Sauptikaparva Adhyāya 11
सौप्तिकपर्व • अध्यायः 11
Sauptikaparva Adhyāya 11 of the classical Mahābhārata with 31 verses.
Total: 31 Verses
•
Citations: MBh 10.11.1–31
•
250 Lexicon Terms
स दृष्ट्वा निहतान्संख्ये पुत्रान्भ्रातॄन्सखींस्तथा । महादुःखपरीतात्मा बभूव जनमेजय ॥
English Translation
Vaishampayana said “Seeing his sons, grandsons, and friends, all killed in battle, the king was filled with great grief, O Janamejaya.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
निहतान्
निहन् [2. Ā.]
संख्ये
संख्य [n]
पुत्रान्
पुत्र [m]
भ्रातॄन्
भ्रातृ [m]
सखींस्तथा
सखि [m]
सखींस्तथा
तथा [ind]
महादुःखपरीतात्मा
महत् [adj]
महादुःखपरीतात्मा
दुःख [n]
महादुःखपरीतात्मा
परी [2. Ā.]
महादुःखपरीतात्मा
आत्मन् [m]
बभूव
भू [1. Ā.]
जनमेजय
जनमेजय [m]
ततस्तस्य महाञ्शोकः प्रादुरासीन्महात्मनः । स्मरतः पुत्रपौत्राणां भ्रातॄणां स्वजनस्य ह ॥
English Translation
Recollecting those sons and grandsons and brothers and allies, the king was stricken with a deep sorrow.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुरस्तात्
पुरस्तात् [ind]
काञ्चनी
काञ्चन [adj]
वेदिः
वेदि [f]
प्रादुरासीन्महात्मनः
प्रादुरस् [2. P.]
प्रादुरासीन्महात्मनः
महात्मन् [adj]
स्मरतः
स्मृ [1. Ā.]
पुत्रपौत्राणां
पुत्र [m]
पुत्रपौत्राणां
पौत्र [m]
भ्रातॄणां
भ्रातृ [m]
स्वजनस्य
स्व [adj]
स्वजनस्य
जन [m]
ह
ह [ind]
तमश्रुपरिपूर्णाक्षं वेपमानमचेतसम् । सुहृदो भृशसंविग्नाः सान्त्वयां चक्रिरे तदा ॥
English Translation
Senseless and trembling, his eyes were full of tears. His friends then, began anxiously to comfort him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
अश्रुपरिपूर्णाक्षं
अश्रु [mn]
अश्रुपरिपूर्णाक्षं
परिपृ [9. P.]
अश्रुपरिपूर्णाक्षं
अक्ष [n]
वेपमानम्
विप् [1. P.]
अचेतसम्
अचेतस् [adj]
सुहृदो
सुहृद् [m]
भृशसंविग्नाः
भृश [adj]
भृशसंविग्नाः
संविज् [6. Ā.]
सान्त्वयांचक्रिरे
सान्त्वय् [Denom. Ā.]
तदा
तदा [ind]
ततस्तस्मिन्क्षणे काल्ये रथेनादित्यवर्चसा । नकुलः कृष्णया सार्धमुपायात्परमार्तया ॥
English Translation
At that time, Nakula, a skillful messenger, arrived there on his car effulgent like the sun, accompanied by the princess Krishna in great affliction.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तस्मिन्
ततस् [ind]
ततस्तस्मिन्
तद् [pron]
क्षणे
क्षण [m]
काल्ये
काल्य [adj]
रथेनादित्यवर्चसा
रथ [m]
रथेनादित्यवर्चसा
आदित्य [m]
रथेनादित्यवर्चसा
वर्चस् [n]
नकुलः
नकुल [m]
कृष्णया
कृष्णा [f]
सार्धम्
सार्धम् [ind]
उपायात्
उपया [2. P.]
परमार्तया
परम [adj]
परमार्तया
आर्त [adj]
उपप्लव्यगता सा तु श्रुत्वा सुमहदप्रियम् । तदा विनाशं पुत्राणां सर्वेषां व्यथिताभवत् ॥
English Translation
She had been living at Upaplavya. Having heard that heart-rending news about the destruction of all her sons, she became exceedingly moved.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उपप्लव्यगता
उपप्लव्य [n]
उपप्लव्यगता
गम् [6. Ā.]
सा
तद् [pron]
तु
तु [ind]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
सुमहद्
सु [ind]
सुमहद्
महत् [adj]
अप्रियम्
अप्रिय [adj]
तदा
तदा [ind]
विनाशं
विनाश [m]
पुत्राणां
पुत्र [m]
सर्वेषां
सर्व [pron]
व्यथिताभवत्
व्यथ् [1. P.]
व्यथिताभवत्
भू [1. Ā.]
कम्पमानेव कदली वातेनाभिसमीरिता । कृष्णा राजानमासाद्य शोकार्ता न्यपतद्भुवि ॥
English Translation
Trembling like a plantain tree shaken by the wind, the princes Krishna, arrived before Yudhishthira, and fell down afflicted with sorrow.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कम्पमानेव
कम्प् [1. P.]
कम्पमानेव
इव [ind]
कदली
कदल [mf]
वातेनाभिसमीरिता
वात [m]
वातेनाभिसमीरिता
अभिसमीरय् [10. P.]
कृष्णा
कृष्णा [f]
राजानम्
राजन् [m]
आसाद्य
आसादय् [10. Ā.]
शोकार्ता
शोक [m]
शोकार्ता
आर्त [adj]
न्यपतद्
निपत् [1. Ā.]
भुवि
भू [f]
बभूव वदनं तस्याः सहसा शोककर्शितम् । फुल्लपद्मपलाशाक्ष्यास्तमोध्वस्त इवांशुमान् ॥
English Translation
Her face, having eyes like full-blown lotuses, seemed to be darkened by sorrow like the Sun himself when covered with darkness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बभूव
भू [1. Ā.]
वदनं
वदन [n]
तस्याः
तद् [pron]
सहसा
सहसा [ind]
शोककर्शितम्
शोक [m]
शोककर्शितम्
कर्शय् [10. P.]
फुल्लपद्मपलाशाक्ष्यास्तमोध्वस्त
फुल्ल [adj]
फुल्लपद्मपलाशाक्ष्यास्तमोध्वस्त
पद्म [mn]
फुल्लपद्मपलाशाक्ष्यास्तमोध्वस्त
पलाश [n]
फुल्लपद्मपलाशाक्ष्यास्तमोध्वस्त
अक्षि [n]
फुल्लपद्मपलाशाक्ष्यास्तमोध्वस्त
तमस् [n]
फुल्लपद्मपलाशाक्ष्यास्तमोध्वस्त
ध्वंस् [1. Ā.]
इवांशुमान्
इव [ind]
इवांशुमान्
अंशुमन्त् [m]
ततस्तां पतितां दृष्ट्वा संरम्भी सत्यविक्रमः । बाहुभ्यां परिजग्राह समुपेत्य वृकोदरः ॥
English Translation
Seeing her prostrate on the Earth, the wrathful Vrikodara, advancing hastily, raised her up and clasped her with his arms.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तां
ततस् [ind]
ततस्तां
तद् [pron]
पतितां
पत् [1. Ā.]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
संरम्भी
संरम्भिन् [adj]
सत्यविक्रमः
सत्य [adj]
सत्यविक्रमः
विक्रम [m]
बाहुभ्यां
बाहु [mf]
परिजग्राह
परिग्रह् [9. Ā.]
समुपेत्य
समुपे [2. P.]
वृकोदरः
वृकोदर [m]
सा समाश्वासिता तेन भीमसेनेन भामिनी । रुदती पाण्डवं कृष्णा सहभ्रातरमब्रवीत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सा
तद् [pron]
समाश्वासिता
समाश्वासय् [10. Ā.]
तेन
तद् [pron]
भीमसेनेन
भीमसेन [m]
भामिनी
भामिनी [f]
रुदती
रुद् [1. P.]
पाण्डवं
पाण्डव [m]
कृष्णा
कृष्णा [f]
सहभ्रातरम्
सह [ind]
सहभ्रातरम्
भ्रातृ [m]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
दिष्ट्या राजंस्त्वमद्येमामखिलां भोक्ष्यसे महीम् । आत्मजान्क्षत्रधर्मेण संप्रदाय यमाय वै ॥
English Translation
The beautiful lady, comforted by Bhimasena, began to weep, and addressing Yudhishthira with his brothers, said,ट 'By whole Earth, you will enjoy her after the death of your brave sons while observing the Kshatriya duties.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
राजंस्त्वम्
राजन् [m]
राजंस्त्वम्
त्वद् [pron]
अद्येमाम्
अद्य [ind]
अद्येमाम्
इदम् [pron]
अखिलां
अखिल [adj]
भोक्ष्यसे
भुज् [6. P.]
महीम्
मही [f]
आत्मजान्
आत्मज [m]
क्षत्रधर्मेण
क्षत्र [n]
क्षत्रधर्मेण
धर्म [mn]
सम्प्रदाय
सम्प्रदा [3. P.]
यमाय
यम [m]
वै
वै [ind]
दिष्ट्या त्वं पार्थ कुशली मत्तमातङ्गगामिनम् । अवाप्य पृथिवीं कृत्स्नां सौभद्रं न स्मरिष्यसि ॥
English Translation
By good luck, O son of Pritha, you are happy to think that you have obtained the whole Earth. By good luck, your thoughts do not dwell on Subhadra's son whose movement was like that of an infuriate elephant.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
त्वं
त्वद् [pron]
पार्थ
पार्थ [m]
कुशली
कुशलिन् [adj]
मत्तमातङ्गगामिनम्
मद् [3. P.]
मत्तमातङ्गगामिनम्
मातंग [m]
मत्तमातङ्गगामिनम्
गामिन् [adj]
अवाप्य
अवाप् [5. Ā.]
पृथिवीं
पृथिवी [f]
कृत्स्नां
कृत्स्न [adj]
सौभद्रं
सौभद्र [m]
न
न [ind]
स्मरिष्यसि
स्मृ [1. Ā.]
आत्मजांस्तेन धर्मेण श्रुत्वा शूरान्निपातितान् । उपप्लव्ये मया सार्धं दिष्ट्या त्वं न स्मरिष्यसि ॥
English Translation
By good luck, you do not like myself while living at Upaplavya, recollect your heroic sons killed while following Kshatriya duties.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आत्मजांस्तेन
आत्मज [m]
आत्मजांस्तेन
तद् [pron]
धर्मेण
धर्म [mn]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
शूरान्निपातितान्
शूर [m]
शूरान्निपातितान्
निपातय् [10. Ā.]
उपप्लव्ये
उपप्लव्य [n]
मया
मद् [pron]
सार्धं
सार्धम् [ind]
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
त्वं
त्वद् [pron]
न
न [ind]
स्मरिष्यसि
स्मृ [1. Ā.]
प्रसुप्तानां वधं श्रुत्वा द्रौणिना पापकर्मणा । शोकस्तपति मां पार्थ हुताशन इवाशयम् ॥
English Translation
O son of Pritha, hearing of the slaughter of those sleeping heroes by Drona's sinful son, grief burns me as if I were in the midst of fire.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रसुप्तानां
प्रस्वप् [2. Ā.]
वधं
वध [m]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
द्रौणिना
द्रौणि [m]
पापकर्मणा
पाप [adj]
पापकर्मणा
कर्मन् [n]
शोकस्तपति
शोक [m]
शोकस्तपति
तप् [4. Ā.]
मां
मद् [pron]
पार्थ
पार्थ [m]
हुताशन
हुताशन [m]
इवाशयम्
इव [ind]
इवाशयम्
आशय [m]
तस्य पापकृतो द्रौणेर्न चेदद्य त्वया मृधे । ह्रियते सानुबन्धस्य युधि विक्रम्य जीवितम् ॥
English Translation
If Drona's son is not compelled to reap the fruit of his sinful deed, if, displaying your prowess in battle, you do not kill that sinful wretch, along with his followers,—then, listen to me, ye Pandavas, I shall sit here in Praya.'
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
पापकृतो
पाप [n]
पापकृतो
कृत् [adj]
द्रौणेर्
द्रौणि [m]
न
न [ind]
चेद्
चेद् [ind]
अद्य
अद्य [ind]
त्वया
त्वद् [pron]
मृधे
मृध [mn]
ह्रियते
हृ [2. P.]
सानुबन्धस्य
स [ind]
सानुबन्धस्य
अनुबन्ध [m]
युधि
युध् [f]
विक्रम्य
विक्रम् [1. Ā.]
जीवितम्
जीवित [n]
इहैव प्रायमासिष्ये तन्निबोधत पाण्डवाः । न चेत्फलमवाप्नोति द्रौणिः पापस्य कर्मणः ॥
English Translation
If Drona's son is not compelled to reap the fruit of his sinful deed, if, displaying your prowess in battle, you do not kill that sinful wretch, along with his followers,—then, listen to me, ye Pandavas, I shall sit here in Praya.'
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इहैव
इह [ind]
इहैव
एव [ind]
प्रायम्
प्राय [m]
आसिष्ये
आस् [4. P.]
तन्निबोधत
तद् [pron]
तन्निबोधत
निबुध् [4. P.]
पाण्डवाः
पाण्डव [m]
न
न [ind]
चेत्
चेद् [ind]
फलम्
फल [n]
अवाप्नोति
अवाप् [5. Ā.]
द्रौणिः
द्रौणि [m]
पापस्य
पाप [adj]
कर्मणः
कर्मन् [n]
एवमुक्त्वा ततः कृष्णा पाण्डवं प्रत्युपाविशत् । युधिष्ठिरं याज्ञसेनी धर्मराजं यशस्विनी ॥
English Translation
Saying so, the helpless Krishna, the daughter of Yajnasena, sat by the side of king Yudhishthira the just.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्त्वा
वच् [2. P.]
ततः
ततस् [ind]
कृष्णा
कृष्णा [f]
पाण्डवं
पाण्डव [m]
प्रत्युपाविशत्
प्रत्युपविश् [6. P.]
युधिष्ठिरं
युधिष्ठिर [m]
याज्ञसेनी
याज्ञसेनी [f]
धर्मराजं
धर्मराज [m]
यशस्विनी
यशस्विन् [adj]
दृष्ट्वोपविष्टां राजर्षिः पाण्डवो महिषीं प्रियाम् । प्रत्युवाच स धर्मात्मा द्रौपदीं चारुदर्शनाम् ॥
English Translation
Seeing his dear queen sit in Praya, the royal and pious sage Yudhishthira addressed her, saying,-'O auspicious lady, you do not follow the code of morality, your sons and brothers have met with a noble death. You should not grieve for them.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दृष्ट्वोपविष्टां
दृश् [6. P.]
दृष्ट्वोपविष्टां
उपविश् [6. P.]
राजर्षिः
राजर्षि [m]
पाण्डवो
पाण्डव [m]
महिषीं
महिषी [f]
प्रियाम्
प्रिय [adj]
प्रत्युवाच
प्रतिवच् [3. Ā.]
स
तद् [pron]
धर्मात्मा
धर्म [mn]
धर्मात्मा
आत्मन् [m]
द्रौपदीं
द्रौपदी [f]
चारुदर्शनाम्
चारु [adj]
चारुदर्शनाम्
दर्शन [n]
धर्म्यं धर्मेण धर्मज्ञे प्राप्तास्ते निधनं शुभे । पुत्रास्ते भ्रातरश्चैव तान्न शोचितुमर्हसि ॥
English Translation
Seeing his dear queen sit in Praya, the royal and pious sage Yudhishthira addressed her, saying,-'O auspicious lady, you do not follow the code of morality, your sons and brothers have met with a noble death. You should not grieve for them.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धर्म्यं
धर्म्य [adj]
धर्मेण
धर्म [mn]
धर्मज्ञे
धर्म [mn]
धर्मज्ञे
ज्ञ [adj]
प्राप्तास्ते
प्राप् [1. P.]
प्राप्तास्ते
तद् [pron]
निधनं
निधन [mn]
शुभे
शुभ [adj]
पुत्रास्ते
पुत्र [m]
पुत्रास्ते
त्वद् [pron]
भ्रातरश्चैव
भ्रातृ [m]
भ्रातरश्चैव
च [ind]
भ्रातरश्चैव
एव [ind]
तान्न
तद् [pron]
तान्न
न [ind]
शोचितुम्
शुच् [6. P.]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]
द्रोणपुत्रः स कल्याणि वनं दूरमितो गतः । तस्य त्वं पातनं संख्ये कथं ज्ञास्यसि शोभने ॥
English Translation
Regarding Drona's son, he had gone to a distant forest, O beautiful princess. How can you then, O lady, bring about his fall in battle.'
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्रोणपुत्रः
द्रोणपुत्र [m]
स
तद् [pron]
कल्याणि
कल्याण [adj]
वनं
वन [n]
दूरम्
दूर [adj]
इतो
इतस् [ind]
गतः
गम् [6. Ā.]
तस्य
तद् [pron]
त्वं
त्वद् [pron]
पातनं
पातन [mfn]
संख्ये
संख्य [n]
कथं
कथम् [ind]
ज्ञास्यसि
ज्ञा [4. Ā.]
शोभने
शोभन [adj]
द्रोणपुत्रस्य सहजो मणिः शिरसि मे श्रुतः । निहत्य संख्ये तं पापं पश्येयं मणिमाहृतम् । राजञ्शिरसि तं कृत्वा जीवेयमिति मे मतिः ॥
English Translation
I have heard that Drona's son has a gem on his head, born with him. I shall see that gem brought to me after his death in battle. Placing that gem on your head, O king, I shall live. This is my resolution.'
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्रोणपुत्रस्य
द्रोणपुत्र [m]
सहजो
सहज [adj]
मणिः
मणि [m]
शिरसि
शिरस् [n]
मे
मद् [pron]
श्रुतः
श्रु [4. P.]
निहत्य
निहन् [2. Ā.]
संख्ये
संख्य [n]
तं
तद् [pron]
पापं
पाप [adj]
पश्येयं
पश् [4. Ā.]
मणिम्
मणि [m]
आहृतम्
आहृ [1. Ā.]
राजञ्
राजन् [m]
शिरसि
शिरस् [n]
तं
तद् [pron]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
जीवेयम्
जीव् [1. Ā.]
इति
इति [ind]
मे
मद् [pron]
मतिः
मति [f]
इत्युक्त्वा पाण्डवं कृष्णा राजानं चारुदर्शना । भीमसेनमथाभ्येत्य कुपिता वाक्यमब्रवीत् ॥
English Translation
Having said these words to the royal son of Pandu, the beautiful Krishna approached Bhimasena and said these importent words to him:-"Remembering the Kshatriya, O Bhima, you should help me. Kill that sinful wretch like Magavat slaying Sharmvara. were
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्त्वा
इति [ind]
इत्युक्त्वा
वच् [2. P.]
पाण्डवं
पाण्डव [m]
कृष्णा
कृष्णा [f]
राजानं
राजन् [m]
चारुदर्शना
चारु [adj]
चारुदर्शना
दर्शन [n]
भीमसेनम्
भीमसेन [m]
अथाभ्येत्य
अथ [ind]
अथाभ्येत्य
अभ्ये [2. P.]
कुपिता
कुप् [4. Ā.]
वाक्यम्
वाक्य [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
त्रातुमर्हसि मां भीम क्षत्रधर्ममनुस्मरन् । जहि तं पापकर्माणं शम्बरं मघवानिव । न हि ते विक्रमे तुल्यः पुमानस्तीह कश्चन ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्रातुम्
त्रा [2. Ā.]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]
मां
मद् [pron]
भीम
भीम [m]
क्षत्रधर्मम्
क्षत्र [n]
क्षत्रधर्मम्
धर्म [mn]
अनुस्मरन्
अनुस्मृ [1. Ā.]
जहि
हा [1. P.]
तं
तद् [pron]
पापकर्माणं
पाप [adj]
पापकर्माणं
कर्मन् [n]
शम्बरं
शम्बर [m]
मघवान्
मघवन् [m]
इव
इव [ind]
न
न [ind]
हि
हि [ind]
ते
त्वद् [pron]
विक्रमे
विक्रम [m]
तुल्यः
तुल्य [adj]
पुमान्
पुंस् [m]
अस्तीह
अस् [2. P.]
अस्तीह
इह [ind]
कश्चन
कश्चन [pron]
श्रुतं तत्सर्वलोकेषु परमव्यसने यथा । द्वीपोऽभूस्त्वं हि पार्थानां नगरे वारणावते । हिडिम्बदर्शने चैव तथा त्वमभवो गतिः ॥
English Translation
There is no one in this world equal to you in prowess. It is known throughout the world how during a great calamity you became at the town of Varanavata the refuge of all the Parthas. When again we seen by Hidimva, it was you who rescued us.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रुतं
श्रु [4. P.]
तत्
तद् [pron]
सर्वलोकेषु
सर्व [pron]
सर्वलोकेषु
लोक [m]
परमव्यसने
परम [adj]
परमव्यसने
व्यसन [n]
यथा
यथा [ind]
द्वीपो
द्वीप [mn]
ऽभूस्त्वं
भू [1. Ā.]
ऽभूस्त्वं
त्वद् [pron]
हि
हि [ind]
पार्थानां
पार्थ [m]
नगरे
नगर [mn]
वारणावते
वारणावत [n]
हिडिम्बदर्शने
हिडिम्ब [m]
हिडिम्बदर्शने
दर्शन [n]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
तथा
तथा [ind]
त्वम्
त्वद् [pron]
अभवो
भू [1. Ā.]
गतिः
गति [f]
तथा विराटनगरे कीचकेन भृशार्दिताम् । मामप्युद्धृतवान्कृच्छ्रात्पौलोमीं मघवानिव ॥
English Translation
Like Indra rescuing his wife, the daughter of Puloma, you saved me in Virata's city, from a great danger.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथा
तथा [ind]
विराटनगरे
विराट [m]
विराटनगरे
नगर [mn]
कीचकेन
कीचक [m]
भृशार्दिताम्
भृश [adj]
भृशार्दिताम्
अर्दय् [10. Ā.]
माम्
मद् [pron]
अप्युद्धृतवान्
अपि [ind]
अप्युद्धृतवान्
उद्धृ [1. Ā.]
कृच्छ्रात्
कृच्छ्र [mn]
पौलोमीं
पौलोमी [f]
मघवान्
मघवन् [m]
इव
इव [ind]
यथैतान्यकृथाः पार्थ महाकर्माणि वै पुरा । तथा द्रौणिममित्रघ्न विनिहत्य सुखी भव ॥
English Translation
Like those great deeds, O Partha, performed by you forinerly, kill now, O slayer of foes, the son of Drona and be happy.'-Hearing these and other piteous cries of the princess, Kunti's son the powerful Bhima, could not bear them.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथैतान्यकृथाः
यथा [ind]
यथैतान्यकृथाः
एतद् [pron]
यथैतान्यकृथाः
कृ [2. Ā.]
पार्थ
पार्थ [m]
महाकर्माणि
महत् [adj]
महाकर्माणि
कर्मन् [n]
वै
वै [ind]
पुरा
पुरा [ind]
तथा
तथा [ind]
द्रौणिम्
द्रौणि [m]
अमित्रघ्न
अमित्र [mf]
अमित्रघ्न
घ्न [adj]
विनिहत्य
विनिहन् [2. P.]
सुखी
सुखिन् [adj]
भव
भू [1. Ā.]
तस्या बहुविधं दुःखान्निशम्य परिदेवितम् । नामर्षयत कौन्तेयो भीमसेनो महाबलः ॥
English Translation
Like those great deeds, O Partha, performed by you forinerly, kill now, O slayer of foes, the son of Drona and be happy.'-Hearing these and other piteous cries of the princess, Kunti's son the powerful Bhima, could not bear them.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्या
तद् [pron]
बहुविधं
बहुविध [adj]
दुःखान्निशम्य
दुःख [n]
दुःखान्निशम्य
निशामय् [10. Ā.]
परिदेवितम्
परिदेवित [n]
नामर्षयत
न [ind]
नामर्षयत
मर्षय् [10. Ā.]
कौन्तेयो
कौन्तेय [m]
भीमसेनो
भीमसेन [m]
महाबलः
महत् [adj]
महाबलः
बल [mn]
स काञ्चनविचित्राङ्गमारुरोह महारथम् । आदाय रुचिरं चित्रं समार्गणगुणं धनुः ॥
English Translation
He got upon his great golden car, and took his beautiful bow with its arrow fixed on the string.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
काञ्चनविचित्राङ्गम्
काञ्चन [n]
काञ्चनविचित्राङ्गम्
विचित्र [adj]
काञ्चनविचित्राङ्गम्
अङ्ग [n]
आरुरोह
आरुह् [6. Ā.]
महारथम्
महत् [adj]
महारथम्
रथ [m]
आदाय
आदा [4. Ā.]
रुचिरं
रुचिर [adj]
चित्रं
चित्र [adj]
समार्गणगुणं
स [ind]
समार्गणगुणं
मार्गण [m]
समार्गणगुणं
गुण [mn]
धनुः
धनुस् [n]
नकुलं सारथिं कृत्वा द्रोणपुत्रवधे वृतः । विस्फार्य सशरं चापं तूर्णमश्वानचोदयत् ॥
English Translation
Making Nakula his. chariotecr, and determined upon killing the son of Drona, he began to draw his bow and made his horses to be urged without delay. Those horses, flect as the wind, urged, run at a furious speed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नकुलं
नकुल [m]
सारथिं
सारथि [m]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
द्रोणपुत्रवधे
द्रोणपुत्र [m]
द्रोणपुत्रवधे
वध [m]
वृतः
वृ [1. Ā.]
विस्फार्य
विस्फारय् [10. Ā.]
सशरं
स [ind]
सशरं
शर [m]
चापं
चाप [mn]
तूर्णम्
तूर्णम् [ind]
अश्वान्
अश्व [m]
अचोदयत्
चोदय् [10. Ā.]
ते हयाः पुरुषव्याघ्र चोदिता वातरंहसः । वेगेन त्वरिता जग्मुर्हरयः शीघ्रगामिनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
हयाः
हय [m]
पुरुषव्याघ्र
पुरुष [m]
पुरुषव्याघ्र
व्याघ्र [m]
चोदिता
चोदय् [10. Ā.]
वातरंहसः
वात [m]
वातरंहसः
रंहस् [n]
वेगेन
वेग [m]
त्वरिता
त्वर् [1. P.]
जग्मुर्
गम् [6. Ā.]
हरयः
हरि [m]
शीघ्रगामिनः
शीघ्र [adj]
शीघ्रगामिनः
गामिन् [adj]
शिबिरात्स्वाद्गृहीत्वा स रथस्य पदमच्युतः । द्रोणपुत्ररथस्याशु ययौ मार्गेण वीर्यवान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शिबिरात्
शिबिर [n]
स्वाद्
स्व [adj]
गृहीत्वा
ग्रह् [6. Ā.]
स
तद् [pron]
रथस्य
रथ [m]
पदम्
पद [mn]
अच्युतः
अच्युत [m]
द्रोणपुत्ररथस्याशु
द्रोणपुत्र [m]
द्रोणपुत्ररथस्याशु
रथ [m]
द्रोणपुत्ररथस्याशु
आशु [ind]
ययौ
या [2. Ā.]
मार्गेण
मार्ग [m]
वीर्यवान्
वीर्यवत् [adj]