Ādiparva Adhyāya 77
आदिपर्व • अध्यायः 77
Ādiparva Adhyāya 77 of the classical Mahābhārata with 28 verses.
Total: 28 Verses
•
Citations: MBh 1.77.1–28
•
250 Lexicon Terms
ययातिः स्वपुरं प्राप्य महेन्द्रपुरसंनिभम् । प्रविश्यान्तःपुरं तत्र देवयानीं न्यवेशयत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ययातिः
ययाति [m]
स्वपुरं
स्व [adj]
स्वपुरं
पुर [n]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
महेन्द्रपुरसंनिभम्
महत् [adj]
महेन्द्रपुरसंनिभम्
इन्द्र [m]
महेन्द्रपुरसंनिभम्
पुर [n]
महेन्द्रपुरसंनिभम्
संनिभ [adj]
प्रविश्यान्तःपुरं
प्रविश् [4. P.]
प्रविश्यान्तःपुरं
अन्तःपुर [n]
शुक्रो
शुक्र [m]
वन्दितो
वन्द् [1. P.]
वृषपर्वणा
वृषपर्वन् [m]
देवयान्याश्चानुमते तां सुतां वृषपर्वणः । अशोकवनिकाभ्याशे गृहं कृत्वा न्यवेशयत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
देवयान्याश्चानुमते
देवयानी [f]
देवयान्याश्चानुमते
च [ind]
देवयान्याश्चानुमते
अनुमत [n]
तां
तद् [pron]
सुतां
सुता [f]
वृषपर्वणः
वृषपर्वन् [m]
अशोकवनिकाभ्याशे
अशोक [m]
अशोकवनिकाभ्याशे
वनिका [f]
अशोकवनिकाभ्याशे
अभ्याश [m]
गृहं
गृह [mn]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
न्यवेशयत्
निवेशय् [10. Ā.]
वृतां दासीसहस्रेण शर्मिष्ठामासुरायणीम् । वासोभिरन्नपानैश्च संविभज्य सुसत्कृताम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेन
तद् [pron]
दासीसहस्रेण
दासी [f]
दासीसहस्रेण
सहस्र [mn]
सार्धं
सार्धम् [ind]
शर्मिष्ठया
शर्मिष्ठा [f]
तदा
तदा [ind]
वासोभिर्
वासस् [n]
अन्नपानैश्च
अन्न [n]
अन्नपानैश्च
पान [n]
अन्नपानैश्च
च [ind]
संविभज्य
संविभज् [1. Ā.]
सुसत्कृताम्
सु [ind]
सुसत्कृताम्
सत्कृ [8. Ā.]
देवयान्या तु सहितः स नृपो नहुषात्मजः । विजहार बहूनब्दान्देववन्मुदितो भृशम् ॥
English Translation
The king, the son of Nahusha, happily passed many years in the company of Devayani.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
देवयान्या
देवयानी [f]
तु
तु [ind]
सहितः
सहित [adj]
स
तद् [pron]
नृपो
नृप [m]
नहुषात्मजः
नहुषात्मज [m]
विजहार
विहृ [1. Ā.]
बहून्
बहु [adj]
अब्दान्
अब्द [mn]
देववन्
देव [m]
देववन्
वत् [ind]
मुदितो
मुद् [1. P.]
भृशम्
भृशम् [ind]
ऋतुकाले तु संप्राप्ते देवयानी वराङ्गना । लेभे गर्भं प्रथमतः कुमारं च व्यजायत ॥
English Translation
The beautiful lady, Devayani conceived when her season came. She gave birth to her eldest child which was a boy.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ऋतुकाले
ऋतु [m]
ऋतुकाले
काल [m]
तु
तु [ind]
सम्प्राप्ते
सम्प्राप् [5. Ā.]
देवयानी
देवयानी [f]
वराङ्गना
वर [adj]
वराङ्गना
अङ्गना [f]
लेभे
लभ् [1. P.]
गर्भं
गर्भ [m]
प्रथमतः
प्रथमतस् [ind]
कुमारं
कुमार [m]
च
च [ind]
व्यजायत
विजन् [4. P.]
गते वर्षसहस्रे तु शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी । ददर्श यौवनं प्राप्ता ऋतुं सा चान्वचिन्तयत् ॥
English Translation
When one thousand years had passed away, Sharmishtha, the daughter of Vrishaparva, attained her puberty and her season came. She (therefore) began to ponder.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
हि
हि [ind]
मे
मद् [pron]
कथयति
कथय् [10. Ā.]
शर्मिष्ठा
शर्मिष्ठा [f]
वार्षपर्वणी
वार्षपर्वणी [f]
ददर्श
दृश् [6. P.]
यौवनं
यौवन [n]
प्राप्ता
प्राप् [1. P.]
ऋतुं
ऋतु [m]
सा
तद् [pron]
चान्वचिन्तयत्
च [ind]
चान्वचिन्तयत्
अनुचिन्तय् [10. Ā.]
ऋतुकालश्च संप्राप्तो न च मेऽस्ति पतिर्वृतः । किं प्राप्तं किं नु कर्तव्यं किं वा कृत्वा कृतं भवेत् ॥
English Translation
(She said to herself), "My season has come. But I have not yet chosen a husband. What would happen? What should I do? How am I to accomplish my wishes?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ऋतुकालश्च
ऋतु [m]
ऋतुकालश्च
काल [m]
ऋतुकालश्च
च [ind]
सम्प्राप्तो
सम्प्राप् [5. Ā.]
न
न [ind]
च
च [ind]
मे
मद् [pron]
ऽस्ति
अस् [2. P.]
पतिर्
पति [m]
वृतः
वृ [5. Ā.]
करिष्यामीति
कृ [2. Ā.]
करिष्यामीति
इति [ind]
कर्तव्यं
कर्तव्य [n]
तदा
तदा [ind]
ते
त्वद् [pron]
सुकृतं
सुकृत [n]
भवेत्
भू [1. Ā.]
देवयानी प्रजातासौ वृथाहं प्राप्तयौवना । यथा तया वृतो भर्ता तथैवाहं वृणोमि तम् ॥
English Translation
Devayani has given birth to a son. My youth is in vain. I shall choose him as my husband whom Devayani has chosen.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
देवयानी
देवयानी [f]
प्रजातासौ
प्रजन् [4. P.]
प्रजातासौ
अदस् [pron]
वृथाहं
वृथा [ind]
वृथाहं
मद् [pron]
प्राप्तयौवना
प्राप् [1. P.]
प्राप्तयौवना
यौवन [n]
यथा
यथा [ind]
तया
तद् [pron]
वृतो
वृ [5. Ā.]
भर्ता
भर्तृ [m]
तथैवाहं
तथा [ind]
तथैवाहं
एव [ind]
तथैवाहं
मद् [pron]
वृणोमि
वृ [5. Ā.]
तम्
तद् [pron]
राज्ञा पुत्रफलं देयमिति मे निश्चिता मतिः । अपीदानीं स धर्मात्मा इयान्मे दर्शनं रहः ॥
English Translation
The king should give me a son. This is a firm resolve. Will not that virtuous-minded king grant me a private interview?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राज्ञा
राजन् [m]
पुत्रफलं
पुत्र [m]
पुत्रफलं
फल [n]
देयम्
दा [1. Ā.]
इति
इति [ind]
मे
मद् [pron]
निश्चिता
निश्चि [5. Ā.]
मतिः
मति [f]
अपीदानीं
अपि [ind]
अपीदानीं
इदानीम् [ind]
स
तद् [pron]
धर्मात्मा
धर्म [mn]
धर्मात्मा
आत्मन् [m]
इयान्
इ [5. Ā.]
मे
मद् [pron]
दर्शनं
दर्शन [n]
रहः
रहस् [n]
अथ निष्क्रम्य राजासौ तस्मिन्काले यदृच्छया । अशोकवनिकाभ्याशे शर्मिष्ठां प्राप्य विष्ठितः ॥
English Translation
(One day) the king listlessly came to the Ashoka grove and seeing Sharmishtha he stood before her.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
निष्क्रम्य
निष्क्रम् [6. P.]
राजासौ
राजन् [m]
राजासौ
अदस् [pron]
तस्मिन्
तद् [pron]
काले
काल [m]
यदृच्छया
यदृच्छा [f]
अशोकवनिकाभ्याशे
अशोक [m]
अशोकवनिकाभ्याशे
वनिका [f]
अशोकवनिकाभ्याशे
अभ्याश [m]
गृहं
गृह [mn]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
न्यवेशयत्
निवेशय् [10. Ā.]
तमेकं रहिते दृष्ट्वा शर्मिष्ठा चारुहासिनी । प्रत्युद्गम्याञ्जलिं कृत्वा राजानं वाक्यमब्रवीत् ॥
English Translation
Sharmishtha, of sweet smiles, finding the king alone before her, thus addressed the king with joined hands.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तां
तद् [pron]
च
च [ind]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
वरारोहां
वरारोह [adj]
श्रीमतीं
श्रीमत् [adj]
चारुहासिनीम्
चारु [adj]
चारुहासिनीम्
हासिन् [adj]
प्रत्युद्गम्याञ्जलिं
प्रत्युद्गम् [1. P.]
प्रत्युद्गम्याञ्जलिं
अञ्जलि [m]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
राजानं
राजन् [m]
वाक्यम्
वाक्य [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
सोमस्येन्द्रस्य विष्णोर्वा यमस्य वरुणस्य वा । तव वा नाहुष कुले कः स्त्रियं स्प्रष्टुमर्हति ॥
English Translation
Sharmishtha said: O son of Nahusha, none can see the ladies that dwell in the inner-apartments of Soma, Indra, Vishnu, Yama, Varuna and your own. O king, you know that I am handsome and wellborn. O great king, I solicit you. My season has come. See that it goes not in vain.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महेन्द्रस्य
महत् [adj]
महेन्द्रस्य
इन्द्र [m]
कुबेरस्य
कुबेर [m]
यमस्य
यम [m]
वरुणस्य
वरुण [m]
च
च [ind]
तव
त्वद् [pron]
वा
वा [ind]
नाहुष
नाहुष [m]
कुले
कुल [n]
कः
क [pron]
स्त्रियं
स्त्री [f]
स्प्रष्टुम्
स्पृश् [6. Ā.]
अर्हति
अर्ह् [1. Ā.]
रूपाभिजनशीलैर्हि त्वं राजन्वेत्थ मां सदा । सा त्वां याचे प्रसाद्याहमृतुं देहि नराधिप ॥
English Translation
Sharmishtha said: O son of Nahusha, none can see the ladies that dwell in the inner-apartments of Soma, Indra, Vishnu, Yama, Varuna and your own. O king, you know that I am handsome and wellborn. O great king, I solicit you. My season has come. See that it goes not in vain.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रूपाभिजनशीलैर्
रूप [n]
रूपाभिजनशीलैर्
अभिजन [mn]
रूपाभिजनशीलैर्
शील [mn]
हि
हि [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
राजन्
राजन् [m]
वेत्थ
विद् [6. Ā.]
मां
मद् [pron]
सदा
सदा [ind]
सा
तद् [pron]
त्वां
त्वद् [pron]
याचे
याच् [1. Ā.]
प्रसाद्याहम्
प्रसादय् [10. Ā.]
प्रसाद्याहम्
मद् [pron]
ऋतुं
ऋतु [m]
देहि
दा [1. Ā.]
नराधिप
नर [m]
नराधिप
अधिप [m]
वेद्मि त्वां शीलसंपन्नां दैत्यकन्यामनिन्दिताम् । रूपे च ते न पश्यामि सूच्यग्रमपि निन्दितम् ॥
English Translation
Yayati said : I know very well the great birth of yours, born as you are in the race of the Danavas. You are also exceedingly beautiful. I do not find the least defeat in your beauty.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वेद्मि
विद् [6. Ā.]
त्वां
त्वद् [pron]
शीलसम्पन्नां
शील [mn]
शीलसम्पन्नां
सम्पद् [4. P.]
दैत्यकन्याम्
दैत्य [m]
दैत्यकन्याम्
कन्या [f]
अनिन्दिताम्
अनिन्दित [adj]
रूपे
रूप [n]
च
च [ind]
ते
त्वद् [pron]
न
न [ind]
पश्यामि
दृश् [6. P.]
सूच्यग्रम्
सूचि [f]
सूच्यग्रम्
अग्र [n]
अपि
अपि [ind]
निन्दितम्
निन्द् [1. Ā.]
अब्रवीदुशना काव्यो देवयानीं यदावहम् । नेयमाह्वयितव्या ते शयने वार्षपर्वणी ॥
English Translation
Ushanas, the son of Kavi, however, commanded me when I was married to Devayani that Vrishaparva's daughter shall not be my bed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
उशना
उशनस् [m]
काव्यो
काव्य [mn]
देवयानीं
देवयानी [f]
यदावहम्
यदा [ind]
यदावहम्
वह् [2. P.]
नेयम्
न [ind]
नेयम्
इदम् [pron]
आह्वयितव्या
आह्वा [4. Ā.]
ते
त्वद् [pron]
शयने
शयन [n]
वार्षपर्वणी
वार्षपर्वणी [f]
न नर्मयुक्तं वचनं हिनस्ति; न स्त्रीषु राजन्न विवाहकाले । प्राणात्यये सर्वधनापहारे; पञ्चानृतान्याहुरपातकानि ॥
English Translation
Sharmishtha said: It is not sinful to speak falsehood in the following five cases, namely in joke, in respect of women to be associated with, in marriage, in prospect of immediate death and at the time of the loss of one's whole fortune.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
नर्मयुक्तं
नर्मन् [n]
नर्मयुक्तं
युज् [6. Ā.]
वचनं
वचन [n]
हिनस्ति
हिंस् [7. Ā.]
न
न [ind]
स्त्रीषु
स्त्री [f]
राजन्
राजन् [m]
न
न [ind]
विवाहकाले
विवाह [m]
विवाहकाले
काल [m]
प्राणात्यये
प्राणात्यय [m]
सर्वधनापहारे
सर्व [pron]
सर्वधनापहारे
धन [n]
सर्वधनापहारे
अपहार [m]
पञ्चानृतान्याहुर्
पञ्चन् [adj]
पञ्चानृतान्याहुर्
अनृत [n]
पञ्चानृतान्याहुर्
अह् [1. P.]
अपातकानि
अपातक [n]
पृष्टं तु साक्ष्ये प्रवदन्तमन्यथा; वदन्ति मिथ्योपहितं नरेन्द्र । एकार्थतायां तु समाहितायां; मिथ्या वदन्तमनृतं हिनस्ति ॥
English Translation
O king, it is not true that he is fallen who does not speak out the truth when asked (for there are occasions when to speak falsehood is an act of piety.) The falsehood is sinful when one (harmful) object is to be accomplished.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पृष्टं
प्रच्छ् [1. P.]
तु
तु [ind]
साक्ष्ये
साक्ष्य [n]
प्रवदन्तम्
प्रवद् [1. Ā.]
अन्यथा
अन्यथा [ind]
वदन्ति
वद् [1. Ā.]
मिथ्योपहितं
मिथ्या [ind]
मिथ्योपहितं
उपधा [3. Ā.]
नरेन्द्र
नरेन्द्र [m]
एकार्थतायां
एकार्थता [f]
तु
तु [ind]
समाहितायां
समाधा [1. P.]
मिथ्या
मिथ्या [ind]
वदन्तम्
वद् [1. Ā.]
अनृतं
अनृत [n]
हिनस्ति
हिंस् [7. Ā.]
राजा प्रमाणं भूतानां स नश्येत मृषा वदन् । अर्थकृच्छ्रमपि प्राप्य न मिथ्या कर्तुमुत्सहे ॥
English Translation
Yayati said : A king should be a model prince in the eyes of his people. That king who speaks falsehood is sure to meet with his destruction. I do not dare to speak a lie, though the greatest losses threaten me.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राजा
राजन् [m]
प्रमाणं
प्रमाण [mn]
भूतानां
भूत [mn]
स
तद् [pron]
नश्येत
नश् [1. P.]
मृषा
मृषा [ind]
वदन्
वद् [1. Ā.]
अर्थकृच्छ्रम्
अर्थ [mn]
अर्थकृच्छ्रम्
कृच्छ्र [mn]
अपि
अपि [ind]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
न
न [ind]
मिथ्या
मिथ्या [ind]
कर्तुम्
कृ [2. Ā.]
उत्सहे
उत्सह् [1. P.]
समावेतौ मतौ राजन्पतिः सख्याश्च यः पतिः । समं विवाहमित्याहुः सख्या मेऽसि पतिर्वृतः ॥
English Translation
Sharmishtha said: O king, you have been chosen by my friends as her husband. One's friend's marriage is the same as one's own. You are, therefore, as much my husband (as Devayani's).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
समावेतौ
सम [pron]
समावेतौ
एतद् [pron]
मतौ
मन् [8. P.]
राजन्
राजन् [m]
पतिः
पति [m]
सख्याश्च
सखी [f]
सख्याश्च
च [ind]
यः
यद् [pron]
पतिः
पति [m]
समं
सम [pron]
विवाहम्
विवाह [m]
इत्याहुः
इति [ind]
इत्याहुः
अह् [1. P.]
सख्या
सखी [f]
मे
मद् [pron]
ऽसि
अस् [2. P.]
पतिर्
पति [m]
वृतः
वृ [5. Ā.]
दातव्यं याचमानेभ्य इति मे व्रतमाहितम् । त्वं च याचसि मां कामं ब्रूहि किं करवाणि ते ॥
English Translation
Yayati said : It is one of my strict vows no doubt that I should grant what is asked of me. You ask me (to grant you a favour). Therefore, tell me what should I do?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दातव्यं
दा [1. Ā.]
याचमानेभ्य
याच् [1. Ā.]
इति
इति [ind]
मे
मद् [pron]
व्रतम्
व्रत [n]
आहितम्
आधा [3. Ā.]
भार्या
भार्या [f]
मे
मद् [pron]
भव
भू [1. Ā.]
सुश्रोणि
सुश्रोणी [f]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
किं
क [pron]
करवाणि
कृ [2. Ā.]
ते
त्वद् [pron]
अधर्मात्त्राहि मां राजन्धर्मं च प्रतिपादय । त्वत्तोऽपत्यवती लोके चरेयं धर्ममुत्तमम् ॥
English Translation
Sharmishtha said : O king, save me from sin. Protect my virtue. Becoming a mother by you, let me perform the greatest pious act in the world.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अधर्मात्
अधर्म [m]
त्राहि
त्रा [2. Ā.]
मां
मद् [pron]
राजन्
राजन् [m]
धर्मं
धर्म [mn]
च
च [ind]
प्रतिपादय
प्रतिपादय् [10. Ā.]
त्वत्तो
त्वद् [pron]
ऽपत्यवती
अपत्यवत् [adj]
लोके
लोक [m]
चरेयं
चर् [1. Ā.]
धर्मम्
धर्म [mn]
उत्तमम्
उत्तम [adj]
त्रय एवाधना राजन्भार्या दासस्तथा सुतः । यत्ते समधिगच्छन्ति यस्य ते तस्य तद्धनम् ॥
English Translation
O king, it is ordained that three persons can never earn wealth for themselves. They are the wife, the slave and the son. That which they earn belong to him who owns them.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्रय
त्रि [nr]
एवाधना
एव [ind]
एवाधना
अधन [adj]
राजन्
राजन् [m]
भार्या
भार्या [f]
दासस्तथा
दास [m]
दासस्तथा
तथा [ind]
सुतः
सुत [m]
यत्
यद् [pron]
ते
तद् [pron]
समधिगच्छन्ति
समधिगम् [1. P.]
यस्य
यद् [pron]
ते
तद् [pron]
तस्य
तद् [pron]
तद्
तद् [pron]
धनम्
धन [n]
देवयान्या भुजिष्यास्मि वश्या च तव भार्गवी । सा चाहं च त्वया राजन्भरणीये भजस्व माम् ॥
English Translation
O king, I am the slave of Devayani, the lady of the Bhrigu race. You are Devayani's master and lord. Therefore, you are my master and lord as well. I solicit you. Fulfill my wishes.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
देवयान्या
देवयानी [f]
भुजिष्यास्मि
भुजिष्या [f]
भुजिष्यास्मि
अस् [2. P.]
वश्या
वश्य [adj]
च
च [ind]
तव
त्वद् [pron]
भार्गवी
भार्गवी [f]
सा
तद् [pron]
चाहं
च [ind]
चाहं
मद् [pron]
च
च [ind]
त्वया
त्वद् [pron]
राजन्
राजन् [m]
भरणीये
भृ [1. Ā.]
भजस्व
भज् [1. Ā.]
माम्
मद् [pron]
एवमुक्तस्तु राजा स तथ्यमित्येव जज्ञिवान् । पूजयामास शर्मिष्ठां धर्मं च प्रत्यपादयत् ॥
English Translation
Vaishampayana said : Thus having been addressed by Sharmishtha, the king was persuaded to believe that what she said was true. He fulfilled Sharmishtha's wishes and thus protected her virtue.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्तस्तु
वच् [2. P.]
उक्तस्तु
तु [ind]
राजा
राजन् [m]
स
तद् [pron]
तथ्यम्
तथ्य [n]
इत्येव
इति [ind]
इत्येव
एव [ind]
जज्ञिवान्
ज्ञा [4. Ā.]
पूजयामास
पूजय् [10. Ā.]
शर्मिष्ठां
शर्मिष्ठा [f]
धर्मं
धर्म [mn]
च
च [ind]
प्रत्यपादयत्
प्रतिपादय् [10. Ā.]
समागम्य च शर्मिष्ठां यथाकाममवाप्य च । अन्योन्यमभिसंपूज्य जग्मतुस्तौ यथागतम् ॥
English Translation
They passed some time together. They took affectionate farewell of each other and separated. Each went whence they came.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
समागम्य
समागम् [6. P.]
च
च [ind]
शर्मिष्ठां
शर्मिष्ठा [f]
यथाकामम्
यथाकाम [adj]
अवाप्य
अवाप् [5. Ā.]
च
च [ind]
अन्योन्यम्
अन्योन्य [adj]
अभिसंपूज्य
अभिसम्पूजय् [10. P.]
जग्मतुस्तौ
गम् [6. Ā.]
जग्मतुस्तौ
तद् [pron]
यथागतम्
यथागत [adj]
तस्मिन्समागमे सुभ्रूः शर्मिष्ठा चारुहासिनी । लेभे गर्भं प्रथमतस्तस्मान्नृपतिसत्तमात् ॥
English Translation
Sharmishtha of sweet smiles and fair eyebrows conceived in consequence of that connection with that best of kings.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
असुरेन्द्रसुतां
असुर [m]
असुरेन्द्रसुतां
इन्द्र [m]
असुरेन्द्रसुतां
सुता [f]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
शर्मिष्ठां
शर्मिष्ठा [f]
चारुहासिनीम्
चारु [adj]
चारुहासिनीम्
हासिन् [adj]
लेभे
लभ् [1. P.]
गर्भं
गर्भ [m]
प्रथमतस्तस्मान्
प्रथमतस् [ind]
प्रथमतस्तस्मान्
तद् [pron]
नृपतिसत्तमात्
नृपति [m]
नृपतिसत्तमात्
सत्तम [adj]
प्रजज्ञे च ततः काले राजन्राजीवलोचना । कुमारं देवगर्भाभं राजीवनिभलोचनम् ॥
English Translation
O king, in due time the lotus-eyed lady (Sharmishtha) gave birth to a son, as effulgent as a celestial child and with eyes like lotus leaves.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ताम्
तद् [pron]
उवाच
वच् [2. P.]
ततो
ततस् [ind]
राजा
राजन् [m]
कन्यां
कन्या [f]
राजीवलोचनाम्
राजीव [m]
राजीवलोचनाम्
लोचन [n]
कुमारं
कुमार [m]
देवगर्भाभं
देव [m]
देवगर्भाभं
गर्भ [m]
देवगर्भाभं
आभ [adj]
राजीवनिभलोचनम्
राजीव [m]
राजीवनिभलोचनम्
निभ [adj]
राजीवनिभलोचनम्
लोचन [n]