Ādiparva Adhyāya 18
आदिपर्व • अध्यायः 18
Ādiparva Adhyāya 18 of the classical Mahābhārata with 12 verses.
Total: 12 Verses
•
Citations: MBh 1.18.1–12
•
250 Lexicon Terms
एतत्ते सर्वमाख्यातममृतं मथितं यथा । यत्र सोऽश्वः समुत्पन्नः श्रीमानतुलविक्रमः ॥
English Translation
Sauti said : Thus have I narrated to you how the Ambrosia was churned out of the Ocean, in which the beautiful and powerful horse (Uchchaishrava) was produced.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतत्
एतद् [pron]
ते
त्वद् [pron]
सर्वम्
सर्व [pron]
आख्यातम्
आख्या [4. P.]
अमृतं
अमृत [n]
मथितं
मथ् [4. Ā.]
यथा
यथा [ind]
यत्र
यत्र [ind]
सो
तद् [pron]
ऽश्वः
अश्व [m]
समुत्पन्नः
समुत्पद् [4. P.]
श्रीमान्
श्रीमत् [adj]
अतुलविक्रमः
अतुल [adj]
अतुलविक्रमः
विक्रम [m]
यं निशाम्य तदा कद्रूर्विनतामिदमब्रवीत् । उच्चैःश्रवा नु किंवर्णो भद्रे जानीहि माचिरम् ॥
English Translation
Beholding this horse Kadru asked Vinata, saying, “Tell me, sister, without delay, what is the colour of Uchchaishrava?”
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यं
यद् [pron]
निशाम्य
निशामय् [10. Ā.]
तदा
तदा [ind]
कद्रूर्
कद्रु [f]
विनताम्
विनता [f]
इदम्
इदम् [pron]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
उच्चैःश्रवा
उच्चैःश्रवस् [m]
नु
नु [ind]
किंवर्णो
किंवर्ण [adj]
भद्रे
भद्र [adj]
जानीहि
ज्ञा [4. Ā.]
माचिरम्
माचिरम् [ind]
श्वेत एवाश्वराजोऽयं किं वा त्वं मन्यसे शुभे । ब्रूहि वर्णं त्वमप्यस्य ततोऽत्र विपणावहे ॥
English Translation
Vinata said: This king of the horses is of white colour. What colour do you think, sister? Say what is its colour; let us lay a wager on it.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्वेत
श्वेत [adj]
एवाश्वराजो
एव [ind]
एवाश्वराजो
अश्वराज [m]
ऽयं
इदम् [pron]
किं
क [pron]
वा
वा [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
मन्यसे
मन् [8. P.]
शुभे
शुभ [adj]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
वर्णं
वर्ण [mn]
त्वम्
त्वद् [pron]
अप्यस्य
अपि [ind]
अप्यस्य
इदम् [pron]
ततो
ततस् [ind]
ऽत्र
अत्र [ind]
विपणावहे
विपण [m]
विपणावहे
आवह [adj]
कृष्णवालमहं मन्ये हयमेनं शुचिस्मिते । एहि सार्धं मया दीव्य दासीभावाय भामिनि ॥
English Translation
Kadru said : O sweet lady of smiles, I think the horse is black in its tail. Let us lay this wager that she, whose words will be untrue, will become the slave of the other.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृष्णवालम्
कृष्ण [adj]
कृष्णवालम्
वाल [m]
अहं
मद् [pron]
मन्ये
मन् [8. P.]
हयम्
हय [m]
एनं
एनद् [pron]
शुचिस्मिते
शुचि [adj]
शुचिस्मिते
स्मित [n]
एहि
ए [2. P.]
सार्धं
सार्धम् [ind]
मया
मद् [pron]
दीव्य
दीव् [4. Ā.]
दासीभावाय
दासी [f]
दासीभावाय
भाव [m]
भामिनि
भामिनी [f]
एवं ते समयं कृत्वा दासीभावाय वै मिथः । जग्मतुः स्वगृहानेव श्वो द्रक्ष्याव इति स्म ह ॥
English Translation
Sauti said: Thus wagering that one will be the slave of the other, they went home, saying "We shall see the horse tomorrow."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
ते
तद् [pron]
समयं
समय [m]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
दासीभावाय
दासी [f]
दासीभावाय
भाव [m]
वै
वै [ind]
मिथः
मिथस् [ind]
जग्मतुः
गम् [6. Ā.]
स्वगृहान्
स्व [adj]
स्वगृहान्
गृह [mn]
एव
एव [ind]
श्वो
श्वस् [ind]
द्रक्ष्याव
दृश् [6. P.]
इति
इति [ind]
स्म
स्म [ind]
ह
ह [ind]
ततः पुत्रसहस्रं तु कद्रूर्जिह्मं चिकीर्षती । आज्ञापयामास तदा वाला भूत्वाञ्जनप्रभाः ॥
English Translation
Wishing to play a deception, Kadru ordered her thousand sons to be black hair;
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
पुत्रसहस्रं
पुत्र [m]
पुत्रसहस्रं
सहस्र [mn]
तु
तु [ind]
कद्रूर्
कद्रु [f]
जिह्मं
जिह्म [n]
चिकीर्षती
चिकीर्ष् [Desid. Ā.]
आज्ञापयामास
आज्ञापय् [10. Ā.]
तदा
तदा [ind]
वाला
वाल [m]
भूत्वाञ्जनप्रभाः
भू [1. Ā.]
भूत्वाञ्जनप्रभाः
अञ्जन [n]
भूत्वाञ्जनप्रभाः
प्रभा [f]
आविशध्वं हयं क्षिप्रं दासी न स्यामहं यथा । तद्वाक्यं नान्वपद्यन्त ताञ्शशाप भुजंगमान् ॥
English Translation
And speedily cover the horse's tail so that she might not become a slave. But on their refusal to do her bidding. She cursed the snakes, saying,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आविशध्वं
आविश् [6. Ā.]
हयं
हय [m]
क्षिप्रं
क्षिप्रम् [ind]
दासी
दासी [f]
न
न [ind]
स्याम्
अस् [2. P.]
अहं
मद् [pron]
यथा
यथा [ind]
तद्
तद् [pron]
वाक्यं
वाक्य [n]
नान्वपद्यन्त
न [ind]
नान्वपद्यन्त
अनुपद् [4. P.]
ताञ्
तद् [pron]
शशाप
शप् [1. Ā.]
भुजंगमान्
भुजंगम [m]
सर्पसत्रे वर्तमाने पावको वः प्रधक्ष्यति । जनमेजयस्य राजर्षेः पाण्डवेयस्य धीमतः ॥
English Translation
"In the Snake-sacrifice of the royal sage, wise Janamejaya of the Pandava race Agni will consume you all.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्पसत्रे
सर्प [m]
सर्पसत्रे
सत्त्र [n]
वर्तमाने
वृत् [3. P.]
पावको
पावक [m]
वः
त्वद् [pron]
प्रधक्ष्यति
प्रदह् [4. Ā.]
जनमेजयस्य
जनमेजय [m]
राजर्षेः
राजर्षि [m]
पाण्डवेयस्य
पाण्डवेय [m]
धीमतः
धीमत् [adj]
शापमेनं तु शुश्राव स्वयमेव पितामहः । अतिक्रूरं समुद्दिष्टं कद्र्वा दैवादतीव हि ॥
English Translation
The Grandsire (Brahma) himself heard this exceedingly cruel curse, denounced by Kadru, impelled by Fate.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शापम्
शाप [m]
एनं
एनद् [pron]
तु
तु [ind]
शुश्राव
श्रु [4. P.]
स्वयम्
स्वयम् [ind]
एव
एव [ind]
पितामहः
पितामह [m]
अतिक्रूरं
अतिक्रूर [adj]
समुद्दिष्टं
समुद्दिश् [6. P.]
कद्र्वा
कद्रु [f]
दैवाद्
दैव [n]
अतीव
अतीव [ind]
हि
हि [ind]
सार्धं देवगणैः सर्वैर्वाचं तामन्वमोदत । बहुत्वं प्रेक्ष्य सर्पाणां प्रजानां हितकाम्यया ॥
English Translation
And he (Brahma), out of kindness for creatures and seeing that the snakes had enormously multiplied, approved of this curse with all the deities.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सार्धं
सार्धम् [ind]
देवगणैः
देव [m]
देवगणैः
गण [m]
सर्वैर्
सर्व [pron]
वाचं
वाच् [f]
ताम्
तद् [pron]
अन्वमोदत
अनुमुद् [1. P.]
बहुत्वं
बहु [adj]
बहुत्वं
त्व [n]
प्रेक्ष्य
प्रेक्ष् [1. P.]
सर्पाणां
सर्प [m]
प्रजानां
प्रजा [f]
हितकाम्यया
हित [n]
हितकाम्यया
काम्या [f]
तिग्मवीर्यविषा ह्येते दन्दशूका महाबलाः । तेषां तीक्ष्णविषत्वाद्धि प्रजानां च हिताय वै । प्रादाद्विषहणीं विद्यां काश्यपाय महात्मने ॥
English Translation
"Considering their virulent poison, excessive strength, great prowess, biting propensity, their mother's curse had been very proper for the good of all creatures.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तिग्मवीर्यविषा
तिग्म [adj]
तिग्मवीर्यविषा
वीर्य [n]
तिग्मवीर्यविषा
विष [n]
ह्येते
हि [ind]
ह्येते
एतद् [pron]
दन्दशूका
दन्दशूक [adj]
महाबलाः
महत् [adj]
महाबलाः
बल [mn]
तेषां
तद् [pron]
तीक्ष्णविषत्वाद्धि
तीक्ष्ण [adj]
तीक्ष्णविषत्वाद्धि
विष [n]
तीक्ष्णविषत्वाद्धि
त्व [n]
तीक्ष्णविषत्वाद्धि
हि [ind]
प्रजानां
प्रजा [f]
च
च [ind]
हिताय
हित [n]
वै
वै [ind]
प्रादाद्
प्रदा [3. Ā.]
विद्यां
विद्या [f]
काश्यपाय
काश्यप [m]
महात्मने
महात्मन् [adj]