Śāntiparva Adhyāya 331
शान्तिपर्व • अध्यायः 331
Śāntiparva Adhyāya 331 of the classical Mahābhārata with 53 verses.
Total: 53 Verses
•
Citations: MBh 12.331.1–53
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
ब्रह्मन्सुमहदाख्यानं भवता परिकीर्तितम् । यच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे विस्मयं परमं गताः ॥
English Translation
Saunaka said O Sauti, excellent is this discourse which you have recounted. Varily, these ascetics, having heard it, have all been filled with surprise.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ब्रह्मन्
ब्रह्मन् [m]
सुमहद्
सु [ind]
सुमहद्
महत् [adj]
आख्यानं
आख्यान [n]
भवता
भवत् [adj]
परिकीर्तितम्
परिकीर्तय् [10. P.]
यच्छ्रुत्वा
यद् [pron]
यच्छ्रुत्वा
श्रु [4. P.]
मुनयः
मुनि [m]
सर्वे
सर्व [pron]
विस्मयं
विस्मय [m]
परमं
परम [adj]
गताः
गम् [6. Ā.]
इदं शतसहस्राद्धि भारताख्यानविस्तरात् । आमथ्य मतिमन्थेन ज्ञानोदधिमनुत्तमम् ॥
English Translation
This discourse on Narayana, that is really an ocean of knowledge, has been raised by your intelligent self by churning that vast history called Bharata which consists of a hundred thousand Verses,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इदं
इदम् [pron]
शतसहस्राद्धि
शत [mn]
शतसहस्राद्धि
सहस्र [mn]
शतसहस्राद्धि
हि [ind]
भारताख्यानविस्तरात्
भारत [n]
भारताख्यानविस्तरात्
आख्यान [n]
भारताख्यानविस्तरात्
विस्तर [m]
आमथ्य
आमथ् [9. P.]
मतिमन्थेन
मति [f]
मतिमन्थेन
मन्थ [m]
ज्ञानोदधिम्
ज्ञान [n]
ज्ञानोदधिम्
उदधि [m]
अनुत्तमम्
अनुत्तम [adj]
नवनीतं यथा दध्नो मलयाच्चन्दनं यथा । आरण्यकं च वेदेभ्य ओषधिभ्योऽमृतं यथा ॥
English Translation
As butter is raised from curds, sandal-wood from the mountains of Malaya, the Aranyakas from the Vedas, and ambrosia from all the medicinal herbs, similarly, O ocean of austerities, has this discourse that is like ambrosia and that has Narayana for its object, been raised by you, O Brahmana, from various histories and Puranas existing in the world.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नवनीतं
नवनीत [n]
यथा
यथा [ind]
दध्नो
दधि [n]
मलयाच्चन्दनं
मलय [m]
मलयाच्चन्दनं
चन्दन [mn]
यथा
यथा [ind]
आरण्यकं
आरण्यक [n]
च
च [ind]
वेदेभ्य
वेद [m]
ओषधिभ्यो
ओषधि [mf]
ऽमृतं
अमृत [n]
यथा
यथा [ind]
समुद्धृतमिदं ब्रह्मन्कथामृतमनुत्तमम् । तपोनिधे त्वयोक्तं हि नारायणकथाश्रयम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
समुद्धृतम्
समुद्धृ [2. P.]
इदं
इदम् [pron]
ब्रह्मन्
ब्रह्मन् [m]
कथामृतम्
कथा [f]
कथामृतम्
अमृत [n]
अनुत्तमम्
अनुत्तम [adj]
तपोनिधे
तपस् [n]
तपोनिधे
निधि [m]
त्वयोक्तं
त्वद् [pron]
त्वयोक्तं
वच् [2. P.]
हि
हि [ind]
नारायणकथाश्रयम्
नारायण [m]
नारायणकथाश्रयम्
कथा [f]
नारायणकथाश्रयम्
आश्रय [m]
स हीशो भगवान्देवः सर्वभूतात्मभावनः । अहो नारायणं तेजो दुर्दर्शं द्विजसत्तम ॥
English Translation
Narayana is the Supreme Lord. Illustrious and gifted with great power. He is the soul of all creatures. Indeed, O foremost of twice-born ones, the energy of Narayana is irresistible.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
हीशो
हि [ind]
हीशो
ईश [m]
भगवान्
भगवन्त् [m]
देवः
देव [m]
सर्वभूतात्मभावनः
सर्व [pron]
सर्वभूतात्मभावनः
भूत [mn]
सर्वभूतात्मभावनः
आत्मन् [m]
सर्वभूतात्मभावनः
भावन [adj]
अहो
अहो [ind]
नारायणं
नारायण [adj]
तेजो
तेजस् [n]
दुर्दर्शं
दुर्दर्श [adj]
द्विजसत्तम
द्विजसत्तम [m]
यत्राविशन्ति कल्पान्ते सर्वे ब्रह्मादयः सुराः । ऋषयश्च सगन्धर्वा यच्च किंचिच्चराचरम् । न ततोऽस्ति परं मन्ये पावनं दिवि चेह च ॥
English Translation
At the end of the aeon, all the gods having Brahman for their foremost, all Rishis with the Gandharvas, and all things mobile and immobile, enter into Narayana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्राविशन्ति
यत्र [ind]
यत्राविशन्ति
आविश् [6. Ā.]
कल्पान्ते
कल्प [mn]
कल्पान्ते
अन्त [m]
सर्वे
सर्व [pron]
ब्रह्मादयः
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्मादयः
आदि [m]
सुराः
सुर [m]
ऋषयश्च
ऋषि [m]
ऋषयश्च
च [ind]
सगन्धर्वा
स [ind]
सगन्धर्वा
गन्धर्व [m]
यच्च
यद् [pron]
यच्च
च [ind]
किंचिच्चराचरम्
कश्चित् [pron]
किंचिच्चराचरम्
चराचर [n]
न
न [ind]
ततो
ततस् [ind]
ऽस्ति
अस् [2. P.]
परं
पर [pron]
मन्ये
मन् [8. P.]
पावनं
पावन [adj]
दिवि
दिव् [m]
चेह
च [ind]
चेह
इह [ind]
च
च [ind]
सर्वाश्रमाभिगमनं सर्वतीर्थावगाहनम् । न तथा फलदं चापि नारायणकथा यथा ॥
English Translation
It is said, O Sauti, that a discourse that has Narayana for its subject is more fruitful of merit than sojourns to all the sacred retreats and ablutions performed in all the sacred waters on the Earth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वाश्रमाभिगमनं
सर्व [pron]
सर्वाश्रमाभिगमनं
आश्रम [mn]
सर्वाश्रमाभिगमनं
अभिगमन [n]
सर्वतीर्थावगाहनम्
सर्व [pron]
सर्वतीर्थावगाहनम्
तीर्थ [mn]
सर्वतीर्थावगाहनम्
अवगाहन [n]
न
न [ind]
तथा
तथा [ind]
फलदं
फल [n]
फलदं
द [adj]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
नारायणकथा
नारायण [m]
नारायणकथा
कथा [f]
यथा
यथा [ind]
सर्वथा पाविताः स्मेह श्रुत्वेमामादितः कथाम् । हरेर्विश्वेश्वरस्येह सर्वपापप्रणाशनीम् ॥
English Translation
Having listened to this discourse of yours that has Narayana for its theme, that is sacred and capable of purifying one of every sin, all of us have certainly become holy.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वथा
सर्वथा [ind]
पाविताः
पावय् [10. Ā.]
स्मेह
स्म [ind]
स्मेह
इह [ind]
श्रुत्वेमाम्
श्रु [4. P.]
श्रुत्वेमाम्
इदम् [pron]
आदितः
आदितस् [ind]
कथाम्
कथा [f]
हरेर्
हरि [m]
विश्वेश्वरस्येह
विश्वेश्वर [m]
विश्वेश्वरस्येह
इह [ind]
सर्वपापप्रणाशनीम्
सर्व [pron]
सर्वपापप्रणाशनीम्
पाप [n]
सर्वपापप्रणाशनीम्
प्रणाशन [adj]
न चित्रं कृतवांस्तत्र यदार्यो मे धनंजयः । वासुदेवसहायो यः प्राप्तवाञ्जयमुत्तमम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
चित्रं
चित्र [adj]
कृतवांस्तत्र
कृ [2. Ā.]
कृतवांस्तत्र
तत्र [ind]
यद्
यद् [pron]
आर्यो
आर्य [adj]
मे
मद् [pron]
धनंजयः
धनंजय [m]
वासुदेवसहायो
वासुदेव [m]
वासुदेवसहायो
सहाय [m]
यः
यद् [pron]
प्राप्तवाञ्जयम्
प्राप् [1. P.]
प्राप्तवाञ्जयम्
जय [m]
उत्तमम्
उत्तम [adj]
न चास्य किंचिदप्राप्यं मन्ये लोकेष्वपि त्रिषु । त्रैलोक्यनाथो विष्णुः स यस्यासीत्साह्यकृत्सखा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
चास्य
च [ind]
चास्य
इदम् [pron]
किंचिद्
कश्चित् [pron]
अप्राप्यं
अ [ind]
अप्राप्यं
प्राप् [1. P.]
मन्ये
मन् [8. P.]
लोकेष्वपि
लोक [m]
लोकेष्वपि
अपि [ind]
त्रिषु
त्रि [nr]
त्रैलोक्यनाथो
त्रैलोक्य [n]
त्रैलोक्यनाथो
नाथ [m]
विष्णुः
विष्णु [m]
स
तद् [pron]
यस्यासीत्
यद् [pron]
यस्यासीत्
अस् [2. P.]
साह्यकृत्
साह्य [n]
साह्यकृत्
कृत् [adj]
सखा
सखि [m]
धन्याश्च सर्व एवासन्ब्रह्मंस्ते मम पूर्वकाः । हिताय श्रेयसे चैव येषामासीज्जनार्दनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धन्याश्च
धन्य [adj]
धन्याश्च
च [ind]
सर्व
सर्व [pron]
एवासन्
एव [ind]
एवासन्
अस् [2. P.]
ब्रह्मंस्ते
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्मंस्ते
तद् [pron]
मम
मद् [pron]
पूर्वकाः
पूर्वक [adj]
हिताय
हित [n]
श्रेयसे
श्रेयस् [n]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
येषाम्
यद् [pron]
आसीज्जनार्दनः
अस् [2. P.]
आसीज्जनार्दनः
जनार्दन [m]
तपसापि न दृश्यो हि भगवाँल्लोकपूजितः । यं दृष्टवन्तस्ते साक्षाच्छ्रीवत्साङ्कविभूषणम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तपसापि
तपस् [n]
तपसापि
अपि [ind]
न
न [ind]
दृश्यो
दृश् [6. P.]
हि
हि [ind]
भगवांल्लोकपूजितः
भगवन्त् [m]
भगवांल्लोकपूजितः
लोक [m]
भगवांल्लोकपूजितः
पूजय् [10. Ā.]
यं
यद् [pron]
दृष्टवन्तस्ते
दृश् [6. P.]
दृष्टवन्तस्ते
तद् [pron]
साक्षाच्छ्रीवत्साङ्कविभूषणम्
साक्षात् [ind]
साक्षाच्छ्रीवत्साङ्कविभूषणम्
श्रीवत्स [m]
साक्षाच्छ्रीवत्साङ्कविभूषणम्
अङ्क [mn]
साक्षाच्छ्रीवत्साङ्कविभूषणम्
विभूषण [n]
तेभ्यो धन्यतरश्चैव नारदः परमेष्ठिजः । न चाल्पतेजसमृषिं वेद्मि नारदमव्ययम् । श्वेतद्वीपं समासाद्य येन दृष्टः स्वयं हरिः ॥
English Translation
Indeed, I think that Narada, who is above all destruction, was gifted with great energy, for going to White-Island he had succeeded in seeing the person of Hari.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेभ्यो
तद् [pron]
धन्यतरश्चैव
धन्यतर [adj]
धन्यतरश्चैव
च [ind]
धन्यतरश्चैव
एव [ind]
नारदः
नारद [m]
परमेष्ठिजः
परमेष्ठिन् [m]
परमेष्ठिजः
ज [adj]
न
न [ind]
चाल्पतेजसम्
च [ind]
चाल्पतेजसम्
अल्प [adj]
चाल्पतेजसम्
तेजस् [n]
ऋषिं
ऋषि [m]
वेद्मि
विद् [6. Ā.]
नारदम्
नारद [m]
अव्ययम्
अव्यय [adj]
श्वेतद्वीपं
श्वेतद्वीप [mn]
समासाद्य
समासादय् [10. P.]
येन
यद् [pron]
दृष्टः
दृश् [6. P.]
स्वयं
स्वयम् [ind]
हरिः
हरि [m]
देवप्रसादानुगतं व्यक्तं तत्तस्य दर्शनम् । यद्दृष्टवांस्तदा देवमनिरुद्धतनौ स्थितम् ॥
English Translation
Indeed, it is clear that the sight he had got of the Supreme Lord was owing to only the favour of that Being. Fortunate was Narada inasmuch as he had succeeded in seeing Narayana as existing in the form of Aniruddha. agiru TTG: TECL 7:118411
Morphemic Decomposition & Padaccheda
देवप्रसादानुगतं
देव [m]
देवप्रसादानुगतं
प्रसाद [m]
देवप्रसादानुगतं
अनुगम् [1. Ā.]
व्यक्तं
व्यक्त [adj]
तत्
तद् [pron]
तस्य
तद् [pron]
दर्शनम्
दर्शन [n]
दिदृक्षुर्
दिदृक्षु [adj]
भगवन्तं
भगवन्त् [m]
तम्
तद् [pron]
अनिरुद्धतनौ
अनिरुद्ध [m]
अनिरुद्धतनौ
तनु [f]
स्थितम्
स्था [1. Ā.]
बदरीमाश्रमं यत्तु नारदः प्राद्रवत्पुनः । नरनारायणौ द्रष्टुं किं नु तत्कारणं मुने ॥
English Translation
Having seen Narayana in that form, why did Narada hasten once more to the hermitage of Vadari for seeing Nara and Narayana! What was the reason, O ascetic of this step taken by Narada?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बदरीम्
बदरी [f]
आश्रमं
आश्रम [mn]
यत्
यत् [ind]
तु
तु [ind]
नारदः
नारद [m]
प्राद्रवत्
प्रद्रु [1. Ā.]
पुनः
पुनर् [ind]
नरनारायणौ
नर [m]
नरनारायणौ
नारायण [m]
द्रष्टुं
दृश् [6. P.]
किं
क [pron]
नु
नु [ind]
तत्कारणं
तद् [pron]
तत्कारणं
कारण [n]
मुने
मुनि [m]
श्वेतद्वीपान्निवृत्तश्च नारदः परमेष्ठिजः । बदरीमाश्रमं प्राप्य समागम्य च तावृषी ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेभ्यो
तद् [pron]
धन्यतरश्चैव
धन्यतर [adj]
धन्यतरश्चैव
च [ind]
धन्यतरश्चैव
एव [ind]
नारदः
नारद [m]
परमेष्ठिजः
परमेष्ठिन् [m]
परमेष्ठिजः
ज [adj]
बदरीम्
बदरी [f]
आश्रमं
आश्रम [mn]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
समागम्य
समागम् [6. P.]
च
च [ind]
तावृषी
तद् [pron]
तावृषी
ऋषि [m]
कियन्तं कालमवसत्काः कथाः पृष्टवांश्च सः । श्वेतद्वीपादुपावृत्ते तस्मिन्वा सुमहात्मनि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कियन्तं
कियत् [adj]
कालम्
काल [m]
अवसत्
वस् [2. P.]
काः
क [pron]
कथाः
कथा [f]
पृष्टवांश्च
प्रच्छ् [1. P.]
पृष्टवांश्च
च [ind]
सः
तद् [pron]
श्वेतद्वीपाद्
श्वेतद्वीप [mn]
उपावृत्ते
उपावृत् [1. Ā.]
तस्मिन्
तद् [pron]
वा
वा [ind]
सुमहात्मनि
सु [ind]
सुमहात्मनि
महात्मन् [adj]
किमब्रूतां महात्मानौ नरनारायणावृषी । तदेतन्मे यथातत्त्वं सर्वमाख्यातुमर्हसि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किम्
क [pron]
अब्रूतां
ब्रू [2. Ā.]
महात्मानौ
महात्मन् [adj]
नरनारायणावृषी
नर [m]
नरनारायणावृषी
नारायण [m]
नरनारायणावृषी
ऋषि [m]
तद्
तद् [pron]
एतन्मे
एतद् [pron]
एतन्मे
मद् [pron]
यथातत्त्वं
यथातत्त्वम् [ind]
सर्वम्
सर्व [pron]
आख्यातुम्
आख्या [4. P.]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]
नमो भगवते तस्मै व्यासायामिततेजसे । यस्य प्रसादाद्वक्ष्यामि नारायणकथामिमाम् ॥
English Translation
Vaishampayana said Salutations to the holy Vyasa of incomparable energy. Through his favour; I shall recite this narrative having Narayana for its theme.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नमो
नमस् [n]
भगवते
भगवत् [adj]
तस्मै
तद् [pron]
व्यासायामिततेजसे
व्यास [m]
व्यासायामिततेजसे
अमित [adj]
व्यासायामिततेजसे
तेजस् [n]
यस्य
यद् [pron]
प्रसादाद्
प्रसाद [m]
वक्ष्यामि
वच् [2. P.]
नारायणकथाम्
नारायण [m]
नारायणकथाम्
कथा [f]
इमाम्
इदम् [pron]
प्राप्य श्वेतं महाद्वीपं दृष्ट्वा च हरिमव्ययम् । निवृत्तो नारदो राजंस्तरसा मेरुमागमत् । हृदयेनोद्वहन्भारं यदुक्तं परमात्मना ॥
English Translation
Arrived at White Island Narada saw the immutable Hari. Leaving that place, he speedily went, O king, to the mountains of Meru, remembering those weighty words which the Supreme Lord had said to him. Arrived at Meru he became filled with wonder at the thought, O king, of what he had done.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
श्वेतं
श्वेत [adj]
महाद्वीपं
महत् [adj]
महाद्वीपं
द्वीप [mn]
तच्चित्तास्तद्दिदृक्षवः
तद् [pron]
तच्चित्तास्तद्दिदृक्षवः
चित्त [n]
तच्चित्तास्तद्दिदृक्षवः
तद् [pron]
तच्चित्तास्तद्दिदृक्षवः
दिदृक्षु [adj]
निवृत्तो
निवृत् [1. Ā.]
नारदो
नारद [m]
राजंस्तरसा
राजन् [m]
राजंस्तरसा
तरस् [n]
मेरुम्
मेरु [m]
आगमत्
आगम् [6. P.]
हृदयेनोद्वहन्
हृदय [n]
हृदयेनोद्वहन्
उद्वह् [1. Ā.]
भारं
भार [m]
यद्
यद् [pron]
उक्तं
वच् [2. P.]
परमात्मना
परम [adj]
परमात्मना
आत्मन् [m]
पश्चादस्याभवद्राजन्नात्मनः साध्वसं महत् । यद्गत्वा दूरमध्वानं क्षेमी पुनरिहागतः ॥
English Translation
And he said to himself,-'How wonderful is it! The journey I have done is a long one! Having gone to such a distance, I have returned safe and sound!' From the mountains of Meru he then went towards Gandhamadana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पश्चाद्
पश्चात् [ind]
अस्याभवद्
इदम् [pron]
अस्याभवद्
भू [1. Ā.]
राजन्न्
राजन् [m]
आत्मनः
आत्मन् [m]
साध्वसं
साध्वस [n]
महत्
महत् [adj]
यद्
यत् [ind]
गत्वा
गम् [6. Ā.]
दूरम्
दूर [adj]
अध्वानं
अध्वन् [m]
क्षेमी
क्षेमिन् [adj]
पुनर्
पुनर् [ind]
इहागतः
इह [ind]
इहागतः
आगम् [6. P.]
ततो मेरोः प्रचक्राम पर्वतं गन्धमादनम् । निपपात च खात्तूर्णं विशालां बदरीमनु ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
मेरोः
मेरु [m]
प्रचक्राम
प्रक्रम् [6. P.]
पर्वतं
पर्वत [mn]
गन्धमादनम्
गन्धमादन [m]
निपपात
निपत् [1. Ā.]
च
च [ind]
खात्
ख [n]
तूर्णं
तूर्णम् [ind]
विशालां
विशाल [adj]
बदरीम्
बदरी [f]
अनु
अनु [ind]
ततः स ददृशे देवौ पुराणावृषिसत्तमौ । तपश्चरन्तौ सुमहदात्मनिष्ठौ महाव्रतौ ॥
English Translation
Passing through the skies he speedily got down upon that extensive retreat known by the name of Vadari. There he saw those ancient gods, viz., those two foremost of Rishis, (called Nara and Narayana) performing penances, observing high vows, and depending upon their own selves.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
स
तद् [pron]
ददृशे
दृश् [6. P.]
देवौ
देव [m]
पुराणावृषिसत्तमौ
पुराण [adj]
पुराणावृषिसत्तमौ
ऋषि [m]
पुराणावृषिसत्तमौ
सत्तम [adj]
तपश्चरन्तौ
तपस् [n]
तपश्चरन्तौ
चर् [1. Ā.]
सुमहद्
सु [ind]
सुमहद्
महत् [adj]
आत्मनिष्ठौ
आत्मन् [m]
आत्मनिष्ठौ
निष्ठ [adj]
महाव्रतौ
महत् [adj]
महाव्रतौ
व्रत [n]
तेजसाभ्यधिकौ सूर्यात्सर्वलोकविरोचनात् । श्रीवत्सलक्षणौ पूज्यौ जटामण्डलधारिणौ ॥
English Translation
Both of those adorable persons bore on their chests the mystic marks called Shrivatsa, and both had matted locks on their heads. And an account of the effulgence with which they illumined the world they seemed to surpass the very Sun in energy.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेजसाभ्यधिकौ
तेजस् [n]
तेजसाभ्यधिकौ
अभ्यधिक [adj]
सूर्यात्
सूर्य [m]
सर्वलोकविरोचनात्
सर्व [pron]
सर्वलोकविरोचनात्
लोक [m]
सर्वलोकविरोचनात्
विरोचन [adj]
श्रीवत्सलक्षणौ
श्रीवत्स [m]
श्रीवत्सलक्षणौ
लक्षण [n]
पूज्यौ
पूजय् [10. Ā.]
जटामण्डलधारिणौ
जटा [f]
जटामण्डलधारिणौ
मण्डल [mfn]
जटामण्डलधारिणौ
धारिन् [adj]
जालपादभुजौ तौ तु पादयोश्चक्रलक्षणौ । व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ तथा मुष्कचतुष्किणौ ॥
English Translation
The palms of each bore the mark called the swan's foot. The soles of their feet bore the mark of the discus. Their chests were very broad; their arms extended to their knees. Each of them had four shoulder joints.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जालपादभुजौ
जाल [n]
जालपादभुजौ
पाद [m]
जालपादभुजौ
भुज [m]
तौ
तद् [pron]
तु
तु [ind]
पादयोश्चक्रलक्षणौ
पाद [m]
पादयोश्चक्रलक्षणौ
चक्र [n]
पादयोश्चक्रलक्षणौ
लक्षण [n]
व्यूढोरस्कौ
व्यूह् [1. Ā.]
व्यूढोरस्कौ
उरस्क [n]
दीर्घभुजौ
दीर्घ [adj]
दीर्घभुजौ
भुज [m]
तथा
तथा [ind]
मुष्कचतुष्किणौ
मुष्क [m]
मुष्कचतुष्किणौ
चतुष्किन् [adj]
षष्टिदन्तावष्टदंष्ट्रौ मेघौघसदृशस्वनौ । स्वास्यौ पृथुललाटौ च सुहनू सुभ्रुनासिकौ ॥
English Translation
Each of them had sixty teeth and four arms. The voice of each was as deep as the roaring of the clouds. Their faces were highly beautiful, their foreheads broad, their brows fair, their cheeks well-formed, and their noses acquiline.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
षष्टिदन्तावष्टदंष्ट्रौ
षष्टि [f]
षष्टिदन्तावष्टदंष्ट्रौ
दन्त [mn]
षष्टिदन्तावष्टदंष्ट्रौ
अष्टन् [adj]
षष्टिदन्तावष्टदंष्ट्रौ
दंष्ट्र [mfn]
मेघौघसदृशस्वनौ
मेघ [m]
मेघौघसदृशस्वनौ
ओघ [m]
मेघौघसदृशस्वनौ
सदृश [adj]
मेघौघसदृशस्वनौ
स्वन [m]
स्वास्यौ
सु [ind]
स्वास्यौ
आस्य [n]
पृथुललाटौ
पृथु [adj]
पृथुललाटौ
ललाट [mn]
च
च [ind]
सुहनू
सु [ind]
सुहनू
हनु [mf]
सुभ्रुनासिकौ
सुभ्रु [adj]
सुभ्रुनासिकौ
नासिका [f]
आतपत्रेण सदृशे शिरसी देवयोस्तयोः । एवं लक्षणसंपन्नौ महापुरुषसंज्ञितौ ॥
English Translation
The heads of those two gods were large and round, resembling open umbrellas. Endued with these marks, they were certainly very superior persons in appearance.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आतपत्रेण
आतपत्र [n]
सदृशे
सदृश [adj]
शिरसी
शिरस् [n]
देवयोस्तयोः
देव [m]
देवयोस्तयोः
तद् [pron]
एवं
एवम् [ind]
लक्षणसम्पन्नौ
लक्षण [n]
लक्षणसम्पन्नौ
सम्पद् [4. P.]
महापुरुषसंज्ञितौ
महापुरुष [m]
महापुरुषसंज्ञितौ
संज्ञित [adj]
तौ दृष्ट्वा नारदो हृष्टस्ताभ्यां च प्रतिपूजितः । स्वागतेनाभिभाष्याथ पृष्टश्चानामयं तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तौ
तद् [pron]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
नारदो
नारद [m]
हृष्टस्ताभ्यां
हृष् [1. P.]
हृष्टस्ताभ्यां
तद् [pron]
च
च [ind]
प्रतिपूजितः
प्रतिपूजय् [10. Ā.]
स्वागतेनाभिभाष्याथ
स्वागत [n]
स्वागतेनाभिभाष्याथ
अभिभाष् [1. P.]
स्वागतेनाभिभाष्याथ
अथ [ind]
पृष्टश्चानामयं
प्रच्छ् [1. P.]
पृष्टश्चानामयं
च [ind]
पृष्टश्चानामयं
अनामय [n]
तदा
तदा [ind]
बभूवान्तर्गतमतिर्निरीक्ष्य पुरुषोत्तमौ । सदोगतास्तत्र ये वै सर्वभूतनमस्कृताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बभूवान्तर्गतमतिर्
भू [1. Ā.]
बभूवान्तर्गतमतिर्
अन्तर्गम् [1. P.]
बभूवान्तर्गतमतिर्
मति [f]
निरीक्ष्य
निरीक्ष् [1. P.]
पुरुषोत्तमौ
पुरुषोत्तम [m]
सदोगतास्तत्र
सदस् [n]
सदोगतास्तत्र
गम् [6. Ā.]
सदोगतास्तत्र
तत्र [ind]
ये
यद् [pron]
वै
वै [ind]
सर्वभूतनमस्कृताः
सर्व [pron]
सर्वभूतनमस्कृताः
भूत [mn]
सर्वभूतनमस्कृताः
नमस्कृ [8. Ā.]