Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 7 (Uttarakāṇḍa) • Sarga 42

Uttarakāṇḍa Sarga 42

उत्तरकाण्डम् • सर्गः 42

Uttarakāṇḍa Sarga 42 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 23 verses.

Total: 23 Verses • Citations: VR 7.42.1–23 • 175 Lexicon Terms
VR 7.42.1 अनुष्टुप्
तत्रोपविष्टं राजानमुपासन्ते विचक्षणाः । कथानां बहुरूपाणां हास्यकाराः समन्ततः ॥
tatropaviṣṭaṃ rājānamupāsante vicakṣaṇāḥ | kathānāṃ bahurūpāṇāṃ hāsyakārāḥ samantataḥ ||
English Translation
Rāma having taken his seat there, the experienced councillors encircling him began to dwell upon many amusing stories.
VR 7.42.2 अनुष्टुप्
विजयो मधुमत्तश्च काश्यपः पिङ्गलः कुशः । सुराजिः कालियो भद्रो दन्तवक्रः समागधः ॥
vijayo madhumattaśca kāśyapaḥ piṅgalaḥ kuśaḥ | surājiḥ kāliyo bhadro dantavakraḥ samāgadhaḥ ||
English Translation
Vijaya, Madhumatta, Kasyapa, Mangala, Kula, Surajin, Kaliya, Bhadra Dantavaktra, Sumāgadha-all delightedly began to introduce many amusing talks before the high-souled Rāma.
VR 7.42.3 अनुष्टुप्
एते कथा बहुविधा परिहाससमन्विताः । कथयन्ति स्म संहृष्टा राघवस्य महात्मनः ॥
ete kathā bahuvidhā parihāsasamanvitāḥ | kathayanti sma saṃhṛṣṭā rāghavasya mahātmanaḥ ||
English Translation
Vijaya, Madhumatta, Kasyapa, Mangala, Kula, Surajin, Kaliya, Bhadra Dantavaktra, Sumāgadha-all delightedly began to introduce many amusing talks before the high-souled Rāma.
VR 7.42.4 अनुष्टुप्
ततः कथायां कस्यांचिद्राघवः समभाषत । काः कथा नगरे भद्र वर्तन्ते विषयेषु च ॥
tataḥ kathāyāṃ kasyāṃcidrāghavaḥ samabhāṣata | kāḥ kathā nagare bhadra vartante viṣayeṣu ca ||
VR 7.42.5 अनुष्टुप्
मामाश्रितानि कान्याहुः पौरजानपदा जनाः । किं च सीतां समाश्रित्य भरतं किं नु लक्ष्मणम् ॥
māmāśritāni kānyāhuḥ paurajānapadā janāḥ | kiṃ ca sītāṃ samāśritya bharataṃ kiṃ nu lakṣmaṇam ||
VR 7.42.6 अनुष्टुप्
किं नु शत्रुघ्नमाश्रित्य कैकेयीं मातरं च मे । वक्तव्यतां च राजानो नवे राज्ये व्रजन्ति हि ॥
kiṃ nu śatrughnamāśritya kaikeyīṃ mātaraṃ ca me | vaktavyatāṃ ca rājāno nave rājye vrajanti hi ||
VR 7.42.7 अनुष्टुप्
एवमुक्ते तु रामेण भद्रः प्राञ्जलिरब्रवीत् । स्थिताः कथाः शुभा राजन्वर्तन्ते पुरवासिनाम् ॥
evamukte tu rāmeṇa bhadraḥ prāñjalirabravīt | sthitāḥ kathāḥ śubhā rājanvartante puravāsinām ||
English Translation
Rāma having said this, Bhadra with folded hands replied: "O king, the citizens speak many good things about you; besides they dilate upon many things in their own houses regarding your conquest acquired by the destruction of the Ten-necked demon."
VR 7.42.8 अनुष्टुप्
अयं तु विजयः सौम्य दशग्रीववधाश्रितः । भूयिष्ठं स्वपुरे पौरैः कथ्यते पुरुषर्षभ ॥
ayaṃ tu vijayaḥ saumya daśagrīvavadhāśritaḥ | bhūyiṣṭhaṃ svapure pauraiḥ kathyate puruṣarṣabha ||
VR 7.42.9 अनुष्टुप्
एवमुक्तस्तु भद्रेण राघवो वाक्यमब्रवीत् । कथयस्व यथातथ्यं सर्वं निरवशेषतः ॥
evamuktastu bhadreṇa rāghavo vākyamabravīt | kathayasva yathātathyaṃ sarvaṃ niravaśeṣataḥ ||
VR 7.42.10 अनुष्टुप्
शुभाशुभानि वाक्यानि यान्याहुः पुरवासिनः । श्रुत्वेदानीं शुभं कुर्यां न कुर्यामशुभानि च ॥
śubhāśubhāni vākyāni yānyāhuḥ puravāsinaḥ | śrutvedānīṃ śubhaṃ kuryāṃ na kuryāmaśubhāni ca ||
English Translation
Hearing the words of Bhadra, Rama said:“Without hiding anything, do you relate every thing from the beginning vent to by the citizens. Hearing the good and bad opinions of the citizens I shall desist from bad actions and engage in good ones.
VR 7.42.11 अनुष्टुप्
कथयस्व च विस्रब्धो निर्भयो विगतज्वरः । कथयन्ते यथा पौरा जना जनपदेषु च ॥
kathayasva ca visrabdho nirbhayo vigatajvaraḥ | kathayante yathā paurā janā janapadeṣu ca ||
English Translation
Whatever citizens say the vicious actions of mine in the city, relate to me confidently and fearlessly.
VR 7.42.12 अनुष्टुप्
राघवेणैवमुक्तस्तु भद्रः सुरुचिरं वचः । प्रत्युवाच महाबाहुं प्राञ्जलिः सुसमाहितः ॥
rāghaveṇaivamuktastu bhadraḥ suruciraṃ vacaḥ | pratyuvāca mahābāhuṃ prāñjaliḥ susamāhitaḥ ||
English Translation
Hearing the sweet accents of Rama, Bhadra, with a quiescent mind and folded palms, said.
VR 7.42.13 अनुष्टुप्
शृणु राजन्यथा पौराः कथयन्ति शुभाशुभम् । चत्वरापणरथ्यासु वनेषूपवनेषु च ॥
śṛṇu rājanyathā paurāḥ kathayanti śubhāśubham | catvarāpaṇarathyāsu vaneṣūpavaneṣu ca ||
English Translation
Hear, o king, I shall relate to you all those unpleasant things frequently dwelt upon by people in court-yards, markets, public roads, forests and gardens.
VR 7.42.14 अनुष्टुप्
दुष्करं कृतवान्रामः समुद्रे सेतुबन्धनम् । अकृतं पूर्वकैः कैश्चिद्देवैरपि सदानवैः ॥
duṣkaraṃ kṛtavānrāmaḥ samudre setubandhanam | akṛtaṃ pūrvakaiḥ kaiściddevairapi sadānavaiḥ ||
English Translation
Indeed Rāma has accomplished a wonderfully hard work; our ancestors, the celestials, the Dānavas none heard of constructing a bridge over the ocean?
VR 7.42.15 अनुष्टुप्
रावणश्च दुराधर्षो हतः सबलवाहनः । वानराश्च वशं नीता ऋक्षाश्च सह राक्षसैः ॥
rāvaṇaśca durādharṣo hataḥ sabalavāhanaḥ | vānarāśca vaśaṃ nītā ṛkṣāśca saha rākṣasaiḥ ||
English Translation
Rāma has slain the irrepressible Rāvana with his army and brought over the monkeys, bears and Rākşasas to his own side.
VR 7.42.16 अनुष्टुप्
हत्वा च रावणं युद्धे सीतामाहृत्य राघवः । अमर्षं पृष्ठतः कृत्वा स्ववेश्म पुनरानयत् ॥
hatvā ca rāvaṇaṃ yuddhe sītāmāhṛtya rāghavaḥ | amarṣaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā svaveśma punarānayat ||
English Translation
Having discomfitted Rāvana, in the encounter Rāma has released Şītā, but not being the least enraged on account of her being touched by Rāvaņa he has brought to her his own city.
VR 7.42.17 अनुष्टुप्
कीदृशं हृदये तस्य सीतासंभोगजं सुखम् । अङ्कमारोप्य हि पुरा रावणेन बलाद्धृताम् ॥
kīdṛśaṃ hṛdaye tasya sītāsaṃbhogajaṃ sukham | aṅkamāropya hi purā rāvaṇena balāddhṛtām ||
VR 7.42.18 अनुष्टुप्
लङ्कामपि पुनर्नीतामशोकवनिकां गताम् । रक्षसां वशमापन्नां कथं रामो न कुत्सते ॥
laṅkāmapi punarnītāmaśokavanikāṃ gatām | rakṣasāṃ vaśamāpannāṃ kathaṃ rāmo na kutsate ||
VR 7.42.19 अनुष्टुप्
अस्माकमपि दारेषु सहनीयं भविष्यति । यथा हि कुरुते राजा प्रजा तमनुवर्तते ॥
asmākamapi dāreṣu sahanīyaṃ bhaviṣyati | yathā hi kurute rājā prajā tamanuvartate ||
VR 7.42.20 अनुष्टुप्
एवं बहुविधा वाचो वदन्ति पुरवासिनः । नगरेषु च सर्वेषु राजञ्जनपदेषु च ॥
evaṃ bahuvidhā vāco vadanti puravāsinaḥ | nagareṣu ca sarveṣu rājañjanapadeṣu ca ||
English Translation
O King, the citizens thus talk of many types in every corner of cities and provinces.
VR 7.42.21 अनुष्टुप्
तस्यैतद्भाषितं श्रुत्वा राघवः परमार्तवत् । उवाच सर्वान्सुहृदः कथमेतन्निवेद्यताम् ॥
tasyaitadbhāṣitaṃ śrutvā rāghavaḥ paramārtavat | uvāca sarvānsuhṛdaḥ kathametannivedyatām ||
English Translation
Hearings those words of Bhadra, Raghava was greatly sorry and asked his friends “Do the subjects thus talk about me?”
VR 7.42.22 अनुष्टुप्
सर्वे तु शिरसा भूमावभिवाद्य प्रणम्य च । प्रत्यूचू राघवं दीनमेवमेतन्न संशयः ॥
sarve tu śirasā bhūmāvabhivādya praṇamya ca | pratyūcū rāghavaṃ dīnamevametanna saṃśayaḥ ||
English Translation
Thereupon lowering their heads and saluting him they all said to Rāghava, of a depressed mind-“For sooth, the subjects thus talk about.” Thereupon Kakutstha, the slayer of enemies, bearing all those words, dismissed his friends.
VR 7.42.23 अनुष्टुप्
श्रुत्वा तु वाक्यं काकुत्स्थः सर्वेषां समुदीरितम् । विसर्जयामास तदा सर्वांस्ताञ्शत्रुतापनः ॥
śrutvā tu vākyaṃ kākutsthaḥ sarveṣāṃ samudīritam | visarjayāmāsa tadā sarvāṃstāñśatrutāpanaḥ ||
English Translation
Thereupon lowering their heads and saluting him they all said to Rāghava, of a depressed mind-“For sooth, the subjects thus talk about.” Thereupon Kakutstha, the slayer of enemies, bearing all those words, dismissed his friends.
← Previous (Ch. 547) Full Table of Contents Next (Ch. 549) →