Ādiparva Adhyāya 17
आदिपर्व • अध्यायः 17
Ādiparva Adhyāya 17 of the classical Mahābhārata with 31 verses.
Total: 31 Verses
•
Citations: MBh 1.17.1–31
•
250 Lexicon Terms
अथावरणमुख्यानि नानाप्रहरणानि च । प्रगृह्याभ्यद्रवन्देवान्सहिता दैत्यदानवाः ॥
English Translation
Sauti said : Then the Daityas and Danavas, in best armours and with various weapons, pursued the celestials.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथावरणमुख्यानि
अथ [ind]
अथावरणमुख्यानि
आवरण [n]
अथावरणमुख्यानि
मुख्य [adj]
नानाप्रहरणानि
नाना [ind]
नानाप्रहरणानि
प्रहरण [n]
च
च [ind]
प्रगृह्याभ्यद्रवन्
प्रग्रह् [9. Ā.]
प्रगृह्याभ्यद्रवन्
अभिद्रु [1. Ā.]
देवान्
देव [m]
सहिता
सहित [adj]
दैत्यदानवाः
दैत्य [m]
दैत्यदानवाः
दानव [m]
ततस्तदमृतं देवो विष्णुरादाय वीर्यवान् । जहार दानवेन्द्रेभ्यो नरेण सहितः प्रभुः ॥
English Translation
In the meantime the greatly powerful Lord Vishnu, accompanied with Nara, took away the Ambrosia from the mighty Danavas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तद्
ततस् [ind]
ततस्तद्
तद् [pron]
अमृतं
अमृत [n]
देवो
देव [m]
विष्णुर्
विष्णु [m]
आदाय
आदा [4. Ā.]
वीर्यवान्
वीर्यवत् [adj]
जहार
हृ [2. P.]
दानवेन्द्रेभ्यो
दानव [m]
दानवेन्द्रेभ्यो
इन्द्र [m]
नरेण
नर [m]
सहितः
सहित [adj]
प्रभुः
प्रभु [adj]
ततो देवगणाः सर्वे पपुस्तदमृतं तदा । विष्णोः सकाशात्संप्राप्य संभ्रमे तुमुले सति ॥
English Translation
Thereupon all the celestials, in that great struggle, drank the Ambrosia receiving it from Vishnu.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आपो
अप् [m]
देवगणाः
देव [m]
देवगणाः
गण [m]
सर्वे
सर्व [pron]
आपः
अप् [m]
पितृगणास्तथा
पितृ [m]
पितृगणास्तथा
गण [m]
पितृगणास्तथा
तथा [ind]
विष्णोः
विष्णु [m]
सकाशात्
सकाश [m]
सम्प्राप्य
सम्प्राप् [5. Ā.]
संभ्रमे
सम्भ्रम [m]
तुमुले
तुमुल [adj]
सति
अस् [2. P.]
ततः पिबत्सु तत्कालं देवेष्वमृतमीप्सितम् । राहुर्विबुधरूपेण दानवः प्रापिबत्तदा ॥
English Translation
When the celestials were drinking the much longed-for Ambrosia, a Danava, named Rahu, drank it in the guise of a celestial.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
पिबत्सु
पा [1. Ā.]
तत्कालं
तद् [pron]
तत्कालं
काल [m]
देवेष्वमृतम्
देव [m]
देवेष्वमृतम्
अमृत [n]
ईप्सितम्
ईप्सय् [Desid. Ā.]
राहुर्
राहु [m]
विबुधरूपेण
विबुध [m]
विबुधरूपेण
रूप [n]
दानवः
दानव [m]
प्रापिबत्
प्रपा [1. Ā.]
तदा
तदा [ind]
तस्य कण्ठमनुप्राप्ते दानवस्यामृते तदा । आख्यातं चन्द्रसूर्याभ्यां सुराणां हितकाम्यया ॥
English Translation
When the Ambrosia has only reached his throat, Chandra and Surya (recognised him and) informed the celestials of what had happened.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
कण्ठम्
कण्ठ [m]
अनुप्राप्ते
अनुप्राप् [5. Ā.]
दानवस्यामृते
दानव [m]
दानवस्यामृते
अमृत [n]
तदा
तदा [ind]
आख्यातं
आख्या [4. P.]
चन्द्रसूर्याभ्यां
चन्द्र [m]
चन्द्रसूर्याभ्यां
सूर्य [m]
सुराणां
सुर [m]
हितकाम्यया
हित [n]
हितकाम्यया
काम्या [f]
ततो भगवता तस्य शिरश्छिन्नमलंकृतम् । चक्रायुधेन चक्रेण पिबतोऽमृतमोजसा ॥
English Translation
Narayana immediately with his discus cut off the well-adorned head of the Danava who was drinking the Ambrosia.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
भगवता
भगवन्त् [m]
तस्य
तद् [pron]
शिरश्छिन्नम्
शिरस् [n]
शिरश्छिन्नम्
छिद् [1. P.]
अलंकृतम्
अलंकृ [8. Ā.]
चक्रायुधेन
चक्र [n]
चक्रायुधेन
आयुध [mn]
चक्रेण
चक्र [n]
पिबतो
पा [1. Ā.]
ऽमृतम्
अमृत [n]
ओजसा
ओजस् [n]
तच्छैलशृङ्गप्रतिमं दानवस्य शिरो महत् । चक्रेणोत्कृत्तमपतच्चालयद्वसुधातलम् ॥
English Translation
The huge head of the Danava cut off by the discus, appeared like a mountain peak and it rose to the sky and uttered terrible cries.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तच्छैलशृङ्गप्रतिमं
तद् [pron]
तच्छैलशृङ्गप्रतिमं
शैल [mn]
तच्छैलशृङ्गप्रतिमं
शृङ्ग [n]
तच्छैलशृङ्गप्रतिमं
प्रतिमा [f]
दानवस्य
दानव [m]
शिरो
शिरस् [n]
महत्
महत् [adj]
चक्रेणोत्कृत्तम्
चक्र [n]
चक्रेणोत्कृत्तम्
उत्कृत् [6. Ā.]
अपतच्चालयद्
पत् [1. Ā.]
अपतच्चालयद्
चालय् [10. Ā.]
वसुधातलम्
वसुधा [f]
वसुधातलम्
तल [mn]
ततो वैरविनिर्बन्धः कृतो राहुमुखेन वै । शाश्वतश्चन्द्रसूर्याभ्यां ग्रसत्यद्यापि चैव तौ ॥
English Translation
From that day a great enmity was created between the head of Rahu and Chandra and Surya. To this day it swallows Chandra and Surya (causing eclipses.)
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
वैरविनिर्बन्धः
वैर [mn]
वैरविनिर्बन्धः
विनिर्बन्ध [m]
कृतो
कृ [2. Ā.]
राहुमुखेन
राहु [m]
राहुमुखेन
मुख [n]
वै
वै [ind]
शाश्वतश्चन्द्रसूर्याभ्यां
शाश्वत [adj]
शाश्वतश्चन्द्रसूर्याभ्यां
चन्द्र [m]
शाश्वतश्चन्द्रसूर्याभ्यां
सूर्य [m]
ग्रसत्यद्यापि
ग्रस् [1. Ā.]
ग्रसत्यद्यापि
अद्य [ind]
ग्रसत्यद्यापि
अपि [ind]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
तौ
तद् [pron]
विहाय भगवांश्चापि स्त्रीरूपमतुलं हरिः । नानाप्रहरणैर्भीमैर्दानवान्समकम्पयत् ॥
English Translation
Then Hari, quitting his matchless female form, made the Danavas tremble by hurling at them various weapons.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विहाय
विहा [3. Ā.]
भगवांश्चापि
भगवत् [adj]
भगवांश्चापि
च [ind]
भगवांश्चापि
अपि [ind]
स्त्रीरूपम्
स्त्री [f]
स्त्रीरूपम्
रूप [n]
अतुलं
अतुल [adj]
हरिः
हरि [m]
नानाप्रहरणैर्
नाना [ind]
नानाप्रहरणैर्
प्रहरण [n]
भीमैर्
भीम [adj]
दानवान्
दानव [m]
समकम्पयत्
संकम्पय् [10. P.]
ततः प्रवृत्तः संग्रामः समीपे लवणाम्भसः । सुराणामसुराणां च सर्वघोरतरो महान् ॥
English Translation
Thus began the terrible battle between the Devas and Danavas on the shores of the salt sea.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
प्रवृत्तः
प्रवृत् [1. Ā.]
संग्रामः
संग्राम [mn]
समीपे
समीप [n]
लवणाम्भसः
लवणाम्भस् [m]
सुराणाम्
सुर [m]
असुराणां
असुर [m]
च
च [ind]
सर्वघोरतरो
सर्व [pron]
सर्वघोरतरो
घोरतर [adj]
महान्
महत् [adj]
प्रासाः सुविपुलास्तीक्ष्णा न्यपतन्त सहस्रशः । तोमराश्च सुतीक्ष्णाग्राः शस्त्राणि विविधानि च ॥
English Translation
Thousands of sharp javelins and lances and various other weapons were hurled on all sides.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रासाः
प्रास [m]
सुविपुलास्तीक्ष्णा
सु [ind]
सुविपुलास्तीक्ष्णा
विपुल [adj]
सुविपुलास्तीक्ष्णा
तीक्ष्ण [adj]
न्यपतन्त
निपत् [1. Ā.]
सहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
तोमराश्च
तोमर [mn]
तोमराश्च
च [ind]
सुतीक्ष्णाग्राः
सु [ind]
सुतीक्ष्णाग्राः
तीक्ष्ण [adj]
सुतीक्ष्णाग्राः
अग्र [n]
शस्त्राणि
शस्त्र [n]
विविधानि
विविध [adj]
च
च [ind]
ततोऽसुराश्चक्रभिन्ना वमन्तो रुधिरं बहु । असिशक्तिगदारुग्णा निपेतुर्धरणीतले ॥
English Translation
Cut by the discus and wounded by swords, darts and maces, the Asuras vomited blood and lay prostrate on earth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽसुराश्चक्रभिन्ना
असुर [m]
ऽसुराश्चक्रभिन्ना
चक्र [n]
ऽसुराश्चक्रभिन्ना
भिद् [6. P.]
वमन्तो
वम् [1. Ā.]
रुधिरं
रुधिर [n]
बहु
बहु [adj]
असिशक्तिगदारुग्णा
असि [m]
असिशक्तिगदारुग्णा
शक्ति [f]
असिशक्तिगदारुग्णा
गदा [f]
असिशक्तिगदारुग्णा
रुज् [6. Ā.]
निपेतुर्
निपत् [1. Ā.]
धरणीतले
धरणी [f]
धरणीतले
तल [mn]
छिन्नानि पट्टिशैश्चापि शिरांसि युधि दारुणे । तप्तकाञ्चनजालानि निपेतुरनिशं तदा ॥
English Translation
The heads, adorned with bright goldchains, cut off by the discus, fell continually in the fearful battle.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
छिन्नानि
छिद् [1. P.]
पट्टिशैश्चापि
पट्टिश [m]
पट्टिशैश्चापि
च [ind]
पट्टिशैश्चापि
अपि [ind]
शिरांसि
शिरस् [n]
युधि
युध् [f]
दारुणे
दारुण [adj]
तप्तकाञ्चनजालानि
तप् [4. Ā.]
तप्तकाञ्चनजालानि
काञ्चन [n]
तप्तकाञ्चनजालानि
जाल [n]
निपेतुर्
निपत् [1. Ā.]
अनिशं
अनिशम् [ind]
तदा
तदा [ind]
रुधिरेणावलिप्ताङ्गा निहताश्च महासुराः । अद्रीणामिव कूटानि धातुरक्तानि शेरते ॥
English Translation
The great Asuras, covered with blood, lay dead everywhere and they looked like red dyed mountain peaks.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रुधिरेणावलिप्ताङ्गा
रुधिर [n]
रुधिरेणावलिप्ताङ्गा
अवलिप् [6. P.]
रुधिरेणावलिप्ताङ्गा
अङ्ग [n]
निहताश्च
निहन् [2. Ā.]
निहताश्च
च [ind]
महासुराः
महत् [adj]
महासुराः
असुर [m]
अद्रीणाम्
अद्रि [m]
इव
इव [ind]
कूटानि
कूट [mn]
धातुरक्तानि
धातु [mn]
धातुरक्तानि
रक्त [adj]
शेरते
शी [1. Ā.]
हाहाकारः समभवत्तत्र तत्र सहस्रशः । अन्योन्यं छिन्दतां शस्त्रैरादित्ये लोहितायति ॥
English Translation
When the sun grew red, the piteous cries of distress issued from everywhere and from the dying Asuras.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हाहाकारः
हाहाकार [m]
समभवत्
सम्भू [1. Ā.]
तत्र
तत्र [ind]
तत्र
तत्र [ind]
सहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
अन्योन्यं
अन्योन्य [adj]
छिन्दतां
छिद् [1. P.]
शस्त्रैर्
शस्त्र [n]
आदित्ये
आदित्य [m]
लोहितायति
लोहिताय् [Denom. P.]
परिघैश्चायसैः पीतैः संनिकर्षे च मुष्टिभिः । निघ्नतां समरेऽन्योन्यं शब्दो दिवमिवास्पृशत् ॥
English Translation
The roars, of the warriors that cut one another down by missiles when at a distance and by blows of their fists when at close quarters, rose to the sky.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
परिघैश्चायसैः
परिघ [m]
परिघैश्चायसैः
च [ind]
परिघैश्चायसैः
आयस [adj]
पीतैः
पीत [adj]
संनिकर्षे
संनिकर्ष [m]
च
च [ind]
मुष्टिभिः
मुष्टि [mf]
निघ्नतां
निहन् [2. Ā.]
समरे
समर [mn]
ऽन्योन्यं
अन्योन्य [adj]
शब्दो
शब्द [m]
दिवम्
दिव् [m]
इवास्पृशत्
इव [ind]
इवास्पृशत्
स्पृश् [6. Ā.]
छिन्धि भिन्धि प्रधावध्वं पातयाभिसरेति च । व्यश्रूयन्त महाघोराः शब्दास्तत्र समन्ततः ॥
English Translation
"Cut down,” “pierce them”, “pursue”, “fell them down", "advance” these fearful war-cries were heard everywhere.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
छिन्द्धि
छिद् [1. P.]
भिन्द्धि
भिद् [6. P.]
प्रधावध्वं
प्रधाव् [1. Ā.]
पातयाभिसरेति
पातय् [10. Ā.]
पातयाभिसरेति
अभिसृ [3. Ā.]
पातयाभिसरेति
इति [ind]
च
च [ind]
व्यश्रूयन्त
विश्रु [5. Ā.]
महाघोराः
महत् [adj]
महाघोराः
घोर [adj]
शब्दास्तत्र
शब्द [m]
शब्दास्तत्र
तत्र [ind]
समन्ततः
समन्ततः [ind]
एवं सुतुमुले युद्धे वर्तमाने भयावहे । नरनारायणौ देवौ समाजग्मतुराहवम् ॥
English Translation
When this fearful battle was raging, the Devas Nara and Narayana entered the field.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
सुतुमुले
सु [ind]
सुतुमुले
तुमुल [adj]
युद्धे
युद्ध [n]
वर्तमाने
वृत् [3. P.]
भयावहे
भय [n]
भयावहे
आवह [adj]
नरनारायणौ
नर [m]
नरनारायणौ
नारायण [m]
देवौ
देव [m]
समाजग्मतुर्
समागम् [6. P.]
आहवम्
आहव [m]
तत्र दिव्यं धनुर्दृष्ट्वा नरस्य भगवानपि । चिन्तयामास वै चक्रं विष्णुर्दानवसूदनम् ॥
English Translation
Seeing the celestial bow in the hand of Nara, Narayana thought of his Danava destroying discus.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्र
तत्र [ind]
दिव्यं
दिव्य [adj]
धनुर्
धनुस् [n]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
नरस्य
नर [m]
भगवान्
भगवत् [adj]
अपि
अपि [ind]
चिन्तयामास
चिन्तय् [10. Ā.]
वै
वै [ind]
चक्रं
चक्र [n]
विष्णुर्
विष्णु [m]
दानवसूदनम्
दानव [m]
दानवसूदनम्
सूदन [adj]
ततोऽम्बराच्चिन्तितमात्रमागतं; महाप्रभं चक्रममित्रतापनम् । विभावसोस्तुल्यमकुण्ठमण्डलं; सुदर्शनं भीममजय्यमुत्तमम् ॥
English Translation
As soon as it was thought of the discus Sudarshana, the destroyer of enemies, effulgent as Agni and dreadful in battle, came down from the sky.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽम्बराच्चिन्तितमात्रम्
अम्बर [n]
ऽम्बराच्चिन्तितमात्रम्
चिन्तय् [10. Ā.]
ऽम्बराच्चिन्तितमात्रम्
मात्र [n]
आगतं
आगम् [6. P.]
महाप्रभं
महत् [adj]
महाप्रभं
प्रभा [f]
चक्रम्
चक्र [n]
अमित्रतापनम्
अमित्र [mf]
अमित्रतापनम्
तापन [adj]
विभावसोस्तुल्यम्
विभावसु [m]
विभावसोस्तुल्यम्
तुल्य [adj]
अकुण्ठमण्डलं
अकुण्ठ [adj]
अकुण्ठमण्डलं
मण्डल [mfn]
सुदर्शनं
सुदर्शन [adj]
भीमम्
भीम [adj]
अजय्यम्
अजय्य [adj]
उत्तमम्
उत्तम [adj]
तदागतं ज्वलितहुताशनप्रभं; भयंकरं करिकरबाहुरच्युतः । मुमोच वै चपलमुदग्रवेगव;न्महाप्रभं परनगरावदारणम् ॥
English Translation
When it came, Achyuta, of fearful energy (Narayana) as bright as the blazing fire, with arms like the trunk of an elephant, hurled with great force that weapon, as bright as the blazing fire, dreadful, of extraordinary lustre, capable of destroying hostile towns.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तद्
तद् [pron]
आगतं
आगम् [6. P.]
ज्वलितहुताशनप्रभं
ज्वल् [1. Ā.]
ज्वलितहुताशनप्रभं
हुताशन [m]
ज्वलितहुताशनप्रभं
प्रभा [f]
भयंकरं
भयंकर [adj]
करिकरबाहुर्
करिन् [m]
करिकरबाहुर्
कर [m]
करिकरबाहुर्
बाहु [mf]
अच्युतः
अच्युत [m]
मुमोच
मुच् [6. Ā.]
वै
वै [ind]
चपलम्
चपल [adj]
उदग्रवेगवन्
उदग्र [adj]
उदग्रवेगवन्
वेगवत् [adj]
महाप्रभं
महत् [adj]
महाप्रभं
प्रभा [f]
परनगरावदारणम्
पर [pron]
परनगरावदारणम्
नगर [mn]
परनगरावदारणम्
अवदारण [adj]
तदन्तकज्वलनसमानवर्चसं; पुनः पुनर्न्यपतत वेगवत्तदा । विदारयद्दितिदनुजान्सहस्रशः; करेरितं पुरुषवरेण संयुगे ॥
English Translation
That discus, blazing like the fire at the great dissolution of the universe being hurled by the hand of Narayana, continually falling everywhere, destroyed the Daityas and the Danavas by thousands.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तद्
तद् [pron]
अन्तकज्वलनसमानवर्चसं
अन्तक [m]
अन्तकज्वलनसमानवर्चसं
ज्वलन [m]
अन्तकज्वलनसमानवर्चसं
समान [adj]
अन्तकज्वलनसमानवर्चसं
वर्चस [n]
पुनः
पुनर् [ind]
पुनर्
पुनर् [ind]
न्यपतत
निपत् [1. Ā.]
वेगवत्
वेगवत् [adj]
तदा
तदा [ind]
विदारयद्
विदारय् [10. Ā.]
दितिदनुजान्
दिति [f]
दितिदनुजान्
दनु [f]
दितिदनुजान्
ज [adj]
सहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
करेरितं
कर [m]
करेरितं
ईरय् [10. Ā.]
पुरुषवरेण
पुरुषवर [m]
संयुगे
संयुग [n]
दहत्क्वचिज्ज्वलन इवावलेलिह;त्प्रसह्य तानसुरगणान्न्यकृन्तत । प्रवेरितं वियति मुहुः क्षितौ तदा; पपौ रणे रुधिरमथो पिशाचवत् ॥
English Translation
Sometimes it blazed like fire and consumed them all; sometimes it struck them down like a goblin; sometimes it drank the blood of the slain Danavas as it travelled through earth and sky.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दहत्
दह् [2. P.]
क्वचिज्
क्वचिद् [ind]
ज्वलन
ज्वलन [m]
इवावलेलिहत्
इव [ind]
इवावलेलिहत्
अवलेलिह् [Int. P.]
प्रसह्य
प्रसह् [1. P.]
तान्
तद् [pron]
असुरगणान्
असुर [m]
असुरगणान्
गण [m]
न्यकृन्तत
निकृत् [6. Ā.]
प्रवेरितं
प्रवेरित [adj]
वियति
वियन्त् [n]
मुहुः
मुहुर् [ind]
क्षितौ
क्षिति [f]
तदा
तदा [ind]
पपौ
पा [1. Ā.]
रणे
रण [m]
रुधिरम्
रुधिर [n]
अथो
अथो [ind]
पिशाचवत्
पिशाच [m]
पिशाचवत्
वत् [ind]
अथासुरा गिरिभिरदीनचेतसो; मुहुर्मुहुः सुरगणमर्दयंस्तदा । महाबला विगलितमेघवर्चसः; सहस्रशो गगनमभिप्रपद्य ह ॥
English Translation
The greatly powerful and bold Danavas, looking like the rainless clouds, rose to the sky and continually hurled down thousands of mountains, on the celestials, thus harassing them (with terrible vengeance).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथासुरा
अथ [ind]
अथासुरा
असुर [m]
गिरिभिर्
गिरि [m]
अदीनचेतसो
अदीन [adj]
अदीनचेतसो
चेतस् [n]
मुहुर्
मुहुर् [ind]
मुहुः
मुहुर् [ind]
सुरगणम्
सुर [m]
सुरगणम्
गण [m]
अर्दयंस्तदा
अर्दय् [10. Ā.]
अर्दयंस्तदा
तदा [ind]
महाबला
महत् [adj]
महाबला
बल [mn]
विगलितमेघवर्चसः
विगल् [1. P.]
विगलितमेघवर्चसः
मेघ [m]
विगलितमेघवर्चसः
वर्चस् [n]
सहस्रशो
सहस्रशस् [ind]
गगनम्
गगन [n]
अभिप्रपद्य
अभिप्रपद् [4. Ā.]
ह
ह [ind]
अथाम्बराद्भयजननाः प्रपेदिरे; सपादपा बहुविधमेघरूपिणः । महाद्रयः प्रविगलिताग्रसानवः; परस्परं द्रुतमभिहत्य सस्वनाः ॥
English Translation
And those fearful mountains, with their forests and flat tops, like masses of clouds, fell from the sky, collided with one another and produced a tremendous roar.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथाम्बराद्
अथ [ind]
अथाम्बराद्
अम्बर [n]
भयजननाः
भय [n]
भयजननाः
जनन [adj]
प्रपेदिरे
प्रपद् [4. P.]
सपादपा
स [ind]
सपादपा
पादप [m]
बहुविधमेघरूपिणः
बहुविध [adj]
बहुविधमेघरूपिणः
मेघ [m]
बहुविधमेघरूपिणः
रूपिन् [adj]
महाद्रयः
महत् [adj]
महाद्रयः
अद्रि [m]
प्रविगलिताग्रसानवः
प्रविगल् [1. P.]
प्रविगलिताग्रसानवः
अग्र [n]
प्रविगलिताग्रसानवः
सानु [mn]
परस्परं
परस्पर [adj]
द्रुतम्
द्रुतम् [ind]
अभिहत्य
अभिहन् [4. P.]
सस्वनाः
स [ind]
सस्वनाः
स्वन [m]
ततो मही प्रविचलिता सकानना; महाद्रिपाताभिहता समन्ततः । परस्परं भृशमभिगर्जतां मुहू; रणाजिरे भृशमभिसंप्रवर्तिते ॥
English Translation
And when thousands of warriors continually shouted on the field of battle and mountains, with forests thereon, fell all around, the earth with her forests began to tremble.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
मही
मही [f]
प्रविचलिता
प्रविचल् [1. Ā.]
सकानना
स [ind]
सकानना
कानन [n]
महाद्रिपाताभिहता
महत् [adj]
महाद्रिपाताभिहता
अद्रि [m]
महाद्रिपाताभिहता
पात [m]
महाद्रिपाताभिहता
अभिहन् [4. P.]
समन्ततः
समन्ततः [ind]
परस्परं
परस्पर [adj]
भृशम्
भृशम् [ind]
अभिगर्जतां
अभिगर्ज् [1. Ā.]
मुहू
मुहुर् [ind]
रणाजिरे
रण [m]
रणाजिरे
अजिर [n]
भृशम्
भृशम् [ind]
अभिसम्प्रवर्तिते
अभिसम्प्रवर्तय् [10. P.]
नरस्ततो वरकनकाग्रभूषणै;र्महेषुभिर्गगनपथं समावृणोत् । विदारयन्गिरिशिखराणि पत्रिभि;र्महाभयेऽसुरगणविग्रहे तदा ॥
English Translation
Then the divine Nara, appearing in the fearful battle of the Asuras and Ganas and reducing to dust those mountains by means of his gold-headed arrows, covered the heavens with dust.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नरस्ततो
नर [m]
नरस्ततो
ततस् [ind]
वरकनकाग्रभूषणैर्
वर [adj]
वरकनकाग्रभूषणैर्
कनक [n]
वरकनकाग्रभूषणैर्
अग्र [n]
वरकनकाग्रभूषणैर्
भूषण [n]
महेषुभिर्
महत् [adj]
महेषुभिर्
इषु [mf]
गगनपथं
गगन [n]
गगनपथं
पथिन् [m]
समावृणोत्
समावृ [5. P.]
विदारयन्
विदारय् [10. Ā.]
गिरिशिखराणि
गिरि [m]
गिरिशिखराणि
शिखर [mn]
पत्रिभिर्
पत्त्रिन् [m]
महाभये
महत् [adj]
महाभये
भय [n]
ऽसुरगणविग्रहे
असुर [m]
ऽसुरगणविग्रहे
गण [m]
ऽसुरगणविग्रहे
विग्रह [mn]
तदा
तदा [ind]
ततो महीं लवणजलं च सागरं; महासुराः प्रविविशुरर्दिताः सुरैः । वियद्गतं ज्वलितहुताशनप्रभं; सुदर्शनं परिकुपितं निशाम्य च ॥
English Translation
Then the mighty Danavas, having been overpowered by the celestials and having seen the fearful discus roving over the fields of heaven like a blazing fire, entered into the bowels of the earth; and some of them plunged into the salt-sea.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
महीं
मही [f]
लवणजलं
लवण [n]
लवणजलं
जल [n]
च
च [ind]
सागरं
सागर [m]
महासुराः
महत् [adj]
महासुराः
असुर [m]
प्रविविशुर्
प्रविश् [4. P.]
अर्दिताः
अर्दय् [10. Ā.]
सुरैः
सुर [m]
तद्
तद् [pron]
आगतं
आगम् [6. P.]
ज्वलितहुताशनप्रभं
ज्वल् [1. Ā.]
ज्वलितहुताशनप्रभं
हुताशन [m]
ज्वलितहुताशनप्रभं
प्रभा [f]
भयंकरं
भयंकर [adj]
करिकरबाहुर्
करिन् [m]
करिकरबाहुर्
कर [m]
करिकरबाहुर्
बाहु [mf]
अच्युतः
अच्युत [m]
ततः सुरैर्विजयमवाप्य मन्दरः; स्वमेव देशं गमितः सुपूजितः । विनाद्य खं दिवमपि चैव सर्वश;स्ततो गताः सलिलधरा यथागतम् ॥
English Translation
The celestials, having gained the victory, placed with due respect Mandara on its own base; and the clouds, making the heaven resound with their shouts, went to their own abodes.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
सुरैर्
सुर [m]
विजयम्
विजय [m]
अवाप्य
अवाप् [5. Ā.]
मन्दरः
मन्दर [m]
स्वम्
स्व [adj]
एव
एव [ind]
देशं
देश [m]
गमितः
गमय् [10. Ā.]
सुपूजितः
सु [ind]
सुपूजितः
पूजय् [10. Ā.]
विनाद्य
विनादय् [10. P.]
खं
ख [n]
दिवम्
दिव् [m]
अपि
अपि [ind]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
सर्वशस्
सर्वशस् [ind]
ततो
ततस् [ind]
गताः
गम् [6. Ā.]
सलिलधरा
सलिलधर [m]
यथागतम्
यथागत [adj]
ततोऽमृतं सुनिहितमेव चक्रिरे; सुराः परां मुदमभिगम्य पुष्कलाम् । ददौ च तं निधिममृतस्य रक्षितुं; किरीटिने बलभिदथामरैः सह ॥
English Translation
The celestial returning to heaven, were greatly rejoiced and kept the Ambrosia in great care. Indra and other celestial made over the vessel containing Ambrosia to Nara to keep it with all care.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽमृतं
अमृत [n]
सुनिहितम्
सु [ind]
सुनिहितम्
निधा [3. Ā.]
एव
एव [ind]
चक्रिरे
कृ [2. Ā.]
सुराः
सुर [m]
परां
पर [pron]
मुदम्
मुद् [f]
अभिगम्य
अभिगम् [1. Ā.]
पुष्कलाम्
पुष्कल [adj]
ददौ
दा [1. Ā.]
च
च [ind]
तं
तद् [pron]
निधिम्
निधि [m]
अमृतस्य
अमृत [n]
रक्षितुं
रक्ष् [4. P.]
किरीटिने
किरीटिन् [m]
बलभिद्
बलभिद् [m]
अथामरैः
अथ [ind]
अथामरैः
अमर [m]
सह
सह [ind]