Karṇaparva Adhyāya 69
कर्णपर्व • अध्यायः 69
Karṇaparva Adhyāya 69 of the classical Mahābhārata with 44 verses.
Total: 44 Verses
•
Citations: MBh 8.69.1–44
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
तथा निपातिते कर्णे तव सैन्ये च विद्रुते । आश्लिष्य पार्थं दाशार्हो हर्षाद्वचनमब्रवीत् ॥
English Translation
Sanjaya said After the destruction of Karna and the flight of the Kuru soldiers Krishna, embracing Partha in delight, said-
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथा
तथा [ind]
निपातिते
निपातय् [10. Ā.]
कर्णे
कर्ण [m]
तव
त्वद् [pron]
सैन्ये
सैन्य [n]
च
च [ind]
विद्रुते
विद्रु [1. Ā.]
आश्लिष्य
आश्लिष् [6. P.]
पार्थं
पार्थ [m]
दाशार्हो
दाशार्ह [m]
हर्षाद्
हर्ष [m]
वचनम्
वचन [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
हतो बलभिदा वृत्रस्त्वया कर्णो धनंजय । वधं वै कर्णवृत्राभ्यां कथयिष्यन्ति मानवाः ॥
English Translation
Vritra was killed by the holder of thunderbolt and Karna has been killed by you. They will simultaneously talk of the destruction of Vritra and Karna.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हतो
हन् [6. P.]
बलभिदा
बलभिद् [m]
वृत्रस्
वृत्र [m]
त्वया
त्वद् [pron]
कर्णो
कर्ण [m]
धनंजय
धनंजय [m]
वधं
वध [m]
वै
वै [ind]
कर्णवृत्राभ्यां
कर्ण [m]
कर्णवृत्राभ्यां
वृत्र [m]
कथयिष्यन्ति
कथय् [10. Ā.]
मानवाः
मानव [m]
वज्रिणा निहतो वृत्रः संयुगे भूरितेजसा । त्वया तु निहतः कर्णो धनुषा निशितैः शरैः ॥
English Translation
Vritra was killed by Indra with thunder and Karna has been killed by you with bow and keen arrows.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वज्रिणा
वज्रिन् [m]
निहतो
निहन् [2. Ā.]
वृत्रः
वृत्र [m]
संयुगे
संयुग [n]
भूरितेजसा
भूरि [adj]
भूरितेजसा
तेजस् [n]
सात्यकिस्
सात्यकि [m]
तु
तु [ind]
ततः
ततस् [ind]
कर्णं
कर्ण [m]
विंशत्या
विंशति [f]
निशितैः
निशा [3. Ā.]
शरैः
शर [m]
तमिमं विक्रमं लोके प्रथितं ते यशोवहम् । निवेदयावः कौन्तेय धर्मराजाय धीमते ॥
English Translation
Proceed, O Kunti's son and describe to the righteous king Yudhishthira your power capable of earning fame for you and which is known in the worlds.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
इमं
इदम् [pron]
विक्रमं
विक्रम [m]
लोके
लोक [m]
प्रथितं
प्रथ् [1. P.]
ते
त्वद् [pron]
यशोवहम्
यशस् [n]
यशोवहम्
वह [adj]
निवेदयावः
निवेदय् [10. Ā.]
कौन्तेय
कौन्तेय [m]
धर्मराजाय
धर्मराज [m]
धीमते
धीमत् [adj]
वधं कर्णस्य संग्रामे दीर्घकालचिकीर्षितम् । निवेद्य धर्मराजस्य त्वमानृण्यं गमिष्यसि ॥
English Translation
Having given an account of the death of Karna, for which you had been trying for many years, to the virtuous king Yudhishthira, you will be freed from your debt to him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वधं
वध [m]
कर्णस्य
कर्ण [m]
संग्रामे
संग्राम [mn]
दीर्घकालचिकीर्षितम्
दीर्घ [adj]
दीर्घकालचिकीर्षितम्
काल [m]
दीर्घकालचिकीर्षितम्
चिकीर्ष् [Desid. Ā.]
निवेद्य
निवेदय् [10. Ā.]
धर्मराजस्य
धर्मराज [m]
त्वम्
त्वद् [pron]
आनृण्यं
आनृण्य [n]
गमिष्यसि
गम् [6. Ā.]
तथेत्युक्ते केशवस्तु पार्थेन यदुपुङ्गवः । पर्यवर्तयदव्यग्रो रथं रथवरस्य तम् ॥
English Translation
Partha acquiesced in the request of the Yadu chief who them cheerfully turned his car.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथेत्य्
तथा [ind]
तथेत्य्
इति [ind]
उक्ते
वच् [2. P.]
केशवस्
केशव [m]
तु
तु [ind]
पार्थेन
पार्थ [m]
यदुपुङ्गवः
यदु [m]
यदुपुङ्गवः
पुंगव [m]
पर्यवर्तयद्
परिवर्तय् [10. Ā.]
अव्यग्रो
अव्यग्र [adj]
रथं
रथ [m]
रथवरस्य
रथ [m]
रथवरस्य
वर [adj]
तम्
तद् [pron]
धृष्टद्युम्नं युधामन्युं माद्रीपुत्रौ वृकोदरम् । युयुधानं च गोविन्द इदं वचनमब्रवीत् ॥
English Translation
He then said to Dhristadyumna, Yudhamanyu, the twin sons of Madri, Vrikodara and Yuyudhana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धृष्टद्युम्नं
धृष्टद्युम्न [m]
युधामन्युं
युधामन्यु [m]
माद्रीपुत्रौ
माद्री [f]
माद्रीपुत्रौ
पुत्र [m]
वृकोदरम्
वृकोदर [m]
युयुधानं
युयुधान [m]
च
च [ind]
गोविन्द
गोविन्द [m]
इदं
इदम् [pron]
वचनम्
वचन [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
परानभिमुखा यत्तास्तिष्ठध्वं भद्रमस्तु वः । यावदावेद्यते राज्ञे हतः कर्णोऽर्जुनेन वै ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
परान्
पर [pron]
अभिमुखा
अभिमुख [adj]
यत्तास्
यत् [1. P.]
तिष्ठध्वं
स्था [1. Ā.]
भद्रम्
भद्र [n]
अस्तु
अस् [2. P.]
वः
त्वद् [pron]
यावद्
यावत् [ind]
आवेद्यते
आवेदय् [10. Ā.]
राज्ञे
राजन् [m]
हतः
हन् [6. P.]
कर्णो
कर्ण [m]
ऽर्जुनेन
अर्जुन [m]
वै
वै [ind]
स तैः शूरैरनुज्ञातो ययौ राजनिवेशनम् । पार्थमादाय गोविन्दो ददर्श च युधिष्ठिरम् ॥
English Translation
Having been thus permitted by those warriors he started for the camp of the king. Govinda, then, with Partha, saw Yudhishthira.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तैः
तद् [pron]
शूरैर्
शूर [m]
अनुज्ञातो
अनुज्ञा [9. Ā.]
ययौ
या [2. Ā.]
राजनिवेशनम्
राजन् [m]
राजनिवेशनम्
निवेशन [n]
पार्थम्
पार्थ [m]
आदाय
आदा [4. Ā.]
गोविन्दो
गोविन्द [m]
ददर्श
दृश् [6. P.]
च
च [ind]
युधिष्ठिरम्
युधिष्ठिर [m]
शयानं राजशार्दूलं काञ्चने शयनोत्तमे । अगृह्णीतां च चरणौ मुदितौ पार्थिवस्य तौ ॥
English Translation
Yudhishthira the best king was slumbering that time on the royal bed. Both of them accessed thereto and put his feet on their palms under the influence of sheer gaiety.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शयानं
शी [1. Ā.]
राजशार्दूलं
राजन् [m]
राजशार्दूलं
शार्दूल [m]
काञ्चने
काञ्चन [adj]
शयनोत्तमे
शयन [n]
शयनोत्तमे
उत्तम [adj]
अगृह्णीतां
ग्रह् [6. Ā.]
च
च [ind]
चरणौ
चरण [mn]
मुदितौ
मुद् [1. P.]
पार्थिवस्य
पार्थिव [m]
तौ
तद् [pron]
तयोः प्रहर्षमालक्ष्य प्रहारांश्चातिमानुषान् । राधेयं निहतं मत्वा समुत्तस्थौ युधिष्ठिरः ॥
English Translation
Seeing them cheerful and with great wounds on their person Yudhishthira thought that the son of Radha was dead and speedily got up from his seat.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तयोः
तद् [pron]
प्रहर्षम्
प्रहर्ष [m]
आलक्ष्य
आलक्षय् [10. Ā.]
प्रहारांश्
प्रहार [m]
चातिमानुषान्
च [ind]
चातिमानुषान्
अति [ind]
चातिमानुषान्
मानुष [adj]
राधेयं
राधेय [m]
निहतं
निहन् [2. Ā.]
मत्वा
मन् [8. P.]
समुत्तस्थौ
समुत्था [1. Ā.]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
ततोऽस्मै तद्यथावृत्तं वासुदेवः प्रियंवदः । कथयामास कर्णस्य निधनं यदुनन्दनः ॥
English Translation
Then the sweet-speeched son of Vasudeva, the scion of the Yadu race, described Karna's death exactly in every detail.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽस्मै
इदम् [pron]
तद्
तद् [pron]
यथावृत्तं
यथावृत्त [n]
वासुदेवः
वासुदेव [m]
प्रियंवदः
प्रियंवद [adj]
कथयामास
कथय् [10. Ā.]
कर्णस्य
कर्ण [m]
निधनं
निधन [mn]
यदुनन्दनः
यदुनन्दन [m]
ईषदुत्स्मयमानस्तु कृष्णो राजानमब्रवीत् । युधिष्ठिरं हतामित्रं कृताञ्जलिरथाच्युतः ॥
English Translation
Joining his hands and addressing Yudhishthira, whose enemies had been killed, Krishna alias Achyuta, smilingly said-
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ईषद्
ईषत् [ind]
उत्स्मयमानस्
उत्स्मि [1. P.]
तु
तु [ind]
कृष्णो
कृष्ण [m]
राजानम्
राजन् [m]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
युधिष्ठिरं
युधिष्ठिर [m]
हतामित्रं
हन् [6. P.]
हतामित्रं
अमित्र [mf]
कृताञ्जलिर्
कृताञ्जलि [adj]
अथाच्युतः
अथ [ind]
अथाच्युतः
अच्युत [m]
दिष्ट्या गाण्डीवधन्वा च पाण्डवश्च वृकोदरः । त्वं चापि कुशली राजन्माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
गाण्डीवधन्वा
गाण्डीवधन्वन् [m]
च
च [ind]
पाण्डवश्
पाण्डव [m]
च
च [ind]
वृकोदरः
वृकोदर [m]
त्वं
त्वद् [pron]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
कुशली
कुशलिन् [adj]
राजन्
राजन् [m]
माद्रीपुत्रौ
माद्री [f]
माद्रीपुत्रौ
पुत्र [m]
च
च [ind]
पाण्डवौ
पाण्डव [m]
मुक्ता वीरक्षयादस्मात्संग्रामाल्लोमहर्षणात् । क्षिप्रमुत्तरकालानि कुरु कार्याणि पार्थिव ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मुक्ता
मुच् [6. Ā.]
वीरक्षयाद्
वीर [m]
वीरक्षयाद्
क्षय [m]
अस्मात्
इदम् [pron]
संग्रामाल्
संग्राम [mn]
लोमहर्षणात्
लोमन् [n]
लोमहर्षणात्
हर्षण [adj]
क्षिप्रम्
क्षिप्रम् [ind]
उत्तरकालानि
उत्तर [adj]
उत्तरकालानि
काल [m]
कुरु
कृ [2. Ā.]
कार्याणि
कार्य [n]
पार्थिव
पार्थिव [m]
हतो वैकर्तनः क्रूरः सूतपुत्रो महाबलः । दिष्ट्या जयसि राजेन्द्र दिष्ट्या वर्धसि पाण्डव ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हते
हन् [6. P.]
वैकर्तने
वैकर्तन [m]
कर्णे
कर्ण [m]
सूतपुत्रे
सूतपुत्र [m]
दुरात्मनि
दुरात्मन् [adj]
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
जयसि
जि [9. P.]
राजेन्द्र
राजन् [m]
राजेन्द्र
इन्द्र [m]
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
वर्धसि
वृध् [6. P.]
पाण्डव
पाण्डव [m]
यः स द्यूतजितां कृष्णां प्राहसत्पुरुषाधमः । तस्याद्य सूतपुत्रस्य भूमिः पिबति शोणितम् ॥
English Translation
The Earth is drinking today the blood of the charioteer's sun, the wretch of a man who had laughed at Draupadi won at the game of dice.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
हि
हि [ind]
मे
मद् [pron]
शाम्यते
शामय् [10. Ā.]
वैरं
वैर [mn]
कृष्णां
कृष्णा [f]
यत्
यत् [ind]
प्राहसत्
प्रहस् [1. Ā.]
पुरा
पुरा [ind]
तस्याद्य
तद् [pron]
तस्याद्य
अद्य [ind]
सूतपुत्रस्य
सूतपुत्र [m]
भूमिः
भूमि [f]
पास्यति
पा [1. Ā.]
शोणितम्
शोणित [n]
शेतेऽसौ शरदीर्णाङ्गः शत्रुस्ते कुरुपुंगव । तं पश्य पुरुषव्याघ्र विभिन्नं बहुधा शरैः ॥
English Translation
Wounded all over with arrows, your enemy, O foremost of Kurus, is lying prostrate on the naked Earth. Look at that best of men mangled with arrows.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शेते
शी [1. Ā.]
ऽसौ
अदस् [pron]
शरदीर्णाङ्गः
शर [m]
शरदीर्णाङ्गः
दृ [9. P.]
शरदीर्णाङ्गः
अङ्ग [n]
शत्रुस्
शत्रु [m]
ते
त्वद् [pron]
कुरुपुंगव
कुरु [m]
कुरुपुंगव
पुंगव [m]
तं
तद् [pron]
पश्य
पश् [4. Ā.]
पुरुषव्याघ्र
पुरुष [m]
पुरुषव्याघ्र
व्याघ्र [m]
विभिन्नं
विभिद् [7. P.]
बहुधा
बहुधा [ind]
शरैः
शर [m]
युधिष्ठिरस्तु दाशार्हं प्रहृष्टः प्रत्यपूजयत् । दिष्ट्या दिष्ट्येति राजेन्द्र प्रीत्या चेदमुवाच ह ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
युधिष्ठिरस्
युधिष्ठिर [m]
तु
तु [ind]
दाशार्हं
दाशार्ह [m]
प्रहृष्टः
प्रहृष् [4. Ā.]
प्रत्यपूजयत्
प्रतिपूजय् [10. Ā.]
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
जयसि
जि [9. P.]
राजेन्द्र
राजन् [m]
राजेन्द्र
इन्द्र [m]
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
वर्धसि
वृध् [6. P.]
पाण्डव
पाण्डव [m]
नैतच्चित्रं महाबाहो त्वयि देवकिनन्दन । त्वया सारथिना पार्थो यत्कुर्यादद्य पौरुषम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नैतच्
न [ind]
नैतच्
एतद् [pron]
चित्रं
चित्र [adj]
महाबाहो
महत् [adj]
महाबाहो
बाहु [mf]
त्वयि
त्वद् [pron]
देवकिनन्दन
देवकी [f]
देवकिनन्दन
नन्दन [m]
त्वया
त्वद् [pron]
सारथिना
सारथि [m]
पार्थो
पार्थ [m]
यत्
यद् [pron]
कुर्याद्
कृ [2. Ā.]
अद्य
अद्य [ind]
पौरुषम्
पौरुष [n]
प्रगृह्य च कुरुश्रेष्ठः साङ्गदं दक्षिणं भुजम् । उवाच धर्मभृत्पार्थ उभौ तौ केशवार्जुनौ ॥
English Translation
Then taking hold of Keshava's right arm bedecked with Angadas and addressing him
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रगृह्य
प्रग्रह् [9. Ā.]
च
च [ind]
कुरुश्रेष्ठः
कुरु [m]
कुरुश्रेष्ठः
श्रेष्ठ [adj]
साङ्गदं
स [ind]
साङ्गदं
अङ्गद [n]
दक्षिणं
दक्षिण [adj]
भुजम्
भुज [m]
उवाच
वच् [2. P.]
धर्मभृत्
धर्म [mn]
धर्मभृत्
भृत् [adj]
पार्थ
पार्थ [m]
उभौ
उभ् [pron]
तौ
तद् [pron]
केशवार्जुनौ
केशव [m]
केशवार्जुनौ
अर्जुन [m]
नरनारायणौ देवौ कथितौ नारदेन ह । धर्मसंस्थापने युक्तौ पुराणौ पुरुषोत्तमौ ॥
English Translation
Narada told me that you two are the two foremost of divine Rishis Nara and Narayana ever engaged in maintaining virtue.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नरनारायणौ
नर [m]
नरनारायणौ
नारायण [m]
देवौ
देव [m]
कथितौ
कथय् [10. Ā.]
नारदेन
नारद [m]
ह
ह [ind]
धर्मसंस्थापने
धर्म [mn]
धर्मसंस्थापने
संस्थापन [n]
युक्तौ
युज् [6. Ā.]
पुराणौ
पुराण [adj]
पुरुषोत्तमौ
पुरुष [m]
पुरुषोत्तमौ
उत्तम [adj]
असकृच्चापि मेधावी कृष्णद्वैपायनो मम । कथामेतां महाबाहो दिव्यामकथयत्प्रभुः ॥
English Translation
The highly intelligent and blessed Krishna Dvaipayana Vyasa has also recounted to me several times this divine history.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
असकृच्
असकृत् [ind]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
मेधावी
मेधाविन् [adj]
कृष्णद्वैपायनो
कृष्णद्वैपायन [m]
मम
मद् [pron]
कथाम्
कथा [f]
एतां
एतद् [pron]
महाबाहो
महत् [adj]
महाबाहो
बाहु [mf]
दिव्याम्
दिव्य [adj]
अकथयत्
कथय् [10. Ā.]
प्रभुः
प्रभु [m]
तव कृष्ण प्रभावेण गाण्डीवेन धनंजयः । जयत्यभिमुखाञ्शत्रून्न चासीद्विमुखः क्वचित् ॥
English Translation
By your help, O Krishna, this son of Pandu, Dhananjaya, has defeated his enemies, without ever retreating from the battle-field.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तव
त्वद् [pron]
कृष्ण
कृष्ण [m]
प्रभावेण
प्रभाव [m]
गाण्डीवेन
गाण्डीव [mn]
धनंजयः
धनंजय [m]
जयत्य्
जि [9. P.]
अभिमुखाञ्
अभिमुख [adj]
शत्रून्
शत्रु [m]
न
न [ind]
चासीद्
च [ind]
चासीद्
अस् [2. P.]
विमुखः
विमुख [adj]
क्वचित्
क्वचिद् [ind]
जयश्चैव ध्रुवोऽस्माकं न त्वस्माकं पराजयः । यदा त्वं युधि पार्थस्य सारथ्यमुपजग्मिवान् ॥
English Translation
Since you have condescended to drive Partha's chariot we are sure to win victory and not defeat.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जयश्
जय [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
ध्रुवो
ध्रुव [adj]
ऽस्माकं
मद् [pron]
न
न [ind]
त्व्
तु [ind]
अस्माकं
मद् [pron]
पराजयः
पराजय [m]
यदा
यदा [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
युधि
युध् [f]
पार्थस्य
पार्थ [m]
सारथ्यम्
सारथ्य [n]
उपजग्मिवान्
उपगम् [6. P.]
एवमुक्त्वा महाराज तं रथं हेमभूषितम् । दन्तवर्णैर्हयैर्युक्तं कालवालैर्महारथः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्त्वा
वच् [2. P.]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
तं
तद् [pron]
रथं
रथ [m]
हेमभूषितम्
हेमन् [n]
हेमभूषितम्
भूषय् [10. Ā.]
दन्तवर्णैर्
दन्त [mn]
दन्तवर्णैर्
वर्ण [mn]
हयैर्
हय [m]
युक्तं
युज् [6. Ā.]
कालवालैर्
काल [adj]
कालवालैर्
वाल [m]
महारथः
महत् [adj]
महारथः
रथ [m]
आस्थाय पुरुषव्याघ्रः स्वबलेनाभिसंवृतः । कृष्णार्जुनाभ्यां वीराभ्यामनुमन्य ततः प्रियम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आस्थाय
आस्था [1. Ā.]
पुरुषव्याघ्रः
पुरुष [m]
पुरुषव्याघ्रः
व्याघ्र [m]
स्वबलेनाभिसंवृतः
स्व [adj]
स्वबलेनाभिसंवृतः
बल [mn]
स्वबलेनाभिसंवृतः
अभिसंवृ [5. P.]
कृष्णार्जुनाभ्यां
कृष्ण [m]
कृष्णार्जुनाभ्यां
अर्जुन [m]
वीराभ्याम्
वीर [m]
अनुमन्य
अनुमन् [8. Ā.]
ततः
ततस् [ind]
प्रियम्
प्रिय [adj]
आगतो बहुवृत्तान्तं द्रष्टुमायोधनं तदा । आभाषमाणस्तौ वीरावुभौ माधवफल्गुनौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आगतो
आगम् [6. P.]
बहुवृत्तान्तं
बहु [adj]
बहुवृत्तान्तं
वृत्तान्त [mn]
द्रष्टुम्
दृश् [6. P.]
आयोधनं
आयोधन [n]
तदा
तदा [ind]
आभाषमाणस्
आभाष् [1. Ā.]
तौ
तद् [pron]
वीराव्
वीर [m]
उभौ
उभ् [pron]
माधवफल्गुनौ
माधव [m]
माधवफल्गुनौ
फल्गुन [m]
स ददर्श रणे कर्णं शयानं पुरुषर्षभम् । गाण्डीवमुक्तैर्विशिखैः सर्वतः शकलीकृतम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
ददर्श
दृश् [6. P.]
रणे
रण [m]
कर्णं
कर्ण [m]
शयानं
शी [1. Ā.]
पुरुषर्षभम्
पुरुष [m]
पुरुषर्षभम्
ऋषभ [m]
गाण्डीवमुक्तैर्
गाण्डीव [mn]
गाण्डीवमुक्तैर्
मुच् [6. Ā.]
विशिखैः
विशिख [m]
सर्वतः
सर्वतस् [ind]
शकलीकृतम्
शकलीकृ [8. Ā.]