अर्जुनेन विमुक्तस्तु रावणो राक्षसाधिपः । चचार पृथिवीं सर्वामनिर्विण्णस्तथा कृतः ॥
arjunena vimuktastu rāvaṇo rākṣasādhipaḥ | cacāra pṛthivīṃ sarvāmanirviṇṇastathā kṛtaḥ ||
English Translation
Released by Arjuna, and yet not conceiving any shame, Rāvana, the king of Räkşasas again began to transverse the earth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अर्जुनेन
अर्जुन [m]
विमुक्तस्तु
विमुच् [6. Ā.]
विमुक्तस्तु
तु [ind]
रावणो
रावण [m]
राक्षसाधिपः
राक्षस [m]
राक्षसाधिपः
अधिप [m]
चचार
चर् [1. Ā.]
पृथिवीं
पृथिवी [f]
सर्वाम्
सर्व [pron]
अनिर्विण्णस्तथा
अनिर्विण्ण [adj]
अनिर्विण्णस्तथा
तथा [ind]
कृतः
कृ [2. Ā.]
राक्षसं वा मनुष्यं वा शृणुते यं बलाधिकम् । रावणस्तं समासाद्य युद्धे ह्वयति दर्पितः ॥
rākṣasaṃ vā manuṣyaṃ vā śṛṇute yaṃ balādhikam | rāvaṇastaṃ samāsādya yuddhe hvayati darpitaḥ ||
English Translation
Rākşasas or men, of whom the proud Rävaņa heard to be powerful he used to approach and summon them for fight.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राक्षसं
राक्षस [m]
वा
वा [ind]
मनुष्यं
मनुष्य [m]
वा
वा [ind]
शृणुते
श्रु [4. P.]
यं
यद् [pron]
बलाधिकम्
बल [mn]
बलाधिकम्
अधिक [adj]
रावणस्तं
रावण [m]
रावणस्तं
तद् [pron]
समासाद्य
समासादय् [10. P.]
युद्धे
युद्ध [n]
ह्वयति
ह्वा [1. P.]
दर्पितः
दर्पय् [10. P.]
ततः कदाचित्किष्किन्धां नगरीं वालिपालिताम् । गत्वाह्वयति युद्धाय वालिनं हेममालिनम् ॥
tataḥ kadācitkiṣkindhāṃ nagarīṃ vālipālitām | gatvāhvayati yuddhāya vālinaṃ hemamālinam ||
English Translation
After some time he arrived at the city of Kişkindhā reared by Vāli and invited him, wearing golden garland, to fight.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
कदाचित्
कदाचिद् [ind]
किष्किन्धां
किष्किन्धा [f]
नगरीं
नगरी [f]
वालिपालिताम्
वालिन् [m]
वालिपालिताम्
पालय् [10. Ā.]
गत्वाह्वयति
गम् [6. Ā.]
गत्वाह्वयति
आह्वा [4. Ā.]
युद्धाय
युद्ध [n]
वालिनं
वालिन् [m]
हेममालिनम्
हेमन् [n]
हेममालिनम्
मालिन् [adj]
ततस्तं वानरामात्यस्तारस्तारापिता प्रभुः । उवाच रावणं वाक्यं युद्धप्रेप्सुमुपागतम् ॥
tatastaṃ vānarāmātyastārastārāpitā prabhuḥ | uvāca rāvaṇaṃ vākyaṃ yuddhaprepsumupāgatam ||
English Translation
Thereat, Tara, her father Susena and the Prince Sugrīva said to the king of Rākşasas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तं
ततस् [ind]
ततस्तं
तद् [pron]
वानरामात्यस्तारस्तारापिता
वानर [m]
वानरामात्यस्तारस्तारापिता
अमात्य [m]
वानरामात्यस्तारस्तारापिता
तार [m]
वानरामात्यस्तारस्तारापिता
तारा [f]
वानरामात्यस्तारस्तारापिता
पितृ [m]
प्रभुः
प्रभु [m]
उवाच
वच् [2. P.]
रावणं
रावण [m]
वाक्यं
वाक्य [n]
युद्धप्रेप्सुम्
युद्ध [n]
युद्धप्रेप्सुम्
प्रेप्सु [adj]
उपागतम्
उपागम् [1. P.]
राक्षसेन्द्र गतो वाली यस्ते प्रतिबलो भवेत् । नान्यः प्रमुखतः स्थातुं तव शक्तः प्लवंगमः ॥
rākṣasendra gato vālī yaste pratibalo bhavet | nānyaḥ pramukhataḥ sthātuṃ tava śaktaḥ plavaṃgamaḥ ||
English Translation
O lord of Rākşasas, he is not present here, who shall be able to withstand you. What monkey else is capable of standing before you?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राक्षसेन्द्र
राक्षस [m]
राक्षसेन्द्र
इन्द्र [m]
गतो
गम् [6. Ā.]
वाली
वालिन् [m]
यस्ते
यद् [pron]
यस्ते
त्वद् [pron]
प्रतिबलो
प्रतिबल [adj]
भवेत्
भू [1. Ā.]
नान्यः
न [ind]
नान्यः
अन्य [pron]
प्रमुखतः
प्रमुखतस् [ind]
स्थातुं
स्था [1. Ā.]
तव
त्वद् [pron]
शक्तः
शक् [4. P.]
प्लवंगमः
प्लवंगम [m]
चतुर्भ्योऽपि समुद्रेभ्यः संध्यामन्वास्य रावण । इमं मुहूर्तमायाति वाली तिष्ठ मुहूर्तकम् ॥
caturbhyo'pi samudrebhyaḥ saṃdhyāmanvāsya rāvaṇa | imaṃ muhūrtamāyāti vālī tiṣṭha muhūrtakam ||
English Translation
However, O Ravana, Vali shall soon return after performing the Sandhya rites at the confluence of the four oceans; therefore wait here for a moment.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चतुर्भ्यो
चतुर् [nr]
ऽपि
अपि [ind]
समुद्रेभ्यः
समुद्र [m]
संध्याम्
संध्या [f]
अन्वास्य
अन्वास् [4. P.]
रावण
रावण [m]
इमं
इदम् [pron]
मुहूर्तम्
मुहूर्त [mn]
आयाति
आया [2. Ā.]
वाली
वालिन् [m]
तिष्ठ
स्था [1. Ā.]
मुहूर्तकम्
मुहूर्तक [mn]
एतानस्थिचयान्पश्य य एते शङ्खपाण्डुराः । युद्धार्थिनामिमे राजन्वानराधिपतेजसा ॥
etānasthicayānpaśya ya ete śaṅkhapāṇḍurāḥ | yuddhārthināmime rājanvānarādhipatejasā ||
English Translation
Behold, O Dasanana, there lie the bones of all those, like conch, who came ere this to fight with the powerful king of monkeys.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतान्
एतद् [pron]
अस्थिचयान्
अस्थि [n]
अस्थिचयान्
चय [m]
पश्य
पश् [4. Ā.]
य
यद् [pron]
एते
एतद् [pron]
शङ्खपाण्डुराः
शङ्ख [mn]
शङ्खपाण्डुराः
पाण्डुर [adj]
युद्धार्थिनाम्
युद्ध [n]
युद्धार्थिनाम्
अर्थिन् [adj]
इमे
इदम् [pron]
राजन्
राजन् [m]
वानराधिपतेजसा
वानर [m]
वानराधिपतेजसा
अधिप [m]
वानराधिपतेजसा
तेजस् [n]
यद्वामृतरसः पीतस्त्वया रावणराक्षस । तथा वालिनमासाद्य तदन्तं तव जीवितम् ॥
yadvāmṛtarasaḥ pītastvayā rāvaṇarākṣasa | tathā vālinamāsādya tadantaṃ tava jīvitam ||
English Translation
O Ravana, O Raksasa, ever if you have drunk nectar, you shall at this very moment loose your life, when the encounter with Vāli shall take place.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यद्
यत् [ind]
वामृतरसः
वा [ind]
वामृतरसः
अमृत [n]
वामृतरसः
रस [mn]
पीतस्त्वया
पा [1. Ā.]
पीतस्त्वया
त्वद् [pron]
रावण
रावण [m]
राक्षस
राक्षस [m]
तथा
तथा [ind]
वालिनम्
वालिन् [m]
आसाद्य
आसादय् [10. Ā.]
तदन्तं
तद् [pron]
तदन्तं
अन्त [m]
तव
त्वद् [pron]
जीवितम्
जीवित [n]
अथ वा त्वरसे मर्तुं गच्छ दक्षिणसागरम् । वालिनं द्रक्ष्यसे तत्र भूमिष्ठमिव भास्करम् ॥
atha vā tvarase martuṃ gaccha dakṣiṇasāgaram | vālinaṃ drakṣyase tatra bhūmiṣṭhamiva bhāskaram ||
English Translation
Or if you do wish to meet with death do you speedily repair to the southern ocean and you shall behold there Vali like to fire placed on earth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथवा
अथवा [ind]
त्वरसे
त्वर् [1. P.]
मर्तुं
मृ [4. Ā.]
गच्छ
गम् [6. Ā.]
दक्षिणसागरम्
दक्षिण [adj]
दक्षिणसागरम्
सागर [m]
वालिनं
वालिन् [m]
द्रक्ष्यसे
दृश् [6. P.]
तत्र
तत्र [ind]
भूमिष्ठम्
भूमिष्ठ [adj]
इव
इव [ind]
भास्करम्
भास्कर [m]
स तु तारं विनिर्भर्त्स्य रावणो राक्षसेश्वरः । पुष्पकं तत्समारुह्य प्रययौ दक्षिणार्णवम् ॥
sa tu tāraṃ vinirbhartsya rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ | puṣpakaṃ tatsamāruhya prayayau dakṣiṇārṇavam ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तु
तु [ind]
तारं
तार [m]
विनिर्भर्त्स्य
विनिर्भर्त्स् [1. P.]
रावणो
रावण [m]
राक्षसेश्वरः
राक्षसेश्वर [m]
पुष्पकं
पुष्पक [mn]
तत्
तद् [pron]
समारुह्य
समारुह् [6. Ā.]
प्रययौ
प्रया [2. Ā.]
दक्षिणार्णवम्
दक्षिण [adj]
दक्षिणार्णवम्
अर्णव [mn]
तत्र हेमगिरिप्रख्यं तरुणार्कनिभाननम् । रावणो वालिनं दृष्ट्वा संध्योपासनतत्परम् ॥
tatra hemagiriprakhyaṃ taruṇārkanibhānanam | rāvaṇo vālinaṃ dṛṣṭvā saṃdhyopāsanatatparam ||
English Translation
Hearing those words, Rāvana, the aggrandiser of the triple world, remonstrated with Tāra and ascending his flowery car went to the southern ocean and espied Vali, having red countenance like the rising sun, engaged in Sandhyā rites with whole-mindedness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्र
तत्र [ind]
हेमगिरिप्रख्यं
हेमन् [n]
हेमगिरिप्रख्यं
गिरि [m]
हेमगिरिप्रख्यं
प्रख्या [f]
तरुणार्कनिभाननम्
तरुण [adj]
तरुणार्कनिभाननम्
अर्क [m]
तरुणार्कनिभाननम्
निभ [adj]
तरुणार्कनिभाननम्
आनन [n]
रावणो
रावण [m]
वालिनं
वालिन् [m]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
संध्योपासनतत्परम्
संध्या [f]
संध्योपासनतत्परम्
उपासन [fn]
संध्योपासनतत्परम्
तत्पर [adj]
पुष्पकादवरुह्याथ रावणोऽञ्जनसंनिभः । ग्रहीतुं वालिनं तूर्णं निःशब्दपदमाद्रवत् ॥
puṣpakādavaruhyātha rāvaṇo'ñjanasaṃnibhaḥ | grahītuṃ vālinaṃ tūrṇaṃ niḥśabdapadamādravat ||
English Translation
Thereupon having descended from his Puşpaka car he with silent approached Vāli to bring him under his grasp.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुष्पकाद्
पुष्पक [mn]
अवरुह्याथ
अवरुह् [1. Ā.]
अवरुह्याथ
अथ [ind]
रावणो
रावण [m]
ऽञ्जनसंनिभः
अञ्जन [n]
ऽञ्जनसंनिभः
संनिभ [adj]
ग्रहीतुं
ग्रह् [6. Ā.]
वालिनं
वालिन् [m]
तूर्णं
तूर्णम् [ind]
निःशब्दपदम्
निःशब्द [adj]
निःशब्दपदम्
पद [mn]
आद्रवत्
आद्रु [1. Ā.]
यदृच्छयोन्मीलयता वालिनापि स रावणः । पापाभिप्रायवान्दृष्टश्चकार न च संभ्रमम् ॥
yadṛcchayonmīlayatā vālināpi sa rāvaṇaḥ | pāpābhiprāyavāndṛṣṭaścakāra na ca saṃbhramam ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदृच्छयोन्मीलयता
यदृच्छा [f]
यदृच्छयोन्मीलयता
उन्मीलय् [10. P.]
वालिनापि
वालिन् [m]
वालिनापि
अपि [ind]
स
तद् [pron]
रावणः
रावण [m]
पापाभिप्रायवान्
पाप [n]
पापाभिप्रायवान्
अभिप्रायवत् [adj]
दृष्टश्चकार
दृश् [6. P.]
दृष्टश्चकार
कृ [2. Ā.]
न
न [ind]
च
च [ind]
संभ्रमम्
सम्भ्रम [m]
शशमालक्ष्य सिंहो वा पन्नगं गरुडो यथा । न चिन्तयति तं वाली रावणं पापनिश्चयम् ॥
śaśamālakṣya siṃho vā pannagaṃ garuḍo yathā | na cintayati taṃ vālī rāvaṇaṃ pāpaniścayam ||
English Translation
Casting his looks at pleasure, Vali saw him. Albeit apprised of his evil intention, he was not the least moved. And he did not care for him as a lion is not moved on beholding a hare and Garuda on beholding a serpent.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शशम्
शश [m]
आलक्ष्य
आलक्षय् [10. Ā.]
सिंहो
सिंह [m]
वा
वा [ind]
पन्नगं
पन्नग [mn]
गरुडो
गरुड [m]
यथा
यथा [ind]
न
न [ind]
चिन्तयति
चिन्तय् [10. Ā.]
तं
तद् [pron]
वाली
वालिन् [m]
रावणं
रावण [m]
पापनिश्चयम्
पाप [adj]
पापनिश्चयम्
निश्चय [m]
जिघृक्षमाणमद्यैनं रावणं पापबुद्धिनम् । कक्षावलम्बिनं कृत्वा गमिष्यामि महार्णवान् ॥
jighṛkṣamāṇamadyainaṃ rāvaṇaṃ pāpabuddhinam | kakṣāvalambinaṃ kṛtvā gamiṣyāmi mahārṇavān ||
English Translation
He then thought within himself-“This vicious-souled Răvaņa is approaching to catch me; holding him under my arm pit I shall journey over the three great oceans.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जिघृक्षमाणम्
जिघृक्षय् [Desid. Ā.]
अद्यैनं
अद्य [ind]
अद्यैनं
एनद् [pron]
रावणं
रावण [m]
पापबुद्धिनम्
पाप [adj]
पापबुद्धिनम्
बुद्धिन् [adj]
कक्षावलम्बिनं
कक्ष [mf]
कक्षावलम्बिनं
अवलम्बिन् [adj]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
गमिष्यामि
गम् [6. Ā.]
महार्णवान्
महत् [adj]
महार्णवान्
अर्णव [mn]
द्रक्ष्यन्त्यरिं ममाङ्कस्थं स्रंसितोरुकराम्बरम् । लम्बमानं दशग्रीवं गरुडस्येव पन्नगम् ॥
drakṣyantyariṃ mamāṅkasthaṃ sraṃsitorukarāmbaram | lambamānaṃ daśagrīvaṃ garuḍasyeva pannagam ||
English Translation
Everyone will behold the enemy Rāvana, under my arm pit as a serpent possessed by Garuda, with his thighs, arms and clothes loosened.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्रक्ष्यन्त्यरिं
दृश् [6. P.]
द्रक्ष्यन्त्यरिं
अरि [m]
ममाङ्कस्थं
मद् [pron]
ममाङ्कस्थं
अङ्क [mn]
ममाङ्कस्थं
स्थ [adj]
स्रंसितोरुकराम्बरम्
स्रंसय् [10. P.]
स्रंसितोरुकराम्बरम्
ऊरु [mf]
स्रंसितोरुकराम्बरम्
कर [m]
स्रंसितोरुकराम्बरम्
अम्बर [n]
लम्बमानं
लम्ब् [1. P.]
दशग्रीवं
दशग्रीव [m]
गरुडस्येव
गरुड [m]
गरुडस्येव
इव [ind]
पन्नगम्
पन्नग [mn]
इत्येवं मतिमास्थाय वाली कर्णमुपाश्रितः । जपन्वै नैगमान्मन्त्रांस्तस्थौ पर्वतराडिव ॥
ityevaṃ matimāsthāya vālī karṇamupāśritaḥ | japanvai naigamānmantrāṃstasthau parvatarāḍiva ||
English Translation
Having thought thus Vāli remained silent for sometime and reciting incantations he waited there like a mountain.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्येवं
इति [ind]
इत्येवं
एवम् [ind]
मतिम्
मति [f]
आस्थाय
आस्था [1. Ā.]
वाली
वालिन् [m]
कर्णम्
कर्ण [m]
उपाश्रितः
उपाश्रि [1. Ā.]
जपन्
जप् [4. Ā.]
वै
वै [ind]
नैगमान्मन्त्रांस्तस्थौ
नैगम [m]
नैगमान्मन्त्रांस्तस्थौ
मन्त्र [mn]
नैगमान्मन्त्रांस्तस्थौ
स्था [1. Ā.]
पर्वतराड्
पर्वतराज् [m]
इव
इव [ind]
तावन्योन्यं जिघृक्षन्तौ हरिराक्षसपार्थिवौ । प्रयत्नवन्तौ तत्कर्म ईहतुर्बलदर्पितौ ॥
tāvanyonyaṃ jighṛkṣantau harirākṣasapārthivau | prayatnavantau tatkarma īhaturbaladarpitau ||
English Translation
Thereupon the king of monkeys and the lord of Rākşasas, proud of strength, essayed to catch one another.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तावन्योन्यं
तद् [pron]
तावन्योन्यं
अन्योन्य [adj]
जिघृक्षन्तौ
जिघृक्षय् [Desid. Ā.]
हरिराक्षसपार्थिवौ
हरि [m]
हरिराक्षसपार्थिवौ
राक्षस [m]
हरिराक्षसपार्थिवौ
पार्थिव [m]
प्रयत्नवन्तौ
प्रयत्नवत् [adj]
तत्
तद् [pron]
कर्म
कर्मन् [n]
ईहतुर्
ईह् [1. P.]
बलदर्पितौ
बल [mn]
बलदर्पितौ
दर्पय् [10. P.]
हस्तग्राह्यं तु तं मत्वा पादशब्देन रावणम् । पराङ्मुखोऽपि जग्राह वाली सर्पमिवाण्डजः ॥
hastagrāhyaṃ tu taṃ matvā pādaśabdena rāvaṇam | parāṅmukho'pi jagrāha vālī sarpamivāṇḍajaḥ ||
English Translation
Vāli was seated with his back (towards Rāvaņa); still from his footsteps he perceived that he had come within the grasp of Råvaņa's army and he at once caught hold of him like to Garuda holding a serpent.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हस्तग्राह्यं
हस्त [mn]
हस्तग्राह्यं
ग्रह् [6. Ā.]
तु
तु [ind]
तं
तद् [pron]
मत्वा
मन् [8. P.]
पादशब्देन
पाद [m]
पादशब्देन
शब्द [m]
रावणम्
रावण [m]
पराङ्मुखो
पराङ्मुख [adj]
ऽपि
अपि [ind]
जग्राह
ग्रह् [6. Ā.]
वाली
वालिन् [m]
सर्पम्
सर्प [m]
इवाण्डजः
इव [ind]
इवाण्डजः
अण्डज [m]
ग्रहीतुकामं तं गृह्य रक्षसामीश्वरं हरिः । खमुत्पपात वेगेन कृत्वा कक्षावलम्बिनम् ॥
grahītukāmaṃ taṃ gṛhya rakṣasāmīśvaraṃ hariḥ | khamutpapāta vegena kṛtvā kakṣāvalambinam ||
English Translation
Getting hold of Rāvana, the lord of Rākşasas, desirous of catching him, (Vāli) and placing him under his arm-pit Vāli vehemently rose high up in the welkin.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ग्रहीतुकामं
ग्रहीतु [m]
ग्रहीतुकामं
काम [m]
तं
तद् [pron]
गृह्य
ग्रह् [6. Ā.]
रक्षसाम्
रक्षस् [n]
ईश्वरं
ईश्वर [m]
हरिः
हरि [m]
खम्
ख [n]
उत्पपात
उत्पत् [1. Ā.]
वेगेन
वेग [m]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
कक्षावलम्बिनम्
कक्ष [mf]
कक्षावलम्बिनम्
अवलम्बिन् [adj]
स तं पीड्दयमानस्तु वितुदन्तं नखैर्मुहुः । जहार रावणं वाली पवनस्तोयदं यथा ॥
sa taṃ pīḍdayamānastu vitudantaṃ nakhairmuhuḥ | jahāra rāvaṇaṃ vālī pavanastoyadaṃ yathā ||
English Translation
And he went away carrying him, scratching him again and again with his snails like to winds scattering clouds.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तं
तद् [pron]
पीडयमानस्तु
पीडय् [10. Ā.]
पीडयमानस्तु
तु [ind]
वितुदन्तं
वितुद् [6. Ā.]
नखैर्
नख [mn]
मुहुः
मुहुर् [ind]
जहार
हृ [2. P.]
रावणं
रावण [m]
वाली
वालिन् [m]
पवनस्तोयदं
पवन [m]
पवनस्तोयदं
तोयद [m]
यथा
यथा [ind]
अथ ते राक्षसामात्या ह्रियमाणे दशानने । मुमोक्षयिषवो घोरा रवमाणा ह्यभिद्रवन् ॥
atha te rākṣasāmātyā hriyamāṇe daśānane | mumokṣayiṣavo ghorā ravamāṇā hyabhidravan ||
English Translation
The Ten-necked demon being thus carried away, his councillors, to release him, pursued, exclaiming, Vali, in the welkin.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
ते
तद् [pron]
राक्षसामात्या
राक्षस [m]
राक्षसामात्या
अमात्य [m]
ह्रियमाणे
हृ [2. P.]
दशानने
दशानन [m]
मुमोक्षयिषवो
मुमोक्षयिषु [adj]
घोरा
घोर [adj]
रवमाणा
रु [2. Ā.]
ह्यभिद्रवन्
हि [ind]
ह्यभिद्रवन्
अभिद्रु [1. Ā.]
अन्वीयमानस्तैर्वाली भ्राजतेऽम्बरमध्यगः । अन्वीयमानो मेघौघैरम्बरस्थ इवांशुमान् ॥
anvīyamānastairvālī bhrājate'mbaramadhyagaḥ | anvīyamāno meghaughairambarastha ivāṃśumān ||
English Translation
They thus following him, Vali, appeared in the sky like the sun in the midst of clouds.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्वीयमानस्तैर्
अन्वि [2. P.]
अन्वीयमानस्तैर्
तद् [pron]
वाली
वालिन् [m]
भ्राजते
भ्राज् [1. P.]
ऽम्बरमध्यगः
अम्बर [n]
ऽम्बरमध्यगः
मध्य [n]
ऽम्बरमध्यगः
ग [adj]
अन्वीयमानो
अन्वि [2. P.]
मेघौघैर्
मेघ [m]
मेघौघैर्
ओघ [m]
अम्बरस्थ
अम्बर [n]
अम्बरस्थ
स्थ [adj]
इवांशुमान्
इव [ind]
इवांशुमान्
अंशुमन्त् [m]
तेऽशक्नुवन्तः संप्राप्तं वालिनं राक्षसोत्तमाः । तस्य बाहूरुवेगेन परिश्रान्तः पतन्ति च ॥
te'śaknuvantaḥ saṃprāptaṃ vālinaṃ rākṣasottamāḥ | tasya bāhūruvegena pariśrāntaḥ patanti ca ||
English Translation
The Rākşasas could not catch Vāli but were rather exhausted by the stroke of his arms and thighs.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
ऽशक्नुवन्तः
अशक्नुवत् [adj]
सम्प्राप्तं
सम्प्राप् [5. Ā.]
वालिनं
वालिन् [m]
राक्षसोत्तमाः
राक्षस [m]
राक्षसोत्तमाः
उत्तम [adj]
तस्य
तद् [pron]
बाहूरुवेगेन
बाहु [mf]
बाहूरुवेगेन
ऊरु [mf]
बाहूरुवेगेन
वेग [m]
परिश्रान्तः
परिश्रम् [4. P.]
पतन्ति
पत् [1. Ā.]
च
च [ind]
वालिमार्गादपाक्रामन्पर्वतेन्द्रा हि गच्छतः ॥
vālimārgādapākrāmanparvatendrā hi gacchataḥ ||
English Translation
What to speak of animals made of flesh and blood anxious for their lives even the mountains make way when Vāli goes.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वालिमार्गाद्
वालिन् [m]
वालिमार्गाद्
मार्ग [m]
अपाक्रामन्
अपक्रम् [6. P.]
पर्वतेन्द्रा
पर्वत [mn]
पर्वतेन्द्रा
इन्द्र [m]
हि
हि [ind]
गच्छतः
गम् [6. Ā.]
अपक्षिगणसंपातो वानरेन्द्रो महाजवः । क्रमशः सागरान्सर्वान्संध्याकालमवन्दत ॥
apakṣigaṇasaṃpāto vānarendro mahājavaḥ | kramaśaḥ sāgarānsarvānsaṃdhyākālamavandata ||
English Translation
Rising high up into the sky where even the birds cannot reach, Vali, the lord of monkeys and gifted with great velocity, by and by finished his Sandhyā rites above the oceans.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपक्षिगणसंपातो
अ [ind]
अपक्षिगणसंपातो
पक्षिन् [m]
अपक्षिगणसंपातो
गण [m]
अपक्षिगणसंपातो
सम्पात [m]
वानरेन्द्रो
वानर [m]
वानरेन्द्रो
इन्द्र [m]
महाजवः
महत् [adj]
महाजवः
जव [m]
क्रमशः
क्रमशस् [ind]
सागरान्
सागर [m]
सर्वान्
सर्व [pron]
संध्याकालम्
संध्या [f]
संध्याकालम्
काल [m]
अवन्दत
वन्द् [1. P.]
सभाज्यमानो भूतैस्तु खेचरैः खेचरो हरिः । पश्चिमं सागरं वाली आजगाम सरावणः ॥
sabhājyamāno bhūtaistu khecaraiḥ khecaro hariḥ | paścimaṃ sāgaraṃ vālī ājagāma sarāvaṇaḥ ||
English Translation
Being worshipped by the aerials their lord, with Rāvaņa, first proceeded to the western ocean.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सभाज्यमानो
सभाजय् [Denom. Ā.]
भूतैस्तु
भूत [mn]
भूतैस्तु
तु [ind]
खेचरैः
खेचर [m]
खेचरो
खेचर [m]
हरिः
हरि [m]
पश्चिमं
पश्चिम [adj]
सागरं
सागर [m]
वाली
वालिन् [m]
आजगाम
आगम् [6. P.]
सरावणः
स [ind]
सरावणः
रावण [m]
तत्र संध्यामुपासित्वा स्नात्वा जप्त्वा च वानरः । उत्तरं सागरं प्रायाद्वहमानो दशाननम् ॥
tatra saṃdhyāmupāsitvā snātvā japtvā ca vānaraḥ | uttaraṃ sāgaraṃ prāyādvahamāno daśānanam ||
English Translation
Having finished there Sandhyā prayers and recited incantations he, with Daśānana, went to the northern ocean.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्र
तत्र [ind]
संध्याम्
संध्या [f]
उपासित्वा
उपास् [4. P.]
स्नात्वा
स्ना [2. Ā.]
जप्त्वा
जप् [4. Ā.]
च
च [ind]
वानरः
वानर [m]
उत्तरं
उत्तर [adj]
सागरं
सागर [m]
प्रायाद्
प्रया [2. Ā.]
वहमानो
वह् [2. P.]
दशाननम्
दशानन [m]
उत्तरे सागरे संध्यामुपासित्वा दशाननम् । वहमानोऽगमद्वाली पूर्वमम्बुमहानिधिम् ॥
uttare sāgare saṃdhyāmupāsitvā daśānanam | vahamāno'gamadvālī pūrvamambumahānidhim ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उत्तरे
उत्तर [adj]
सागरे
सागर [m]
संध्याम्
संध्या [f]
उपासित्वा
उपास् [4. P.]
दशाननम्
दशानन [m]
वहमानो
वह् [2. P.]
ऽगमद्
गम् [6. Ā.]
वाली
वालिन् [m]
पूर्वम्
पूर्व [pron]
अम्बुमहानिधिम्
अम्बु [n]
अम्बुमहानिधिम्
महत् [adj]
अम्बुमहानिधिम्
निधि [m]
तत्रापि संध्यामन्वास्य वासविः स हरीश्वरः । किष्किन्धाभिमुखो गृह्य रावणं पुनरागमत् ॥
tatrāpi saṃdhyāmanvāsya vāsaviḥ sa harīśvaraḥ | kiṣkindhābhimukho gṛhya rāvaṇaṃ punarāgamat ||
English Translation
And having recited his prayers there also, Vali, the son of Indra, and the king of monkeys, carrying Rāvana, returned to the city of Kişikindhā.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्रापि
तत्र [ind]
तत्रापि
अपि [ind]
संध्याम्
संध्या [f]
अन्वास्य
अन्वास् [4. P.]
वासविः
वासवि [m]
स
तद् [pron]
हरीश्वरः
हरि [m]
हरीश्वरः
ईश्वर [m]
किष्किन्धाभिमुखो
किष्किन्धा [f]
किष्किन्धाभिमुखो
अभिमुख [adj]
गृह्य
ग्रह् [6. Ā.]
रावणं
रावण [m]
पुनर्
पुनर् [ind]
आगमत्
आगम् [6. P.]