Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 2 (Ayodhyākāṇḍa) • Sarga 4

Ayodhyākāṇḍa Sarga 4

अयोध्याकाण्डम् • सर्गः 4

Ayodhyākāṇḍa Sarga 4 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 45 verses.

Total: 45 Verses • Citations: VR 2.4.1–45 • 175 Lexicon Terms • Page 2 of 2 (Verses 15 shown)
VR 2.4.31 अनुष्टुप्
प्रागेव चागता तत्र सुमित्रा लक्ष्मणस्तथा । सीता चानायिता श्रुत्वा प्रियं रामाभिषेचनम् ॥
prāgeva cāgatā tatra sumitrā lakṣmaṇastathā | sītā cānāyitā śrutvā priyaṃ rāmābhiṣecanam ||
English Translation
Hearing the welcome tidings of the installation of her beloved Rama, Sita too, had been brought in. Sumitra and Lakshmana had already arrived there.
VR 2.4.32 अनुष्टुप्
तस्मिन्काले हि कौसल्या तस्थावामीलितेक्षणा । सुमित्रयान्वास्यमाना सीतया लक्ष्मणेन च ॥
tasminkāle hi kausalyā tasthāvāmīlitekṣaṇā | sumitrayānvāsyamānā sītayā lakṣmaṇena ca ||
English Translation
At that moment Kausalya was meditating with her eyes halfclosed. Sumitra, Lakshmana and Sita were attending on her.
VR 2.4.33 अनुष्टुप्
श्रुत्वा पुष्येण पुत्रस्य यौवराज्याभिषेचनम् । प्राणायामेन पुरुषं ध्यायमाना जनार्दनम् ॥
śrutvā puṣyeṇa putrasya yauvarājyābhiṣecanam | prāṇāyāmena puruṣaṃ dhyāyamānā janārdanam ||
English Translation
Having heard that installation of her son as heirapparent was planned in Pushya constellation, Kausalya was meditating upon the Supreme Person, Lord Visnu by controlling her breath (Pranayama).
VR 2.4.34 अनुष्टुप्
तथा सनियमामेव सोऽभिगम्याभिवाद्य च । उवाच वचनं रामो हर्षयंस्तामिदं तदा ॥
tathā saniyamāmeva so'bhigamyābhivādya ca | uvāca vacanaṃ rāmo harṣayaṃstāmidaṃ tadā ||
English Translation
While she (Kausalya) was in that state of meditation, Rama approached her, offered reverential salutation and said these words of praise enhancing her joy:
VR 2.4.35 अनुष्टुप्
अम्ब पित्रा नियुक्तोऽस्मि प्रजापालनकर्मणि । भविता श्वोऽभिषेको मे यथा मे शासनं पितुः ॥
amba pitrā niyukto'smi prajāpālanakarmaṇi | bhavitā śvo'bhiṣeko me yathā me śāsanaṃ pituḥ ||
English Translation
O mother father has assigned me the duties of governing the subjects. My installation takes place tomorrow on my father's command.
VR 2.4.36 अनुष्टुप्
सीतयाप्युपवस्तव्या रजनीयं मया सह । एवमृत्विगुपाध्यायैः सह मामुक्तवान्पिता ॥
sītayāpyupavastavyā rajanīyaṃ mayā saha | evamṛtvigupādhyāyaiḥ saha māmuktavānpitā ||
English Translation
Tonight, Sita, the officiating priests and preceptors will take to fasting along with me. This is what father told me.
VR 2.4.37 अनुष्टुप्
यानि यान्यत्र योग्यानि श्वोभाविन्यभिषेचने । तानि मे मङ्गलान्यद्य वैदेह्याश्चैव कारय ॥
yāni yānyatra yogyāni śvobhāvinyabhiṣecane | tāni me maṅgalānyadya vaidehyāścaiva kāraya ||
English Translation
The installation takes place tomorrow. Perform today whatever auspicious rituals are appropriate (to the occasion) for me and Vaidehi (Sita).
VR 2.4.38 अनुष्टुप्
एतच्छ्रुत्वा तु कौसल्या चिरकालाभिकाङ्क्षितम् । हर्षबाष्पकलं वाक्यमिदं राममभाषत ॥
etacchrutvā tu kausalyā cirakālābhikāṅkṣitam | harṣabāṣpakalaṃ vākyamidaṃ rāmamabhāṣata ||
English Translation
Hearing this long cherished tiding (relating to installation) Kausalya spoke to Rama in sweet but indistinct words due to tears of joy.
VR 2.4.39 अनुष्टुप्
वत्स राम चिरं जीव हतास्ते परिपन्थिनः । ज्ञातीन्मे त्वं श्रिया युक्तः सुमित्रायाश्च नन्दय ॥
vatsa rāma ciraṃ jīva hatāste paripanthinaḥ | jñātīnme tvaṃ śriyā yuktaḥ sumitrāyāśca nandaya ||
English Translation
O my dear child, O Rama, may you live long Let your enemies be destroyed. Endowed with prosperity, bring delight to my relatives and those of Sumitra.
VR 2.4.40 अनुष्टुप्
कल्याणे बत नक्षत्रे मयि जातोऽसि पुत्रक । येन त्वया दशरथो गुणैराराधितः पिता ॥
kalyāṇe bata nakṣatre mayi jāto'si putraka | yena tvayā daśaratho guṇairārādhitaḥ pitā ||
English Translation
O Rama, my little child you were born to me under a lucky star. On this account you have delighted your father Dasaratha with your virtues. What a joy
VR 2.4.41 अनुष्टुप्
अमोघं बत मे क्षान्तं पुरुषे पुष्करेक्षणे । येयमिक्ष्वाकुराज्यश्रीः पुत्र त्वां संश्रयिष्यति ॥
amoghaṃ bata me kṣāntaṃ puruṣe puṣkarekṣaṇe | yeyamikṣvākurājyaśrīḥ putra tvāṃ saṃśrayiṣyati ||
English Translation
O my son my devotion to the lotuseyed Visnu, enduring the pain (of observance of vows and fasting) have not gone in vain.The royal fortune of the Ikshvakus will pass on to you. What a joy
VR 2.4.42 अनुष्टुप्
इत्येवमुक्तो मात्रेदं रामो भारतमब्रवीत् । प्राञ्जलिं प्रह्वमासीनमभिवीक्ष्य स्मयन्निव ॥
ityevamukto mātredaṃ rāmo bhāratamabravīt | prāñjaliṃ prahvamāsīnamabhivīkṣya smayanniva ||
English Translation
Thus spoken to by his mother, Rama looked at his brother Lakshmana sitting humbly with folded palms and with a smile said to him:
VR 2.4.43 अनुष्टुप्
लक्ष्मणेमां मया सार्धं प्रशाधि त्वं वसुंधराम् । द्वितीयं मेऽन्तरात्मानं त्वामियं श्रीरुपस्थिता ॥
lakṣmaṇemāṃ mayā sārdhaṃ praśādhi tvaṃ vasuṃdharām | dvitīyaṃ me'ntarātmānaṃ tvāmiyaṃ śrīrupasthitā ||
English Translation
O Lakshmana rule this earth together with me. This royal fortune also accrues to you, for you are my second innermost self.
VR 2.4.44 अनुष्टुप्
सौमित्रे भुङ्क्ष्व भोगांस्त्वमिष्टान्राज्यफलानि च । जीवितं च हि राज्यं च त्वदर्थमभिकामये ॥
saumitre bhuṅkṣva bhogāṃstvamiṣṭānrājyaphalāni ca | jīvitaṃ ca hi rājyaṃ ca tvadarthamabhikāmaye ||
English Translation
O, son of Sumitra, enjoy all pleasures you wish and the fruits of royalty. I desire this life and kingdom for your sake only.
VR 2.4.45 अनुष्टुप्
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं रामो मातरावभिवाद्य च । अभ्यनुज्ञाप्य सीतां च जगाम स्वं निवेशनम् ॥
ityuktvā lakṣmaṇaṃ rāmo mātarāvabhivādya ca | abhyanujñāpya sītāṃ ca jagāma svaṃ niveśanam ||
English Translation
After speaking to Lakshmana, Rama made reverential salutation to the two mothers and on obtaining their consent to leave with Sita, returned to his abode.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे चतुर्थस्सर्गः॥Thus ends the fourth sarga of Ayodhyakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.
← Previous (Ch. 79) Full Table of Contents Next (Ch. 81) →