Śāntiparva Adhyāya 30
शान्तिपर्व • अध्यायः 30
Śāntiparva Adhyāya 30 of the classical Mahābhārata with 43 verses.
Total: 43 Verses
•
Citations: MBh 12.30.1–43
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
स कथं काञ्चनष्ठीवी सृञ्जयस्य सुतोऽभवत् । पर्वतेन किमर्थं च दत्तः केन ममार च ॥
English Translation
How did the son as Srinjaya become Suvarnashthivin? Why also did Parvata give Srinjaya that child? And why did he die?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
कथं
कथम् [ind]
काञ्चनष्ठीवी
काञ्चनष्ठीविन् [m]
सृञ्जयस्य
सृञ्जय [m]
सुतो
सुत [m]
ऽभवत्
भू [1. Ā.]
पर्वतेन
पर्वत [mn]
किमर्थं
किमर्थम् [ind]
च
च [ind]
दत्तः
दा [1. Ā.]
केन
क [pron]
ममार
मृ [4. Ā.]
च
च [ind]
यदा वर्षसहस्रायुस्तदा भवति मानवः । कथमप्राप्तकौमारः सृञ्जयस्य सुतो मृतः ॥
English Translation
When all those men lived for a thousand years, why did Srinjaya's son die in infancy?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदा
यदा [ind]
वर्षसहस्रायुस्तदा
वर्ष [mn]
वर्षसहस्रायुस्तदा
सहस्र [mn]
वर्षसहस्रायुस्तदा
आयुस् [n]
वर्षसहस्रायुस्तदा
तदा [ind]
भवति
भू [1. Ā.]
मानवः
मानव [m]
कथम्
कथम् [ind]
अप्राप्तकौमारः
अप्राप्त [adj]
अप्राप्तकौमारः
कौमार [adj]
सृञ्जयस्य
सृञ्जय [m]
सुतो
सुत [m]
मृतः
मृ [4. Ā.]
उताहो नाममात्रं वै सुवर्णष्ठीविनोऽभवत् । तथ्यं वा काञ्चनष्ठीवीत्येतदिच्छामि वेदितुम् ॥
English Translation
Or, was he in name only Suvarnashthivin? How also did he come to be so! I wish to know all this?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उताहो
उत [ind]
उताहो
अहो [ind]
नाममात्रं
नामन् [n]
नाममात्रं
मात्र [n]
वै
वै [ind]
सुवर्णष्ठीविनो
सुवर्णष्ठीविन् [m]
ऽभवत्
भू [1. Ā.]
तथ्यं
तथ्य [adj]
वा
वा [ind]
काञ्चनष्ठीवीत्येतद्
काञ्चनष्ठीविन् [m]
काञ्चनष्ठीवीत्येतद्
इति [ind]
काञ्चनष्ठीवीत्येतद्
एतद् [pron]
इच्छामि
इष् [1. P.]
वेदितुम्
विद् [6. Ā.]
अत्र ते कथयिष्यामि यथा वृत्तं जनेश्वर । नारदः पर्वतश्चैव प्रागृषी लोकपूजितौ ॥
English Translation
Krishna said 'I will recount, О king, the incidents as they took place. There are two Rishis foremost in the world, named Narada and Parvata.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अत्र
अत्र [ind]
ते
त्वद् [pron]
वर्तयिष्यामि
वर्तय् [10. Ā.]
यथा
यथा [ind]
नैतत्
न [ind]
नैतत्
एतद् [pron]
प्रधानतः
प्रधान [n]
नारदः
नारद [m]
पर्वतश्चैव
पर्वत [mn]
पर्वतश्चैव
च [ind]
पर्वतश्चैव
एव [ind]
प्राग्
प्राक् [ind]
ऋषी
ऋषि [m]
लोकपूजितौ
लोक [m]
लोकपूजितौ
पूजय् [10. Ā.]
मातुलो भागिनेयश्च देवलोकादिहागतौ । विहर्तुकामौ संप्रीत्या मानुष्येषु पुरा प्रभू ॥
English Translation
Narada is the maternal uncle and Parvata is his sister's son. With cheerful hearts, the uncle Narada and the nephew Parvata had in days of yore, O king, left the celestial region for a journey on Earth for eating clarified butter and rice.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मातुलो
मातुल [m]
भागिनेयश्च
भागिनेय [m]
भागिनेयश्च
च [ind]
देवलोकाद्
देव [m]
देवलोकाद्
लोक [m]
इहागतौ
इह [ind]
इहागतौ
आगम् [6. P.]
विहर्तुकामौ
विहर्तु [m]
विहर्तुकामौ
काम [m]
संप्रीत्या
सम्प्रीति [f]
मानुष्येषु
मानुष्य [adj]
पुरा
पुरा [ind]
प्रभू
प्रभु [adj]
हविःपवित्रभोज्येन देवभोज्येन चैव ह । नारदो मातुलश्चैव भागिनेयश्च पर्वतः ॥
English Translation
Narada is the maternal uncle and Parvata is his sister's son. With cheerful hearts, the uncle Narada and the nephew Parvata had in days of yore, O king, left the celestial region for a journey on Earth for eating clarified butter and rice.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हविःपवित्रभोज्येन
हविस् [n]
हविःपवित्रभोज्येन
पवित्र [n]
हविःपवित्रभोज्येन
भोज्य [n]
देवभोज्येन
देव [m]
देवभोज्येन
भोज्य [n]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
ह
ह [ind]
नारदो
नारद [m]
मातुलश्चैव
मातुल [m]
मातुलश्चैव
च [ind]
मातुलश्चैव
एव [ind]
भागिनेयश्च
भागिनेय [m]
भागिनेयश्च
च [ind]
पर्वतः
पर्वत [mn]
तावुभौ तपसोपेताववनीतलचारिणौ । भुञ्जानौ मानुषान्भोगान्यथावत्पर्यधावताम् ॥
English Translation
Both of them endued with great ascetic merit, they wandered over the Earth living on food taken by human beings.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तावुभौ
तद् [pron]
तावुभौ
उभ् [pron]
तपसोपेताववनीतलचारिणौ
तपस् [n]
तपसोपेताववनीतलचारिणौ
उपेत [adj]
तपसोपेताववनीतलचारिणौ
अवनी [f]
तपसोपेताववनीतलचारिणौ
तल [mn]
तपसोपेताववनीतलचारिणौ
चारिन् [adj]
भुञ्जानौ
भुज् [6. P.]
मानुषान्
मानुष [adj]
भोगान्
भोग [m]
यथावत्
यथावत् [ind]
पर्यधावताम्
परिधाव् [1. Ā.]
प्रीतिमन्तौ मुदा युक्तौ समयं तत्र चक्रतुः । यो भवेद्धृदि संकल्पः शुभो वा यदि वाशुभः । अन्योन्यस्य स आख्येयो मृषा शापोऽन्यथा भवेत् ॥
English Translation
Filled with joy and cherishing great affection for each other, they entered into an agreement that whatever wish, good or bad, would be entertained by one, should be disclosed to the other, but if one happens to act otherwise, he should be visited by the other's curse.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रीतिमन्तौ
प्रीतिमत् [adj]
मुदा
मुद् [f]
युक्तौ
युज् [6. Ā.]
समयं
समय [m]
तत्र
तत्र [ind]
चक्रतुः
कृ [2. Ā.]
यो
यद् [pron]
भवेद्धृदि
भू [1. Ā.]
भवेद्धृदि
हृद् [n]
संकल्पः
संकल्प [m]
शुभो
शुभ [adj]
वा
वा [ind]
यदि
यदि [ind]
वाशुभः
वा [ind]
वाशुभः
अशुभ [adj]
अन्योन्यस्य
अन्योन्य [adj]
स
तद् [pron]
आख्येयो
आख्या [4. P.]
मृषा
मृषा [ind]
शापो
शाप [m]
ऽन्यथा
अन्यथा [ind]
भवेत्
भू [1. Ā.]
तौ तथेति प्रतिज्ञाय महर्षी लोकपूजितौ । सृञ्जयं श्वैत्यमभ्येत्य राजानमिदमूचतुः ॥
English Translation
Coming at that understanding, those two great Rishis, worshipped of all the worlds, repaired to King Srinjaya the son of Shitya and said to him?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तौ
तद् [pron]
तथेति
तथा [ind]
तथेति
इति [ind]
प्रतिज्ञाय
प्रतिज्ञा [9. Ā.]
महर्षी
महत् [adj]
महर्षी
ऋषि [m]
लोकपूजितौ
लोक [m]
लोकपूजितौ
पूजय् [10. Ā.]
सृञ्जयं
सृञ्जय [m]
श्वैत्यम्
श्वैत्य [m]
अभ्येत्य
अभ्ये [2. P.]
राजानम्
राजन् [m]
इदम्
इदम् [pron]
ऊचतुः
वच् [2. P.]
आवां भवति वत्स्यावः कंचित्कालं हिताय ते । यथावत्पृथिवीपाल आवयोः प्रगुणीभव । तथेति कृत्वा तौ राजा सत्कृत्योपचचार ह ॥
English Translation
We two, for your well-being shall live with you for a few days. O lord of Earth, do you satisfy all our wants duly! The king, saying,-So be it, began to treat them hospitably.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आवां
मद् [pron]
भवति
भू [1. Ā.]
वत्स्यावः
वस् [2. P.]
कंचित्
कश्चित् [pron]
कालं
काल [m]
हिताय
हित [n]
ते
त्वद् [pron]
यथावत्
यथावत् [ind]
पृथिवीपाल
पृथिवीपाल [m]
आवयोः
मद् [pron]
प्रगुणीभव
प्रगुणीभू [1. Ā.]
तथेति
तथा [ind]
तथेति
इति [ind]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
तौ
तद् [pron]
राजा
राजन् [m]
सत्कृत्योपचचार
सत्कृ [8. Ā.]
सत्कृत्योपचचार
उपचर् [1. Ā.]
ह
ह [ind]
ततः कदाचित्तौ राजा महात्मानौ तथागतौ । अब्रवीत्परमप्रीतः सुतेयं वरवर्णिनी ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
कदाचित्
कदाचिद् [ind]
तौ
तद् [pron]
राजा
राजन् [m]
महात्मानौ
महात्मन् [adj]
तथागतौ
तथागत [adj]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
परमप्रीतः
परम [adj]
परमप्रीतः
प्री [9. Ā.]
सुतेयं
सुता [f]
सुतेयं
इदम् [pron]
वरवर्णिनी
वरवर्णिनी [f]
एकैव मम कन्यैषा युवां परिचरिष्यति । दर्शनीयानवद्याङ्गी शीलवृत्तसमन्विता । सुकुमारी कुमारी च पद्मकिञ्जल्कसंनिभा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एकैव
एक [pron]
एकैव
एव [ind]
मम
मद् [pron]
कन्यैषा
कन्या [f]
कन्यैषा
एतद् [pron]
युवां
त्वद् [pron]
परिचरिष्यति
परिचर् [1. Ā.]
दर्शनीयानवद्याङ्गी
दर्शनीय [adj]
दर्शनीयानवद्याङ्गी
अनवद्य [adj]
दर्शनीयानवद्याङ्गी
अङ्ग [adj]
शीलवृत्तसमन्विता
शील [mn]
शीलवृत्तसमन्विता
वृत्त [n]
शीलवृत्तसमन्विता
समन्वित [adj]
सुकुमारी
सुकुमार [adj]
कुमारी
कुमारी [f]
च
च [ind]
पद्मकिञ्जल्कसंनिभा
पद्म [mn]
पद्मकिञ्जल्कसंनिभा
किञ्जल्क [mn]
पद्मकिञ्जल्कसंनिभा
संनिभ [adj]
परमं सौम्य इत्युक्तस्ताभ्यां राजा शशास ताम् । कन्ये विप्रावुपचर देववत्पितृवच्च ह ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
परमं
परम [adj]
सौम्य
सौम्य [adj]
इत्युक्तस्ताभ्यां
इति [ind]
इत्युक्तस्ताभ्यां
वच् [2. P.]
इत्युक्तस्ताभ्यां
तद् [pron]
राजा
राजन् [m]
शशास
शास् [1. P.]
ताम्
तद् [pron]
कन्ये
कन्या [f]
विप्रावुपचर
विप्र [m]
विप्रावुपचर
उपचर् [1. Ā.]
देववत्
देव [m]
देववत्
वत् [ind]
पितृवच्च
पितृ [m]
पितृवच्च
वत् [ind]
पितृवच्च
च [ind]
ह
ह [ind]
सा तु कन्या तथेत्युक्त्वा पितरं धर्मचारिणी । यथानिदेशं राज्ञस्तौ सत्कृत्योपचचार ह ॥
English Translation
The pious princess, saying,-So be it-began to serve them in obedience to her father's command.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सा
तद् [pron]
तु
तु [ind]
कन्या
कन्या [f]
तथेत्युक्त्वा
तथा [ind]
तथेत्युक्त्वा
इति [ind]
तथेत्युक्त्वा
वच् [2. P.]
पितरं
पितृ [m]
धर्मचारिणी
धर्म [mn]
धर्मचारिणी
चारिन् [adj]
तथेति
तथा [ind]
तथेति
इति [ind]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
तौ
तद् [pron]
राजा
राजन् [m]
सत्कृत्योपचचार
सत्कृ [8. Ā.]
सत्कृत्योपचचार
उपचर् [1. Ā.]
ह
ह [ind]
तस्यास्तथोपचारेण रूपेणाप्रतिमेन च । नारदं हृच्छयस्तूर्णं सहसैवान्वपद्यत ॥
English Translation
Her dutiful services and her peerless beauty very soon created love in Narada's heart.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्यास्तथोपचारेण
तद् [pron]
तस्यास्तथोपचारेण
तथा [ind]
तस्यास्तथोपचारेण
उपचार [m]
रूपेणाप्रतिमेन
रूप [n]
रूपेणाप्रतिमेन
अप्रतिम [adj]
च
च [ind]
नारदं
नारद [m]
हृच्छयस्तूर्णं
हृच्छय [m]
हृच्छयस्तूर्णं
तूर्णम् [ind]
सहसैवान्वपद्यत
सहस् [n]
सहसैवान्वपद्यत
एव [ind]
सहसैवान्वपद्यत
अनुपद् [4. P.]
ववृधे च ततस्तस्य हृदि कामो महात्मनः । यथा शुक्लस्य पक्षस्य प्रवृत्तावुडुराट्छनैः ॥
English Translation
That tender feeling began to grow in the heart of the great saint, like the moon gradually increasing in the light fortnight.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ववृधे
वृध् [6. P.]
च
च [ind]
ततस्तस्य
ततस् [ind]
ततस्तस्य
तद् [pron]
हृदि
हृद् [n]
कामो
काम [m]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
यथा
यथा [ind]
शुक्लस्य
शुक्ल [adj]
पक्षस्य
पक्ष [m]
प्रवृत्तावुडुराट्
प्रवृत्ति [f]
प्रवृत्तावुडुराट्
उडुराज् [m]
शनैः
शनैस् [ind]
न च तं भागिनेयाय पर्वताय महात्मने । शशंस मन्मथं तीव्रं व्रीडमानः स धर्मवित् ॥
English Translation
The virtuous Narada, however, out of shame, could not give out that burning love to his sister's son the high-souled Parvata.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
च
च [ind]
तं
तद् [pron]
भागिनेयाय
भागिनेय [m]
पर्वताय
पर्वत [mn]
महात्मने
महात्मन् [adj]
शशंस
शंस् [2. Ā.]
मन्मथं
मन्मथ [m]
तीव्रं
तीव्र [adj]
व्रीडमानः
व्रीड् [1. P.]
स
तद् [pron]
धर्मवित्
धर्म [mn]
धर्मवित्
विद् [adj]
तपसा चेङ्गितेनाथ पर्वतोऽथ बुबोध तत् । कामार्तं नारदं क्रुद्धः शशापैनं ततो भृशम् ॥
English Translation
By his ascetic power, as also by signs, Parvata understood all. Excited with rage, the latter thereupon made up his mind to curse the love-stricken Narada.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तपसा
तपस् [n]
चेङ्गितेनाथ
च [ind]
चेङ्गितेनाथ
इङ्गित [n]
चेङ्गितेनाथ
अथ [ind]
पर्वतो
पर्वत [mn]
ऽथ
अथ [ind]
बुबोध
बुध् [1. Ā.]
तत्
तद् [pron]
कामार्तं
काम [m]
कामार्तं
आर्त [adj]
नारदं
नारद [m]
क्रुद्धः
क्रुध् [4. Ā.]
शशापैनं
शप् [1. Ā.]
शशापैनं
एनद् [pron]
ततो
ततस् [ind]
भृशम्
भृशम् [ind]
कृत्वा समयमव्यग्रो भवान्वै सहितो मया । यो भवेद्धृदि संकल्पः शुभो वा यदि वाशुभः ॥
English Translation
And he said, ‘Having of your own accord made an agreement with me that, whatever wish, good or bad, would be entertained by either of us should be disclosed to the other you have violated it! These were your own words. O Brahman! It is for this that I shall curse you.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
समयम्
समय [m]
अव्यग्रो
अव्यग्र [adj]
भवान्
भवत् [adj]
वै
वै [ind]
सहितो
सहित [adj]
मया
मद् [pron]
यो
यद् [pron]
भवेद्धृदि
भू [1. Ā.]
भवेद्धृदि
हृद् [n]
संकल्पः
संकल्प [m]
शुभो
शुभ [adj]
वा
वा [ind]
यदि
यदि [ind]
वाशुभः
वा [ind]
वाशुभः
अशुभ [adj]
अन्योन्यस्य स आख्येय इति तद्वै मृषा कृतम् । भवता वचनं ब्रह्मंस्तस्मादेतद्वदाम्यहम् ॥
English Translation
And he said, ‘Having of your own accord made an agreement with me that, whatever wish, good or bad, would be entertained by either of us should be disclosed to the other you have violated it! These were your own words. O Brahman! It is for this that I shall curse you.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्योन्यस्य
अन्योन्य [adj]
स
तद् [pron]
आख्येयो
आख्या [4. P.]
मृषा
मृषा [ind]
शापो
शाप [m]
ऽन्यथा
अन्यथा [ind]
भवेत्
भू [1. Ā.]
भवता
भवत् [adj]
वचनं
वचन [n]
ब्रह्मंस्तस्माद्
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्मंस्तस्माद्
तस्मात् [ind]
एतद्
एतद् [pron]
वदाम्यहम्
वद् [1. Ā.]
वदाम्यहम्
मद् [pron]
न हि कामं प्रवर्तन्तं भवानाचष्ट मे पुरा । सुकुमार्यां कुमार्यां ते तस्मादेष शपाम्यहम् ॥
English Translation
You did not tell me before that your heart has been stricken with the beauty of the maiden Sukumari, I shall, therefore, curse you.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
हि
हि [ind]
कामं
काम [m]
प्रवर्तन्तं
प्रवृत् [1. Ā.]
भवान्
भवत् [adj]
आचष्ट
आचक्ष् [1. P.]
मे
मद् [pron]
पुरा
पुरा [ind]
सुकुमार्यां
सुकुमार [adj]
कुमार्यां
कुमारी [f]
ते
त्वद् [pron]
तस्माद्
तस्मात् [ind]
एष
एतद् [pron]
शपाम्यहम्
शप् [1. Ā.]
शपाम्यहम्
मद् [pron]
ब्रह्मवादी गुरुर्यस्मात्तपस्वी ब्राह्मणश्च सन् । अकार्षीः समयभ्रंशमावाभ्यां यः कृतो मिथः ॥
English Translation
You are a Brahmacharin. You are my preceptor. You are an ascetic and a Brahmana. Yet you have broken the agreement you had made with me.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ब्रह्मवादी
ब्रह्मन् [n]
ब्रह्मवादी
वादिन् [adj]
गुरुर्
गुरु [m]
यस्मात्
यस्मात् [ind]
तपस्वी
तपस्विन् [m]
ब्राह्मणश्च
ब्राह्मण [m]
ब्राह्मणश्च
च [ind]
सन्
अस् [2. P.]
अकार्षीः
कृ [2. Ā.]
समयभ्रंशम्
समय [m]
समयभ्रंशम्
भ्रंश [m]
आवाभ्यां
मद् [pron]
यः
यद् [pron]
कृतो
कृ [2. Ā.]
मिथः
मिथस् [ind]
शप्स्ये तस्मात्सुसंक्रुद्धो भवन्तं तं निबोध मे । सुकुमारी च ते भार्या भविष्यति न संशयः ॥
English Translation
Filled with anger I shall, for this, curse even you. Listen to me. This Sukumari shall, forsooth, become your wife.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शप्स्ये
शप् [1. Ā.]
तस्मात्
तस्मात् [ind]
सुसंक्रुद्धो
सु [ind]
सुसंक्रुद्धो
संक्रुध् [4. Ā.]
भवन्तं
भवत् [adj]
तं
तद् [pron]
निबोध
निबुध् [4. P.]
मे
मद् [pron]
सुकुमारी
सुकुमार [adj]
च
च [ind]
ते
त्वद् [pron]
भार्या
भार्या [f]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
न
न [ind]
संशयः
संशय [m]
वानरं चैव कन्या त्वां विवाहात्प्रभृति प्रभो । संद्रक्ष्यन्ति नराश्चान्ये स्वरूपेण विनाकृतम् ॥
English Translation
From the time of your marriage, however, O powerful one, both she and all men shall see you a monkey, for your real features having disappeared, you will appear like a monkey to all.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वानरं
वानर [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
कन्या
कन्या [f]
त्वां
त्वद् [pron]
विवाहात्
विवाह [m]
प्रभृति
प्रभृति [ind]
प्रभो
प्रभु [adj]
संद्रक्ष्यन्ति
संदृश् [4. Ā.]
नराश्चान्ये
नर [m]
नराश्चान्ये
च [ind]
नराश्चान्ये
अन्य [pron]
स्वरूपेण
स्व [adj]
स्वरूपेण
रूप [n]
विनाकृतम्
विनाकृत [adj]
स तद्वाक्यं तु विज्ञाय नारदः पर्वतात्तदा । अशपत्तमपि क्रोधाद्भागिनेयं स मातुलः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तद्
तद् [pron]
वाक्यं
वाक्य [n]
तु
तु [ind]
विज्ञाय
विज्ञा [9. Ā.]
नारदः
नारद [m]
पर्वतात्
पर्वत [mn]
तदा
तदा [ind]
अशपत्
शप् [1. Ā.]
तम्
तद् [pron]
अपि
अपि [ind]
क्रोधाद्
क्रोध [m]
भागिनेयं
भागिनेय [m]
स
तद् [pron]
मातुलः
मातुल [m]
तपसा ब्रह्मचर्येण सत्येन च दमेन च । युक्तोऽपि धर्मनित्यश्च न स्वर्गवासमाप्स्यसि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तपसा
तपस् [n]
ब्रह्मचर्येण
ब्रह्मचर्य [n]
वन्दनेन
वन्दन [n]
तितिक्षया
तितिक्षा [f]
युक्तो
युज् [6. Ā.]
ऽपि
अपि [ind]
धर्मनित्यश्च
धर्म [mn]
धर्मनित्यश्च
नित्य [adj]
धर्मनित्यश्च
च [ind]
न
न [ind]
स्वर्गवासम्
स्वर्ग [m]
स्वर्गवासम्
वास [m]
आप्स्यसि
आप् [1. P.]
तौ तु शप्त्वा भृशं क्रुद्धौ परस्परममर्षणौ । प्रतिजग्मतुरन्योन्यं क्रुद्धाविव गजोत्तमौ ॥
English Translation
Filled with anger and feelings of vengeance, they thus cursed each other like a pair of infuriate elephants.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तौ
तद् [pron]
तु
तु [ind]
शप्त्वा
शप् [1. Ā.]
भृशं
भृशम् [ind]
क्रुद्धौ
क्रुध् [4. Ā.]
परस्परम्
परस्पर [adj]
अमर्षणौ
अमर्षण [adj]
प्रतिजग्मतुर्
प्रतिगम् [1. Ā.]
अन्योन्यं
अन्योन्य [adj]
क्रुद्धाविव
क्रुध् [4. Ā.]
क्रुद्धाविव
इव [ind]
गजोत्तमौ
गज [m]
गजोत्तमौ
उत्तम [adj]
पर्वतः पृथिवीं कृत्स्नां विचचार महामुनिः । पूज्यमानो यथान्यायं तेजसा स्वेन भारत ॥
English Translation
From that time the great Parvata began to wander over the Earth, respected as he deserved, O Bharata, for his own power.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
लब्ध्वापि
लभ् [1. P.]
लब्ध्वापि
अपि [ind]
पृथिवीं
पृथिवी [f]
कृत्स्नां
कृत्स्न [adj]
सहस्थावरजङ्गमाम्
सह [ind]
सहस्थावरजङ्गमाम्
स्थावर [adj]
सहस्थावरजङ्गमाम्
जङ्गम [adj]
पूज्यमानो
पूजय् [10. Ā.]
यथान्यायं
यथान्यायम् [ind]
तेजसा
तेजस् [n]
स्वेन
स्व [adj]
भारत
भारत [m]
अथ तामलभत्कन्यां नारदः सृञ्जयात्मजाम् । धर्मेण धर्मप्रवरः सुकुमारीमनिन्दिताम् ॥
English Translation
Narada then, that best of Brahmanas, duly married Srinjaya's daughter, the faultless Sukumari.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
ताम्
तद् [pron]
अलभत्
लभ् [1. P.]
कन्यां
कन्या [f]
नारदः
नारद [m]
सृञ्जयात्मजाम्
सृञ्जय [m]
सृञ्जयात्मजाम्
आत्मजा [f]
धर्मेण
धर्म [mn]
धर्मप्रवरः
धर्म [mn]
धर्मप्रवरः
प्रवर [adj]
सुकुमारीम्
सुकुमार [adj]
अनिन्दिताम्
अनिन्दित [adj]