Special Call Prof. Jay L. Garfield Commemorative Volume · Submissions Open
Announcements Newsletters About Us Contact
Search
MBh
Mahābhārata • Parva 12 (Śāntiparva) • Adhyāya 162

Śāntiparva Adhyāya 162

शान्तिपर्व • अध्यायः 162

Śāntiparva Adhyāya 162 of the classical Mahābhārata with 50 verses.

Total: 50 Verses • Citations: MBh 12.162.1–50 • 250 Lexicon Terms • Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
पितामह महाप्राज्ञ कुरूणां कीर्तिवर्धन । प्रश्नं कंचित्प्रवक्ष्यामि तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥
English Translation
O grandfather, you of great wisdom, I shall ask you a question. You should, O enhancer of the joy of the Kurus, to describe it fully to me.
कीदृशा मानवाः सौम्याः कैः प्रीतिः परमा भवेत् । आयत्यां च तदात्वे च के क्षमास्तान्वदस्व मे ॥
English Translation
What kind of man are gentle by nature? With whom may the best friendship exists? Tell us also who are able to do good now and in the future.
न हि तत्र धनं स्फीतं न च संबन्धिबान्धवाः । तिष्ठन्ति यत्र सुहृदस्तिष्ठन्तीति मतिर्मम ॥
English Translation
I think that neither increasing wealth, nor relatives, nor kinsmen occupy that place which well-meaning friends do.
दुर्लभो हि सुहृच्छ्रोता दुर्लभश्च हितः सुहृत् । एतद्धर्मभृतां श्रेष्ठ सर्वं व्याख्यातुमर्हसि ॥
English Translation
A friend capable of hearing beneficial advice, and also of doing good, is highly rare! You should foremost of virtuous men, describe fully those subjects.
संधेयान्पुरुषान्राजन्नसंधेयांश्च तत्त्वतः । वदतो मे निबोध त्वं निखिलेन युधिष्ठिर ॥
English Translation
Bhishma said Hear, O Yudhishthira, as I speak to you fully of those men with whom friendships may be contracted and those with whom friendships should not be made.
लुब्धः क्रूरस्त्यक्तधर्मा निकृतः शठ एव च । क्षुद्रः पापसमाचारः सर्वशङ्की तथालसः ॥
दीर्घसूत्रोऽनृजुः कष्टो गुरुदारप्रधर्षकः । व्यसने यः परित्यागी दुरात्मा निरपत्रपः ॥
सर्वतः पापदर्शी च नास्तिको वेदनिन्दकः । संप्रकीर्णेन्द्रियो लोके यः कामनिरतश्चरेत् ॥
असत्यो लोकविद्विष्टः समये चानवस्थितः । पिशुनोऽथाकृतप्रज्ञो मत्सरी पापनिश्चयः ॥
दुःशीलोऽथाकृतात्मा च नृशंसः कितवस्तथा । मित्रैरर्थकृती नित्यमिच्छत्यर्थपरश्च यः ॥
वहतश्च यथाशक्ति यो न तुष्यति मन्दधीः । अमित्रमिव यो भुङ्क्ते सदा मित्रं नरर्षभ ॥
अस्थानक्रोधनो यश्च अकस्माच्च विरज्यते । सुहृदश्चैव कल्याणानाशु त्यजति किल्बिषी ॥
अल्पेऽप्यपकृते मूढस्तथाज्ञानात्कृतेऽपि च । कार्योपसेवी मित्रेषु मित्रद्वेषी नराधिप ॥
शत्रुर्मित्रमुखो यश्च जिह्मप्रेक्षी विलोभनः । न रज्यति च कल्याणे यस्त्यजेत्तादृशं नरम् ॥
पानपो द्वेषणः क्रूरो निर्घृणः परुषस्तथा । परोपतापी मित्रध्रुक्तथा प्राणिवधे रतः ॥
English Translation
One who drinks wine, one who hates others, one who is angry, one who is merciless, one who feels pain on seeing other's happiness, one who injures friends, one who always kills living creatures, one who is ungrateful, one who is vile, should be shunned. Friendship should never be contracted with any of them. Likewise, no friendship should be made with him who is always busy with seeing the faults of others. Listen now to me as I mention the persons, with whom friendship may be contracted.
कृतघ्नश्चाधमो लोके न संधेयः कथंचन । छिद्रान्वेषी न संधेयः संधेयानपि मे शृणु ॥
English Translation
One who drinks wine, one who hates others, one who is angry, one who is merciless, one who feels pain on seeing other's happiness, one who injures friends, one who always kills living creatures, one who is ungrateful, one who is vile, should be shunned. Friendship should never be contracted with any of them. Likewise, no friendship should be made with him who is always busy with seeing the faults of others. Listen now to me as I mention the persons, with whom friendship may be contracted.
कुलीना वाक्यसंपन्ना ज्ञानविज्ञानकोविदाः । मित्रज्ञाश्च कृतज्ञाश्च सर्वज्ञाः शोकवर्जिताः ॥
माधुर्यगुणसंपन्नाः सत्यसंधा जितेन्द्रियाः । व्यायामशीलाः सततं भृतपुत्राः कुलोद्गताः ॥
रूपवन्तो गुणोपेतास्तथालुब्धा जितश्रमाः । दोषैर्वियुक्ताः प्रथितैस्ते ग्राह्याः पार्थिवेन ह ॥
यथाशक्तिसमाचाराः सन्तस्तुष्यन्ति हि प्रभो । नास्थाने क्रोधवन्तश्च न चाकस्माद्विरागिणः ॥
विरक्ताश्च न रुष्यन्ति मनसाप्यर्थकोविदाः । आत्मानं पीडयित्वापि सुहृत्कार्यपरायणाः । न विरज्यन्ति मित्रेभ्यो वासो रक्तमिवाविकम् ॥
दोषांश्च लोभमोहादीनर्थेषु युवतिष्वथ । न दर्शयन्ति सुहृदां विश्वस्ता बन्धुवत्सलाः ॥
लोष्टकाञ्चनतुल्यार्थाः सुहृत्स्वशठबुद्धयः । ये चरन्त्यनभीमाना निसृष्टार्थविभूषणाः । संगृह्णन्तः परिजनं स्वाम्यर्थपरमाः सदा ॥
ईदृशैः पुरुषश्रेष्ठैः संधिं यः कुरुते नृपः । तस्य विस्तीर्यते राष्ट्रं ज्योत्स्ना ग्रहपतेरिव ॥
शास्त्रनित्या जितक्रोधा बलवन्तो रणप्रियाः । क्षान्ताः शीलगुणोपेताः संधेयाः पुरुषोत्तमाः ॥
English Translation
Friendship should be formed with men who are well-practised in weapons, who have completely subjugated their anger, who are always strong in battle and are highly born, and are of good behaviour, and varied accomplishments.
ये च दोषसमायुक्ता नराः प्रोक्ता मयानघ । तेषामप्यधमो राजन्कृतघ्नो मित्रघातकः । त्यक्तव्यः स दुराचारः सर्वेषामिति निश्चयः ॥
English Translation
Amongst the vicious men, O sinless one, that I have mentioned, the vilest, o king, are those who are ungrateful and who injure friends. Those wicked persons should be shunned by all. This, indeed, is a settled injunction.'
विस्तरेणार्थसंबन्धं श्रोतुमिच्छामि पार्थिव । मित्रद्रोही कृतघ्नश्च यः प्रोक्तस्तं च मे वद ॥
English Translation
Yudhishthira said I wish to hear fully this description. Tell me who they are who injure friends and ungrateful persons.
हन्त ते वर्तयिष्येऽहमितिहासं पुरातनम् । उदीच्यां दिशि यद्वृत्तं म्लेच्छेषु मनुजाधिप ॥
English Translation
I shall recite to you an old story the incidents of which took place in the country, O king, of the Mlecchas that lies to the north.
ब्राह्मणो मध्यदेशीयः कृष्णाङ्गो ब्रह्मवर्जितः । ग्रामं प्रेक्ष्य जनाकीर्णं प्राविशद्भैक्षकाङ्क्षया ॥
English Translation
There was a certain Brahmana of the middle country. He had no Vedic learning. (One day), seeing a prosperous village, the man entered it from desire of getting alms.
← Previous (Ch. 1489) Full Table of Contents Next (Ch. 1491) →