Aśvamedhikaparva Adhyāya 91
अश्वमेधिकपर्व • अध्यायः 91
Aśvamedhikaparva Adhyāya 91 of the classical Mahābhārata with 42 verses.
Total: 42 Verses
•
Citations: MBh 14.91.1–42
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
शमयित्वा पशूनन्यान्विधिवद्द्विजसत्तमाः । तुरगं तं यथाशास्त्रमालभन्त द्विजातयः ॥
English Translation
Vaishampayana said Having cooked, according to due rites, the other excellent animals which were sacrificed, the priests then sacrificed, according to the injunctions of the scriptures, that horse (which had wandered over the whole world).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शमयित्वा
शमय् [10. Ā.]
पशून्
पशु [m]
अन्यान्
अन्य [pron]
विधिवद्
विधिवत् [ind]
द्विजसत्तमाः
द्विजसत्तम [m]
तुरगं
तुरग [m]
तं
तद् [pron]
यथाशास्त्रम्
यथाशास्त्रम् [ind]
आलभन्त
आलभ् [1. P.]
द्विजातयः
द्विजाति [m]
ततः संज्ञाप्य तुरगं विधिवद्याजकर्षभाः । उपसंवेशयन्राजंस्ततस्तां द्रुपदात्मजाम् । कलाभिस्तिसृभी राजन्यथाविधि मनस्विनीम् ॥
English Translation
After cutting that horse into pieces, according to scriptural directions, they caused Draupadi of great intelligence, who was possessed of the three requisites of Mantras, things, and devotion, to sit near the divided animal.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
संज्ञाप्य
संज्ञापय् [10. P.]
तुरगं
तुरग [m]
विधिवद्
विधिवत् [ind]
याजकर्षभाः
याजक [m]
याजकर्षभाः
ऋषभ [m]
उपसंवेशयन्
उपसंवेशय् [10. P.]
राजंस्ततस्तां
राजन् [m]
राजंस्ततस्तां
ततस् [ind]
राजंस्ततस्तां
तद् [pron]
द्रुपदात्मजाम्
द्रुपद [m]
द्रुपदात्मजाम्
आत्मजा [f]
कलाभिस्तिसृभी
कला [f]
कलाभिस्तिसृभी
त्रि [nr]
राजन्
राजन् [m]
यथाविधि
यथाविधि [ind]
मनस्विनीम्
मनस्विन् [adj]
उद्धृत्य तु वपां तस्य यथाशास्त्रं द्विजर्षभाः । श्रपयामासुरव्यग्राः शास्त्रवद्भरतर्षभ ॥
English Translation
The Brahmanas then, with cool minds, taking up the marrow of that horse, cooked it duly, O chief of Bharata's race.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उद्धृत्य
उद्धृ [1. Ā.]
तु
तु [ind]
वपां
वपा [f]
तस्य
तद् [pron]
यथाशास्त्रं
यथाशास्त्रम् [ind]
द्विजर्षभाः
द्विजर्षभ [m]
श्रपयामासुर्
श्रपय् [10. Ā.]
अव्यग्राः
अव्यग्र [adj]
शास्त्रवद्
शास्त्र [n]
शास्त्रवद्
वत् [ind]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
तं वपाधूमगन्धं तु धर्मराजः सहानुजः । उपाजिघ्रद्यथान्यायं सर्वपाप्मापहं तदा ॥
English Translation
King Yudhishthira the just, with all his younger brothers, then smelled, according to the scriptures, the smoke, capable of purging one from every sin, of the marrow that was thus cooked.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
वपाधूमगन्धं
वपा [f]
वपाधूमगन्धं
धूम [mn]
वपाधूमगन्धं
गन्ध [mn]
तु
तु [ind]
धर्मराजः
धर्मराज [m]
सहानुजः
सह [ind]
सहानुजः
अनुज [m]
उपाजिघ्रद्
उपाघ्रा [3. P.]
यथान्यायं
यथान्यायम् [ind]
सर्वपाप्मापहं
सर्व [pron]
सर्वपाप्मापहं
पाप्मन् [m]
सर्वपाप्मापहं
अपह [adj]
तदा
तदा [ind]
शिष्टान्यङ्गानि यान्यासंस्तस्याश्वस्य नराधिप । तान्यग्नौ जुहुवुर्धीराः समस्ताः षोडशर्त्विजः ॥
English Translation
The remaining limbs, O king, of that horse, were poured into the fire by the sixteen sacrificial priests possessed of great wisdom.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शिष्टान्यङ्गानि
शिष् [4. Ā.]
शिष्टान्यङ्गानि
अङ्ग [n]
यान्यासंस्तस्याश्वस्य
यद् [pron]
यान्यासंस्तस्याश्वस्य
अस् [2. P.]
यान्यासंस्तस्याश्वस्य
तद् [pron]
यान्यासंस्तस्याश्वस्य
अश्व [m]
नराधिप
नराधिप [m]
तान्यग्नौ
तद् [pron]
तान्यग्नौ
अग्नि [m]
जुहुवुर्
हु [3. Ā.]
धीराः
धीर [adj]
समस्ताः
समस्त [adj]
षोडशर्त्विजः
षोडशन् [adj]
षोडशर्त्विजः
ऋत्विज् [m]
संस्थाप्यैवं तस्य राज्ञस्तं क्रतुं शक्रतेजसः । व्यासः सशिष्यो भगवान्वर्धयामास तं नृपम् ॥
English Translation
Having thus completed the sacrifice of that monarch who was gifted with the energy of Shakra himself, the illustrious Vyasa with his disciples eulogised the king greatly.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
संस्थाप्यैवं
संस्थापय् [10. P.]
संस्थाप्यैवं
एवम् [ind]
तस्य
तद् [pron]
राज्ञस्तं
राजन् [m]
राज्ञस्तं
तद् [pron]
क्रतुं
क्रतु [m]
शक्रतेजसः
शक्र [m]
शक्रतेजसः
तेजस् [n]
व्यासः
व्यास [m]
सशिष्यो
स [ind]
सशिष्यो
शिष्य [m]
भगवान्
भगवत् [adj]
वर्धयामास
वर्धय् [10. Ā.]
तं
तद् [pron]
नृपम्
नृप [m]
ततो युधिष्ठिरः प्रादात्सदस्येभ्यो यथाविधि । कोटीसहस्रं निष्काणां व्यासाय तु वसुंधराम् ॥
English Translation
Then Yudhishthira gave away to the Brahmanas a thousand crores of golden nishkas, and to Vyasa he gave away the whole Earth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
प्रादात्
प्रदा [3. Ā.]
सदस्येभ्यो
सदस्य [m]
यथाविधि
यथाविधि [ind]
कोटीसहस्रं
कोटि [f]
कोटीसहस्रं
सहस्र [mn]
निष्काणां
निष्क [mn]
व्यासाय
व्यास [m]
तु
तु [ind]
वसुंधराम्
वसुंधरा [f]
प्रतिगृह्य धरां राजन्व्यासः सत्यवतीसुतः । अब्रवीद्भरतश्रेष्ठं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
कतिपयाहस्य
कतिपय [adj]
कतिपयाहस्य
अह [mn]
व्यासः
व्यास [m]
सत्यवतीसुतः
सत्यवती [f]
सत्यवतीसुतः
सुत [m]
समेत्य
समे [2. P.]
तत्र
तत्र [ind]
राजानं
राजन् [m]
धर्मात्मानं
धर्म [mn]
धर्मात्मानं
आत्मन् [m]
युधिष्ठिरम्
युधिष्ठिर [m]
पृथिवी भवतस्त्वेषा संन्यस्ता राजसत्तम । निष्क्रयो दीयतां मह्यं ब्राह्मणा हि धनार्थिनः ॥
English Translation
Satyavati's son Vyasa, having accepted the Earth, addressed that foremost one of Bharata's race, viz., king Yudhishthira the just, and said, O best of kings, the Earth which you have given me I return to you! Do you give me the purchasing value, for Brahmanas are desirous of wealth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पृथिवी
पृथिवी [f]
भवतस्त्वेषा
भवत् [adj]
भवतस्त्वेषा
तु [ind]
भवतस्त्वेषा
एतद् [pron]
संन्यस्ता
संन्यस् [1. Ā.]
राजसत्तम
राजन् [m]
राजसत्तम
सत्तम [adj]
निष्क्रयो
निष्क्रय [m]
दीयतां
दा [1. Ā.]
मह्यं
मद् [pron]
ब्राह्मणा
ब्राह्मण [m]
हि
हि [ind]
धनार्थिनः
धन [n]
धनार्थिनः
अर्थिन् [adj]
युधिष्ठिरस्तु तान्विप्रान्प्रत्युवाच महामनाः । भ्रातृभिः सहितो धीमान्मध्ये राज्ञां महात्मनाम् ॥
English Translation
The great Yudhishthria of great intelligence staying with his brothers in the midst of the kings invited to his sacrifice, said to those Brahmanas:
Morphemic Decomposition & Padaccheda
युधिष्ठिरस्तु
युधिष्ठिर [m]
युधिष्ठिरस्तु
तु [ind]
तान्
तद् [pron]
विप्रान्
विप्र [m]
प्रत्युवाच
प्रतिवच् [3. Ā.]
महामनाः
महत् [adj]
महामनाः
मनस् [n]
भ्रातृभिः
भ्रातृ [m]
सहितो
सहित [adj]
धीमान्मध्ये
धीमत् [adj]
धीमान्मध्ये
मध्य [n]
राज्ञां
राजन् [m]
महात्मनाम्
महात्मन् [adj]
अश्वमेधे महायज्ञे पृथिवी दक्षिणा स्मृता । अर्जुनेन जिता सेयमृत्विग्भ्यः प्रापिता मया ॥
English Translation
The Dakshina ordained in the scriptures for the great Horse-Sacrifice is the Earth, Hence, I have given away to the sacrificial priests the Earth conquered by Arjuna.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अश्वमेधे
अश्वमेध [m]
महायज्ञे
महत् [adj]
महायज्ञे
यज्ञ [m]
पृथिवी
पृथिवी [f]
दक्षिणा
दक्षिणा [f]
स्मृता
स्मृ [1. Ā.]
अर्जुनेन
अर्जुन [m]
जिता
जि [9. P.]
सेयम्
तद् [pron]
सेयम्
इदम् [pron]
ऋत्विग्भ्यः
ऋत्विज् [m]
प्रापिता
प्रापय् [10. Ā.]
मया
मद् [pron]
वनं प्रवेक्ष्ये विप्रेन्द्रा विभजध्वं महीमिमाम् । चतुर्धा पृथिवीं कृत्वा चातुर्होत्रप्रमाणतः ॥
English Translation
You foremost of Brahmanas, I shall enter the forest. Do you divide the Earth among yourselves! Indeed, do you divide the Earth into four parts according to what is done in the Chaturhotra-Sacrifice.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वनं
वन [n]
प्रवेक्ष्ये
प्रविश् [4. P.]
विप्रेन्द्रा
विप्र [m]
विप्रेन्द्रा
इन्द्र [m]
विभजध्वं
विभज् [1. Ā.]
महीम्
मही [f]
इमाम्
इदम् [pron]
चतुर्धा
चतुर्धा [ind]
पृथिवीं
पृथिवी [f]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
चातुर्होत्रप्रमाणतः
चातुर्होत्र [n]
चातुर्होत्रप्रमाणतः
प्रमाण [mn]
नाहमादातुमिच्छामि ब्रह्मस्वं मुनिसत्तमाः । इदं हि मे मतं नित्यं भ्रातॄणां च ममानघाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नाहम्
न [ind]
नाहम्
मद् [pron]
आदातुम्
आदा [4. Ā.]
इच्छामि
इष् [1. P.]
ब्रह्मस्वं
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्मस्वं
स्व [n]
मुनिसत्तमाः
मुनि [m]
मुनिसत्तमाः
सत्तम [adj]
इदं
इदम् [pron]
हि
हि [ind]
मे
मद् [pron]
मतं
मन् [8. P.]
नित्यं
नित्यम् [ind]
भ्रातॄणां
भ्रातृ [m]
च
च [ind]
ममानघाः
मद् [pron]
ममानघाः
अनघ [adj]
इत्युक्तवति तस्मिंस्ते भ्रातरो द्रौपदी च सा । एवमेतदिति प्राहुस्तदभूद्रोमहर्षणम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्तवति
इति [ind]
इत्युक्तवति
वच् [2. P.]
तस्मिंस्ते
तद् [pron]
तस्मिंस्ते
तद् [pron]
भ्रातरो
भ्रातृ [m]
द्रौपदी
द्रौपदी [f]
च
च [ind]
सा
तद् [pron]
एवम्
एवम् [ind]
एतद्
एतद् [pron]
इति
इति [ind]
प्राहुस्तद्
प्राह् [1. P.]
प्राहुस्तद्
तद् [pron]
अभूद्
भू [1. Ā.]
रोमहर्षणम्
रोमन् [n]
रोमहर्षणम्
हर्षण [adj]
ततोऽन्तरिक्षे वागासीत्साधु साध्विति भारत । तथैव द्विजसंघानां शंसतां विबभौ स्वनः ॥
English Translation
Then, O Bharata, an invisible voice was heard in the sky, saying, 'Excellent, Excellent!' The murmurs, also, of crowd of Brahmanas as they spoke, arose.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्तरिक्षे
अन्तरिक्ष [n]
च
च [ind]
वाग्
वाच् [f]
आसीत्
अस् [2. P.]
साधु
साधु [adj]
केशव
केशव [m]
साध्विति
साधु [adj]
साध्विति
इति [ind]
तथैव
तथा [ind]
तथैव
एव [ind]
द्विजसंघानां
द्विज [m]
द्विजसंघानां
संघ [m]
शंसतां
शंस् [2. Ā.]
विबभौ
विभा [2. P.]
स्वनः
स्वन [m]
द्वैपायनस्तथोक्तस्तु पुनरेव युधिष्ठिरम् । उवाच मध्ये विप्राणामिदं संपूजयन्मुनिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्वैपायनस्तथोक्तस्तु
द्वैपायन [m]
द्वैपायनस्तथोक्तस्तु
तथा [ind]
द्वैपायनस्तथोक्तस्तु
वच् [2. P.]
द्वैपायनस्तथोक्तस्तु
तु [ind]
पुनर्
पुनर् [ind]
एव
एव [ind]
युधिष्ठिरम्
युधिष्ठिर [m]
उवाच
वच् [2. P.]
मध्ये
मध्य [n]
विप्राणाम्
विप्र [m]
इदं
इदम् [pron]
सम्पूजयन्मुनिः
सम्पूजय् [10. Ā.]
सम्पूजयन्मुनिः
मुनि [m]
दत्तैषा भवता मह्यं तां ते प्रतिददाम्यहम् । हिरण्यं दीयतामेभ्यो द्विजातिभ्यो धरास्तु ते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दत्तैषा
दा [1. Ā.]
दत्तैषा
एतद् [pron]
भवता
भवत् [adj]
मह्यं
मद् [pron]
तां
तद् [pron]
ते
त्वद् [pron]
प्रतिददाम्यहम्
प्रतिदा [4. Ā.]
प्रतिददाम्यहम्
मद् [pron]
हिरण्यं
हिरण्य [n]
दीयताम्
दा [1. Ā.]
एभ्यो
इदम् [pron]
द्विजातिभ्यो
द्विजाति [m]
धरास्तु
धरा [f]
धरास्तु
अस् [2. P.]
ते
त्वद् [pron]
ततोऽब्रवीद्वासुदेवो धर्मराजं युधिष्ठिरम् । यथाह भगवान्व्यासस्तथा तत्कर्तुमर्हसि ॥
English Translation
Then Vasudeva, addressing king Yudhishthira the just, said, You should do as you are ordered by the illustrious Vyasa.'
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
ब्रुवति
ब्रू [2. Ā.]
कौरव्ये
कौरव्य [m]
धर्मराजे
धर्मराज [m]
युधिष्ठिरे
युधिष्ठिर [m]
यथाह
यथा [ind]
यथाह
अह् [1. P.]
भगवान्
भगवत् [adj]
व्यासस्तथा
व्यास [m]
व्यासस्तथा
तथा [ind]
तत्
तद् [pron]
कर्तुम्
कृ [2. Ā.]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]
इत्युक्तः स कुरुश्रेष्ठः प्रीतात्मा भ्रातृभिः सह । कोटिकोटिकृतां प्रादाद्दक्षिणां त्रिगुणां क्रतोः ॥
English Translation
Thus addressed, that foremost one of Kuru's race, along with all his brothers, became pleased and gave away millions of golden coins, in fact, trebling the Dakshina ordained for the Horse-Sacrifice,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्तः
इति [ind]
इत्युक्तः
वच् [2. P.]
स
तद् [pron]
मुनिश्रेष्ठैर्
मुनि [m]
मुनिश्रेष्ठैर्
श्रेष्ठ [adj]
यद्
यद् [pron]
आह
अह् [1. P.]
प्रपितामहः
प्रपितामह [m]
कोटिकोटिकृतां
कोटि [f]
कोटिकोटिकृतां
कोटि [f]
कोटिकोटिकृतां
कृ [2. Ā.]
प्रादाद्
प्रदा [3. Ā.]
दक्षिणां
दक्षिणा [f]
त्रिगुणां
त्रिगुण [adj]
क्रतोः
क्रतु [m]
न करिष्यति तल्लोके कश्चिदन्यो नराधिपः । यत्कृतं कुरुसिंहेन मरुत्तस्यानुकुर्वता ॥
English Translation
No other king will be able to accomplish what the Kuru king did on that occasion like Marutta.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
करिष्यति
कृ [2. Ā.]
तल्
तद् [pron]
लोके
लोक [m]
कश्चिद्
कश्चित् [pron]
अन्यो
अन्य [pron]
नराधिपः
नराधिप [m]
यत्
यद् [pron]
कृतं
कृ [2. Ā.]
कुरुसिंहेन
कुरु [m]
कुरुसिंहेन
सिंह [m]
मरुत्तस्यानुकुर्वता
मरुत्त [m]
मरुत्तस्यानुकुर्वता
अनुकृ [8. Ā.]
प्रतिगृह्य तु तद्द्रव्यं कृष्णद्वैपायनः प्रभुः । ऋत्विग्भ्यः प्रददौ विद्वांश्चतुर्धा व्यभजंश्च ते ॥
English Translation
Accepting that wealth, the Island-born sage, Krishna, of great learning, gave it to the sacrificial priests, dividing it into four parts.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रतिगृह्य
प्रतिग्रह् [9. Ā.]
तु
तु [ind]
तद्
तद् [pron]
द्रव्यं
द्रव्य [n]
कृष्णद्वैपायनः
कृष्णद्वैपायन [m]
प्रभुः
प्रभु [adj]
ऋत्विग्भ्यः
ऋत्विज् [m]
प्रददौ
प्रदा [3. Ā.]
विद्वांश्चतुर्धा
विद्वस् [adj]
विद्वांश्चतुर्धा
चतुर्धा [ind]
व्यभजंश्च
विभज् [1. Ā.]
व्यभजंश्च
च [ind]
ते
तद् [pron]
पृथिव्या निष्क्रयं दत्त्वा तद्धिरण्यं युधिष्ठिरः । धूतपाप्मा जितस्वर्गो मुमुदे भ्रातृभिः सह ॥
English Translation
Having paid that wealth as the price of the Earth, Yudhishthira, purged of his sins and assured of Heaven, rejoiced with his brothers.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पृथिव्या
पृथिवी [f]
निष्क्रयं
निष्क्रय [m]
दत्त्वा
दा [1. Ā.]
तद्धिरण्यं
तद् [pron]
तद्धिरण्यं
हिरण्य [n]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
धूतपाप्मा
धू [6. Ā.]
धूतपाप्मा
पाप्मन् [m]
जितस्वर्गो
जि [9. P.]
जितस्वर्गो
स्वर्ग [m]
मुमुदे
मुद् [1. P.]
भ्रातृभिः
भ्रातृ [m]
सह
सह [ind]
ऋत्विजस्तमपर्यन्तं सुवर्णनिचयं तदा । व्यभजन्त द्विजातिभ्यो यथोत्साहं यथाबलम् ॥
English Translation
The sacrificial priests, having got that unlimited quantity of riches, distributed it among the Brahmanas gladly and according to the desire of each recipient.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ऋत्विजस्तम्
ऋत्विज् [m]
ऋत्विजस्तम्
तद् [pron]
अपर्यन्तं
अपर्यन्त [adj]
सुवर्णनिचयं
सुवर्ण [n]
सुवर्णनिचयं
निचय [m]
तदा
तदा [ind]
व्यचेष्टत
विचेष्ट् [1. Ā.]
च
च [ind]
बालो
बाल [m]
ऽसौ
अदस् [pron]
यथोत्साहं
यथोत्साह [adj]
यथाबलम्
यथाबलम् [ind]
यज्ञवाटे तु यत्किंचिद्धिरण्यमपि भूषणम् । तोरणानि च यूपांश्च घटाः पात्रीस्तथेष्टकाः । युधिष्ठिराभ्यनुज्ञाताः सर्वं तद्व्यभजन्द्विजाः ॥
English Translation
The Brahmanas, also divided amongst themselves, according to Yudhishthira's permission, the various ornaments of gold which were in the sacrificial compound, including the triumphal arches, the stakes, the jars, and various kinds of vessels.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यज्ञवाटे
यज्ञ [m]
यज्ञवाटे
वाट [m]
तु
तु [ind]
यत्
यद् [pron]
किंचिद्धिरण्यम्
कश्चित् [pron]
किंचिद्धिरण्यम्
हिरण्य [n]
अपि
अपि [ind]
भूषणम्
भूषण [n]
तोरणानि
तोरण [mn]
च
च [ind]
यूपांश्च
यूप [m]
यूपांश्च
च [ind]
घटाः
घट [m]
पात्रीस्तथेष्टकाः
पात्री [f]
पात्रीस्तथेष्टकाः
तथा [ind]
पात्रीस्तथेष्टकाः
इष्टका [fn]
युधिष्ठिराभ्यनुज्ञाताः
युधिष्ठिर [m]
युधिष्ठिराभ्यनुज्ञाताः
अभ्यनुज्ञा [9. Ā.]
सर्वं
सर्व [pron]
तद्
तद् [pron]
व्यभजन्
विभज् [1. Ā.]
द्विजाः
द्विज [m]
अनन्तरं ब्राह्मणेभ्यः क्षत्रिया जह्रिरे वसु । तथा विट्शूद्रसंघाश्च तथान्ये म्लेच्छजातयः । कालेन महता जह्रुस्तत्सुवर्णं ततस्ततः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनन्तरं
अनन्तरम् [ind]
ब्राह्मणेभ्यः
ब्राह्मण [m]
क्षत्रिया
क्षत्रिय [m]
जह्रिरे
हृ [2. P.]
वसु
वसु [n]
तथा
तथा [ind]
विट्शूद्रसंघाश्च
विश् [f]
विट्शूद्रसंघाश्च
शूद्र [m]
विट्शूद्रसंघाश्च
संघ [m]
विट्शूद्रसंघाश्च
च [ind]
तथान्ये
तथा [ind]
तथान्ये
अन्य [pron]
म्लेच्छजातयः
म्लेच्छ [mn]
म्लेच्छजातयः
जाति [f]
कालेन
काल [m]
महता
महत् [adj]
जह्रुस्तत्
हृ [2. P.]
जह्रुस्तत्
तद् [pron]
सुवर्णं
सुवर्ण [n]
ततस्ततः
ततस् [ind]
ततस्ततः
ततस् [ind]
ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे मुदिता जग्मुरालयान् । तर्पिता वसुना तेन धर्मराज्ञा महात्मना ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्ते
ततस् [ind]
ततस्ते
तद् [pron]
ब्राह्मणाः
ब्राह्मण [m]
सर्वे
सर्व [pron]
मुदिता
मुद् [1. P.]
जग्मुर्
गम् [6. Ā.]
आलयान्
आलय [mn]
स
तद् [pron]
तथा
तथा [ind]
निश्चयात्
निश्चय [m]
तेन
तद् [pron]
प्रत्याख्यातो
प्रत्याख्या [2. Ā.]
महात्मना
महात्मन् [adj]
स्वमंशं भगवान्व्यासः कुन्त्यै पादाभिवादनात् । प्रददौ तस्य महतो हिरण्यस्य महाद्युतिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्वम्
स्व [adj]
अंशं
अंश [m]
भगवान्
भगवत् [adj]
व्यासः
व्यास [m]
कुन्त्यै
कुन्ती [f]
पादाभिवादनात्
पाद [m]
पादाभिवादनात्
अभिवादन [n]
प्रददौ
प्रदा [3. Ā.]
तस्य
तद् [pron]
महतो
महत् [adj]
हिरण्यस्य
हिरण्य [n]
महाद्युतिः
महत् [adj]
महाद्युतिः
द्युति [f]
श्वशुरात्प्रीतिदायं तं प्राप्य सा प्रीतमानसा । चकार पुण्यं लोके तु सुमहान्तं पृथा तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्वशुरात्
श्वशुर [m]
प्रीतिदायं
प्रीति [f]
प्रीतिदायं
दाय [m]
तं
तद् [pron]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
सा
तद् [pron]
प्रीतमानसा
प्री [9. Ā.]
प्रीतमानसा
मानस [n]
चकार
कृ [2. Ā.]
पुण्यं
पुण्य [adj]
लोके
लोक [m]
तु
तु [ind]
सुमहान्तं
सु [ind]
सुमहान्तं
महत् [adj]
पृथा
पृथा [f]
तदा
तदा [ind]
गत्वा त्ववभृथं राजा विपाप्मा भ्रातृभिः सह । सभाज्यमानः शुशुभे महेन्द्रो दैवतैरिव ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गत्वा
गम् [6. Ā.]
त्ववभृथं
तु [ind]
त्ववभृथं
अवभृथ [mn]
राजा
राजन् [m]
विपाप्मा
विपाप्मन् [adj]
भ्रातृभिः
भ्रातृ [m]
सह
सह [ind]
सभाज्यमानः
सभाजय् [Denom. Ā.]
शुशुभे
शुभ् [6. Ā.]
महेन्द्रो
महत् [adj]
महेन्द्रो
इन्द्र [m]
दैवतैर्
दैवत [n]
इव
इव [ind]