Special Call Prof. Jay L. Garfield Commemorative Volume · Submissions Open
Announcements Newsletters About Us Contact
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 1 (Bālakāṇḍa) • Sarga 12

Bālakāṇḍa Sarga 12

बालकाण्डम् • सर्गः 12

Bālakāṇḍa Sarga 12 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 34 verses.

Total: 34 Verses • Citations: VR 1.12.1–34 • 175 Lexicon Terms
VR 1.12.1 अनुष्टुप्
पुनः प्राप्ते वसन्ते तु पूर्णः संवत्सरोऽभवत् । अभिवाद्य वसिष्ठं च न्यायतः प्रतिपूज्य च ॥
punaḥ prāpte vasante tu pūrṇaḥ saṃvatsaro'bhavat | abhivādya vasiṣṭhaṃ ca nyāyataḥ pratipūjya ca ||
English Translation
After completion of one year when spring returned, the valiant king (Dasaratha) entered the sacrificial pavilion to worship celestial beings for begetting sons.
VR 1.12.2 अनुष्टुप्
अब्रवीत्प्रश्रितं वाक्यं प्रसवार्थं द्विजोत्तमम् । यज्ञो मे क्रियतां विप्र यथोक्तं मुनिपुंगव ॥
abravītpraśritaṃ vākyaṃ prasavārthaṃ dvijottamam | yajño me kriyatāṃ vipra yathoktaṃ munipuṃgava ||
VR 1.12.3 अनुष्टुप्
यथा न विघ्नः क्रियते यज्ञाङ्गेषु विधीयताम् । भवान्स्निग्धः सुहृन्मह्यं गुरुश्च परमो महान् ॥
yathā na vighnaḥ kriyate yajñāṅgeṣu vidhīyatām | bhavānsnigdhaḥ suhṛnmahyaṃ guruśca paramo mahān ||
VR 1.12.4 अनुष्टुप्
वोढव्यो भवता चैव भारो यज्ञस्य चोद्यतः । तथेति च स राजानमब्रवीद्द्विजसत्तमः ॥
voḍhavyo bhavatā caiva bhāro yajñasya codyataḥ | tatheti ca sa rājānamabravīddvijasattamaḥ ||
VR 1.12.5 अनुष्टुप्
करिष्ये सर्वमेवैतद्भवता यत्समर्थितम् । ततोऽब्रवीद्द्विजान्वृद्धान्यज्ञकर्मसु निष्ठितान् ॥
kariṣye sarvamevaitadbhavatā yatsamarthitam | tato'bravīddvijānvṛddhānyajñakarmasu niṣṭhitān ||
VR 1.12.6 अनुष्टुप्
स्थापत्ये निष्ठितांश्चैव वृद्धान्परमधार्मिकान् । कर्मान्तिकाञ्शिल्पकारान्वर्धकीन्खनकानपि ॥
sthāpatye niṣṭhitāṃścaiva vṛddhānparamadhārmikān | karmāntikāñśilpakārānvardhakīnkhanakānapi ||
VR 1.12.7 अनुष्टुप्
गणकाञ्शिल्पिनश्चैव तथैव नटनर्तकान् । तथा शुचीञ्शास्त्रविदः पुरुषान्सुबहुश्रुतान् ॥
gaṇakāñśilpinaścaiva tathaiva naṭanartakān | tathā śucīñśāstravidaḥ puruṣānsubahuśrutān ||
VR 1.12.8 अनुष्टुप्
यज्ञकर्म समीहन्तां भवन्तो राजशासनात् । इष्टका बहुसाहस्री शीघ्रमानीयतामिति ॥
yajñakarma samīhantāṃ bhavanto rājaśāsanāt | iṣṭakā bahusāhasrī śīghramānīyatāmiti ||
VR 1.12.9 अनुष्टुप्
औपकार्याः क्रियन्तां च राज्ञां बहुगुणान्विताः । ब्राह्मणावसथाश्चैव कर्तव्याः शतशः शुभाः ॥
aupakāryāḥ kriyantāṃ ca rājñāṃ bahuguṇānvitāḥ | brāhmaṇāvasathāścaiva kartavyāḥ śataśaḥ śubhāḥ ||
VR 1.12.10 अनुष्टुप्
भक्ष्यान्नपानैर्बहुभिः समुपेताः सुनिष्ठिताः । तथा पौरजनस्यापि कर्तव्या बहुविस्तराः ॥
bhakṣyānnapānairbahubhiḥ samupetāḥ suniṣṭhitāḥ | tathā paurajanasyāpi kartavyā bahuvistarāḥ ||
VR 1.12.11 अनुष्टुप्
आवासा बहुभक्ष्या वै सर्वकामैरुपस्थिताः । तथा जानपदस्यापि जनस्य बहुशोभनम् ॥
āvāsā bahubhakṣyā vai sarvakāmairupasthitāḥ | tathā jānapadasyāpi janasya bahuśobhanam ||
VR 1.12.12 अनुष्टुप्
दातव्यमन्नं विधिवत्सत्कृत्य न तु लीलया । सर्वे वर्णा यथा पूजां प्राप्नुवन्ति सुसत्कृताः ॥
dātavyamannaṃ vidhivatsatkṛtya na tu līlayā | sarve varṇā yathā pūjāṃ prāpnuvanti susatkṛtāḥ ||
VR 1.12.13 अनुष्टुप्
न चावज्ञा प्रयोक्तव्या कामक्रोधवशादपि । यज्ञकर्मसु येऽव्यग्राः पुरुषाः शिल्पिनस्तथा ॥
na cāvajñā prayoktavyā kāmakrodhavaśādapi | yajñakarmasu ye'vyagrāḥ puruṣāḥ śilpinastathā ||
VR 1.12.14 अनुष्टुप्
तेषामपि विशेषेण पूजा कार्या यथाक्रमम् । यथा सर्वं सुविहितं न किंचित्परिहीयते ॥
teṣāmapi viśeṣeṇa pūjā kāryā yathākramam | yathā sarvaṃ suvihitaṃ na kiṃcitparihīyate ||
VR 1.12.15 अनुष्टुप्
तथा भवन्तः कुर्वन्तु प्रीतिस्निग्धेन चेतसा । ततः सर्वे समागम्य वसिष्ठमिदमब्रुवन् ॥
tathā bhavantaḥ kurvantu prītisnigdhena cetasā | tataḥ sarve samāgamya vasiṣṭhamidamabruvan ||
VR 1.12.16 अनुष्टुप्
यथोक्तं तत्करिष्यामो न किंचित्परिहास्यते । ततः सुमन्त्रमाहूय वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत् ॥
yathoktaṃ tatkariṣyāmo na kiṃcitparihāsyate | tataḥ sumantramāhūya vasiṣṭho vākyamabravīt ||
VR 1.12.17 अनुष्टुप्
निमन्त्रयस्य नृपतीन्पृथिव्यां ये च धार्मिकाः । ब्राह्मणान्क्षत्रियान्वैश्याञ्शूद्रांश्चैव सहस्रशः ॥
nimantrayasya nṛpatīnpṛthivyāṃ ye ca dhārmikāḥ | brāhmaṇānkṣatriyānvaiśyāñśūdrāṃścaiva sahasraśaḥ ||
VR 1.12.18 अनुष्टुप्
समानयस्व सत्कृत्य सर्वदेशेषु मानवान् । मिथिलाधिपतिं शूरं जनकं सत्यविक्रमम् ॥
samānayasva satkṛtya sarvadeśeṣu mānavān | mithilādhipatiṃ śūraṃ janakaṃ satyavikramam ||
English Translation
With proper honour yourself bring the righteous, truthful, and heroic Janaka, lord of Mithilā. And it is because he is our old friend that I first mention him.
VR 1.12.19 उपजातिः
निष्ठितं सर्वशास्त्रेषु तथा वेदेषु निष्ठितम् । तमानय महाभागं स्वयमेव सुसत्कृतम् । पूर्वसंबन्धिनं ज्ञात्वा ततः पूर्वं ब्रवीमि ते ॥
niṣṭhitaṃ sarvaśāstreṣu tathā vedeṣu niṣṭhitam | tamānaya mahābhāgaṃ svayameva susatkṛtam | pūrvasaṃbandhinaṃ jñātvā tataḥ pūrvaṃ bravīmi te ||
English Translation
With proper honour yourself bring the righteous, truthful, and heroic Janaka, lord of Mithilā. And it is because he is our old friend that I first mention him.
VR 1.12.20 अनुष्टुप्
तथा काशिपतिं स्निग्धं सततं प्रियवादिनम् । सद्वृत्तं देवसंकाशं स्वयमेवानयस्व ह ॥
tathā kāśipatiṃ snigdhaṃ satataṃ priyavādinam | sadvṛttaṃ devasaṃkāśaṃ svayamevānayasva ha ||
English Translation
Then do yourself bring the amiable and ever fair-spoken lord of Kāśī, of excellent character, resembling a celestial.
VR 1.12.21 अनुष्टुप्
तथा केकयराजानं वृद्धं परमधार्मिकम् । श्वशुरं राजसिंहस्य सपुत्रं तमिहानय ॥
tathā kekayarājānaṃ vṛddhaṃ paramadhārmikam | śvaśuraṃ rājasiṃhasya saputraṃ tamihānaya ||
English Translation
Then do you bring here along with his son, the highly-pious, old king of Kekaya, who is the father-in-law of this tiger of a monarch.
VR 1.12.22 अनुष्टुप्
अङ्गेश्वरं महाभागं लोमपादं सुसत्कृतम् । वयस्यं राजसिंहस्य तमानय यशस्विनम् ॥
aṅgeśvaraṃ mahābhāgaṃ lomapādaṃ susatkṛtam | vayasyaṃ rājasiṃhasya tamānaya yaśasvinam ||
English Translation
Then also bring with due honours the king of Anga, and that mighty archer, the illustrious Romapada, the friend of that lion among the kings, along with his son.
VR 1.12.23 अनुष्टुप्
प्राचीनान्सिन्धुसौवीरान्सौराष्ठ्रेयांश्च पार्थिवान् । दाक्षिणात्यान्नरेन्द्रांश्च समस्तानानयस्व ह ॥
prācīnānsindhusauvīrānsaurāṣṭhreyāṃśca pārthivān | dākṣiṇātyānnarendrāṃśca samastānānayasva ha ||
English Translation
Bring kings from the countries of the eastern and southern regions, from Sindhu, Sauvera and Saurashtra৷৷
VR 1.12.24 अनुष्टुप्
सन्ति स्निग्धाश्च ये चान्ये राजानः पृथिवीतले । तानानय यथाक्षिप्रं सानुगान्सहबान्धवान् ॥
santi snigdhāśca ye cānye rājānaḥ pṛthivītale | tānānaya yathākṣipraṃ sānugānsahabāndhavān ||
English Translation
Bring all other kings of this earth, who are friendly with us. Along with their retinues, families and relatives".
VR 1.12.25 अनुष्टुप्
वसिष्ठवाक्यं तच्छ्रुत्वा सुमन्त्रस्त्वरितस्तदा । व्यादिशत्पुरुषांस्तत्र राज्ञामानयने शुभान् ॥
vasiṣṭhavākyaṃ tacchrutvā sumantrastvaritastadā | vyādiśatpuruṣāṃstatra rājñāmānayane śubhān ||
English Translation
Having heard those words of Vasistha, Sumantra speedily ordered the emissaries to bring the kings.
VR 1.12.26 अनुष्टुप्
स्वयमेव हि धर्मात्मा प्रययौ मुनिशासनात् । सुमन्त्रस्त्वरितो भूत्वा समानेतुं महीक्षितः ॥
svayameva hi dharmātmā prayayau muniśāsanāt | sumantrastvarito bhūtvā samānetuṃ mahīkṣitaḥ ||
English Translation
The virtuous Sumantra, in accordance with the injunction of the ascetic, himself speedily set out for the purpose of bringing the monarchs.
VR 1.12.27 अनुष्टुप्
ते च कर्मान्तिकाः सर्वे वसिष्ठाय च धीमते । सर्वं निवेदयन्ति स्म यज्ञे यदुपकल्पितम् ॥
te ca karmāntikāḥ sarve vasiṣṭhāya ca dhīmate | sarvaṃ nivedayanti sma yajñe yadupakalpitam ||
English Translation
Then the servants came and informed the intelligent Vasiştha as to the articles that had been got ready for the sacrifice.
VR 1.12.28 उपजातिः
ततः प्रीतो द्विजश्रेष्ठस्तान्सर्वान्पुनरब्रवीत् । अवज्ञया न दातव्यं कस्यचिल्लीलयापि वा । अवज्ञया कृतं हन्याद्दातारं नात्र संशयः ॥
tataḥ prīto dvijaśreṣṭhastānsarvānpunarabravīt | avajñayā na dātavyaṃ kasyacillīlayāpi vā | avajñayā kṛtaṃ hanyāddātāraṃ nātra saṃśayaḥ ||
English Translation
Then well pleased that best of twice-born ones, the ascetic Vasistha, said to them, Do not give away disrespectfully or lightly. A gift bestowed with disrespect, indubitably destroy the giver.
VR 1.12.29 अनुष्टुप्
ततः कैश्चिदहोरात्रैरुपयाता महीक्षितः । बहूनि रत्नान्यादाय राज्ञो दशरथस्य ह ॥
tataḥ kaiścidahorātrairupayātā mahīkṣitaḥ | bahūni ratnānyādāya rājño daśarathasya ha ||
English Translation
Then for several days, kings began to pour into Dasaratha's city daily and nightly, bringing with them various kinds of gems.
VR 1.12.30 अनुष्टुप्
ततो वसिष्ठः सुप्रीतो राजानमिदमब्रवीत् । उपयाता नरव्याघ्र राजानस्तव शासनात् ॥
tato vasiṣṭhaḥ suprīto rājānamidamabravīt | upayātā naravyāghra rājānastava śāsanāt ||
English Translation
Thereupon Vasiştha well-pleased said to the king, O tiger among men, obeying your mandate the kings have come here; and I too according to merit, have received those excellent kings with respect.
VR 1.12.31 अनुष्टुप्
मयापि सत्कृताः सर्वे यथार्हं राजसत्तमाः । यज्ञियं च कृतं राजन्पुरुषैः सुसमाहितैः ॥
mayāpi satkṛtāḥ sarve yathārhaṃ rājasattamāḥ | yajñiyaṃ ca kṛtaṃ rājanpuruṣaiḥ susamāhitaiḥ ||
VR 1.12.32 अनुष्टुप्
निर्यातु च भवान्यष्टुं यज्ञायतनमन्तिकात् । सर्वकामैरुपहृतैरुपेतं वै समन्ततः ॥
niryātu ca bhavānyaṣṭuṃ yajñāyatanamantikāt | sarvakāmairupahṛtairupetaṃ vai samantataḥ ||
VR 1.12.33 अनुष्टुप्
तथा वसिष्ठवचनादृश्यशृङ्गस्य चोभयोः । शुभे दिवस नक्षत्रे निर्यातो जगतीपतिः ॥
tathā vasiṣṭhavacanādṛśyaśṛṅgasya cobhayoḥ | śubhe divasa nakṣatre niryāto jagatīpatiḥ ||
English Translation
Then in accordance with the injunctions of both Vasiştha and Rşyasſga, the king came to the sacrificial spot on a day presided over by an auspicious star.
VR 1.12.34 अनुष्टुप्
ततो वसिष्ठप्रमुखाः सर्व एव द्विजोत्तमाः । ऋश्यशृङ्गं पुरस्कृत्य यज्ञकर्मारभंस्तदा ॥
tato vasiṣṭhapramukhāḥ sarva eva dvijottamāḥ | ṛśyaśṛṅgaṃ puraskṛtya yajñakarmārabhaṃstadā ||
English Translation
Then, with, Rsyasrriga at their head, Vasistha and the other principal Brāhmaṇas wending to the sacrificial ground, began the ceremony, according to the ordinance; and in due form. And the auspicious king, in company with his wives, was initiated into the ceremony.
← Previous (Ch. 11) Full Table of Contents Next (Ch. 13) →