Āśramavāsikaparva Adhyāya 6
आश्रमवासिकपर्व • अध्यायः 6
Āśramavāsikaparva Adhyāya 6 of the classical Mahābhārata with 29 verses.
Total: 29 Verses
•
Citations: MBh 15.6.1–29
•
250 Lexicon Terms
न मां प्रीणयते राज्यं त्वय्येवं दुःखिते नृप । धिङ्मामस्तु सुदुर्बुद्धिं राज्यसक्तं प्रमादिनम् ॥
English Translation
Yudhishthira said When you, O king, are thus subject to grief, sovereignty does not please me at all. Fie on me who am of wicked understanding, devoted o the pleasures of own and absolutely negligent of my true concerns.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
मां
मद् [pron]
प्रीणयते
प्रीणय् [10. Ā.]
राज्यं
राज्य [n]
त्वय्येवं
त्वद् [pron]
त्वय्येवं
एवम् [ind]
दुःखिते
दुःखित [adj]
नृप
नृप [m]
धिक्
धिक् [ind]
त्वाम्
त्वद् [pron]
अस्तु
अस् [2. P.]
सुदुर्बुद्धिं
सु [ind]
सुदुर्बुद्धिं
दुर्बुद्धि [adj]
क्षत्रधर्माविशारदम्
क्षत्र [n]
क्षत्रधर्माविशारदम्
धर्म [mn]
क्षत्रधर्माविशारदम्
अविशारद [adj]
योऽहं भवन्तं दुःखार्तमुपवासकृशं नृप । यताहारं क्षितिशयं नाविन्दं भ्रातृभिः सह ॥
English Translation
Alas, I, with all my brothers, was ignorant of yourself having so long been stricken with grief, emaciated with fasts, abstaining from food, and lying on the naked earth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यो
यद् [pron]
ऽहं
मद् [pron]
भवन्तं
भवत् [adj]
दुःखार्तम्
दुःख [n]
दुःखार्तम्
आर्त [adj]
उपवासकृशं
उपवास [m]
उपवासकृशं
कृश [adj]
नृप
नृप [m]
यताहारं
यम् [6. P.]
यताहारं
आहार [m]
क्षितिशयं
क्षिति [f]
क्षितिशयं
शय [adj]
नाविन्दं
न [ind]
नाविन्दं
विद् [2. Ā.]
भ्रातृभिः
भ्रातृ [m]
सह
सह [ind]
अहोऽस्मि वञ्चितो मूढो भवता गूढबुद्धिना । विश्वासयित्वा पूर्वं मां यदिदं दुःखमश्नुथाः ॥
English Translation
Alas, foolish that I am, I have been deceived by you who have great intelligence, inasmuch as, having filled me with confidence at first you have latterly undergone such grief.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहो
अहो [ind]
ऽस्मि
अस् [2. P.]
वञ्चितो
वञ्चय् [10. Ā.]
मूढो
मुह् [4. Ā.]
भवता
भवत् [adj]
गूढबुद्धिना
गुह् [6. P.]
गूढबुद्धिना
बुद्धि [f]
विश्वासयित्वा
विश्वासय् [10. Ā.]
पूर्वं
पूर्वम् [ind]
मां
मद् [pron]
यद्
यद् [pron]
इदं
इदम् [pron]
दुःखम्
दुःख [n]
अश्नुथाः
अश् [1. P.]
किं मे राज्येन भोगैर्वा किं यज्ञैः किं सुखेन वा । यस्य मे त्वं महीपाल दुःखान्येतान्यवाप्तवान् ॥
English Translation
What need have I of kingdom or of articles of enjoyment, what need of sacrifices or of happiness, when you, O king, have undergone so much affliction.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किं
क [pron]
मे
मद् [pron]
राज्येन
राज्य [n]
भोगैर्
भोग [m]
वा
वा [ind]
किं
क [pron]
यज्ञैः
यज्ञ [m]
किं
क [pron]
सुखेन
सुख [n]
वा
वा [ind]
यस्य
यद् [pron]
मे
मद् [pron]
त्वं
त्वद् [pron]
महीपाल
महीपाल [m]
दुःखान्येतान्यवाप्तवान्
दुःख [n]
दुःखान्येतान्यवाप्तवान्
एतद् [pron]
दुःखान्येतान्यवाप्तवान्
अवाप् [5. Ā.]
पीडितं चापि जानामि राज्यमात्मानमेव च । अनेन वचसा तुभ्यं दुःखितस्य जनेश्वर ॥
English Translation
I consider my kingdom as a disease, and myself also as afflicted. Plunged though I am in sorrow, what however, is the sue of these words that I am addressing you?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पीडितं
पीडय् [10. Ā.]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
जानामि
ज्ञा [4. Ā.]
राज्यम्
राज्य [n]
आत्मानम्
आत्मन् [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
अनेन
इदम् [pron]
वचसा
वचस् [n]
तुभ्यं
त्वद् [pron]
दुःखितस्य
दुःखित [adj]
जनेश्वर
जनेश्वर [m]
भवान्पिता भवान्माता भवान्नः परमो गुरुः । भवता विप्रहीणा हि क्व नु तिष्ठामहे वयम् ॥
English Translation
You are our father, you are our mother; you are our foremost of superiors. Deprived of your presence, how shall we live.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भवान्
भवत् [adj]
पिता
पितृ [m]
भवान्माता
भवत् [adj]
भवान्माता
मातृ [f]
भवान्नः
भवत् [adj]
भवान्नः
मद् [pron]
परमो
परम [adj]
गुरुः
गुरु [m]
भवता
भवत् [adj]
विप्रहीणा
विप्रहा [3. P.]
हि
हि [ind]
क्व
क्व [ind]
नु
नु [ind]
तिष्ठामहे
स्था [1. Ā.]
वयम्
मद् [pron]
औरसो भवतः पुत्रो युयुत्सुर्नृपसत्तम । अस्तु राजा महाराज यं चान्यं मन्यते भवान् ॥
English Translation
O best of kings, let Yuyutsu, the son of your loins, be made king, or indeed, anybody else whom you may wish.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
औरसो
औरस [m]
भवतः
भवत् [adj]
पुत्रो
पुत्र [m]
युयुत्सुर्
युयुत्सु [m]
नृपसत्तम
नृप [m]
नृपसत्तम
सत्तम [adj]
अस्तु
अस् [2. P.]
राजा
राजन् [m]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
यं
यद् [pron]
चान्यं
च [ind]
चान्यं
अन्य [pron]
मन्यते
मन् [8. P.]
भवान्
भवत् [adj]
अहं वनं गमिष्यामि भवान्राज्यं प्रशास्त्विदम् । न मामयशसा दग्धं भूयस्त्वं दग्धुमर्हसि ॥
English Translation
I shall go into the forest. Do you rule the kingdom You should not burn me who am already burned by infamy.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहं
मद् [pron]
वनं
वन [n]
गमिष्यामि
गम् [6. Ā.]
भवान्
भवत् [adj]
राज्यं
राज्य [n]
प्रशास्त्विदम्
प्रशास् [2. Ā.]
प्रशास्त्विदम्
इदम् [pron]
न
न [ind]
माम्
मद् [pron]
अयशसा
अयशस् [n]
दग्धं
दह् [2. P.]
भूयस्त्वं
भूयस् [ind]
भूयस्त्वं
त्वद् [pron]
दग्धुम्
दह् [2. P.]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]
नाहं राजा भवान्राजा भवता परवानहम् । कथं गुरुं त्वां धर्मज्ञमनुज्ञातुमिहोत्सहे ॥
English Translation
I am not the king. You are the king. I am dependent on your will. How can I dare grant permission to you who are my preceptor?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नाहं
न [ind]
नाहं
मद् [pron]
राजा
राजन् [m]
भवान्
भवत् [adj]
राजा
राजन् [m]
भवता
भवत् [adj]
परवान्
परवत् [adj]
अहम्
मद् [pron]
कथं
कथम् [ind]
गुरुं
गुरु [m]
त्वां
त्वद् [pron]
धर्मज्ञम्
धर्म [mn]
धर्मज्ञम्
ज्ञ [adj]
अनुज्ञातुम्
अनुज्ञा [9. Ā.]
इहोत्सहे
इह [ind]
इहोत्सहे
उत्सह् [1. P.]
न मन्युर्हृदि नः कश्चिद्दुर्योधनकृतेऽनघ । भवितव्यं तथा तद्धि वयं ते चैव मोहिताः ॥
English Translation
O sinless one, I cherish no resentment in my heart on account of the wrongs done to us by Suyodhana. It was ordained that it should be so. Both ourselves and others were stupefied (by fate).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
मन्युर्
मन्यु [mf]
हृदि
हृद् [n]
नः
मद् [pron]
कश्चिद्
कश्चित् [pron]
दुर्योधनकृते
दुर्योधन [m]
दुर्योधनकृते
कृते [ind]
ऽनघ
अनघ [adj]
भवितव्यं
भू [1. Ā.]
तथा
तथा [ind]
तद्धि
तद् [pron]
तद्धि
हि [ind]
वयं
मद् [pron]
ते
त्वद् [pron]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
मोहिताः
मोहय् [10. Ā.]
वयं हि पुत्रा भवतो यथा दुर्योधनादयः । गान्धारी चैव कुन्ती च निर्विशेषे मते मम ॥
English Translation
We are your children as Duryodhana and others were. My conviction is that Gandhari is as much my mother as Kunti.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वयं
मद् [pron]
हि
हि [ind]
पुत्रा
पुत्र [m]
भवतो
भवत् [adj]
यथा
यथा [ind]
दुर्योधनादयः
दुर्योधन [m]
दुर्योधनादयः
आदि [m]
गान्धारी
गान्धारी [f]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
कुन्ती
कुन्ती [f]
च
च [ind]
निर्विशेषे
निर्विशेष [adj]
मते
मन् [8. P.]
मम
मद् [pron]
स मां त्वं यदि राजेन्द्र परित्यज्य गमिष्यसि । पृष्ठतस्त्वानुयास्यामि सत्येनात्मानमालभे ॥
English Translation
If you, O king of kings, go to the forest leaving me, I shall then follow you. I swear by iny soul.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
मां
मद् [pron]
त्वं
त्वद् [pron]
यदि
यदि [ind]
राजेन्द्र
राजन् [m]
राजेन्द्र
इन्द्र [m]
परित्यज्य
परित्यज् [1. Ā.]
गमिष्यसि
गम् [6. Ā.]
भव
भू [1. Ā.]
प्रीतिमती
प्रीतिमत् [adj]
देवि
देवी [f]
सत्येनात्मानम्
सत्य [n]
सत्येनात्मानम्
आत्मन् [m]
आलभे
आलभ् [1. P.]
इयं हि वसुसंपूर्णा मही सागरमेखला । भवता विप्रहीणस्य न मे प्रीतिकरी भवेत् ॥
English Translation
This Earth, with her belt of seas, so full of riches, will not be a source of joy to me when I am deprived of your presence.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इयं
इदम् [pron]
हि
हि [ind]
वसुसम्पूर्णा
वसु [n]
वसुसम्पूर्णा
सम्पृ [3. P.]
मही
मही [f]
सागरमेखला
सागर [m]
सागरमेखला
मेखला [f]
भवता
भवत् [adj]
विप्रहीणस्य
विप्रहा [3. P.]
न
न [ind]
मे
मद् [pron]
प्रीतिकरी
प्रीति [f]
प्रीतिकरी
कर [adj]
भवेत्
भू [1. Ā.]
भवदीयमिदं सर्वं शिरसा त्वां प्रसादये । त्वदधीनाः स्म राजेन्द्र व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥
English Translation
All this belongs to you. Bending my head low I make my obeisance. We are all dependent on you, O king of kings. Let the fever of your heart be removed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वार्ष्णेय
वार्ष्णेय [m]
मधुहन्
मधु [m]
मधुहन्
हन् [adj]
वीर
वीर [m]
शिरसा
शिरस् [n]
त्वां
त्वद् [pron]
प्रसादये
प्रसादय् [10. Ā.]
त्वदधीनः
त्वद् [pron]
त्वदधीनः
अधीन [adj]
स
तद् [pron]
राजेन्द्र
राजन् [m]
राजेन्द्र
इन्द्र [m]
तं
तद् [pron]
त्वा
त्वद् [pron]
भिक्षे
भिक्ष् [1. P.]
नरेश्वर
नरेश्वर [m]
भवितव्यमनुप्राप्तं मन्ये त्वां तज्जनाधिप । दिष्ट्या शुश्रूषमाणस्त्वां मोक्ष्यामि मनसो ज्वरम् ॥
English Translation
I think, O king, that all this that has come upon you is due to destiny. By good luck, I had thought, that waiting upon you and executing your commands obediently, I would rescue you from the fever of your heart.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भवितव्यम्
भू [1. Ā.]
अनुप्राप्तं
अनुप्राप् [5. Ā.]
मन्ये
मन् [8. P.]
त्वां
त्वद् [pron]
तज्जनाधिप
तद् [pron]
तज्जनाधिप
जन [m]
तज्जनाधिप
अधिप [m]
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
शुश्रूषमाणस्त्वां
शुश्रूष् [1. P.]
शुश्रूषमाणस्त्वां
त्वद् [pron]
मोक्ष्यामि
मुच् [6. Ā.]
मनसो
मनस् [n]
ज्वरम्
ज्वर [m]
तापस्ये मे मनस्तात वर्तते कुरुनन्दन । उचितं हि कुलेऽस्माकमरण्यगमनं प्रभो ॥
English Translation
Dhritarashtra said-Odelighter of the Kurus, my mind is fixed, O son, on penances. O powerful one, it is proper for our family that I should retire into the forest.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तापस्ये
तापस्य [n]
मे
मद् [pron]
मनस्तात
मनस् [n]
मनस्तात
तात [m]
वर्तते
वृत् [3. P.]
कुरुनन्दन
कुरु [m]
कुरुनन्दन
नन्दन [m]
उचितं
उचित [adj]
हि
हि [ind]
कुले
कुल [n]
ऽस्माकम्
मद् [pron]
अरण्यगमनं
अरण्य [n]
अरण्यगमनं
गमन [n]
प्रभो
प्रभु [m]
चिरमस्म्युषितः पुत्र चिरं शुश्रूषितस्त्वया । वृद्धं मामभ्यनुज्ञातुं त्वमर्हसि जनाधिप ॥
English Translation
I have lived long under your protection, O son. I have for many years been served by you with respect. I am now old. You should, O king, grant me permission.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चिरम्
चिरम् [ind]
अस्म्युषितः
अस् [2. P.]
अस्म्युषितः
वस् [2. P.]
पुत्र
पुत्र [m]
चिरं
चिरम् [ind]
शुश्रूषितस्त्वया
शुश्रूष् [1. P.]
शुश्रूषितस्त्वया
त्वद् [pron]
वृद्धं
वृद्ध [adj]
माम्
मद् [pron]
अभ्यनुज्ञातुं
अभ्यनुज्ञा [9. Ā.]
त्वम्
त्वद् [pron]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]
जनाधिप
जनाधिप [m]
इत्युक्त्वा धर्मराजानं वेपमानः कृताञ्जलिम् । उवाच वचनं राजा धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ॥
English Translation
Vaishampayana said Having said these words to king Yudhishthira the just, king Dhritarashtra, the son of Ambika, trembling all the while and with hands joined together, further said to the great Sanjaya and the great car-warrior Kripa, these words: I wish to solicit the king through you.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्त्वा
इति [ind]
इत्युक्त्वा
वच् [2. P.]
धर्मराजानं
धर्मराजन् [m]
वेपमानः
विप् [1. P.]
कृताञ्जलिम्
कृ [2. Ā.]
कृताञ्जलिम्
अञ्जलि [m]
प्रीतिमान्
प्रीतिमत् [adj]
अभवद्
भू [1. Ā.]
राजा
राजन् [m]
धृतराष्ट्रो
धृतराष्ट्र [m]
ऽम्बिकासुतः
अम्बिकासुत [m]
संजयं च महामात्रं कृपं चापि महारथम् । अनुनेतुमिहेच्छामि भवद्भिः पृथिवीपतिम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
संजयं
संजय [m]
च
च [ind]
महामात्रं
महामात्र [m]
कृपं
कृप [mf]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
महारथम्
महत् [adj]
महारथम्
रथ [m]
अनुनेतुम्
अनुनी [1. Ā.]
इहेच्छामि
इह [ind]
इहेच्छामि
इष् [1. P.]
भवद्भिः
भवत् [adj]
पृथिवीपतिम्
पृथिवीपति [m]
ग्लायते मे मनो हीदं मुखं च परिशुष्यति । वयसा च प्रकृष्टेन वाग्व्यायामेन चैव हि ॥
English Translation
My mind has become dispirited, my mouth has become dry, through the weakness of age and the exertion of speaking.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ग्लायते
ग्ला [4. Ā.]
मे
मद् [pron]
मनो
मनस् [n]
हीदं
हि [ind]
हीदं
इदम् [pron]
मुखं
मुख [n]
च
च [ind]
परिशुष्यति
परिशुष् [4. P.]
वयसा
वयस् [n]
च
च [ind]
प्रकृष्टेन
प्रकृष्ट [adj]
वाग्व्यायामेन
वाच् [f]
वाग्व्यायामेन
व्यायाम [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
हि
हि [ind]
इत्युक्त्वा स तु धर्मात्मा वृद्धो राजा कुरूद्वहः । गान्धारीं शिश्रिये धीमान्सहसैव गतासुवत् ॥
English Translation
Having said so, that perpetuator of Kuru's race, viz., the pious old king, blessed with prosperity, leaned to Gandhari and suddenly looked like one dcad.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्तः
इति [ind]
इत्युक्तः
वच् [2. P.]
स
तद् [pron]
तु
तु [ind]
धर्मात्मा
धर्म [mn]
धर्मात्मा
आत्मन् [m]
कुरुराजो
कुरुराज [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
गान्धारीं
गान्धारी [f]
शिश्रिये
श्रि [1. Ā.]
धीमान्
धीमत् [adj]
सहसैव
सहसा [ind]
सहसैव
एव [ind]
गतासुवत्
गतासु [adj]
गतासुवत्
वत् [ind]
तं तु दृष्ट्वा तथासीनं निश्चेष्टं कुरुपार्थिवम् । आर्तिं राजा ययौ तूर्णं कौन्तेयः परवीरहा ॥
English Translation
Seeing him thus seated like one shom of consciousness, that destroyer of hostile heroes, viz., the royal son of Kunti, became penetrated by a piercing grief.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
तु
तु [ind]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
तथासीनं
तथा [ind]
तथासीनं
आस् [4. P.]
निश्चेष्टं
निश्चेष्ट [adj]
कुरुपार्थिवम्
कुरु [m]
कुरुपार्थिवम्
पार्थिव [m]
आर्तिं
आर्ति [f]
राजा
राजन् [m]
ययौ
या [2. Ā.]
तूर्णं
तूर्णम् [ind]
कौन्तेयः
कौन्तेय [m]
परवीरहा
पर [pron]
परवीरहा
वीर [m]
परवीरहा
हन् [adj]
यस्य नागसहस्रेण दशसंख्येन वै बलम् । सोऽयं नारीमुपाश्रित्य शेते राजा गतासुवत् ॥
English Translation
on me am Yudhishthira said Alas, he whose strength was equal to that of a hundred thousand elephants, alas, that king sits today, learning on a woman.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्य
यद् [pron]
नागसहस्रेण
नाग [m]
नागसहस्रेण
सहस्र [mn]
दशसंख्येन
दशन् [adj]
दशसंख्येन
संख्या [f]
वै
वै [ind]
बलम्
बल [mn]
सो
तद् [pron]
ऽयं
इदम् [pron]
नारीम्
नारी [f]
उपाश्रित्य
उपाश्रि [1. Ā.]
शेते
शी [1. Ā.]
राजा
राजन् [m]
गतासुवत्
गतासु [adj]
गतासुवत्
वत् [ind]
आयसी प्रतिमा येन भीमसेनस्य वै पुरा । चूर्णीकृता बलवता स बलार्थी श्रितः स्त्रियम् ॥
English Translation
Alas, he by whom the iron image of Bhima on a former occasion was reduced to pieces, leans today on a weak woman.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आयसी
आयस [adj]
प्रतिमा
प्रतिमा [f]
येन
यद् [pron]
भीमसेनस्य
भीमसेन [m]
वै
वै [ind]
पुरा
पुरा [ind]
चूर्णीकृता
चूर्णीकृ [8. P.]
बलवता
बलवत् [adj]
स
तद् [pron]
बलार्थी
बल [mn]
बलार्थी
अर्थिन् [adj]
श्रितः
श्रि [1. Ā.]
स्त्रियम्
स्त्री [f]
धिगस्तु मामधर्मज्ञं धिग्बुद्धिं धिक्च मे श्रुतम् । यत्कृते पृथिवीपालः शेतेऽयमतथोचितः ॥
English Translation
Fic who exceedingly unrighteous. Fie on my understanding. Fie on my knowledge of the scriptures. Fie on me for whom this king lies today in a manner that is not worthy of him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धिग्
धिक् [ind]
अस्तु
अस् [2. P.]
माम्
मद् [pron]
अधर्मज्ञं
अ [ind]
अधर्मज्ञं
धर्म [mn]
अधर्मज्ञं
ज्ञ [adj]
धिग्
धिक् [ind]
बुद्धिं
बुद्धि [f]
धिक्
धिक् [ind]
च
च [ind]
मे
मद् [pron]
श्रुतम्
श्रुत [n]
यत्कृते
यद् [pron]
यत्कृते
कृते [ind]
पृथिवीपालः
पृथिवीपाल [m]
शेते
शी [1. Ā.]
ऽयम्
इदम् [pron]
अतथोचितः
अतथोचित [adj]
अहमप्युपवत्स्यामि यथैवायं गुरुर्मम । यदि राजा न भुङ्क्तेऽयं गान्धारी च यशस्विनी ॥
English Translation
I also shall fast even as my preceptor. Indeed, I shall fast if this king and Gandhari of great fame abstain from food.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहम्
मद् [pron]
अप्युपवत्स्यामि
अपि [ind]
अप्युपवत्स्यामि
उपवस् [2. P.]
यथैवायं
यथा [ind]
यथैवायं
एव [ind]
यथैवायं
इदम् [pron]
गुरुर्
गुरु [m]
मम
मद् [pron]
गुरु
गुरु [adj]
वा
वा [ind]
लघु
लघु [adj]
वा
वा [ind]
कार्यं
कार्य [n]
गान्धारी
गान्धारी [f]
च
च [ind]
यशस्विनी
यशस्विन् [adj]
ततोऽस्य पाणिना राजा जलशीतेन पाण्डवः । उरो मुखं च शनकैः पर्यमार्जत धर्मवित् ॥
English Translation
Vaishampayana said The Pandava king, knowing every duty, using his own hand, then softly rubbed with cold water the breast and the face of the old king.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तं
ततस् [ind]
ततस्तं
तद् [pron]
वारणं
वारण [m]
क्रुद्धः
क्रुध् [4. Ā.]
शरजालेन
शर [m]
शरजालेन
जाल [n]
पाण्डवः
पाण्डव [m]
उरो
उरस् [n]
मुखं
मुख [n]
च
च [ind]
शनकैः
शनकैस् [ind]
पर्यमार्जत
परिमृज् [6. Ā.]
धर्मवित्
धर्म [mn]
धर्मवित्
विद् [adj]
तेन रत्नौषधिमता पुण्येन च सुगन्धिना । पाणिस्पर्शेन राज्ञस्तु राजा संज्ञामवाप ह ॥
English Translation
At the touch of the king's hand which was auspicious and fragrant, and on which were jewels and medicinal herb's, Dhritarashtra regained his consciousness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेन
तद् [pron]
रत्नौषधिमता
रत्न [mn]
रत्नौषधिमता
ओषधिमत् [adj]
पुण्येन
पुण्य [adj]
च
च [ind]
सुगन्धिना
सुगन्धि [adj]
पाणिस्पर्शेन
पाणि [m]
पाणिस्पर्शेन
स्पर्श [m]
राज्ञस्तु
राजन् [m]
राज्ञस्तु
तु [ind]
राजा
राजन् [m]
संज्ञाम्
संज्ञा [f]
अवाप
अवाप् [5. Ā.]
ह
ह [ind]