
प्रत्यूष [mn]
प्रत्यूषश्च
च [ind]
प्रभासश्च
प्रभास [m]
प्रभासश्च
च [ind]
वसवो
वसु [mn]
ऽष्टाविति
अष्टन् [adj]
ऽष्टाविति
इति [ind]
स्मृताः
स्मृ [1. Ā.]
धरस्य पुत्रो द्रविणो हुतहव्यवहस्तथा । ध्रुवस्य पुत्रो भगवान्कालो लोकप्रकालनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धरस्य
धर [m]
पुत्रो
पुत्र [m]
द्रविणो
द्रविण [m]
हुतहव्यवहस्तथा
हुतहव्यवह [m]
हुतहव्यवहस्तथा
तथा [ind]
ध्रुवस्य
ध्रुव [m]
पुत्रो
पुत्र [m]
भगवान्
भगवत् [adj]
कालो
काल [m]
लोकप्रकालनः
लोक [m]
लोकप्रकालनः
प्रकालन [adj]
सोमस्य तु सुतो वर्चा वर्चस्वी येन जायते । मनोहरायाः शिशिरः प्राणोऽथ रमणस्तथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सोमस्य
सोम [m]
तु
तु [ind]
सुतो
सुत [m]
वर्चा
वर्चस् [m]
वर्चस्वी
वर्चस्विन् [m]
येन
यद् [pron]
जायते
जन् [4. P.]
मनोहरायाः
मनोहरा [f]
शिशिरः
शिशिर [m]
प्राणो
प्राण [m]
ऽथ
अथ [ind]
रमणस्तथा
रमण [m]
रमणस्तथा
तथा [ind]
अह्नः सुतः स्मृतो ज्योतिः श्रमः शान्तस्तथा मुनिः । अग्नेः पुत्रः कुमारस्तु श्रीमाञ्शरवणालयः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अह्नः
अहर् [n]
सुतः
सुत [m]
स्मृतो
स्मृ [1. Ā.]
ज्योतिः
ज्योतिस् [n]
श्रमः
श्रम [m]
शान्तस्तथा
शान्त [m]
शान्तस्तथा
तथा [ind]
मुनिः
मुनि [m]
अग्नेः
अग्नि [m]
पुत्रः
पुत्र [m]
कुमारस्तु
कुमार [m]
कुमारस्तु
तु [ind]
श्रीमाञ्
श्रीमत् [adj]
शरवणालयः
शरवण [n]
शरवणालयः
आलय [mn]
तस्य शाखो विशाखश्च नैगमेशश्च पृष्ठजः । कृत्तिकाभ्युपपत्तेश्च कार्त्तिकेय इति स्मृतः ॥
English Translation
Agni's son was the handsome Kumara who was born in the forest and as he was reared up by Kirtika and others, he was called Kartikeya. After him were (born his three brothers, namely) Shakha, Vishakha and Naigameya, Anila's wife was Shiva and her sons were Manojava.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
शाखो
शाख [m]
विशाखश्च
विशाख [m]
विशाखश्च
च [ind]
नैगमेशश्च
नैगम [m]
नैगमेशश्च
ईश [m]
नैगमेशश्च
च [ind]
पृष्ठजः
पृष्ठज [m]
कृत्तिकाभ्युपपत्तेश्च
कृत्तिका [f]
कृत्तिकाभ्युपपत्तेश्च
अभ्युपपत्ति [f]
कृत्तिकाभ्युपपत्तेश्च
च [ind]
कार्त्तिकेय
कार्त्तिकेय [m]
इति
इति [ind]
स्मृतः
स्मृ [1. Ā.]
अनिलस्य शिवा भार्या तस्याः पुत्रः पुरोजवः । अविज्ञातगतिश्चैव द्वौ पुत्रावनिलस्य तु ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनिलस्य
अनिल [m]
शिवा
शिवा [f]
भार्या
भार्या [f]
तस्याः
तद् [pron]
पुत्रः
पुत्र [m]
पुरोजवः
पुरोजव [m]
अविज्ञातगतिश्चैव
अविज्ञातगति [m]
अविज्ञातगतिश्चैव
च [ind]
अविज्ञातगतिश्चैव
एव [ind]
द्वौ
द्वि [nr]
पुत्रावनिलस्य
पुत्र [m]
पुत्रावनिलस्य
अनिल [m]
तु
तु [ind]
प्रत्यूषस्य विदुः पुत्रमृषिं नाम्नाथ देवलम् । द्वौ पुत्रौ देवलस्यापि क्षमावन्तौ मनीषिणौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रत्यूषस्य
प्रत्यूष [mn]
विदुः
विद् [6. Ā.]
पुत्रम्
पुत्र [m]
ऋषिं
ऋषि [m]
नाम्नाथ
नामन् [n]
नाम्नाथ
अथ [ind]
देवलम्
देवल [m]
द्वौ
द्वि [nr]
पुत्रौ
पुत्र [m]
देवलस्यापि
देवल [m]
देवलस्यापि
अपि [ind]
क्षमावन्तौ
क्षमावत् [adj]
मनीषिणौ
मनीषिन् [adj]
बृहस्पतेस्तु भगिनी वरस्त्री ब्रह्मचारिणी । योगसिद्धा जगत्सर्वमसक्तं विचरत्युत । प्रभासस्य तु भार्या सा वसूनामष्टमस्य ह ॥
English Translation
And an austere ascetic, roamed over the world, having no attraction for the world, She (the sister of Brihaspati) became the wife of the ! eighth Vasu, Prabhasa.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बृहस्पतेस्तु
बृहस्पति [m]
बृहस्पतेस्तु
तु [ind]
भगिनी
भगिनी [f]
वरस्त्री
वर [adj]
वरस्त्री
स्त्री [f]
ब्रह्मचारिणी
ब्रह्मचारिन् [adj]
योगसिद्धा
योग [m]
योगसिद्धा
सिध् [4. Ā.]
जगत्
जगन्त् [n]
सर्वम्
सर्व [pron]
असक्तं
असक्त [adj]
विचरत्युत
विचर् [1. Ā.]
विचरत्युत
उत [ind]
प्रभासस्य
प्रभास [m]
तु
तु [ind]
भार्या
भार्या [f]
सा
तद् [pron]
वसूनाम्
वसु [mn]
अष्टमस्य
अष्टम [adj]
ह
ह [ind]
विश्वकर्मा महाभागो जज्ञे शिल्पप्रजापतिः । कर्ता शिल्पसहस्राणां त्रिदशानां च वर्धकिः ॥
English Translation
She gave birth to the illustrious Vishvakarma, the founder of all arts, the creator of thousand arts, the artist of the celestials, the maker of all kinds of ornaments, the best of all artists and the maker of the celestials cars of the gods.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विश्वकर्मा
विश्वकर्मन् [m]
तस्य
तद् [pron]
पुत्रो
पुत्र [m]
मनोजवः
मनोजव [m]
कर्ता
कर्तृ [adj]
शिल्पसहस्राणां
शिल्प [mn]
शिल्पसहस्राणां
सहस्र [mn]
त्रिदशानां
त्रिदश [m]
च
च [ind]
वर्धकिः
वर्धकि [m]
भूषणानां च सर्वेषां कर्ता शिल्पवतां वरः । यो दिव्यानि विमानानि देवतानां चकार ह ॥
English Translation
She gave birth to the illustrious Vishvakarma, the founder of all arts, the creator of thousand arts, the artist of the celestials, the maker of all kinds of ornaments, the best of all artists and the maker of the celestials cars of the gods.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भूषणानां
भूषण [n]
च
च [ind]
सर्वेषां
सर्व [pron]
कर्ता
कर्तृ [adj]
शिल्पवतां
शिल्पवन्त् [m]
वरः
वर [adj]
यो
यद् [pron]
दिव्यानि
दिव्य [adj]
विमानानि
विमान [mn]
देवतानां
देवता [f]
चकार
कृ [2. Ā.]
ह
ह [ind]
मनुष्याश्चोपजीवन्ति यस्य शिल्पं महात्मनः । पूजयन्ति च यं नित्यं विश्वकर्माणमव्ययम् ॥
English Translation
Mankind was enabled to live in consequence of the arts of this illustrious man and for this reason he was worshipped by all men. This Vishvakarma is everlasting and immutable,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मनुष्याश्चोपजीवन्ति
मनुष्य [m]
मनुष्याश्चोपजीवन्ति
च [ind]
मनुष्याश्चोपजीवन्ति
उपजीव् [1. Ā.]
यस्य
यद् [pron]
शिल्पं
शिल्प [mn]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
पूजयन्ति
पूजय् [10. Ā.]
च
च [ind]
यं
यद् [pron]
नित्यं
नित्य [adj]
विश्वकर्माणम्
विश्वकर्मन् [m]
अव्ययम्
अव्यय [adj]