Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 7 (Uttarakāṇḍa) • Sarga 33

Uttarakāṇḍa Sarga 33

उत्तरकाण्डम् • सर्गः 33

Uttarakāṇḍa Sarga 33 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 23 verses.

Total: 23 Verses • Citations: VR 7.33.1–23 • 175 Lexicon Terms
VR 7.33.1 अनुष्टुप्
रावणग्रहणं तत्तु वायुग्रहणसंनिभम् । ऋषिः पुलस्त्यः शुश्राव कथितं दिवि दैवतैः ॥
rāvaṇagrahaṇaṃ tattu vāyugrahaṇasaṃnibham | ṛṣiḥ pulastyaḥ śuśrāva kathitaṃ divi daivataiḥ ||
English Translation
Thereupor Pulastya heard from the celestials ot the capture of Råvana like to the holding of the.wind.
VR 7.33.2 अनुष्टुप्
ततः पुत्रसुतस्नेहात्कम्प्यमानो महाधृतिः । माहिष्मतीपतिं द्रष्टुमाजगाम महानृषिः ॥
tataḥ putrasutasnehātkampyamāno mahādhṛtiḥ | māhiṣmatīpatiṃ draṣṭumājagāma mahānṛṣiḥ ||
English Translation
Having seen moved by the love for his son, the highly effulgent, great ascetic, proceeded to see the king of Māhismati.
VR 7.33.3 अनुष्टुप्
स वायुमार्गमास्थाय वायुतुल्यगतिर्द्विजः । पुरीं माहिष्मतीं प्राप्तो मनःसंतापविक्रमः ॥
sa vāyumārgamāsthāya vāyutulyagatirdvijaḥ | purīṃ māhiṣmatīṃ prāpto manaḥsaṃtāpavikramaḥ ||
English Translation
Proceeding by the aerial way, that twice-born one, gifted with the velocity of wind and the flight of wind, reached the city of Māhismati.
VR 7.33.4 अनुष्टुप्
सोऽमरावतिसंकाशां हृष्टपुष्टजनावृताम् । प्रविवेश पुरीं ब्रह्मा इन्द्रस्येवामरावतीम् ॥
so'marāvatisaṃkāśāṃ hṛṣṭapuṣṭajanāvṛtām | praviveśa purīṃ brahmā indrasyevāmarāvatīm ||
English Translation
Like to Brahma entering Indra's Amaravati, he entered the city resembling the capital of Indr and filled with delighted and plump citizens.
VR 7.33.5 अनुष्टुप्
पादचारमिवादित्यं निष्पतन्तं सुदुर्दृशम् । ततस्ते प्रत्यभिज्ञाय अर्जुनाय न्यवेदयन् ॥
pādacāramivādityaṃ niṣpatantaṃ sudurdṛśam | tataste pratyabhijñāya arjunāya nyavedayan ||
English Translation
Beholding that dreadful Rșis approach like to Āditya walking on foot, the warders communicated the intelligence to the king Arjuna.
VR 7.33.6 अनुष्टुप्
पुलस्त्य इति तं श्रुत्वा वचनं हैहयाधिपः । शिरस्यञ्जलिमुद्धृत्य प्रत्युद्गच्छद्द्विजोत्तमम् ॥
pulastya iti taṃ śrutvā vacanaṃ haihayādhipaḥ | śirasyañjalimuddhṛtya pratyudgacchaddvijottamam ||
English Translation
Understanding from their words that Pulastya was coming, the king of Haihayas, placing his folded palms on his crown, proceeded to welcome him.
VR 7.33.7 अनुष्टुप्
पुरोहितोऽस्य गृह्यार्घ्यं मधुपर्कं तथैव च । पुरस्तात्प्रययौ राज्ञ इन्द्रस्येव बृहस्पतिः ॥
purohito'sya gṛhyārghyaṃ madhuparkaṃ tathaiva ca | purastātprayayau rājña indrasyeva bṛhaspatiḥ ||
English Translation
Like, to Brhaspati preceding Purandara, the royal priests went before him carrying, Madhuparka and water to wash feet.
VR 7.33.8 अनुष्टुप्
ततस्तमृषिमायान्तमुद्यन्तमिव भास्करम् । अर्जुनो दृश्य संप्राप्तं ववन्देन्द्र इवेश्वरम् ॥
tatastamṛṣimāyāntamudyantamiva bhāskaram | arjuno dṛśya saṃprāptaṃ vavandendra iveśvaram ||
English Translation
And beholding the ascetic resembling the rising sun arrived, the King Arjuna bowed to him reverentially like Indra saluting Mahadeva.
VR 7.33.9 अनुष्टुप्
स तस्य मधुपर्कं च पाद्यमर्घ्यं च दापयन् । पुलस्त्यमाह राजेन्द्रो हर्षगद्गदया गिरा ॥
sa tasya madhuparkaṃ ca pādyamarghyaṃ ca dāpayan | pulastyamāha rājendro harṣagadgadayā girā ||
English Translation
Thereupon offering him Madhuparka, cow and water to wash feet, the king of Haihayas, in accents obstructed with delight, addressed the ascetic saying
VR 7.33.10 अनुष्टुप्
अद्येयममरावत्या तुल्या माहिष्मती कृता । अद्याहं तु द्विजेन्द्रेन्द्र यस्मात्पश्यामि दुर्दृशम् ॥
adyeyamamarāvatyā tulyā māhiṣmatī kṛtā | adyāhaṃ tu dvijendrendra yasmātpaśyāmi durdṛśam ||
English Translation
Reverend Sir, your visit, it is hard to obtain. On beholding you my city Mahişmati has been turned into Amaravati.
VR 7.33.11 अनुष्टुप्
अद्य मे कुशलं देव अद्य मे कुलमुद्धृतम् । यत्ते देवगणैर्वन्द्यौ वन्देऽहं चरणाविमौ ॥
adya me kuśalaṃ deva adya me kulamuddhṛtam | yatte devagaṇairvandyau vande'haṃ caraṇāvimau ||
VR 7.33.12 अनुष्टुप्
इदं राज्यमिमे पुत्रा इमे दारा इमे वयम् । ब्रह्मन्किं कुर्म किं कार्यमाज्ञापयतु नो भवान् ॥
idaṃ rājyamime putrā ime dārā ime vayam | brahmankiṃ kurma kiṃ kāryamājñāpayatu no bhavān ||
VR 7.33.13 अनुष्टुप्
तं धर्मेऽग्निषु भृत्येषु शिवं पृष्ट्वाथ पार्थिवम् । पुलस्त्योवाच राजानं हैहयानां तदार्जुनम् ॥
taṃ dharme'gniṣu bhṛtyeṣu śivaṃ pṛṣṭvātha pārthivam | pulastyovāca rājānaṃ haihayānāṃ tadārjunam ||
English Translation
Thereupon having enquired of the king about his piety, offerings and the well-being of his sons, Pulastya said to Arjuna, the king of Haihayas.
VR 7.33.14 अनुष्टुप्
राजेन्द्रामलपद्माक्षपूर्णचन्द्रनिभानन । अतुलं ते बलं येन दशग्रीवस्त्वया जितः ॥
rājendrāmalapadmākṣapūrṇacandranibhānana | atulaṃ te balaṃ yena daśagrīvastvayā jitaḥ ||
English Translation
O foremost of kings, O you having eyes like lotus-petals! O you having a countenance like the full moon! When you have vanquished Ravaņa, your prowess is matchless in the triple world.
VR 7.33.15 अनुष्टुप्
भयाद्यस्यावतिष्ठेतां निष्पन्दौ सागरानिलौ । सोऽयमद्य त्वया बद्धः पौत्रो मेऽतीवदुर्जयः ॥
bhayādyasyāvatiṣṭhetāṃ niṣpandau sāgarānilau | so'yamadya tvayā baddhaḥ pautro me'tīvadurjayaḥ ||
English Translation
You have bound up my invincible son in the conflict at whose fear the wind and the ocean stand still.
VR 7.33.16 अनुष्टुप्
तत्पुत्रक यशः स्फीतं नाम विश्रावितं त्वया । मद्वाक्याद्याच्यमानोऽद्य मुञ्च वत्स दशाननम् ॥
tatputraka yaśaḥ sphītaṃ nāma viśrāvitaṃ tvayā | madvākyādyācyamāno'dya muñca vatsa daśānanam ||
English Translation
Having drunk up the glories of my son you have announced your own; so I do say, O my son, do you release Dasanana.
VR 7.33.17 अनुष्टुप्
पुलस्त्याज्ञां स गृह्याथ अकिंचनवचोऽर्जुनः । मुमोच पार्थिवेन्द्रेन्द्रो राक्षसेन्द्रं प्रहृष्टवत् ॥
pulastyājñāṃ sa gṛhyātha akiṃcanavaco'rjunaḥ | mumoca pārthivendrendro rākṣasendraṃ prahṛṣṭavat ||
English Translation
Hearing this command of Pulastya, the king Arjuna did not utter a single world and set, most delightedly the king of Räkşasas, free.
VR 7.33.18 वंशस्थम्
स तं प्रमुक्त्वा त्रिदशारिमर्जुनः; प्रपूज्य दिव्याभरणस्रगम्बरैः । अहिंसाकं सख्यमुपेत्य साग्निकं; प्रणम्य स ब्रह्मसुतं गृहं ययौ ॥
sa taṃ pramuktvā tridaśārimarjunaḥ; prapūjya divyābharaṇasragambaraiḥ | ahiṃsākaṃ sakhyamupetya sāgnikaṃ; praṇamya sa brahmasutaṃ gṛhaṃ yayau ||
English Translation
Having released that foe of the celestials, worshipped him with celestials ornaments and garlands and established friendship removing all enmities with Ravana before fire, and bowed to Pulastya, the son of Brahmā, he repaired to his own house.
VR 7.33.19 अनुष्टुप्
पुलस्त्येनापि संगम्य राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् । परिष्वङ्गकृतातिथ्यो लज्जमानो विसर्जितः ॥
pulastyenāpi saṃgamya rākṣasendraḥ pratāpavān | pariṣvaṅgakṛtātithyo lajjamāno visarjitaḥ ||
English Translation
And being released by the influence of Pulastya, the highly powerful Daśānana, the king of Raksasas, accepted his hospitality and being embraced by him, returned home ashamed.
VR 7.33.20 अनुष्टुप्
पितामहसुतश्चापि पुलस्त्यो मुनिसत्तमः । मोचयित्वा दशग्रीवं ब्रह्मलोकं जगाम सः ॥
pitāmahasutaścāpi pulastyo munisattamaḥ | mocayitvā daśagrīvaṃ brahmalokaṃ jagāma saḥ ||
English Translation
And having set Daśagriva at liberty Pulastya, the son of Brahma and the foremost of Munis repaired to the celestial region.
VR 7.33.21 अनुष्टुप्
एवं स रावणः प्राप्तः कार्तवीर्यात्तु धर्षणात् । पुलस्त्यवचनाच्चापि पुनर्मोक्षमवाप्तवान् ॥
evaṃ sa rāvaṇaḥ prāptaḥ kārtavīryāttu dharṣaṇāt | pulastyavacanāccāpi punarmokṣamavāptavān ||
English Translation
O Rāma, in this wise, the highly powerful Ravana was defeated by Arjuna and released by Pulastya.
VR 7.33.22 अनुष्टुप्
एवं बलिभ्यो बलिनः सन्ति राघवनन्दन । नावज्ञा परतः कार्या य इच्छेच्छ्रेय आत्मनः ॥
evaṃ balibhyo balinaḥ santi rāghavanandana | nāvajñā parataḥ kāryā ya icchecchreya ātmanaḥ ||
English Translation
Observe therefore, O descendant of Raghu, there is a mightier man than the mighty; therefore, one, desirous of his own well-being, should not disregard another.
VR 7.33.23 उपेन्द्रवज्रा
ततः स राजा पिशिताशनानां; सहस्रबाहोरुपलभ्य मैत्रीम् । पुनर्नराणां कदनं चकार; चचार सर्वां पृथिवीं च दर्पात् ॥
tataḥ sa rājā piśitāśanānāṃ; sahasrabāhorupalabhya maitrīm | punarnarāṇāṃ kadanaṃ cakāra; cacāra sarvāṃ pṛthivīṃ ca darpāt ||
English Translation
Having acquired friendship with thousandarmed Arjuna, Daśānana, the king of Rākşasas, the world began again to journey over distressing the kings.
← Previous (Ch. 538) Full Table of Contents Next (Ch. 540) →