Śāntiparva Adhyāya 4
शान्तिपर्व • अध्यायः 4
Śāntiparva Adhyāya 4 of the classical Mahābhārata with 22 verses.
Total: 22 Verses
•
Citations: MBh 12.4.1–22
•
250 Lexicon Terms
कर्णस्तु समवाप्यैतदस्त्रं भार्गवनन्दनात् । दुर्योधनेन सहितो मुमुदे भरतर्षभ ॥
English Translation
Narada Said Having thus learnt the use of weapons from Rama of Bhrigu's race, Karna began to live happily in the company of Duryodhana, O foremost of Bharata's race.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कर्णस्तु
कर्ण [m]
कर्णस्तु
तु [ind]
समवाप्यैतद्
समवाप् [5. Ā.]
समवाप्यैतद्
एतद् [pron]
अस्त्रं
अस्त्र [mn]
भार्गवनन्दनात्
भार्गव [m]
भार्गवनन्दनात्
नन्दन [m]
दुर्योधनेन
दुर्योधन [m]
सहितो
सहित [adj]
मुमुदे
मुद् [1. P.]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
ततः कदाचिद्राजानः समाजग्मुः स्वयंवरे । कलिङ्गविषये राजन्राज्ञश्चित्राङ्गदस्य च ॥
English Translation
Once on a time, O monarch, many kings went to a Svayamvara at the capital of Chitrangada, the king of the Kalingas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
कदाचिद्
कदाचिद् [ind]
राजानः
राजन् [m]
समाजग्मुः
समागम् [6. P.]
स्वयंवरे
स्वयंवर [mn]
कलिङ्गविषये
कलिङ्ग [mn]
कलिङ्गविषये
विषय [mn]
राजन्
राजन् [m]
राज्ञश्चित्राङ्गदस्य
राजन् [m]
राज्ञश्चित्राङ्गदस्य
चित्राङ्गद [m]
च
च [ind]
श्रीमद्राजपुरं नाम नगरं तत्र भारत । राजानः शतशस्तत्र कन्यार्थं समुपागमन् ॥
English Translation
That prosperous city, O Bharata, was known by the name of Rajapura. Hundreds of kings went there for securing the hand of the maiden.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रीमद्राजपुरं
श्रीमत् [adj]
श्रीमद्राजपुरं
राजपुर [n]
नाम
नाम [ind]
नगरं
नगर [mn]
तत्र
तत्र [ind]
भारत
भारत [m]
राजानः
राजन् [m]
शतशस्तत्र
शतशस् [ind]
शतशस्तत्र
तत्र [ind]
कन्यार्थं
कन्या [f]
कन्यार्थं
अर्थ [mn]
समुपागमन्
समुपागम् [1. P.]
श्रुत्वा दुर्योधनस्तत्र समेतान्सर्वपार्थिवान् । रथेन काञ्चनाङ्गेन कर्णेन सहितो ययौ ॥
English Translation
Hearing that various kings had come there, : Duryodhana also, on his golden car, proceeded there, accompanied by Karna.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
दुर्योधनस्तत्र
दुर्योधन [m]
दुर्योधनस्तत्र
तत्र [ind]
समेतान्
समे [2. P.]
सर्वपार्थिवान्
सर्व [pron]
सर्वपार्थिवान्
पार्थिव [m]
रथेन
रथ [m]
काञ्चनाङ्गेन
काञ्चन [adj]
काञ्चनाङ्गेन
अङ्ग [n]
कर्णेन
कर्ण [m]
सहितो
सहित [adj]
ययौ
या [2. Ā.]
ततः स्वयंवरे तस्मिन्संप्रवृत्ते महोत्सवे । समापेतुर्नृपतयः कन्यार्थे नृपसत्तम ॥
English Translation
When the festivities commenced in that Svayamvara various kings, O best of kings, came there for the hand of the maiden.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
स्वयंवरे
स्वयंवर [mn]
तस्मिन्
तद् [pron]
सम्प्रवृत्ते
सम्प्रवृत् [1. Ā.]
महोत्सवे
महत् [adj]
महोत्सवे
उत्सव [m]
समापेतुर्
समापत् [1. P.]
नृपतयः
नृपति [m]
कन्यार्थे
कन्या [f]
कन्यार्थे
अर्थ [mn]
नृपसत्तम
नृप [m]
नृपसत्तम
सत्तम [adj]
शिशुपालो जरासंधो भीष्मको वक्र एव च । कपोतरोमा नीलश्च रुक्मी च दृढविक्रमः ॥
English Translation
There were amongst them Shisupala, Jarasandha, Bhishmaka, Vakra, Kaportroman, Nila, Rukmi of steady prowess, Shrigala who was ruler of the kingdom of females, Ashoka, Satadhanvan and the heroic king of the Bhojas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शिशुपालो
शिशुपाल [m]
जरासंधो
जरासंध [m]
भीष्मको
भीष्मक [m]
वक्र
वक्र [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
कपोतरोमा
कपोतरोमन् [m]
नीलश्च
नील [m]
नीलश्च
च [ind]
रुक्मी
रुक्मिन् [m]
च
च [ind]
दृढविक्रमः
दृढ [adj]
दृढविक्रमः
विक्रम [m]
सृगालश्च महाराज स्त्रीराज्याधिपतिश्च यः । अशोकः शतधन्वा च भोजो वीरश्च नामतः ॥
English Translation
There were amongst them Shisupala, Jarasandha, Bhishmaka, Vakra, Kaportroman, Nila, Rukmi of steady prowess, Shrigala who was ruler of the kingdom of females, Ashoka, Satadhanvan and the heroic king of the Bhojas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सृगालश्च
सृगाल [m]
सृगालश्च
च [ind]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
स्त्रीराज्याधिपतिश्च
स्त्री [f]
स्त्रीराज्याधिपतिश्च
राज्य [n]
स्त्रीराज्याधिपतिश्च
अधिपति [m]
स्त्रीराज्याधिपतिश्च
च [ind]
यः
यद् [pron]
अशोकः
अशोक [m]
शतधन्वा
शतधन्वन् [m]
च
च [ind]
भोजो
भोज [m]
वीरश्च
वीर [m]
वीरश्च
च [ind]
नामतः
नामन् [n]
एते चान्ये च बहवो दक्षिणां दिशमाश्रिताः । म्लेच्छाचार्याश्च राजानः प्राच्योदीच्याश्च भारत ॥
English Translation
Besides these, many others who lived in the Deccan and many preceptors of the Mlechchha tribes, and many kings from the East and the North, O Bharata, came there.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एते
एतद् [pron]
चान्ये
च [ind]
चान्ये
अन्य [pron]
च
च [ind]
बहवो
बहु [adj]
दक्षिणां
दक्षिण [adj]
दिशम्
दिश् [f]
आश्रिताः
आश्रि [1. Ā.]
म्लेच्छाचार्याश्च
म्लेच्छ [m]
म्लेच्छाचार्याश्च
आचार्य [m]
म्लेच्छाचार्याश्च
च [ind]
राजानः
राजन् [m]
प्राच्योदीच्याश्च
प्राच्य [adj]
प्राच्योदीच्याश्च
उदीच्य [adj]
प्राच्योदीच्याश्च
च [ind]
भारत
भारत [m]
काञ्चनाङ्गदिनः सर्वे बद्धजाम्बूनदस्रजः । सर्वे भास्वरदेहाश्च व्याघ्रा इव मदोत्कटाः ॥
English Translation
All of them were bedecked with golden Angadas and shone resplendent like pure gold. Of shining persons they were like tigers of fierce might.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
काञ्चनाङ्गदिनः
काञ्चन [n]
काञ्चनाङ्गदिनः
अङ्गदिन् [adj]
सर्वे
सर्व [pron]
बद्धजाम्बूनदस्रजः
बन्ध् [4. P.]
बद्धजाम्बूनदस्रजः
जाम्बूनद [n]
बद्धजाम्बूनदस्रजः
स्रज् [f]
सर्वे
सर्व [pron]
भास्वरदेहाश्च
भास्वर [adj]
भास्वरदेहाश्च
देह [mn]
भास्वरदेहाश्च
च [ind]
व्याघ्रा
व्याघ्र [m]
इव
इव [ind]
मदोत्कटाः
मद [m]
मदोत्कटाः
उत्कट [adj]
ततः समुपविष्टेषु तेषु राजसु भारत । विवेश रङ्गं सा कन्या धात्रीवर्षधरान्विता ॥
English Translation
After all those kings had taken their seats, O Bharata, the maiden entered the arena, accompanied by her nurse and a guard of eunuchs.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
समुपविष्टेषु
समुपविश् [6. P.]
तेषु
तद् [pron]
राजसु
राजन् [m]
भारत
भारत [m]
विवेश
विश् [4. P.]
रङ्गं
रङ्ग [m]
सा
तद् [pron]
कन्या
कन्या [f]
धात्रीवर्षधरान्विता
धात्री [f]
धात्रीवर्षधरान्विता
वर्षधर [m]
धात्रीवर्षधरान्विता
अन्वित [adj]
ततः संश्राव्यमाणेषु राज्ञां नामसु भारत । अत्यक्रामद्धार्तराष्ट्रं सा कन्या वरवर्णिनी ॥
English Translation
The names of the kings being mentioned to her that fair maiden passed by the son of Dhritarashtra as she had passed others before him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
संश्राव्यमाणेषु
संश्रावय् [10. P.]
राज्ञां
राजन् [m]
नामसु
नामन् [n]
भारत
भारत [m]
अत्यक्रामद्
अतिक्रम् [6. P.]
धार्तराष्ट्रं
धार्तराष्ट्र [m]
सा
तद् [pron]
कन्या
कन्या [f]
वरवर्णिनी
वरवर्णिनी [f]
दुर्योधनस्तु कौरव्यो नामर्षयत लङ्घनम् । प्रत्यषेधच्च तां कन्यामसत्कृत्य नराधिपान् ॥
English Translation
Duryodhana, however, of Kuru's race could not bear that insult of self. Disregarding all the kings, he ordered the maiden to stop.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दुर्योधनस्तु
दुर्योधन [m]
दुर्योधनस्तु
तु [ind]
कौरव्यो
कौरव्य [m]
नामर्षयत
न [ind]
नामर्षयत
मर्षय् [10. Ā.]
लङ्घनम्
लङ्घन [n]
प्रत्यषेधच्च
प्रतिषिध् [1. Ā.]
प्रत्यषेधच्च
च [ind]
तां
तद् [pron]
कन्याम्
कन्या [f]
असत्कृत्य
असत्कृ [8. P.]
नराधिपान्
नराधिप [m]
स वीर्यमदमत्तत्वाद्भीष्मद्रोणावुपाश्रितः । रथमारोप्य तां कन्यामाजुहाव नराधिपान् ॥
English Translation
Elated with the pride of power and relying upon Bhishma and Drona, king Duryodhana taking up that maiden on his car, carried her away forcibly.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
वीर्यमदमत्तत्वाद्
वीर्य [n]
वीर्यमदमत्तत्वाद्
मद [m]
वीर्यमदमत्तत्वाद्
मद् [3. P.]
वीर्यमदमत्तत्वाद्
त्व [n]
भीष्मद्रोणावुपाश्रितः
भीष्म [m]
भीष्मद्रोणावुपाश्रितः
द्रोण [m]
भीष्मद्रोणावुपाश्रितः
उपाश्रि [1. Ā.]
प्रत्यषेधच्च
प्रतिषिध् [1. Ā.]
प्रत्यषेधच्च
च [ind]
तां
तद् [pron]
कन्याम्
कन्या [f]
असत्कृत्य
असत्कृ [8. P.]
नराधिपान्
नराधिप [m]
तमन्वयाद्रथी खड्गी भद्धगोधाङ्गुलित्रवान् । कर्णः शस्त्रभृतां श्रेष्ठः पृष्ठतः पुरुषर्षभ ॥
English Translation
Armed with sword, clad in mail, and his fingers cased in leathern fences, Karna, that foremost of all holders of weapons, riding on his car, followed Duryodhana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
अन्वयाद्
अनुया [2. Ā.]
रथी
रथिन् [adj]
खड्गी
खड्गिन् [adj]
बद्धगोधाङ्गुलित्रवान्
बन्ध् [4. P.]
बद्धगोधाङ्गुलित्रवान्
गोधा [f]
बद्धगोधाङ्गुलित्रवान्
अङ्गुलित्रवत् [adj]
कर्णः
कर्ण [m]
शस्त्रभृतां
शस्त्रभृत् [m]
श्रेष्ठः
श्रेष्ठ [adj]
पृष्ठतः
पृष्ठतस् [ind]
पुरुषर्षभ
पुरुष [m]
पुरुषर्षभ
ऋषभ [m]
ततो विमर्दः सुमहान्राज्ञामासीद्युधिष्ठिर । संनह्यतां तनुत्राणि रथान्योजयतामपि ॥
English Translation
A great tumult then took place among the kings, all the whom were bent upon fighting.-Put on your coats of mail. Get the cars ready!-(These were the words that were heard).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
विमर्दः
विमर्द [m]
सुमहान्
सु [ind]
सुमहान्
महत् [adj]
राज्ञाम्
राजन् [m]
आसीद्
अस् [2. P.]
युधिष्ठिर
युधिष्ठिर [m]
संनह्यतां
संनह् [4. Ā.]
तनुत्राणि
तनुत्र [n]
रथान्
रथ [m]
योजयताम्
योजय् [10. Ā.]
अपि
अपि [ind]
तेऽभ्यधावन्त संक्रुद्धाः कर्णदुर्योधनावुभौ । शरवर्षाणि मुञ्चन्तो मेघाः पर्वतयोरिव ॥
English Translation
Filled with ire, they pursued Karna and Duryodhana, pouring their shafts upon them like masses of clouds pouring rain upon a couple of hills.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
ऽभ्यधावन्त
अभिधाव् [1. Ā.]
संक्रुद्धाः
संक्रुध् [4. Ā.]
कर्णदुर्योधनावुभौ
कर्ण [m]
कर्णदुर्योधनावुभौ
दुर्योधन [m]
कर्णदुर्योधनावुभौ
उभ् [pron]
शरवर्षाणि
शर [m]
शरवर्षाणि
वर्ष [mn]
मुञ्चन्तो
मुच् [6. Ā.]
मेघाः
मेघ [m]
पर्वतयोर्
पर्वत [mn]
इव
इव [ind]
कर्णस्तेषामापततामेकैकेन क्षुरेण ह । धनूंषि सशरावापान्यपातयत भूतले ॥
English Translation
As they thus pursued them, Karna struck down their bows and arrows on the ground, each with a single arrow.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कर्णस्तेषाम्
कर्ण [m]
कर्णस्तेषाम्
तद् [pron]
आपतताम्
आपत् [1. Ā.]
एकैकेन
एकैक [adj]
क्षुरेण
क्षुर [m]
ह
ह [ind]
धनूंषि
धनुस् [n]
सशरावापान्यपातयत
स [ind]
सशरावापान्यपातयत
शरावाप [m]
सशरावापान्यपातयत
पातय् [10. Ā.]
भूतले
भू [f]
भूतले
तल [mn]
ततो विधनुषः कांश्चित्कांश्चिदुद्यतकार्मुकान् । कांश्चिदुद्वहतो बाणान्रथशक्तिगदास्तथा ॥
English Translation
Amongst them some were deprived of bow, some rushed bow in hand, some were on the point of discharging their arrows, and some pursued them, armed with darts and maces.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
कांश्चित्
कश्चित् [pron]
कांश्चिद्
कश्चित् [pron]
उद्यतकार्मुकान्
उद्यम् [6. P.]
उद्यतकार्मुकान्
कार्मुक [n]
कांश्चिद्
कश्चित् [pron]
उद्वहतो
उद्वह् [1. Ā.]
बाणान्
बाण [m]
रथशक्तिगदास्तथा
रथ [m]
रथशक्तिगदास्तथा
शक्ति [f]
रथशक्तिगदास्तथा
गदा [f]
रथशक्तिगदास्तथा
तथा [ind]
लाघवादाकुलीकृत्य कर्णः प्रहरतां वरः । हतसूतांश्च भूयिष्ठानवजिग्ये नराधिपान् ॥
English Translation
Endued with great lightness of hands, Karna, that foremost of all strikers, assailed them all. He deprived many kings of their drivers, and thus defeated them.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
लाघवाद्
लाघव [n]
आकुलीकृत्य
आकुलीकृ [8. P.]
कर्णः
कर्ण [m]
प्रहरतां
प्रहृ [2. P.]
वरः
वर [adj]
हतसूतांश्च
हन् [6. P.]
हतसूतांश्च
सूत [m]
हतसूतांश्च
च [ind]
भूयिष्ठान्
भूयिष्ठ [adj]
अवजिग्ये
अवजि [1. Ā.]
नराधिपान्
नराधिप [m]
ते स्वयं त्वरयन्तोऽश्वान्याहि याहीति वादिनः । व्यपेयुस्ते रणं हित्वा राजानो भग्नमानसाः ॥
English Translation
They then themselves took up the reins of their horses, and saying.-Go away, go away-turned away from the battle with depressed hearts.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
स्वयं
स्वयम् [ind]
त्वरयन्तो
त्वरय् [10. Ā.]
ऽश्वान्
अश्व [m]
याहि
या [2. Ā.]
याहीति
या [2. Ā.]
याहीति
इति [ind]
वादिनः
वादिन् [adj]
व्यपेयुस्ते
व्यपे [2. P.]
व्यपेयुस्ते
तद् [pron]
रणं
रण [m]
हित्वा
हा [1. P.]
राजानो
राजन् [m]
भग्नमानसाः
भञ्ज् [4. P.]
भग्नमानसाः
मानस [n]
दुर्योधनस्तु कर्णेन पाल्यमानोऽभ्ययात्तदा । हृष्टः कन्यामुपादाय नगरं नागसाह्वयम् ॥
English Translation
Protected by Karna, Duryodhana also came away, with a gladdened heart, bringing with him the maiden to Hastinapura.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दुर्योधनस्तु
दुर्योधन [m]
दुर्योधनस्तु
तु [ind]
कर्णेन
कर्ण [m]
पाल्यमानो
पालय् [10. Ā.]
ऽभ्ययात्
अभिया [2. P.]
तदा
तदा [ind]
हृष्टः
हृष् [1. P.]
कन्याम्
कन्या [f]
उपादाय
उपादा [3. Ā.]
नगरं
नगर [mn]
नागसाह्वयम्
नागसाह्वय [n]