Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 3 (Araṇyakāṇḍa) • Sarga 38

Araṇyakāṇḍa Sarga 38

अरण्यकाण्डम् • सर्गः 38

Araṇyakāṇḍa Sarga 38 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 21 verses.

Total: 21 Verses • Citations: VR 3.38.1–21 • 175 Lexicon Terms
VR 3.38.1 अनुष्टुप्
मारीचेन तु तद्वाक्यं क्षमं युक्तं च रावणः । उक्तो न प्रतिजग्राह मर्तुकाम इवौषधम् ॥
mārīcena tu tadvākyaṃ kṣamaṃ yuktaṃ ca rāvaṇaḥ | ukto na pratijagrāha martukāma ivauṣadham ||
English Translation
As a person desirous of meeting with his end dose not take medicine, Ravana, the king of night-rangers paid no heed to the appropriate and sound words of Márica skilled in speech, foreboding good to him.
VR 3.38.2 अनुष्टुप्
तं पथ्यहितवक्तारं मारीचं राक्षसाधिपः । अब्रवीत्परुषं वाक्यमयुक्तं कालचोदितः ॥
taṃ pathyahitavaktāraṃ mārīcaṃ rākṣasādhipaḥ | abravītparuṣaṃ vākyamayuktaṃ kālacoditaḥ ||
English Translation
Moreover he addressed him with the following harsh words.
VR 3.38.3 अनुष्टुप्
यत्किलैतदयुक्तार्थं मारीच मयि कथ्यते । वाक्यं निष्फलमत्यर्थं बीजमुप्तमिवोषरे ॥
yatkilaitadayuktārthaṃ mārīca mayi kathyate | vākyaṃ niṣphalamatyarthaṃ bījamuptamivoṣare ||
English Translation
O, Marica, what you have spoken to me, shall bear no fruit like to seeds sown into a desertland.
VR 3.38.4 अनुष्टुप्
त्वद्वाक्यैर्न तु मां शक्यं भेत्तुं रामस्य संयुगे । पापशीलस्य मूर्खस्य मानुषस्य विशेषतः ॥
tvadvākyairna tu māṃ śakyaṃ bhettuṃ rāmasya saṃyuge | pāpaśīlasya mūrkhasya mānuṣasya viśeṣataḥ ||
English Translation
I shall not be frightened thereby to fight with that foolish Rāma—a human being of vicious deeds.
VR 3.38.5 अनुष्टुप्
यस्त्यक्त्वा सुहृदो राज्यं मातरं पितरं तथा । स्त्रीवाक्यं प्राकृतं श्रुत्वा वनमेकपदे गतः ॥
yastyaktvā suhṛdo rājyaṃ mātaraṃ pitaraṃ tathā | strīvākyaṃ prākṛtaṃ śrutvā vanamekapade gataḥ ||
English Translation
Surely shall I before you take away from that Rāma the destroyer of Khara his favourite wife, at whose words he has sojourned into woods renouncing his father mother, kingdom and friends.
VR 3.38.6 अनुष्टुप्
अवश्यं तु मया तस्य संयुगे खरघातिनः । प्राणैः प्रियतरा सीता हर्तव्या तव संनिधौ ॥
avaśyaṃ tu mayā tasya saṃyuge kharaghātinaḥ | prāṇaiḥ priyatarā sītā hartavyā tava saṃnidhau ||
English Translation
Surely shall I before you take away from that Rāma the destroyer of Khara his favourite wife, at whose words he has sojourned into woods renouncing his father mother, kingdom and friends.
VR 3.38.7 अनुष्टुप्
एवं मे निश्चिता बुद्धिर्हृदि मारीच वर्तते । न व्यावर्तयितुं शक्या सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ॥
evaṃ me niścitā buddhirhṛdi mārīca vartate | na vyāvartayituṃ śakyā sendrairapi surāsuraiḥ ||
English Translation
I have made this firm resolution in my mind O, Marica; even Indra, with the celestials and Asuras shall not be able to shake it.
VR 3.38.8 अनुष्टुप्
दोषं गुणं वा संपृष्टस्त्वमेवं वक्तुमर्हसि । अपायं वाप्युपायं वा कार्यस्यास्य विनिश्चये ॥
doṣaṃ guṇaṃ vā saṃpṛṣṭastvamevaṃ vaktumarhasi | apāyaṃ vāpyupāyaṃ vā kāryasyāsya viniścaye ||
English Translation
It would have been proper for you to give vent to these expressions had I but asked you for advice to ascertain my duty, the propriety or impropriety of my action its way or losses,
VR 3.38.9 अनुष्टुप्
संपृष्टेन तु वक्तव्यं सचिवेन विपश्चिता । उद्यताञ्जलिना राज्ञो य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥
saṃpṛṣṭena tu vaktavyaṃ sacivena vipaścitā | udyatāñjalinā rājño ya icchedbhūtimātmanaḥ ||
English Translation
A wise counsellor who wishes prosperity to himself should always communicate to his master his desire with joined hands whenever asked to do so.
VR 3.38.10 अनुष्टुप्
वाक्यमप्रतिकूलं तु मृदुपूर्वं शुभं हितम् । उपचारेण युक्तं च वक्तव्यो वसुधाधिपः ॥
vākyamapratikūlaṃ tu mṛdupūrvaṃ śubhaṃ hitam | upacāreṇa yuktaṃ ca vaktavyo vasudhādhipaḥ ||
English Translation
It is always proper to speak before monarchs such pleasant and favourable words as are intended for the welfare of the master and are sanctioned by the royal etiquette.
VR 3.38.11 अनुष्टुप्
सावमर्दं तु यद्वाक्यं मारीच हितमुच्यते । नाभिनन्दति तद्राजा मानार्हो मानवर्जितम् ॥
sāvamardaṃ tu yadvākyaṃ mārīca hitamucyate | nābhinandati tadrājā mānārho mānavarjitam ||
English Translation
A respectable king dose not receive with good grace friendly words even when they are expressed disre .pectfully.
VR 3.38.12 उपजातिः
पञ्चरूपाणि राजानो धारयन्त्यमितौजसः । अग्नेरिन्द्रस्य सोमस्य यमस्य वरुणस्य च । औष्ण्यं तथा विक्रमं च सौम्यं दण्डं प्रसन्नताम् ॥
pañcarūpāṇi rājāno dhārayantyamitaujasaḥ | agnerindrasya somasya yamasya varuṇasya ca | auṣṇyaṃ tathā vikramaṃ ca saumyaṃ daṇḍaṃ prasannatām ||
English Translation
Sovereigns of superb prowess assume the semblance of five deities–Agni, Indra, Moon, Yama, and Varuna. Powerful kings, O Ranger of the night, assume haughtiness, power, a placid look and contentment and administer punishment to the wicked.
VR 3.38.13 अनुष्टुप्
तस्मात्सर्वास्ववस्थासु मान्याः पूज्याश्च पार्थिवाः । त्वं तु धर्ममविज्ञाय केवलं मोहमास्थितः ॥
tasmātsarvāsvavasthāsu mānyāḥ pūjyāśca pārthivāḥ | tvaṃ tu dharmamavijñāya kevalaṃ mohamāsthitaḥ ||
VR 3.38.14 उपजातिः
अभ्यागतं मां दौरात्म्यात्परुषं वदसीदृशम् । गुणदोषौ न पृच्छामि क्षमं चात्मनि राक्षस । अस्मिंस्तु स भवान्कृत्ये साहाय्यं कर्तुमर्हति ॥
abhyāgataṃ māṃ daurātmyātparuṣaṃ vadasīdṛśam | guṇadoṣau na pṛcchāmi kṣamaṃ cātmani rākṣasa | asmiṃstu sa bhavānkṛtye sāhāyyaṃ kartumarhati ||
VR 3.38.15 अनुष्टुप्
सौवर्णस्त्वं मृगो भूत्वा चित्रो रजतबिन्दुभिः । प्रलोभयित्वा वैदेहीं यथेष्टं गन्तुमर्हसि ॥
sauvarṇastvaṃ mṛgo bhūtvā citro rajatabindubhiḥ | pralobhayitvā vaidehīṃ yatheṣṭaṃ gantumarhasi ||
English Translation
Listen what you shall have to do at my request in my aid; assuming the shape of a deer having golden skin painted with silvery drops do you proceed to the asylum of Rāma, and ranging at large before Vaidehī do you after captivating her take your wished-for way.
VR 3.38.16 अनुष्टुप्
त्वां तु मायामृगं दृष्ट्वा काञ्चनं जातविस्मया । आनयैनमिति क्षिप्रं रामं वक्ष्यति मैथिली ॥
tvāṃ tu māyāmṛgaṃ dṛṣṭvā kāñcanaṃ jātavismayā | ānayainamiti kṣipraṃ rāmaṃ vakṣyati maithilī ||
English Translation
Vaidehi, being struck with wonder seeing you a golden deer capable of illusions, shall request Rāma to get you soon for her.
VR 3.38.17 अनुष्टुप्
अपक्रान्ते च काकुत्स्थे लक्ष्मणे च यथासुखम् । आनयिष्यामि वैदेहीं सहस्राक्षः शचीमिव ॥
apakrānte ca kākutsthe lakṣmaṇe ca yathāsukham | ānayiṣyāmi vaidehīṃ sahasrākṣaḥ śacīmiva ||
English Translation
When both Rāma and Laksmana shall go elsewhere in this way, I shall to my felicity carry away Vaidehī like to the thousand-eyed deity carrying away Sací.
VR 3.38.18 अनुष्टुप्
एवं कृत्वा त्विदं कार्यं यथेष्टं गच्छ राक्षस । राज्यस्यार्धं प्रदास्यामि मारीच तव सुव्रत ॥
evaṃ kṛtvā tvidaṃ kāryaṃ yatheṣṭaṃ gaccha rākṣasa | rājyasyārdhaṃ pradāsyāmi mārīca tava suvrata ||
English Translation
O Rākşasa, do you go wherever you like after doing this. I shall confer on you, O Mārīca, half of my kingdom.
VR 3.38.19 उपजातिः
गच्छ सौम्य शिवं मार्गं कार्यस्यास्य विवृद्धये । प्राप्य सीतामयुद्धेन वञ्चयित्वा तु राघवम् । लङ्कां प्रति गमिष्यामि कृतकार्यः सह त्वया ॥
gaccha saumya śivaṃ mārgaṃ kāryasyāsya vivṛddhaye | prāpya sītāmayuddhena vañcayitvā tu rāghavam | laṅkāṃ prati gamiṣyāmi kṛtakāryaḥ saha tvayā ||
English Translation
Acquiring Sītā without any conflict, after imposing upon Rāma I shall return to Lankā successful along with you.
VR 3.38.20 अनुष्टुप्
एतत्कार्यमवश्यं मे बलादपि करिष्यसि । राज्ञो हि प्रतिकूलस्थो न जातु सुखमेधते ॥
etatkāryamavaśyaṃ me balādapi kariṣyasi | rājño hi pratikūlastho na jātu sukhamedhate ||
English Translation
I shall kill you, O Mārīca, if do you not obey my behest. I shall compel you to do this. No body can attain to prosperity and happiness, acting against his sovereign's will.
VR 3.38.21 उपजातिः
आसाद्य तं जीवितसंशयस्ते; मृत्युर्ध्रुवो ह्यद्य मया विरुध्य । एतद्यथावत्परिगृह्य बुद्ध्या; यदत्र पथ्यं कुरु तत्तथा त्वम् ॥
āsādya taṃ jīvitasaṃśayaste; mṛtyurdhruvo hyadya mayā virudhya | etadyathāvatparigṛhya buddhyā; yadatra pathyaṃ kuru tattathā tvam ||
English Translation
Truly shall you risk your life if you approaches Rāma, but you shall meet with sure destruction if do you act against my will. Consider about it, and do what you think proper.
← Previous (Ch. 224) Full Table of Contents Next (Ch. 226) →