Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 3 (Araṇyakāṇḍa) • Sarga 30

Araṇyakāṇḍa Sarga 30

अरण्यकाण्डम् • सर्गः 30

Araṇyakāṇḍa Sarga 30 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 22 verses.

Total: 22 Verses • Citations: VR 3.30.1–22 • 175 Lexicon Terms
VR 3.30.1 अनुष्टुप्
ततः शूर्पणखा दृष्ट्वा सहस्राणि चतुर्दश । हतान्येकेन रामेण रक्षसां भीमकर्मणाम् ॥
tataḥ śūrpaṇakhā dṛṣṭvā sahasrāṇi caturdaśa | hatānyekena rāmeṇa rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām ||
English Translation
Seeing fourteen thousands of Rākşasas of dreadful deeds, together with Duşaņa, and Khara, and Trisirā, slain in battle by Rāma single-handed, that one resembling clouds, Śūrpanakhā, again fell to send up mighty sounds.
VR 3.30.2 अनुष्टुप्
दूषणं च खरं चैव हतं त्रिशिरसं रणे । दृष्ट्वा पुनर्महानादं ननाद जलदोपमा ॥
dūṣaṇaṃ ca kharaṃ caiva hataṃ triśirasaṃ raṇe | dṛṣṭvā punarmahānādaṃ nanāda jaladopamā ||
English Translation
Seeing fourteen thousands of Rākşasas of dreadful deeds, together with Duşaņa, and Khara, and Trisirā, slain in battle by Rāma single-handed, that one resembling clouds, Śūrpanakhā, again fell to send up mighty sounds.
VR 3.30.3 अनुष्टुप्
सा दृष्ट्वा कर्म रामस्य कृतमन्यैः सुदुष्करम् । जगाम परमौद्विग्ना लङ्कां रावणपालिताम् ॥
sā dṛṣṭvā karma rāmasya kṛtamanyaiḥ suduṣkaram | jagāma paramaudvignā laṅkāṃ rāvaṇapālitām ||
English Translation
And witnessing Rāma's deeds, incapable of being performed by others, she, extremely agitated, went to Lankā, ruled by Rāvana.
VR 3.30.4 अनुष्टुप्
स ददर्श विमानाग्रे रावणं दीप्ततेजसं । उपोपविष्टं सचिवैर्मरुद्भिरिव वासवम् ॥
sa dadarśa vimānāgre rāvaṇaṃ dīptatejasaṃ | upopaviṣṭaṃ sacivairmarudbhiriva vāsavam ||
English Translation
And she saw the effulgent Rāvaņa in front of his palace, surrounded by his counsellors, like Vāsava surrounded by the Maruts; scated on a supreme golden seat resembling the sun, and like to a flaming fire on a golden dais kept alive by sacrificial offerings.
VR 3.30.5 अनुष्टुप्
आसीनं सूर्यसंकाशे काञ्चने परमासने । रुक्मवेदिगतं प्राज्यं ज्वलन्तमिव पावकम् ॥
āsīnaṃ sūryasaṃkāśe kāñcane paramāsane | rukmavedigataṃ prājyaṃ jvalantamiva pāvakam ||
English Translation
And she saw the effulgent Rāvaņa in front of his palace, surrounded by his counsellors, like Vāsava surrounded by the Maruts; scated on a supreme golden seat resembling the sun, and like to a flaming fire on a golden dais kept alive by sacrificial offerings.
VR 3.30.6 अनुष्टुप्
देवगन्धर्वभूतानामृषीणां च महात्मनाम् । अजेयं समरे शूरं व्यात्ताननमिवान्तकम् ॥
devagandharvabhūtānāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām | ajeyaṃ samare śūraṃ vyāttānanamivāntakam ||
English Translation
Who among the gods, Gandharvas or creatures or the light souled saints is of such mighty energy as to have deformed you?
VR 3.30.7 अनुष्टुप्
देवासुरविमर्देषु वज्राशनिकृतव्रणम् । ऐरावतविषाणाग्रैरुत्कृष्टकिणवक्षसं ॥
devāsuravimardeṣu vajrāśanikṛtavraṇam | airāvataviṣāṇāgrairutkṛṣṭakiṇavakṣasaṃ ||
English Translation
Unconquerable by high-souled saints, celestials, Gandharvas and all creatures; terrible like the Destroyer with his mouth wide open; his persons containing scars* of wounds inflicted by the thunder bolt and the lightings, in the war between the gods and Asuras; his breast bearing marks of attacks made by Airāvata with the ends of his tusks. *This reminds one of Milton: of Belzebub, he says, His person Deep scars of thunder had intrenched-Par, Lost-Book I.
VR 3.30.8 अनुष्टुप्
विंशद्भुजं दशग्रीवं दर्शनीयपरिच्छदम् । विशालवक्षसं वीरं राजलक्ष्मणलक्षितम् ॥
viṃśadbhujaṃ daśagrīvaṃ darśanīyaparicchadam | viśālavakṣasaṃ vīraṃ rājalakṣmaṇalakṣitam ||
English Translation
Having twenty hands, and ten heads, wearing elegant attire; broad breasted; heroic; marked with royal signs; (in hue) resembling cool lapises; embellished. in ornaments of burnished gold; having goodly hands, white teeth, and a huge face resembling a hill.
VR 3.30.9 अनुष्टुप्
स्निग्धवैदूर्यसंकाशं तप्तकाञ्चनकुण्डलम् । सुभुजं शुक्लदशनं महास्यं पर्वतोपमम् ॥
snigdhavaidūryasaṃkāśaṃ taptakāñcanakuṇḍalam | subhujaṃ śukladaśanaṃ mahāsyaṃ parvatopamam ||
English Translation
Having twenty hands, and ten heads, wearing elegant attire; broad breasted; heroic; marked with royal signs; (in hue) resembling cool lapises; embellished. in ornaments of burnished gold; having goodly hands, white teeth, and a huge face resembling a hill.
VR 3.30.10 अनुष्टुप्
विष्णुचक्रनिपातैश्च शतशो देवसंयुगे । आहताङ्गं समस्तैश्च देवप्रहरणैस्तथा ॥
viṣṇucakranipātaiśca śataśo devasaṃyuge | āhatāṅgaṃ samastaiśca devapraharaṇaistathā ||
English Translation
He was hit by the wheel of Visnu for hundreds of times during great wars and beaten by other weapons.
VR 3.30.11 अनुष्टुप्
अक्षोभ्याणां समुद्राणां क्षोभणं क्षिप्रकारिणम् । क्षेप्तारं पर्वताग्राणां सुराणां च प्रमर्दनम् ॥
akṣobhyāṇāṃ samudrāṇāṃ kṣobhaṇaṃ kṣiprakāriṇam | kṣeptāraṃ parvatāgrāṇāṃ surāṇāṃ ca pramardanam ||
VR 3.30.12 अनुष्टुप्
उच्छेत्तारं च धर्माणां परदाराभिमर्शनम् । सर्वदिव्यास्त्रयोक्तारं यज्ञविघ्नकरं सदा ॥
ucchettāraṃ ca dharmāṇāṃ paradārābhimarśanam | sarvadivyāstrayoktāraṃ yajñavighnakaraṃ sadā ||
VR 3.30.13 अनुष्टुप्
पुरीं भोगवतीं गत्वा पराजित्य च वासुकिम् । तक्षकस्य प्रियां भार्यां पराजित्य जहार यः ॥
purīṃ bhogavatīṃ gatvā parājitya ca vāsukim | takṣakasya priyāṃ bhāryāṃ parājitya jahāra yaḥ ||
English Translation
The employer of all celestial arms, and the disturber of sacrifics-who going to the city of Bhogavatī, and vanquishing Vāsuki, had carried off Taksa's beloved wife.
VR 3.30.14 अनुष्टुप्
कैलासं पर्वतं गत्वा विजित्य नरवाहनम् । विमानं पुष्पकं तस्य कामगं वै जहार यः ॥
kailāsaṃ parvataṃ gatvā vijitya naravāhanam | vimānaṃ puṣpakaṃ tasya kāmagaṃ vai jahāra yaḥ ||
English Translation
Who, going to Kailasa, and defeating him having for his vehicle a human being, had carried of the car Puspaka coursing at every where at will;
VR 3.30.15 अनुष्टुप्
वनं चैत्ररथं दिव्यं नलिनीं नन्दनं वनम् । विनाशयति यः क्रोधाद्देवोद्यानानि वीर्यवान् ॥
vanaṃ caitrarathaṃ divyaṃ nalinīṃ nandanaṃ vanam | vināśayati yaḥ krodhāddevodyānāni vīryavān ||
English Translation
Who endued with prowess had devastated the divine Caitraratha grove, the tank (situated there) and the Nandana wood, as well as the gardens of the gods;
VR 3.30.16 अनुष्टुप्
चन्द्रसूर्यौ महाभागावुत्तिष्ठन्तौ परंतपौ । निवारयति बाहुभ्यां यः शैलशिखरोपमः ॥
candrasūryau mahābhāgāvuttiṣṭhantau paraṃtapau | nivārayati bāhubhyāṃ yaḥ śailaśikharopamaḥ ||
English Translation
And, who, himself resembling a mountain summit, had by means of his upraised arms, obstructed the rising of these repressor of foes the exalted Sun and Moon;
VR 3.30.17 अनुष्टुप्
दशवर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महावने । पुरा स्वयम्भुवे धीरः शिरांस्युपजहार यः ॥
daśavarṣasahasrāṇi tapastaptvā mahāvane | purā svayambhuve dhīraḥ śirāṃsyupajahāra yaḥ ||
English Translation
Who, possessed of calmness, having formerly for ten thousand years carried on asceticism in the mighty forest, offered his own heads to the self create one;
VR 3.30.18 अनुष्टुप्
देवदानवगन्धर्वपिशाचपतगोरगैः । अभयं यस्य संग्रामे मृत्युतो मानुषादृते ॥
devadānavagandharvapiśācapatagoragaiḥ | abhayaṃ yasya saṃgrāme mṛtyuto mānuṣādṛte ||
English Translation
Who in conflict fears, not death from either gods or Dānavas or Gandharvas, or Piśācas or birds or serpents, from none save human beings;
VR 3.30.19 अनुष्टुप्
मन्त्ररभितुष्टं पुण्यमध्वरेषु द्विजातिभिः । हविर्धानेषु यः सोममुपहन्ति महाबलः ॥
mantrarabhituṣṭaṃ puṇyamadhvareṣu dvijātibhiḥ | havirdhāneṣu yaḥ somamupahanti mahābalaḥ ||
English Translation
Who, possessed of prodigious strength, forcibly takes away the clarified butter sanctified with mantras from the sacrificial ground;
VR 3.30.20 उपजातिः
आप्तयज्ञहरं क्रूरं ब्रह्मघ्नं दुष्टचारिणम् । कर्कशं निरनुक्रोशं प्रजानामहिते रतम् । रावणं सर्वभूतानां सर्वलोकभयावहम् ॥
āptayajñaharaṃ krūraṃ brahmaghnaṃ duṣṭacāriṇam | karkaśaṃ niranukrośaṃ prajānāmahite ratam | rāvaṇaṃ sarvabhūtānāṃ sarvalokabhayāvaham ||
English Translation
The destroyer of sacrifices about to be completed; of villainous nature; the slaughterer of Brahmanas; of cruel deeds; harsh and kindles, and ever bent on doing evil to all creatures;
VR 3.30.21 उपजातिः
राक्षसी भ्रातरं क्रूरं सा ददर्श महाबलम् । तं दिव्यवस्त्राभरणं दिव्यमाल्योपशोभितम् । राक्षसेन्द्रं महाभागं पौलस्त्य कुलनन्दनम् ॥
rākṣasī bhrātaraṃ krūraṃ sā dadarśa mahābalam | taṃ divyavastrābharaṇaṃ divyamālyopaśobhitam | rākṣasendraṃ mahābhāgaṃ paulastya kulanandanam ||
VR 3.30.22 वंशस्थम्
तमब्रवीद्दीप्तविशाललोचनं; प्रदर्शयित्वा भयमोहमूर्छिता । सुदारुणं वाक्यमभीतचारिणी; महात्मना शूर्पणखा विरूपिता ॥
tamabravīddīptaviśālalocanaṃ; pradarśayitvā bhayamohamūrchitā | sudāruṇaṃ vākyamabhītacāriṇī; mahātmanā śūrpaṇakhā virūpitā ||
English Translation
And transported with fear and desire, Śūrpanakhā, given to fearlessly ranging every where, who had been deformed by that highsouled one, showing (her mutilation), addressed these harsh words to Rāvana of flaming and expansive eyes.
← Previous (Ch. 216) Full Table of Contents Next (Ch. 218) →