Śāntiparva Adhyāya 59
शान्तिपर्व • अध्यायः 59
Śāntiparva Adhyāya 59 of the classical Mahābhārata with 142 verses.
Total: 142 Verses
•
Citations: MBh 12.59.1–142
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 5 (Verses 30 shown)
ततः काल्यं समुत्थाय कृतपौर्वाह्णिकक्रियाः । ययुस्ते नगराकारै रथैः पाण्डवयादवाः ॥
English Translation
Rising from their beds the next day and performing morning rites laid down in the scriptures, the Pandavas and the Yadavas started on their cars resembling fortified towns.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
काल्यं
काल्य [adj]
समुत्थाय
समुत्था [1. Ā.]
कृतपौर्वाह्णिकक्रियाः
कृ [2. Ā.]
कृतपौर्वाह्णिकक्रियाः
पौर्वाह्णिक [adj]
कृतपौर्वाह्णिकक्रियाः
क्रिया [f]
ययुस्ते
या [2. Ā.]
ययुस्ते
तद् [pron]
नगराकारै
नगर [mn]
नगराकारै
आकार [m]
रथैः
रथ [m]
पाण्डवयादवाः
पाण्डव [m]
पाण्डवयादवाः
यादव [m]
प्रपद्य च कुरुक्षेत्रं भीष्ममासाद्य चानघम् । सुखां च रजनीं पृष्ट्वा गाङ्गेयं रथिनां वरम् ॥
English Translation
Proceeding to the field of Kuru and approaching the sinless Bhishma, they enquired of that best of car-warriors if he had spent the night happily.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रपद्य
प्रपद् [4. P.]
च
च [ind]
कुरुक्षेत्रं
कुरुक्षेत्र [n]
भीष्मम्
भीष्म [m]
आसाद्य
आसादय् [10. Ā.]
चानघम्
च [ind]
चानघम्
अनघ [adj]
सुखां
सुख [adj]
च
च [ind]
रजनीं
रजनी [f]
पृष्ट्वा
प्रच्छ् [1. P.]
गाङ्गेयं
गाङ्गेय [m]
रथिनां
रथिन् [m]
वरम्
वर [adj]
व्यासादीनभिवाद्यर्षीन्सर्वैस्तैश्चाभिनन्दिताः । निषेदुरभितो भीष्मं परिवार्य समन्ततः ॥
English Translation
Saluting all the Rishis, and having been blessed by them in return, the princes sat around Bhishma.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
व्यासादीन्
व्यास [m]
व्यासादीन्
आदि [m]
अभिवाद्यर्षीन्
अभिवादय् [10. Ā.]
अभिवाद्यर्षीन्
ऋषि [m]
सर्वैस्तैश्चाभिनन्दिताः
सर्व [pron]
सर्वैस्तैश्चाभिनन्दिताः
तद् [pron]
सर्वैस्तैश्चाभिनन्दिताः
च [ind]
सर्वैस्तैश्चाभिनन्दिताः
अभिनन्द् [1. Ā.]
निषेदुर्
निषद् [1. Ā.]
अभितो
अभितस् [ind]
भीष्मं
भीष्म [m]
परिवार्य
परिवारय् [10. Ā.]
समन्ततः
समन्ततः [ind]
ततो राजा महातेजा धर्मराजो युधिष्ठिरः । अब्रवीत्प्राञ्जलिर्भीष्मं प्रतिपूज्याभिवाद्य च ॥
English Translation
Then having adored Bhishma, king Yudhishthira, said these words with joined hands.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्तो
वच् [2. P.]
भगवता
भगवत् [adj]
धर्मराजो
धर्मराज [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
प्राञ्जलिर्
प्राञ्जलि [adj]
भीष्मं
भीष्म [m]
प्रतिपूज्याभिवाद्य
प्रतिपूजय् [10. Ā.]
प्रतिपूज्याभिवाद्य
अभिवादय् [10. Ā.]
च
च [ind]
य एष राजा-राजेति शब्दश्चरति भारत । कथमेष समुत्पन्नस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥
English Translation
Yudhishthira said Whence came the word Rajan, O king, that is used, O Bharata, on Earth? Tell me this, O scorcher of foes.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
य
यद् [pron]
एष
एतद् [pron]
राजा
राजन् [m]
राजेति
राजन् [m]
राजेति
इति [ind]
शब्दश्चरति
शब्द [m]
शब्दश्चरति
चर् [1. Ā.]
भारत
भारत [adj]
किं
क [pron]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
मुच्येत
मुच् [6. Ā.]
तन्मे
तद् [pron]
तन्मे
मद् [pron]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
पितामह
पितामह [m]
तुल्यपाणिशिरोग्रीवस्तुल्यबुद्धीन्द्रियात्मकः । तुल्यदुःखसुखात्मा च तुल्यपृष्ठभुजोदरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तुल्यपाणिशिरोग्रीवस्तुल्यबुद्धीन्द्रियात्मकः
तुल्य [adj]
तुल्यपाणिशिरोग्रीवस्तुल्यबुद्धीन्द्रियात्मकः
पाणि [m]
तुल्यपाणिशिरोग्रीवस्तुल्यबुद्धीन्द्रियात्मकः
शिरस् [n]
तुल्यपाणिशिरोग्रीवस्तुल्यबुद्धीन्द्रियात्मकः
ग्रीवा [f]
तुल्यपाणिशिरोग्रीवस्तुल्यबुद्धीन्द्रियात्मकः
तुल्य [adj]
तुल्यपाणिशिरोग्रीवस्तुल्यबुद्धीन्द्रियात्मकः
बुद्धीन्द्रिय [n]
तुल्यपाणिशिरोग्रीवस्तुल्यबुद्धीन्द्रियात्मकः
आत्मक [adj]
तुल्यदुःखसुखात्मा
तुल्य [adj]
तुल्यदुःखसुखात्मा
दुःख [n]
तुल्यदुःखसुखात्मा
सुख [n]
तुल्यदुःखसुखात्मा
आत्मन् [m]
च
च [ind]
तुल्यपृष्ठभुजोदरः
तुल्य [adj]
तुल्यपृष्ठभुजोदरः
पृष्ठ [n]
तुल्यपृष्ठभुजोदरः
भुज [m]
तुल्यपृष्ठभुजोदरः
उदर [n]
तुल्यशुक्रास्थिमज्जश्च तुल्यमांसासृगेव च । निःश्वासोच्छ्वासतुल्यश्च तुल्यप्राणशरीरवान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तुल्यशुक्रास्थिमज्जश्च
तुल्य [adj]
तुल्यशुक्रास्थिमज्जश्च
शुक्र [n]
तुल्यशुक्रास्थिमज्जश्च
अस्थि [n]
तुल्यशुक्रास्थिमज्जश्च
मज्जा [f]
तुल्यशुक्रास्थिमज्जश्च
च [ind]
तुल्यमांसासृग्
तुल्य [adj]
तुल्यमांसासृग्
मांस [n]
तुल्यमांसासृग्
असृज् [n]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
निःश्वासोच्छ्वासतुल्यश्च
निःश्वास [m]
निःश्वासोच्छ्वासतुल्यश्च
उच्छ्वास [m]
निःश्वासोच्छ्वासतुल्यश्च
तुल्य [adj]
निःश्वासोच्छ्वासतुल्यश्च
च [ind]
तुल्यप्राणशरीरवान्
तुल्य [adj]
तुल्यप्राणशरीरवान्
प्राण [m]
तुल्यप्राणशरीरवान्
शरीरवत् [adj]
समानजन्ममरणः समः सर्वगुणैर्नृणाम् । विशिष्टबुद्धीञ्शूरांश्च कथमेकोऽधितिष्ठति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
समानजन्ममरणः
समान [adj]
समानजन्ममरणः
जन्मन् [n]
समानजन्ममरणः
मरण [n]
समः
सम [pron]
सर्वगुणैर्
सर्व [pron]
सर्वगुणैर्
गुण [mn]
नृणाम्
नृ [m]
विशिष्टबुद्धीञ्
विशिष् [7. P.]
विशिष्टबुद्धीञ्
बुद्धि [f]
शूरांश्च
शूर [m]
शूरांश्च
च [ind]
कथम्
कथम् [ind]
एको
एक [pron]
ऽधितिष्ठति
अधिष्ठा [1. Ā.]
कथमेको महीं कृत्स्नां वीरशूरार्यसंकुलाम् । रक्षत्यपि च लोकोऽस्य प्रसादमभिवाञ्छति ॥
English Translation
Whence is it that one man governs the vast universe consisting of brave, energetic, wellborn and well-behaved men? Why do all men try to get his favour?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कथम्
कथम् [ind]
एको
एक [pron]
महीं
मही [f]
कृत्स्नां
कृत्स्न [adj]
वीरशूरार्यसंकुलाम्
वीर [m]
वीरशूरार्यसंकुलाम्
शूर [m]
वीरशूरार्यसंकुलाम्
आर्य [adj]
वीरशूरार्यसंकुलाम्
संकुल [adj]
रक्षत्यपि
रक्ष् [4. P.]
रक्षत्यपि
अपि [ind]
च
च [ind]
लोको
लोक [m]
ऽस्य
इदम् [pron]
प्रसादम्
प्रसाद [m]
अभिवाञ्छति
अभिवाञ्छ् [1. P.]
एकस्य च प्रसादेन कृत्स्नो लोकः प्रसीदति । व्याकुलेनाकुलः सर्वो भवतीति विनिश्चयः ॥
English Translation
Why is it that one man becomes cheerful, the whole world is cheerful and if that one man is sorry the whole world is sorry?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एकस्य
एक [pron]
च
च [ind]
प्रसादेन
प्रसाद [m]
कृत्स्नो
कृत्स्न [adj]
लोकः
लोक [m]
प्रसीदति
प्रसद् [1. Ā.]
व्याकुलेनाकुलः
व्याकुल [adj]
व्याकुलेनाकुलः
आकुल [adj]
सर्वो
सर्व [pron]
भवतीति
भू [1. Ā.]
भवतीति
इति [ind]
विनिश्चयः
विनिश्चय [m]
एतदिच्छाम्यहं सर्वं तत्त्वेन भरतर्षभ । श्रोतुं तन्मे यथातत्त्वं प्रब्रूहि वदतां वर ॥
English Translation
I wish to hear this in detail, O foremost of Bharata's race. O foremost of speakers, describe to me this fully.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतद्
एतद् [pron]
इच्छाम्यहं
इष् [1. P.]
इच्छाम्यहं
मद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
तत्त्वेन
तत्त्व [n]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
ध्यानस्यास्य
ध्यान [mn]
ध्यानस्यास्य
इदम् [pron]
यथातत्त्वं
यथातत्त्वम् [ind]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
धर्मभृतां
धर्म [mn]
धर्मभृतां
भृत् [adj]
वर
वर [adj]
नैतत्कारणमल्पं हि भविष्यति विशां पते । यदेकस्मिञ्जगत्सर्वं देववद्याति संनतिम् ॥
English Translation
O king, there must be some mighty reason for all this because it is seen that the whole world bows down to one man as to a god.'
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नैतत्
न [ind]
नैतत्
एतद् [pron]
कारणम्
कारण [n]
अल्पं
अल्प [adj]
हि
हि [ind]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
यद्
यत् [ind]
एकस्मिञ्
एक [pron]
जगत्
जगन्त् [n]
सर्वं
सर्व [pron]
देववद्
देव [m]
देववद्
वत् [ind]
याति
या [2. Ā.]
संनतिम्
संनति [f]
नियतस्त्वं नरश्रेष्ठ शृणु सर्वमशेषतः । यथा राज्यं समुत्पन्नमादौ कृतयुगेऽभवत् ॥
English Translation
'With rapt attentical, O foremost of kings, listen to it fully as to how in the golden cycle sovereignty was first instituted.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नियतस्त्वं
नियम् [1. Ā.]
नियतस्त्वं
त्वद् [pron]
नरश्रेष्ठ
नर [m]
नरश्रेष्ठ
श्रेष्ठ [adj]
शृणु
श्रु [4. P.]
सर्वम्
सर्व [pron]
अशेषतः
अशेषतस् [ind]
यथा
यथा [ind]
राज्यं
राज्य [n]
समुत्पन्नम्
समुत्पद् [4. P.]
आदौ
आदि [m]
कृतयुगे
कृत [n]
कृतयुगे
युग [mn]
ऽभवत्
भू [1. Ā.]
नैव राज्यं न राजासीन्न दण्डो न च दाण्डिकः । धर्मेणैव प्रजाः सर्वा रक्षन्ति च परस्परम् ॥
English Translation
At first there was no sovereignty, no king, no punishment, and no punisher. All men used to protect one another piously.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नैव
न [ind]
नैव
एव [ind]
राज्यं
राज्य [n]
न
न [ind]
राजासीन्न
राजन् [m]
राजासीन्न
अस् [2. P.]
राजासीन्न
न [ind]
दण्डो
दण्ड [mn]
न
न [ind]
च
च [ind]
दाण्डिकः
दाण्डिक [adj]
धर्मेणैव
धर्म [mn]
धर्मेणैव
एव [ind]
प्रजाः
प्रजा [f]
सर्वा
सर्व [pron]
रक्षन्ति
रक्ष् [4. P.]
च
च [ind]
परस्परम्
परस्पर [adj]
पालयानास्तथान्योन्यं नरा धर्मेण भारत । खेदं परममाजग्मुस्ततस्तान्मोह आविशत् ॥
English Translation
As they thus lived, O Bharata, righteously protecting one another, they found the task (in time), to be painful. Error then possessed their hearts.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पालयानास्तथान्योन्यं
पालय् [10. Ā.]
पालयानास्तथान्योन्यं
तथा [ind]
पालयानास्तथान्योन्यं
अन्योन्य [adj]
नरा
नर [m]
धर्मेण
धर्म [mn]
भारत
भारत [m]
खेदं
खेद [m]
परमम्
परम [adj]
आजग्मुस्ततस्तान्मोह
आगम् [6. P.]
आजग्मुस्ततस्तान्मोह
ततस् [ind]
आजग्मुस्ततस्तान्मोह
तद् [pron]
आजग्मुस्ततस्तान्मोह
मोह [m]
आविशत्
आविश् [6. Ā.]
ते मोहवशमापन्ना मानवा मनुजर्षभ । प्रतिपत्तिविमोहाच्च धर्मस्तेषामनीनशत् ॥
English Translation
Having become subject to error, the perceptions of men, O prince, became clouded, and thence their virtue began to wane.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
मोहवशम्
मोह [m]
मोहवशम्
वश [m]
आपन्ना
आपद् [4. P.]
मानवा
मानव [m]
मनुजर्षभ
मनुज [m]
मनुजर्षभ
ऋषभ [m]
प्रतिपत्तिविमोहाच्च
प्रतिपत्ति [f]
प्रतिपत्तिविमोहाच्च
विमोह [m]
प्रतिपत्तिविमोहाच्च
च [ind]
धर्मस्तेषाम्
धर्म [mn]
धर्मस्तेषाम्
तद् [pron]
अनीनशत्
नश् [1. P.]
नष्टायां प्रतिपत्तौ तु मोहवश्या नरास्तदा । लोभस्य वशमापन्नाः सर्वे भारतसत्तम ॥
English Translation
When their perceptions were clouded and when men became subject to error all of them became covetous, O chief of the Bharatas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नष्टायां
नश् [1. P.]
प्रतिपत्तौ
प्रतिपत्ति [f]
तु
तु [ind]
मोहवश्या
मोह [m]
मोहवश्या
वश्य [adj]
नरास्तदा
नर [m]
नरास्तदा
तदा [ind]
लोभस्य
लोभ [m]
वशम्
वश [m]
आपन्नाः
आपद् [4. P.]
सर्वे
सर्व [pron]
भारतसत्तम
भारत [m]
भारतसत्तम
सत्तम [adj]
अप्राप्तस्याभिमर्शं तु कुर्वन्तो मनुजास्ततः । कामो नामापरस्तत्र समपद्यत वै प्रभो ॥
English Translation
And because men tried to secure objects which were not their own, another passion called lust seized them.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अप्राप्तस्याभिमर्शं
अप्राप्त [adj]
अप्राप्तस्याभिमर्शं
अभिमर्श [m]
तु
तु [ind]
कुर्वन्तो
कृ [2. Ā.]
मनुजास्ततः
मनुज [m]
मनुजास्ततः
ततस् [ind]
कामो
काम [m]
नामापरस्तत्र
नाम [ind]
नामापरस्तत्र
अपर [pron]
नामापरस्तत्र
तत्र [ind]
समपद्यत
सम्पद् [4. P.]
वै
वै [ind]
प्रभो
प्रभु [adj]
तांस्तु कामवशं प्राप्तान्रागो नाम समस्पृशत् । रक्ताश्च नाभ्यजानन्त कार्याकार्यं युधिष्ठिर ॥
English Translation
When they became subject to lust, another passion, named anger, soon attacked them. Once subject to anger, they lost all considerations of what should be done and what should not be.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तांस्तु
तद् [pron]
तांस्तु
तु [ind]
कामवशं
काम [m]
कामवशं
वश [m]
प्राप्तान्
प्राप् [1. P.]
रागो
राग [m]
नाम
नाम [ind]
समस्पृशत्
संस्पृश् [6. Ā.]
रक्ताश्च
रञ्ज् [6. Ā.]
रक्ताश्च
च [ind]
नाभ्यजानन्त
न [ind]
नाभ्यजानन्त
अभिज्ञा [9. Ā.]
कार्याकार्यं
कार्य [n]
कार्याकार्यं
अकार्य [n]
युधिष्ठिर
युधिष्ठिर [m]
अगम्यागमनं चैव वाच्यावाच्यं तथैव च । भक्ष्याभक्ष्यं च राजेन्द्र दोषादोषं च नात्यजन् ॥
English Translation
Unrestrained sexual indulgence began. Men began to say what they liked. All distinctions between clean and unclean food and between virtue and vice disappeared.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भक्ष्याभक्ष्येषु
भक्ष् [4. P.]
भक्ष्याभक्ष्येषु
अभक्ष्य [adj]
सर्वेषु
सर्व [pron]
वाच्यावाच्ये
वच् [2. P.]
वाच्यावाच्ये
अवाच्य [adj]
तथैव
तथा [ind]
तथैव
एव [ind]
च
च [ind]
भक्ष्याभक्ष्यं
भक्ष् [4. P.]
भक्ष्याभक्ष्यं
अभक्ष्य [adj]
च
च [ind]
राजेन्द्र
राजन् [m]
राजेन्द्र
इन्द्र [m]
दोषादोषं
दोष [mn]
दोषादोषं
अदोष [m]
च
च [ind]
नात्यजन्
न [ind]
नात्यजन्
त्यज् [1. Ā.]
विप्लुते नरलोकेऽस्मिंस्ततो ब्रह्म ननाश ह । नाशाच्च ब्रह्मणो राजन्धर्मो नाशमथागमत् ॥
English Translation
When this confusion set in amongst men, the Vedas disappeared. Upon the disappearance of the Vedas, the righteousness also was gone.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विप्लुते
विप्लु [1. Ā.]
नरलोके
नर [m]
नरलोके
लोक [m]
ऽस्मिंस्ततो
इदम् [pron]
ऽस्मिंस्ततो
ततस् [ind]
ब्रह्म
ब्रह्मन् [n]
ननाश
नश् [1. P.]
ह
ह [ind]
नाशाच्च
नाश [m]
नाशाच्च
च [ind]
ब्रह्मणो
ब्रह्मन् [n]
राजन्
राजन् [m]
धर्मो
धर्म [mn]
नाशम्
नाश [m]
अथागमत्
अथ [ind]
अथागमत्
गम् [6. Ā.]
नष्टे ब्रह्मणि धर्मे च देवास्त्रासमथागमन् । ते त्रस्ता नरशार्दूल ब्रह्माणं शरणं ययुः ॥
English Translation
When both the Vedas and righteousness were lost, the gods, were overcome by fear. Overcome with fear. O foremost of men, they sought the help of Brahman.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नष्टे
नश् [1. P.]
ब्रह्मणि
ब्रह्मन् [n]
धर्मे
धर्म [mn]
च
च [ind]
देवास्त्रासम्
देव [m]
देवास्त्रासम्
त्रास [m]
अथागमन्
अथ [ind]
अथागमन्
गम् [6. Ā.]
ते
तद् [pron]
त्रस्ता
त्रस् [4. Ā.]
नरशार्दूल
नर [m]
नरशार्दूल
शार्दूल [m]
ब्रह्माणं
ब्रह्मन् [m]
शरणं
शरण [n]
ययुः
या [2. Ā.]
प्रपद्य भगवन्तं ते देवा लोकपितामहम् । ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे दुःखशोकभयार्दिताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रविश्य
प्रविश् [4. P.]
भवनं
भवन [n]
राजा
राजन् [m]
देवराजगृहोपमम्
देव [m]
देवराजगृहोपमम्
राजन् [m]
देवराजगृहोपमम्
गृह [mn]
देवराजगृहोपमम्
उपम [adj]
ऊचुः
वच् [2. P.]
प्राञ्जलयः
प्राञ्जलि [adj]
सर्वे
सर्व [pron]
दुःखशोकभयार्दिताः
दुःख [n]
दुःखशोकभयार्दिताः
शोक [m]
दुःखशोकभयार्दिताः
भय [n]
दुःखशोकभयार्दिताः
अर्दय् [10. Ā.]
भगवन्नरलोकस्थं नष्टं ब्रह्म सनातनम् । लोभमोहादिभिर्भावैस्ततो नो भयमाविशत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भगवन्नरलोकस्थं
भगवन्त् [m]
भगवन्नरलोकस्थं
नर [m]
भगवन्नरलोकस्थं
लोक [m]
भगवन्नरलोकस्थं
स्थ [adj]
नष्टं
नश् [1. P.]
ब्रह्म
ब्रह्मन् [n]
सनातनम्
सनातन [adj]
लोभमोहादिभिर्
लोभ [m]
लोभमोहादिभिर्
मोह [m]
लोभमोहादिभिर्
आदि [m]
भावैस्ततो
भाव [m]
भावैस्ततो
ततस् [ind]
नो
मद् [pron]
भयम्
भय [n]
आविशत्
आविश् [6. Ā.]
ब्रह्मणश्च प्रणाशेन धर्मोऽप्यनशदीश्वर । ततः स्म समतां याता मर्त्यैस्त्रिभुवनेश्वर ॥
English Translation
With the loss of the Vedas, o Supreme Lord, righteousness also has been lost. For this, O Supreme Lord of the three worlds, we are about to be reduced to the status of human beings.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ब्रह्मणश्च
ब्रह्मन् [n]
ब्रह्मणश्च
च [ind]
प्रणाशेन
प्रणाश [m]
धर्मो
धर्म [mn]
ऽप्यनशद्
अपि [ind]
ऽप्यनशद्
नश् [1. P.]
ईश्वर
ईश्वर [m]
ततः
ततस् [ind]
स्म
स्म [ind]
समतां
सम [pron]
समतां
ता [f]
याता
या [2. Ā.]
मर्त्यैस्त्रिभुवनेश्वर
मर्त्य [m]
मर्त्यैस्त्रिभुवनेश्वर
त्रिभुवन [n]
मर्त्यैस्त्रिभुवनेश्वर
ईश्वरा [f]
अधो हि वर्षमस्माकं मर्त्यास्तूर्ध्वप्रवर्षिणः । क्रियाव्युपरमात्तेषां ततोऽगच्छाम संशयम् ॥
English Translation
Men used to pour upwards while we used to pour downwards. For the stoppage of all religious rites among men we will suffer great distress.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अधो
अधस् [ind]
हि
हि [ind]
वर्षम्
वर्ष [mn]
अस्माकं
मद् [pron]
मर्त्यास्तूर्ध्वप्रवर्षिणः
मर्त्य [m]
मर्त्यास्तूर्ध्वप्रवर्षिणः
तु [ind]
मर्त्यास्तूर्ध्वप्रवर्षिणः
ऊर्ध्व [adj]
मर्त्यास्तूर्ध्वप्रवर्षिणः
प्रवर्षिन् [adj]
क्रियाव्युपरमात्
क्रिया [f]
क्रियाव्युपरमात्
व्युपरम [m]
तेषां
तद् [pron]
ततो
ततस् [ind]
ऽगच्छाम
गम् [6. Ā.]
संशयम्
संशय [m]
अत्र निःश्रेयसं यन्नस्तद्ध्यायस्व पितामह । त्वत्प्रभावसमुत्थोऽसौ प्रभावो नो विनश्यति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अत्र
अत्र [ind]
निःश्रेयसं
निःश्रेयस [n]
यन्नस्तद्
यद् [pron]
यन्नस्तद्
मद् [pron]
यन्नस्तद्
तद् [pron]
ध्यायस्व
ध्या [3. Ā.]
पितामह
पितामह [m]
त्वत्प्रभावसमुत्थो
त्वद् [pron]
त्वत्प्रभावसमुत्थो
प्रभाव [m]
त्वत्प्रभावसमुत्थो
समुत्थ [adj]
ऽसौ
अदस् [pron]
प्रभावो
प्रभाव [m]
नो
मद् [pron]
विनश्यति
विनश् [4. Ā.]
तानुवाच सुरान्सर्वान्स्वयंभूर्भगवांस्ततः । श्रेयोऽहं चिन्तयिष्यामि व्येतु वो भीः सुरर्षभाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तान्
तद् [pron]
उवाच
वच् [2. P.]
सुरान्
सुर [m]
सर्वान्
सर्व [pron]
स्वयंभूर्
स्वयम्भु [m]
भगवांस्ततः
भगवत् [adj]
भगवांस्ततः
ततस् [ind]
श्रेयो
श्रेयस् [n]
ऽहं
मद् [pron]
चिन्तयिष्यामि
चिन्तय् [10. Ā.]
व्येतु
वी [2. Ā.]
वो
त्वद् [pron]
भीः
भी [f]
सुरर्षभाः
सुर [m]
सुरर्षभाः
ऋषभ [m]
ततोऽध्यायसहस्राणां शतं चक्रे स्वबुद्धिजम् । यत्र धर्मस्तथैवार्थः कामश्चैवानुवर्णितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽध्यायसहस्राणां
अध्याय [m]
ऽध्यायसहस्राणां
सहस्र [mn]
शतं
शत [mn]
चक्रे
कृ [2. Ā.]
स्वबुद्धिजम्
स्व [adj]
स्वबुद्धिजम्
बुद्धि [f]
स्वबुद्धिजम्
ज [adj]
यत्र
यत्र [ind]
धर्मस्तथैवार्थः
धर्म [mn]
धर्मस्तथैवार्थः
तथा [ind]
धर्मस्तथैवार्थः
एव [ind]
धर्मस्तथैवार्थः
अर्थ [mn]
कामश्चैवानुवर्णितः
काम [m]
कामश्चैवानुवर्णितः
च [ind]
कामश्चैवानुवर्णितः
एव [ind]
कामश्चैवानुवर्णितः
अनुवर्णय् [Denom. P.]