तैर्वध्यमाना देवाश्च ऋषयश्च तपोधनाः । भयार्ताः शरणं जग्मुर्देवदेवं महेश्वरम् ॥
tairvadhyamānā devāśca ṛṣayaśca tapodhanāḥ | bhayārtāḥ śaraṇaṃ jagmurdevadevaṃ maheśvaram ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तैर्
तद् [pron]
वध्यमाना
वध् [4. P.]
देवाश्च
देव [m]
देवाश्च
च [ind]
ऋषयश्च
ऋषि [m]
ऋषयश्च
च [ind]
तपोधनाः
तपोधन [adj]
भयार्ताः
भय [n]
भयार्ताः
आर्त [adj]
शरणं
शरण [n]
जग्मुर्
गम् [6. Ā.]
देवदेवं
देवदेव [m]
महेश्वरम्
महेश्वर [m]
ते समेत्य तु कामारिं त्रिपुरारिं त्रिलोचनम् । ऊचुः प्राञ्जलयो देवा भयगद्गदभाषिणः ॥
te sametya tu kāmāriṃ tripurāriṃ trilocanam | ūcuḥ prāñjalayo devā bhayagadgadabhāṣiṇaḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
समेत्य
समे [2. P.]
तु
तु [ind]
कामारिं
कामारि [m]
त्रिपुरारिं
त्रिपुरारि [m]
त्रिलोचनम्
त्रिलोचन [m]
ऊचुः
वच् [2. P.]
प्राञ्जलयो
प्राञ्जलि [adj]
देवा
देव [m]
भयगद्गदभाषिणः
भय [n]
भयगद्गदभाषिणः
गद्गद [adj]
भयगद्गदभाषिणः
भाषिन् [adj]
सुकेशपुत्रैर्भगवन्पितामहवरोद्धतैः । प्रजाध्यक्ष प्रजाः सर्वा बाध्यन्ते रिपुबाधन ॥
sukeśaputrairbhagavanpitāmahavaroddhataiḥ | prajādhyakṣa prajāḥ sarvā bādhyante ripubādhana ||
English Translation
O reverend one, the creatures of the lord of creatures are being (sorely) troubled by the sons of Sukesa, given to harassing their foes,-swolen with insolence on account of the benn conferred on them by the great-father, asylums, constituting our refuges,-have been divested of their power of granting shelter, and driving off the deities from the etherial regions, they are sporting there like the immortals.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुकेशपुत्रैर्
सुकेश [m]
सुकेशपुत्रैर्
पुत्र [m]
भगवन्
भगवन्त् [m]
पितामहवरोद्धतैः
पितामह [m]
पितामहवरोद्धतैः
वर [mn]
पितामहवरोद्धतैः
उद्धन् [1. P.]
प्रजाध्यक्ष
प्रजाध्यक्ष [m]
प्रजाः
प्रजा [f]
सर्वा
सर्व [pron]
बाध्यन्ते
बाध् [1. P.]
रिपुबाधन
रिपु [m]
रिपुबाधन
बाधन [adj]
शरण्यान्यशरण्यानि आश्रमाणि कृतानि नः । स्वर्गाच्च च्यावितः शक्रः स्वर्गे क्रीडन्ति शक्रवत् ॥
śaraṇyānyaśaraṇyāni āśramāṇi kṛtāni naḥ | svargācca cyāvitaḥ śakraḥ svarge krīḍanti śakravat ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शरण्यान्यशरण्यानि
शरण्य [adj]
शरण्यान्यशरण्यानि
अशरण्य [adj]
आश्रमाणि
आश्रम [mn]
कृतानि
कृ [2. Ā.]
नः
मद् [pron]
स्वर्गाच्च
स्वर्ग [m]
स्वर्गाच्च
च [ind]
च्यावितः
च्यावय् [10. Ā.]
शक्रः
शक्र [m]
स्वर्गे
स्वर्ग [m]
क्रीडन्ति
क्रीड् [1. Ā.]
शक्रवत्
शक्र [m]
शक्रवत्
वत् [ind]
अहं विष्णुरहं रुद्रो ब्रह्माहं देवराडहम् । अहं यमोऽहं वरुणश्चन्द्रोऽहं रविरप्यहम् ॥
ahaṃ viṣṇurahaṃ rudro brahmāhaṃ devarāḍaham | ahaṃ yamo'haṃ varuṇaścandro'haṃ ravirapyaham ||
English Translation
'I am Vişnu,' 'I am Rudra,' 'I am the king of the celestials,' 'I am Yama,' 'I an Varuna,' 'I am the moon,' 'I am the Sun,' flattering themselves in this fashion, Māli and Sumāli and the Rākşasa Malyavān as well as those going before them, are annoying (the gods), breathing exhilaration of martial spirits.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहं
मद् [pron]
विष्णुर्
विष्णु [m]
अहं
मद् [pron]
रुद्रो
रुद्र [m]
ब्रह्माहं
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्माहं
मद् [pron]
देवराड्
देवराज् [m]
अहम्
मद् [pron]
अहं
मद् [pron]
यमो
यम [m]
ऽहं
मद् [pron]
वरुणश्चन्द्रो
वरुण [m]
वरुणश्चन्द्रो
चन्द्र [m]
ऽहं
मद् [pron]
रविर्
रवि [m]
अप्यहम्
अपि [ind]
अप्यहम्
मद् [pron]
इति ते राक्षसा देव वरदानेन दर्पिताः । बाधन्ते समरोद्धर्षा ये च तेषां पुरःसराः ॥
iti te rākṣasā deva varadānena darpitāḥ | bādhante samaroddharṣā ye ca teṣāṃ puraḥsarāḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इति
इति [ind]
ते
तद् [pron]
राक्षसा
राक्षस [m]
देव
देव [m]
वरदानेन
वर [mn]
वरदानेन
दान [n]
दर्पिताः
दर्पय् [10. P.]
बाधन्ते
बाध् [1. P.]
समरोद्धर्षा
समर [mn]
समरोद्धर्षा
उद्धर्ष [m]
ये
यद् [pron]
च
च [ind]
तेषां
तद् [pron]
पुरःसराः
पुरःसर [adj]
तन्नो देवभयार्तानामभयं दातुमर्हसि । अशिवं वपुरास्थाय जहि दैवतकण्टकान् ॥
tanno devabhayārtānāmabhayaṃ dātumarhasi | aśivaṃ vapurāsthāya jahi daivatakaṇṭakān ||
English Translation
Therefore, O god, it behove you to liberate us from fear, who have been greatly tormented by it. Do you, assuming your terrific form, slay the thorns of the celestials.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तन्नो
तद् [pron]
तन्नो
मद् [pron]
देव
देव [m]
भयार्तानाम्
भय [n]
भयार्तानाम्
आर्त [adj]
अभयं
अभय [n]
दातुम्
दा [1. Ā.]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]
अशिवं
अशिव [adj]
वपुर्
वपुस् [n]
आस्थाय
आस्था [1. Ā.]
जहि
हा [1. P.]
दैवतकण्टकान्
दैवत [n]
दैवतकण्टकान्
कण्टक [mn]
इत्युक्तस्तु सुरैः सर्वैः कपर्दी नीललोहितः । सुकेशं प्रति सापेक्ष आह देवगणान्प्रभुः ॥
ityuktastu suraiḥ sarvaiḥ kapardī nīlalohitaḥ | sukeśaṃ prati sāpekṣa āha devagaṇānprabhuḥ ||
English Translation
Thus addressed by the immortals in a body, that lord, Kaparddi of red-blue hue, reflecting that it would be wrong for him to destroy Sukesa (with his own hands), spoke to the gods.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्तस्तु
इति [ind]
इत्युक्तस्तु
वच् [2. P.]
इत्युक्तस्तु
तु [ind]
सुरैः
सुर [m]
सर्वैः
सर्व [pron]
कपर्दी
कपर्दिन् [m]
नीललोहितः
नीललोहित [m]
सुकेशं
सुकेश [m]
प्रति
प्रति [ind]
सापेक्ष
स [ind]
सापेक्ष
अपेक्षा [f]
आह
अह् [1. P.]
देवगणान्
देव [m]
देवगणान्
गण [m]
प्रभुः
प्रभु [m]
नाहं तान्निहनिष्यामि अवध्या मम तेऽसुराः । किं तु मन्त्रं प्रदास्यामि यो वै तान्निहनिष्यति ॥
nāhaṃ tānnihaniṣyāmi avadhyā mama te'surāḥ | kiṃ tu mantraṃ pradāsyāmi yo vai tānnihaniṣyati ||
English Translation
I shall not slay them, you gods; they are incapable of being slain by me. But I shall unfold to you the way in which they will be destroyed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नाहं
न [ind]
नाहं
मद् [pron]
तान्निहनिष्यामि
तद् [pron]
तान्निहनिष्यामि
निहन् [2. Ā.]
अवध्या
अवध्य [adj]
मम
मद् [pron]
ते
तद् [pron]
ऽसुराः
असुर [m]
किं
क [pron]
तु
तु [ind]
मन्त्रं
मन्त्र [mn]
प्रदास्यामि
प्रदा [3. Ā.]
यो
यद् [pron]
वै
वै [ind]
तान्निहनिष्यति
तद् [pron]
तान्निहनिष्यति
निहन् [2. Ā.]
एवमेव समुद्योगं पुरस्कृत्य सुरर्षभाः । गच्छन्तु शरणं विष्णुं हनिष्यति स तान्प्रभुः ॥
evameva samudyogaṃ puraskṛtya surarṣabhāḥ | gacchantu śaraṇaṃ viṣṇuṃ haniṣyati sa tānprabhuḥ ||
English Translation
Do you, you Maharsis, in the heat of this affairs, seck the shelter of Visnu. That lord will slay them.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
एव
एव [ind]
समुद्योगं
समुद्योग [m]
पुरस्कृत्य
पुरस्कृ [8. Ā.]
सुरर्षभाः
सुर [m]
सुरर्षभाः
ऋषभ [m]
गच्छन्तु
गम् [6. Ā.]
शरणं
शरण [n]
विष्णुं
विष्णु [m]
हनिष्यति
हन् [6. P.]
स
तद् [pron]
तान्
तद् [pron]
प्रभुः
प्रभु [m]
ततस्ते जयशब्देन प्रतिनन्द्य महेश्वरम् । विष्णोः समीपमाजग्मुर्निशाचरभयार्दिताः ॥
tataste jayaśabdena pratinandya maheśvaram | viṣṇoḥ samīpamājagmurniśācarabhayārditāḥ ||
English Translation
Thereat, saluting Maheśvara with the sounds of Jaya, (the celestial) afflicted with the fear of the night-rangers, presented themselves before Visnu.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्ते
ततस् [ind]
ततस्ते
तद् [pron]
जयशब्देन
जय [m]
जयशब्देन
शब्द [m]
प्रतिनन्द्य
प्रतिनन्द् [1. Ā.]
महेश्वरम्
महेश्वर [m]
विष्णोः
विष्णु [m]
समीपम्
समीप [n]
आजग्मुर्
आगम् [6. P.]
निशाचरभयार्दिताः
निशाचर [m]
निशाचरभयार्दिताः
भय [n]
निशाचरभयार्दिताः
अर्दय् [10. Ā.]
शङ्खचक्रधरं देवं प्रणम्य बहुमान्य च । ऊचुः संभ्रान्तवद्वाक्यं सुकेशतनयार्दिताः ॥
śaṅkhacakradharaṃ devaṃ praṇamya bahumānya ca | ūcuḥ saṃbhrāntavadvākyaṃ sukeśatanayārditāḥ ||
English Translation
And bowing down to the god holding the conch, discus and mace, and paying him high homage, they, greatly flurried, addressed him about the sons of Sukeśa, saying.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शङ्खचक्रधरं
शङ्ख [mn]
शङ्खचक्रधरं
चक्र [n]
शङ्खचक्रधरं
धर [adj]
देवं
देव [m]
प्रणम्य
प्रणम् [1. Ā.]
बहु
बहु [adj]
मान्य
मानय् [10. Ā.]
च
च [ind]
ऊचुः
वच् [2. P.]
संभ्रान्तवद्
सम्भ्रम् [1. P.]
संभ्रान्तवद्
वत् [ind]
वाक्यं
वाक्य [n]
सुकेशतनयार्दिताः
सुकेश [m]
सुकेशतनयार्दिताः
तनय [m]
सुकेशतनयार्दिताः
अर्दय् [10. Ā.]
सुकेशतनयैर्देव त्रिभिस्त्रेताग्निसंनिभैः । आक्रम्य वरदानेन स्थानान्यपहृतानि नः ॥
sukeśatanayairdeva tribhistretāgnisaṃnibhaiḥ | ākramya varadānena sthānānyapahṛtāni naḥ ||
English Translation
O god, by virtue of the boon (that has been bestowed on them), resembling the three fires, Sukesa's three sons, assailing us, have deprived us of our abode.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुकेशतनयैर्
सुकेश [m]
सुकेशतनयैर्
तनय [m]
देव
देव [m]
त्रिभिस्त्रेताग्निसंनिभैः
त्रि [nr]
त्रिभिस्त्रेताग्निसंनिभैः
त्रेताग्नि [m]
त्रिभिस्त्रेताग्निसंनिभैः
संनिभ [adj]
आक्रम्य
आक्रम् [6. P.]
वरदानेन
वर [mn]
वरदानेन
दान [n]
स्थानान्यपहृतानि
स्थान [n]
स्थानान्यपहृतानि
अपहृ [1. Ā.]
नः
मद् [pron]
लङ्का नाम पुरी दुर्गा त्रिकूटशिखरे स्थिता । तत्र स्थिताः प्रबाधन्ते सर्वान्नः क्षणदाचराः ॥
laṅkā nāma purī durgā trikūṭaśikhare sthitā | tatra sthitāḥ prabādhante sarvānnaḥ kṣaṇadācarāḥ ||
English Translation
There is a city named Lankā, stationed on the top of Trikuta, (extremely) difficult of entrance. Taking up their station at that place, the nightrangers in a body pursue us.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
लङ्का
लङ्का [f]
नाम
नाम [ind]
पुरी
पुरी [f]
दुर्गा
दुर्ग [adj]
त्रिकूटशिखरे
त्रिकूट [m]
त्रिकूटशिखरे
शिखर [mn]
स्थिता
स्था [1. Ā.]
तत्र
तत्र [ind]
स्थिताः
स्था [1. Ā.]
प्रबाधन्ते
प्रबाध् [9. P.]
सर्वान्नः
सर्व [pron]
सर्वान्नः
मद् [pron]
क्षणदाचराः
क्षणदाचर [m]
स त्वमस्मत्प्रियार्थं तु जहि तान्मधुसूदन । चक्रकृत्तास्यकमलान्निवेदय यमाय वै ॥
sa tvamasmatpriyārthaṃ tu jahi tānmadhusūdana | cakrakṛttāsyakamalānnivedaya yamāya vai ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
त्वम्
त्वद् [pron]
अस्मत्प्रियार्थं
मद् [pron]
अस्मत्प्रियार्थं
प्रिय [n]
अस्मत्प्रियार्थं
अर्थ [mn]
तु
तु [ind]
जहि
हा [1. P.]
तान्मधुसूदन
तद् [pron]
तान्मधुसूदन
मधुसूदन [m]
चक्रकृत्तास्यकमलान्निवेदय
चक्र [n]
चक्रकृत्तास्यकमलान्निवेदय
कृत् [2. P.]
चक्रकृत्तास्यकमलान्निवेदय
आस्य [n]
चक्रकृत्तास्यकमलान्निवेदय
कमल [mn]
चक्रकृत्तास्यकमलान्निवेदय
निवेदय् [10. Ā.]
यमाय
यम [m]
वै
वै [ind]
भयेष्वभयदोऽस्माकं नान्योऽस्ति भवता समः । नुद त्वं नो भयं देव नीहारमिव भास्करः ॥
bhayeṣvabhayado'smākaṃ nānyo'sti bhavatā samaḥ | nuda tvaṃ no bhayaṃ deva nīhāramiva bhāskaraḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भयेष्वभयदो
भय [n]
भयेष्वभयदो
अभय [n]
भयेष्वभयदो
द [adj]
ऽस्माकं
मद् [pron]
नान्यो
न [ind]
नान्यो
अन्य [pron]
ऽस्ति
अस् [2. P.]
भवता
भवत् [adj]
समः
सम [pron]
नुद
नुद् [2. P.]
त्वं
त्वद् [pron]
नो
मद् [pron]
भयं
भय [n]
देव
देव [m]
नीहारम्
नीहार [mn]
इव
इव [ind]
भास्करः
भास्कर [m]
इत्येवं दैवतैरुक्तो देवदेवो जनार्दनः । अभयं भयदोऽरीणां दत्त्वा देवानुवाच ह ॥
ityevaṃ daivatairukto devadevo janārdanaḥ | abhayaṃ bhayado'rīṇāṃ dattvā devānuvāca ha ||
English Translation
Thus accosted by the deities, that god of gods Janārdana who brings fear to foes cheering up the celestial up the celestials, said to them.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्येवं
इति [ind]
इत्येवं
एवम् [ind]
दैवतैर्
दैवत [n]
उक्तो
वच् [2. P.]
देवदेवो
देवदेव [m]
जनार्दनः
जनार्दन [m]
अभयं
अभय [n]
भयदो
भय [n]
भयदो
द [adj]
ऽरीणां
अरि [m]
दत्त्वा
दा [1. Ā.]
देवान्
देव [m]
उवाच
वच् [2. P.]
ह
ह [ind]
सुकेशं राक्षसं जाने ईशानवरदर्पितम् । तांश्चास्य तनयाञ्जाने येषां ज्येष्ठः स माल्यवान् ॥
sukeśaṃ rākṣasaṃ jāne īśānavaradarpitam | tāṃścāsya tanayāñjāne yeṣāṃ jyeṣṭhaḥ sa mālyavān ||
English Translation
'I know the Raksasa, Sukesa, as flushed with the boon bestowed by Iśāna. And I also know his sons, of whom Mālyavān is the eldest. Those worst if Rākṣasas that have over-riden your dignity will I, wrought up with wrath, slay (in battle); therefore, you gods, be of good cheer.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुकेशं
सुकेश [m]
राक्षसं
राक्षस [m]
जाने
ज्ञा [4. Ā.]
ईशान
ईशान [m]
वरदर्पितम्
वर [mn]
वरदर्पितम्
दर्पय् [10. P.]
तांश्चास्य
तद् [pron]
तांश्चास्य
च [ind]
तांश्चास्य
इदम् [pron]
तनयाञ्
तनय [m]
जाने
ज्ञा [4. Ā.]
येषां
यद् [pron]
ज्येष्ठः
ज्येष्ठ [adj]
स
तद् [pron]
माल्यवान्
माल्यवन्त् [m]
तानहं समतिक्रान्तमर्यादान्राक्षसाधमान् । सूदयिष्यामि संग्रामे सुरा भवत विज्वराः ॥
tānahaṃ samatikrāntamaryādānrākṣasādhamān | sūdayiṣyāmi saṃgrāme surā bhavata vijvarāḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तान्
तद् [pron]
अहं
मद् [pron]
समतिक्रान्तमर्यादान्
समतिक्रम् [6. P.]
समतिक्रान्तमर्यादान्
मर्यादा [f]
राक्षसाधमान्
राक्षस [m]
राक्षसाधमान्
अधम [adj]
सूदयिष्यामि
सूदय् [10. Ā.]
संग्रामे
संग्राम [mn]
सुरा
सुर [m]
भवत
भू [1. Ā.]
विज्वराः
विज्वर [adj]
इत्युक्तास्ते सुराः सर्वे विष्णुना प्रभविष्णुना । यथा वासं ययुर्हृष्टाः प्रशमन्तो जनार्दनम् ॥
ityuktāste surāḥ sarve viṣṇunā prabhaviṣṇunā | yathā vāsaṃ yayurhṛṣṭāḥ praśamanto janārdanam ||
English Translation
Thus addressed by the mighty Vişņu, the gods, highly rejoiced, went to their respective quarters, extolling Janārdana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्तास्ते
इति [ind]
इत्युक्तास्ते
वच् [2. P.]
इत्युक्तास्ते
तद् [pron]
सुराः
सुर [m]
सर्वे
सर्व [pron]
विष्णुना
विष्णु [m]
प्रभविष्णुना
प्रभविष्णु [adj]
यथा
यथा [ind]
वासं
वास [m]
ययुर्
या [2. Ā.]
हृष्टाः
हृष् [1. P.]
प्रशंसन्तो
प्रशंस् [1. Ā.]
जनार्दनम्
जनार्दन [m]
विबुधानां समुद्योगं माल्यवान्स निशाचरः । श्रुत्वा तौ भ्रातरौ वीराविदं वचनमब्रवीत् ॥
vibudhānāṃ samudyogaṃ mālyavānsa niśācaraḥ | śrutvā tau bhrātarau vīrāvidaṃ vacanamabravīt ||
English Translation
And hearing of the activity of the celestials; the night-rangers Mālyavân addressed his heroic brothers, saying.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विबुधानां
विबुध [m]
समुद्योगं
समुद्योग [m]
माल्यवान्
माल्यवन्त् [m]
स
तद् [pron]
निशाचरः
निशाचर [m]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
तौ
तद् [pron]
भ्रातरौ
भ्रातृ [m]
वीराविदं
वीर [m]
वीराविदं
इदम् [pron]
वचनम्
वचन [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
अमरा ऋषयश्चैव संहत्य किल शंकरम् । अस्मद्वधं परीप्सन्त इदमूचुस्त्रिलोचनम् ॥
amarā ṛṣayaścaiva saṃhatya kila śaṃkaram | asmadvadhaṃ parīpsanta idamūcustrilocanam ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अमरा
अमर [m]
ऋषयश्चैव
ऋषि [m]
ऋषयश्चैव
च [ind]
ऋषयश्चैव
एव [ind]
संहत्य
संहन् [2. P.]
किल
किल [ind]
शंकरम्
शंकर [m]
अस्मद्वधं
मद् [pron]
अस्मद्वधं
वध [m]
परीप्सन्त
परीप्स् [Desid. Ā.]
इदम्
इदम् [pron]
ऊचुस्त्रिलोचनम्
वच् [2. P.]
ऊचुस्त्रिलोचनम्
त्रिलोचन [m]
सुकेशतनया देव वरदानबलोद्धताः । बाधन्तेऽस्मान्समुद्युक्ता घोररूपाः पदे पदे ॥
sukeśatanayā deva varadānabaloddhatāḥ | bādhante'smānsamudyuktā ghorarūpāḥ pade pade ||
English Translation
The immortals and sages, going to Sankara, spoke these words, desirous of our destruction, The terrific sons of Sukeśa, puffed up, and swollen on account of their strength flowing from the boon, are crossing us at every step.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुकेशतनया
सुकेश [m]
सुकेशतनया
तनय [m]
देव
देव [m]
वरदानबलोद्धताः
वर [mn]
वरदानबलोद्धताः
दान [n]
वरदानबलोद्धताः
बल [mn]
वरदानबलोद्धताः
उद्धन् [1. P.]
बाधन्ते
बाध् [1. P.]
ऽस्मान्
मद् [pron]
समुद्युक्ता
समुद्युज् [7. Ā.]
घोररूपाः
घोर [adj]
घोररूपाः
रूप [n]
पदे
पद [mn]
पदे
पद [mn]
राक्षसैरभिभूताः स्म न शक्ताः स्म उमापते । स्वेषु वेश्मसु संस्थातुं भयात्तेषां दुरात्मनाम् ॥
rākṣasairabhibhūtāḥ sma na śaktāḥ sma umāpate | sveṣu veśmasu saṃsthātuṃ bhayātteṣāṃ durātmanām ||
English Translation
We have been overpowered by the Rākṣasas. And, o lord of creatures, from fear of those wicked-minded ones, we cannot remain in our own homes.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राक्षसैर्
राक्षस [m]
अभिभूताः
अभिभू [1. P.]
स्म
स्म [ind]
न
न [ind]
शक्ताः
शक् [4. P.]
स्म
अस् [2. P.]
उमापते
उमापति [m]
स्वेषु
स्व [adj]
वेश्मसु
वेश्मन् [n]
संस्थातुं
संस्था [1. Ā.]
भयात्
भय [n]
तेषां
तद् [pron]
दुरात्मनाम्
दुरात्मन् [adj]
तदस्माकं हितार्थे त्वं जहि तांस्तांस्त्रिलोचन । राक्षसान्हुंकृतेनैव दह प्रदहतां वर ॥
tadasmākaṃ hitārthe tvaṃ jahi tāṃstāṃstrilocana | rākṣasānhuṃkṛtenaiva daha pradahatāṃ vara ||
English Translation
Therefore, to do us good, do you, O threeeyed one, destroy them; and, O best of consuming ones, do you with your roars, burn them up.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तद्
तद् [pron]
अस्माकं
मद् [pron]
हितार्थे
हित [n]
हितार्थे
अर्थ [mn]
त्वं
त्वद् [pron]
जहि
हा [1. P.]
तांस्तांस्त्रिलोचन
तद् [pron]
तांस्तांस्त्रिलोचन
तद् [pron]
तांस्तांस्त्रिलोचन
त्रिलोचन [m]
राक्षसान्
राक्षस [m]
हुंकृतेनैव
हुंकृत [n]
हुंकृतेनैव
एव [ind]
दह
दह् [2. P.]
प्रदहतां
प्रदह् [4. Ā.]
वर
वर [adj]
इत्येवं त्रिदशैरुक्तो निशम्यान्धकसूदनः । शिरः करं च धुन्वान इदं वचनमब्रवीत् ॥
ityevaṃ tridaśairukto niśamyāndhakasūdanaḥ | śiraḥ karaṃ ca dhunvāna idaṃ vacanamabravīt ||
English Translation
Thus addressed by the deities, the slayer of Andhaka, hearing their speech, said, shaking his head and hands.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्येवं
इति [ind]
इत्येवं
एवम् [ind]
त्रिदशैर्
त्रिदश [m]
उक्तो
वच् [2. P.]
निशम्यान्धकसूदनः
निशामय् [10. Ā.]
निशम्यान्धकसूदनः
अन्धक [m]
निशम्यान्धकसूदनः
सूदन [adj]
शिरः
शिरस् [n]
करं
कर [m]
च
च [ind]
धुन्वान
धू [6. Ā.]
इदं
इदम् [pron]
वचनम्
वचन [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
अवध्या मम ते देवाः सुकेशतनया रणे । मन्त्रं तु वः प्रदास्यामि यो वै तान्निहनिष्यति ॥
avadhyā mama te devāḥ sukeśatanayā raṇe | mantraṃ tu vaḥ pradāsyāmi yo vai tānnihaniṣyati ||
English Translation
I shall not slay them, you gods; they are incapable of being slain by me. But I shall unfold to you the way in which they will be destroyed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अवध्या
अवध्य [adj]
मम
मद् [pron]
ते
तद् [pron]
देवाः
देव [m]
सुकेशतनया
सुकेश [m]
सुकेशतनया
तनय [m]
रणे
रण [m]
मन्त्रं
मन्त्र [mn]
तु
तु [ind]
वः
त्वद् [pron]
प्रदास्यामि
प्रदा [3. Ā.]
यो
यद् [pron]
वै
वै [ind]
तान्निहनिष्यति
तद् [pron]
तान्निहनिष्यति
निहन् [2. Ā.]
यः स चक्रगदापाणिः पीतवासा जनार्दनः । हनिष्यति स तान्युद्धे शरणं तं प्रपद्यथ ॥
yaḥ sa cakragadāpāṇiḥ pītavāsā janārdanaḥ | haniṣyati sa tānyuddhe śaraṇaṃ taṃ prapadyatha ||
English Translation
Do you seek the shelter of him who hold the discus and mace in his hands, and who is clad in a yellow attire, of Janardana, Hari, even of the auspicious Nārāyaṇa.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यः
यद् [pron]
स
तद् [pron]
चक्रगदापाणिः
चक्र [n]
चक्रगदापाणिः
गदा [f]
चक्रगदापाणिः
पाणि [m]
पीतवासा
पीत [adj]
पीतवासा
वासस् [n]
जनार्दनः
जनार्दन [m]
हनिष्यति
हन् [6. P.]
स
तद् [pron]
तान्
तद् [pron]
युद्धे
युद्ध [n]
शरणं
शरण [n]
तं
तद् [pron]
प्रपद्यथ
प्रपद् [4. P.]
हरान्नावाप्य ते कामं कामारिमभिवाद्य च । नारायणालयं प्राप्तास्तस्मै सर्वं न्यवेदयन् ॥
harānnāvāpya te kāmaṃ kāmārimabhivādya ca | nārāyaṇālayaṃ prāptāstasmai sarvaṃ nyavedayan ||
English Translation
Having received this counsel of Hara, they, rendering reverence to that enemy of Kāma, came the abode of Nārāyana and communicated everything to him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हरान्नावाप्य
हर [m]
हरान्नावाप्य
न [ind]
हरान्नावाप्य
अवाप् [5. Ā.]
ते
तद् [pron]
कामं
काम [m]
कामारिम्
कामारि [m]
अभिवाद्य
अभिवादय् [10. Ā.]
च
च [ind]
नारायणालयं
नारायण [m]
नारायणालयं
आलय [mn]
प्राप्तास्तस्मै
प्राप् [1. P.]
प्राप्तास्तस्मै
तद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
न्यवेदयन्
निवेदय् [10. Ā.]
ततो नारायणेनोक्ता देवा इन्द्रपुरोगमाः । सुरारीन्सूदयिष्यामि सुरा भवत विज्वराः ॥
tato nārāyaṇenoktā devā indrapurogamāḥ | surārīnsūdayiṣyāmi surā bhavata vijvarāḥ ||
English Translation
Then Nārāyana spoke to the celestials with Indra at their head, I will slay those foes of the celestials. You gods, cast off all fear!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
नारायणेनोक्ता
नारायण [m]
नारायणेनोक्ता
वच् [2. P.]
देवा
देव [m]
इन्द्रपुरोगमाः
इन्द्र [m]
इन्द्रपुरोगमाः
पुरोगम [adj]
सुरारीन्
सुरारि [m]
सूदयिष्यामि
सूदय् [10. Ā.]
सुरा
सुर [m]
भवत
भू [1. Ā.]
विज्वराः
विज्वर [adj]