Skip to main content
Search
BG
Bhagavad Gītā • Chapter 01

Arjuna Viṣāda Yoga

अर्जुनविषादयोगः

Arjuna's Crisis of Conscience and Despondency on the Battlefield of Kurukṣetra

Total: 47 Verses • Citations: BG 1.1–47 • 1 Lexicon Terms • Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
BG 1.1 अनुष्टुप्
धृतराष्ट्र उवाच
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः
मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय
dhṛtarāṣṭra uvāca .dharmakṣetre kurukṣetre samavetā yuyutsavaḥ .māmakāḥ pāṇḍavāścaiva kimakurvata sañjaya
English Translation
Dhritarashtra said: Sanjaya, gathered on the sacred soil of Kurukshetra, eager to fight, what did my children and the children of Pandu do?
हिन्दी अनुवाद
धृतराष्ट्र ने कहा—हे संजय! धर्मभूमि कुरुक्षेत्र में एकत्रित, युद्ध की इच्छा वाले मेरे और पाण्डु के पुत्रों ने क्या किया?
BG 1.2 अनुष्टुप्
सञ्जय उवाच
दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा
आचार्यमुपसंगम्य राजा वचनमब्रवीत्
sañjaya uvāca .dṛṣṭvā tu pāṇḍavānīkaṃ vyūḍhaṃ duryodhanastadā .ācāryamupasaṃgamya rājā vacanamabravīt
English Translation
Sanjaya said: At that time, seeing the army of the Pandavas drawn up for battle and approaching Dronacharya King Duryodhana spoke these words:
हिन्दी अनुवाद
संजय ने कहा—उस समय राजा दुर्योधन ने व्यूह रचनायुक्त पाण्डवों की सेना को देखकर और द्रोणाचार्य के पास जाकर यह वचन कहा।
BG 1.3 अनुष्टुप्
पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम्
व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता
paśyaitāṃ pāṇḍuputrāṇāmācārya mahatīṃ camūm .vyūḍhāṃ drupadaputreṇa tava śiṣyeṇa dhīmatā
English Translation
Behold, Master, the mighty army of the sons of Pandu arrayed for battle by your talented pupil, Dhristadyumna, son of Drupada.
हिन्दी अनुवाद
हे आचार्य! आपके बुद्धिमान शिष्य द्रुपदपुत्र धृष्टद्युम्न द्वारा व्यूहाकार खड़ी की हुई पाण्डु पुत्रों की इस बड़ी भारी सेना को देखिये |
BG 1.4 अनुष्टुप्
अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि
युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः
atra śūrā maheṣvāsā bhīmārjunasamā yudhi .yuyudhāno virāṭaśca drupadaśca mahārathaḥ
English Translation
The strong Yodhamanyu and the brave Uttamaujas, the son\nof Subhadra, and the sons of Draupadi, all of great chariots
हिन्दी अनुवाद
इस सेना में बड़े-बड़े धनुषों वाले तथा युद्ध में भीम और अर्जुन के समान शूरवीर युयुधान, विराट और महारथी द्रुपद भी हैं।
BG 1.5 अनुष्टुप्
धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान्
पुरुजित्कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुंगवः
dhṛṣṭaketuścekitānaḥ kāśirājaśca vīryavān .purujitkuntibhojaśca śaibyaśca narapuṃgavaḥ
English Translation
Dhrishtaketu, chekitana and the valiant king of Kasi, Purujit and Kuntibhoja and Saibya, the best men
हिन्दी अनुवाद
धृष्टकेतु, चेकितान, बलवान काशिराज, पुरुजित्, कुन्तिभोज और मनुष्यों में श्रेष्ठ शैब्य।
BG 1.6 अनुष्टुप्
युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान्
सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः
yudhāmanyuśca vikrānta uttamaujāśca vīryavān .saubhadro draupadeyāśca sarva eva mahārathāḥ
English Translation
the best of men and mighty Yudhamanyu, and valiant Uttamauja, Abhimanyu, the son of Subhadra, and the five sons of Draupadi,—all of them Maharathis.
हिन्दी अनुवाद
युधामन्यु, विक्रांत, उत्तमौजा, वीर्यवान् सौभद्र और द्रौपदी के पुत्र सभी महारथी हैं। और भी मेरे लिये जीवन की आशा त्याग देने वाले बहुत-से शूरवीर अनेक प्रकार के शस्त्रास्त्रों से सुसज्जित और सब-के-सब युद्ध में चतुर हैं |
BG 1.7 अनुष्टुप्
अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम
नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते
asmākaṃ tu viśiṣṭā ye tānnibodha dvijottama .nāyakā mama sainyasya saṃjñārthaṃ tānbravīmi te
English Translation
Know also, O best among the twice-born! the names of those who are the most distinguished amongst ourselves, the leaders of my army; these I name to thee for thy information.
हिन्दी अनुवाद
हे ब्राह्मणश्रेष्ठ! अपने पक्ष में भी जो प्रधान हैं, उनको आप समझ लीजिये। आपकी जानकारी के लिये मेरी सेना के जो-जो सेनापति हैं, उनको बतलाता हूँ|
BG 1.8 अनुष्टुप्
भवान्भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिञ्जयः
अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च
bhavānbhīṣmaśca karṇaśca kṛpaśca samitiñjayaḥ .aśvatthāmā vikarṇaśca saumadattistathaiva ca
English Translation
Yourself and Bhishma and Karna and Kripa, who is ever victorious in battle; and even so Asvatthama, Vikarna and Bhurisrava;
हिन्दी अनुवाद
आप—द्रोणाचार्य और पितामह भीष्म तथा कर्ण और संग्राम विजयी कृपाचार्य तथा वैसे ही अश्वत्थामा, विकर्ण और सौमदत पुत्र भूरिश्रवा |
BG 1.9 अनुष्टुप्
अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः
नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः
anye ca bahavaḥ śūrā madarthe tyaktajīvitāḥ .nānāśastrapraharaṇāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ
English Translation
And there are many other heroes, equipped with various weapons and missiles, who have staked their lives for me, all skilled in warfare.
हिन्दी अनुवाद
और भी मेरे लिये जीवन की आशा त्याग देने वाले बहुत-से शूरवीर अनेक प्रकार के शस्त्रास्त्रों से सुसज्जित और सब-के-सब युद्ध में चतुर हैं |
BG 1.10 अनुष्टुप्
अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम्
पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम्
aparyāptaṃ tadasmākaṃ balaṃ bhīṣmābhirakṣitam .paryāptaṃ tvidameteṣāṃ balaṃ bhīmābhirakṣitam
English Translation
This army of ours, fully protected byBhishma, is unconquerable; while that army of theirs, guarded in every way by Bhima, is easy to conquer.
हिन्दी अनुवाद
भीष्म पितामह द्वारा रक्षित हमारी वह सेना सब प्रकार से अजेय है और भीम द्वारा रक्षित इन लोगों की यह सेना जीतने में सुगम है |
BG 1.11 अनुष्टुप्
अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः
भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि
ayaneṣu ca sarveṣu yathābhāgamavasthitāḥ .bhīṣmamevābhirakṣantu bhavantaḥ sarva eva hi
English Translation
Therefore, stationed in your respective positions, all of you should surely protectBhishma on all sides.
हिन्दी अनुवाद
इसलिए सब मोर्चों पर अपनी-अपनी जगह स्थित रहते हुए आप लोग सभी निःसन्देह भीष्म पितामह की ही सब ओर से रक्षा करें |
BG 1.12 अनुष्टुप्
तस्य सञ्जनयन्हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः
सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान्
tasya sañjanayanharṣaṃ kuruvṛddhaḥ pitāmahaḥ .siṃhanādaṃ vinadyoccaiḥ śaṅkhaṃ dadhmau pratāpavān
English Translation
The grand old man of the Kaurava race, their glorious grand-uncle Bhishma, cheering up Duryodhana, roared terribly like a lion and blew his conch.
हिन्दी अनुवाद
कौरवों में वृद्ध बड़े प्रतापी पितामह भीष्म ने उस दुर्योधन के हृदयमें हर्ष उत्पन्न करते हुए उच्च स्वर से सिंह की दहाड़ के समान गरजकर शंख बजाया |
BG 1.13 अनुष्टुप्
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः
सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत्
tataḥ śaṅkhāśca bheryaśca paṇavānakagomukhāḥ .sahasaivābhyahanyanta sa śabdastumulo.abhavat
English Translation
Then conches kettledrums tabors, drums and trumpets suddenly blared forth and the noise was tumultuous.
हिन्दी अनुवाद
इसके पश्चात शंख और नगारे तथा ढोल, मृदंग और नरसिंधे आदि बाजे एक साथ ही बज उठे। उनका वह शब्द बड़ा भयंकर हुआ |
BG 1.14 अनुष्टुप्
ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ
माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः
tataḥ śvetairhayairyukte mahati syandane sthitau .mādhavaḥ pāṇḍavaścaiva divyau śaṅkhau pradadhmatuḥ
English Translation
Then seated in a glorious chariot drawn by white horses, Shree Krishna as well as Arjuna blew their celestial conches.
हिन्दी अनुवाद
इसके अनन्तर सफेद घोड़ों से युक्त उत्तम रथ में बैठे हुए श्रीकृष्ण महाराज और अर्जुन ने भी अलौकिक शंख बजाये |
BG 1.15 अनुष्टुप्
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनञ्जयः
पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः
pāñcajanyaṃ hṛṣīkeśo devadattaṃ dhanañjayaḥ .pauṇḍraṃ dadhmau mahāśaṅkhaṃ bhīmakarmā vṛkodaraḥ
English Translation
Shree Krishna blew His Conch named Panchajanya; Arjuna, his own called Devadatta; while Bhima of terrible deeds blew his mighty conch Paundra.
हिन्दी अनुवाद
श्रीकृष्ण महाराज ने पाञ्जन्य नामक, अर्जुन ने देवदत्त नामक और भयानक कर्म वाले भीमसेन ने पौण्ड्र नामक महाशंख बजाया |
BG 1.16 अनुष्टुप्
अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः
नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ
anantavijayaṃ rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ .nakulaḥ sahadevaśca sughoṣamaṇipuṣpakau
English Translation
King Yudhisthira, son of Kunti, blew his conch Anantavijaya; while Nakula and Sahadeva blew theirs, known as Sughosa and Manipuspaka respectively.
हिन्दी अनुवाद
कुंती पुत्र राजा युधिष्ठिर ने अनन्त विजय नामक और नकूल तथा सहदेव ने सुघोष और मणिपुष्पक नामक शंख बजाये |
BG 1.17 अनुष्टुप्
काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः
धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः
kāśyaśca parameṣvāsaḥ śikhaṇḍī ca mahārathaḥ .dhṛṣṭadyumno virāṭaśca sātyakiścāparājitaḥ
English Translation
And the excellent archer, the King of Kasi and Sikhandi the Maharathi,
हिन्दी अनुवाद
श्रेष्ठ धनुष वाले काशिराज और महारथी शिखण्डी एवं धृष्टद्युम्न तथा राजा विराट और अजेय सात्यकि,
BG 1.18 अनुष्टुप्
द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते
सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान्दध्मुः पृथक्पृथक्
drupado draupadeyāśca sarvaśaḥ pṛthivīpate .saubhadraśca mahābāhuḥ śaṅkhāndadhmuḥ pṛthakpṛthak
English Translation
and the sons of Drupada and Draupadi, and the mighty-armed Subhadra's son Abhimanyu—all of them, O King, blew their respective conches separately.
हिन्दी अनुवाद
राजा द्रुपद एवं द्रौपदी के पाँचों पुत्र और बड़ी भुजावाले सुभद्रा पुत्र अभिमन्यु—इन सभी ने, हे राजन्! सब और से अलग-अलग शंख बजाये |
BG 1.19 अनुष्टुप्
स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत्
नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलोऽभ्यनुनादयन् (or लोव्यनु)
sa ghoṣo dhārtarāṣṭrāṇāṃ hṛdayāni vyadārayat .nabhaśca pṛthivīṃ caiva tumulo.abhyanunādayan (lo vyanu)
English Translation
And the terrible sound, echoing through heaven and earth, rent the hearts of Dhritarashtra’s sons.
हिन्दी अनुवाद
और उस भयानक शब्द ने आकाश और पृथ्वी को भी गूँजाते हुए धार्तराष्ट्रों के यानी आपके पक्ष वालों के हृदय विदीर्ण कर दिये |
BG 1.20 अनुष्टुप्
अथ व्यवस्थितान्दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान् कपिध्वजः
प्रवृत्ते शस्त्रसम्पाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः
हृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते
atha vyavasthitāndṛṣṭvā dhārtarāṣṭrān kapidhvajaḥ .pravṛtte śastrasampāte dhanurudyamya pāṇḍavaḥ
English Translation
Then, seeing the arranged armies of the sons of Dhritarashtra, the one with the banner of Hanumantook up his bow, ready for battle. Now, O lord of the earth, seeing your sons arrayed against him, and when missiles were ready to be hurled, Arjuna, son of Pandu, took up his bow and then addressed the following words to Shree Krishna; Krishna, place my chariot between the two armies.
हिन्दी अनुवाद
अथ व्यवस्थित धार्तराष्ट्रों को कपिध्वज (अर्जुन) ने देखा, जब वे शस्त्रों से सुसज्जित हो गए, तब धनुष उठाकर पाण्डव ने युद्ध की तैयारी की। हे राजन् ! इसके बाद कपिध्वज अर्जुन ने मोर्चा बाँधकर डटे हुए धृतराष्ट्र-सम्बन्धियों को देखकर, उस शत्रु चलने की तैयारी के समय धनुष उठाकर हृषीकेश श्रीकृष्ण महाराज से यह वचन कहा—हे अच्युत ! मेरे रथ को दोनों सेनाओं के बीच में खड़ा कीजिये |
BG 1.21 अनुष्टुप्
अर्जुन उवाच
सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत
hṛṣīkeśaṃ tadā vākyamidamāha mahīpate .arjuna uvāca .senayorubhayormadhye rathaṃ sthāpaya me.acyuta
English Translation
Then, O King, Hrishikeshasaid these words: Place my chariot in the midst of the armies, O Achyuta. And keep it there till I have carefully observed these warriors drawn up for battle, and have seen with whom I have to engage in this fight.
हिन्दी अनुवाद
तब हे पृथिवीपति (कृष्ण), हृषीकेश (कृष्ण) ने कहा, हे अच्युत, सेनाओं के मध्य में मेरा रथ स्थापित करो। और जब तक कि मैं युद्ध क्षेत्र में डटे हुए युद्ध के अभिलाषी इन विपक्षी योद्धाओं को भली प्रकार देख लूँ कि इस युद्ध रूप व्यापार में मुझे किन-किन के साथ युद्ध करना योग्य है, तब तक उसे खड़ा रखिये |
BG 1.22 अनुष्टुप्
यावदेतान्निरीक्षेऽहं योद्धुकामानवस्थितान्
कैर्मया सह योद्धव्यमस्मिन् रणसमुद्यमे
yāvadetānnirikṣe.ahaṃ yoddhukāmānavasthitān .kairmayā saha yoddhavyamasmin raṇasamudyame
English Translation
And keep it there till I have carefully observed these warriors drawn up for battle, and have seen with whom I have to engage in this fight.
हिन्दी अनुवाद
और जब तक कि मैं युद्ध क्षेत्र में डटे हुए युद्ध के अभिलाषी इन विपक्षी योद्धाओं को भली प्रकार देख लूँ कि इस युद्ध रूप व्यापार में मुझे किन-किन के साथ युद्ध करना योग्य है, तब तक उसे खड़ा रखिये |
BG 1.23 अनुष्टुप्
योत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः
धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः
yotsyamānānavekṣe.ahaṃ ya ete.atra samāgatāḥ .dhārtarāṣṭrasya durbuddheryuddhe priyacikīrṣavaḥ
English Translation
I shall scan the well-wishers in this war of evil-minded Duryodhana, whoever have assembled on this side and are ready for the fight.
हिन्दी अनुवाद
दुर्बुद्धि दुर्योधन का युद्ध में हित चाहने वाले जो-जो ये राजा लोग इस सेना में आये हैं, इन युद्ध करने वालों को मैं देखूँगा |
BG 1.24 अनुष्टुप्
सञ्जय उवाच
एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत
सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम्
sañjaya uvāca .evamukto hṛṣīkeśo guḍākeśena bhārata .senayorubhayormadhye sthāpayitvā rathottamam
English Translation
Thus addressed, Hrishikesha, the son of Gudakesha, stationed the best chariot in the midst of the armies, sounding the war-cry.
हिन्दी अनुवाद
सज्जय ने कहा—हे धृतराष्ट्र! अर्जुन द्वारा इस प्रकार कहे हुए महाराज श्रीकृष्ण चन्द्र ने दोनों सेनाओं के बीच में भीष्म और द्रोणाचार्य के सामने तथा सम्पूर्ण राजाओं के सामने उत्तम रथ को खड़ा करके इस प्रकार कहा कि हे पार्थ! युद्ध के लिये जुटे हुए इन कौरवों को देख |
BG 1.25 अनुष्टुप्
भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम्
उवाच पार्थ पश्यैतान्समवेतान्कुरूनिति
bhīṣmadroṇapramukhataḥ sarveṣāṃ ca mahīkṣitām .uvāca pārtha paśyaitānsamavetānkurūniti
English Translation
At the head of all the kings, led by Bhishma and Drona, Arjuna, O son of Kunti, behold these Kurus gathered together
हिन्दी अनुवाद
भीष्म और द्रोणाचार्य के प्रधान होकर और अन्य सब राजाओं के सामने भगवान श्रीकृष्ण ने कहा— हे पार्थ! देख इन एकत्र हुए हुए कौरवों को।
BG 1.26 अनुष्टुप्
तत्रापश्यत्स्थितान्पार्थः पितॄनथ पितामहान्
आचार्यान्मातुलान्भ्रातॄन्पुत्रान्पौत्रान्सखींस्तथा
tatrāpaśyatsthitānpārthaḥ pitṝnatha pitāmahān .ācāryānmātulānbhrātṛnputrānpautrānsakhīṃstathā
English Translation
Now Arjuna saw stationed there in both the armies his uncles, grand-uncles and teachers, even great grand-uncles, maternal uncles, brothers and cousins, sons and nephews, and grand-nephews, even so friends, fathers-in-law and well-wishers as well.
हिन्दी अनुवाद
इसके बाद पृथापुत्र अर्जुन ने उन दोनों ही सेनाओं में स्थित ताऊ-चाचों को, दादों परदादों को, गुरुओं को, मामाओं को, भाइयों को, पुत्रों को, पौत्रों को तथा मित्रों को, ससुरों को और सुहृदों को भी देखा ।। २६ और २७वें का पूर्वार्ध ।।
BG 1.27 अनुष्टुप्
श्वशुरान्सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि
तान्समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान्बन्धूनवस्थितान्
śvaśurānsuhṛdaścaiva senayorubhayorapi .tānsamīkṣya sa kaunteyaḥ sarvānbandhūnavasthitān
English Translation
Seeing all those relations present there, Arjuna was filled with deep compassion, and uttered these words in sadness..
हिन्दी अनुवाद
उन उपस्थित सम्पूर्ण बन्धुओं को देखकर वह कुत्तीपुत्र अर्जुन अत्यन्त करुणा से युक्त होकर शोक करते हुए यह बचन ने कहा ।। २७वेंका उत्तरार्ध और २८वेंका पूर्वार्ध ।।
BG 1.29 अनुष्टुप्
सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति
वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते
sīdanti mama gātrāṇi mukhaṃ ca pariśuṣyati .vepathuśca śarīre me romaharṣaśca jāyate
English Translation
My mouth is drying up, my body shivers, and my hair stands on end.
हिन्दी अनुवाद
मेरा मुख सूखा जा रहा है तथा मेरे शरीर में कंप एवं रोमांच हो रहा है।
BG 1.28 अनुष्टुप्
कृपया परयाविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत्
अर्जुन उवाच
दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम्
kṛpayā parayāviṣṭo viṣīdannidamabravīt .arjuna uvāca .dṛṣṭvemaṃ svajanaṃ kṛṣṇa yuyutsuṃ samupasthitam
English Translation
Arjuna said—O Krishna! Seeing my own kinsmen eager to fight, my limbs are weakening, my mouth is drying up, and my body is trembling with shivers and goosebumps.
हिन्दी अनुवाद
अर्जुन ने कहा—हे कृष्ण ! युद्ध क्षेत्र में डटे हुए युद्ध के अभिलाषी इस स्वजन समुदाय को देखकर मेरे अंग शिथिल हुए जा रहे हैं और मुख सूखा जा रहा है तथा मेरे शरीर में कम्प एवं रोमाञ्च हो रहा है ।। २८वेंका उत्तरार्ध और २६ ।।
BG 1.30 अनुष्टुप्
गाण्डीवं स्रंसते हस्तात्त्वक्चैव परिदह्यते
न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः
gāṇḍīvaṃ sraṃsate hastāttvakcaiva paridahyate .na ca śaknomyavasthātuṃ bhramatīva ca me manaḥ
English Translation
The bow, Gandiva, slips from my hand and my skin too burns all over; my brain is whirling, as it were, and I can stand no longer.
हिन्दी अनुवाद
हाथ से गाण्डीव धनुष गिर रहा है और त्वचा भी बहुत जल रही है तथा मेरा मन भ्रमित-सा हो रहा है, इसलिए मैं खड़ा रहने को भी समर्थ नहीं हूँ |
Full Table of Contents Next (Ch. 2) →