Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 3 (Araṇyakāṇḍa) • Sarga 42

Araṇyakāṇḍa Sarga 42

अरण्यकाण्डम् • सर्गः 42

Araṇyakāṇḍa Sarga 42 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 21 verses.

Total: 21 Verses • Citations: VR 3.42.1–21 • 175 Lexicon Terms
VR 3.42.1 अनुष्टुप्
तथा तु तं समादिश्य भ्रातरं रघुनन्दनः । बबन्धासिं महातेजा जाम्बूनदमयत्सरुम् ॥
tathā tu taṃ samādiśya bhrātaraṃ raghunandanaḥ | babandhāsiṃ mahātejā jāmbūnadamayatsarum ||
English Translation
Having thus directed his brother, the highly energetic son of Raghu equipped himself with his gold-hilted scimitar.
VR 3.42.2 अनुष्टुप्
ततस्त्रिविणतं चापमादायात्मविभूषणम् । आबध्य च कलापौ द्वौ जगामोदग्रविक्रमः ॥
tatastriviṇataṃ cāpamādāyātmavibhūṣaṇam | ābadhya ca kalāpau dvau jagāmodagravikramaḥ ||
English Translation
And girding himself with his bow bent at three places, which served him ornament,—as well as a couple of quivers, that one of fierce energy sallied out.
VR 3.42.3 अनुष्टुप्
तं वञ्चयानो राजेन्द्रमापतन्तं निरीक्ष्य वै । बभूवान्तर्हितस्त्रासात्पुनः संदर्शनेऽभवत् ॥
taṃ vañcayāno rājendramāpatantaṃ nirīkṣya vai | babhūvāntarhitastrāsātpunaḥ saṃdarśane'bhavat ||
English Translation
Seeing that foremost of monarchs approach, that best of beasts from fear disappeared; and then again showed himself. as an
VR 3.42.4 अनुष्टुप्
बद्धासिर्धनुरादाय प्रदुद्राव यतो मृगः । तं स पश्यति रूपेण द्योतमानमिवाग्रतः ॥
baddhāsirdhanurādāya pradudrāva yato mṛgaḥ | taṃ sa paśyati rūpeṇa dyotamānamivāgrataḥ ||
VR 3.42.5 अनुष्टुप्
अवेक्ष्यावेक्ष्य धावन्तं धनुष्पाणिर्महावने । अतिवृत्तमिषोः पाताल्लोभयानं कदाचन ॥
avekṣyāvekṣya dhāvantaṃ dhanuṣpāṇirmahāvane | ativṛttamiṣoḥ pātāllobhayānaṃ kadācana ||
VR 3.42.6 अनुष्टुप्
शङ्कितं तु समुद्भ्रान्तमुत्पतन्तमिवाम्बरे । दश्यमानमदृश्यं च नवोद्देशेषु केषुचित् ॥
śaṅkitaṃ tu samudbhrāntamutpatantamivāmbare | daśyamānamadṛśyaṃ ca navoddeśeṣu keṣucit ||
VR 3.42.7 अनुष्टुप्
छिन्नाभ्रैरिव संवीतं शारदं चन्द्रमण्डलम् । मुहूर्तादेव ददृशे मुहुर्दूरात्प्रकाशते ॥
chinnābhrairiva saṃvītaṃ śāradaṃ candramaṇḍalam | muhūrtādeva dadṛśe muhurdūrātprakāśate ||
VR 3.42.8 अनुष्टुप्
दर्शनादर्शनेनैव सोऽपाकर्षत राघवम् । आसीत्क्रुद्धस्तु काकुत्स्थो विवशस्तेन मोहितः ॥
darśanādarśanenaiva so'pākarṣata rāghavam | āsītkruddhastu kākutstho vivaśastena mohitaḥ ||
VR 3.42.9 अनुष्टुप्
अथावतस्थे सुश्रान्तश्छायामाश्रित्य शाद्वले । मृगैः परिवृतो वन्यैरदूरात्प्रत्यदृश्यत ॥
athāvatasthe suśrāntaśchāyāmāśritya śādvale | mṛgaiḥ parivṛto vanyairadūrātpratyadṛśyata ||
English Translation
And that ranger of the night, wearing the form of a deer, maddening Rāma, discovered himself (again) at a distance surrounded by (other) deer,
VR 3.42.10 अनुष्टुप्
दृष्ट्वा रामो महातेजास्तं हन्तुं कृतनिश्चयः । संधाय सुदृढे चापे विकृष्य बलवद्बली ॥
dṛṣṭvā rāmo mahātejāstaṃ hantuṃ kṛtaniścayaḥ | saṃdhāya sudṛḍhe cāpe vikṛṣya balavadbalī ||
VR 3.42.11 अनुष्टुप्
तमेव मृगमुद्दिश्य ज्वलन्तमिव पन्नगम् । मुमोच ज्वलितं दीप्तमस्त्रब्रह्मविनिर्मितम् ॥
tameva mṛgamuddiśya jvalantamiva pannagam | mumoca jvalitaṃ dīptamastrabrahmavinirmitam ||
English Translation
Powerful Rama, destroyer of foes, lifted in a rage his arrow blazing like the light of the Sun, strung it to his sturdy bow and drew it with all his force. He then aimed at the deer and released the shining arrow created by Brahma which went hissing like a serpent.
VR 3.42.12 अनुष्टुप्
स भृशं मृगरूपस्य विनिर्भिद्य शरोत्तमः । मारीचस्यैव हृदयं विभेदाशनिसंनिभः ॥
sa bhṛśaṃ mṛgarūpasya vinirbhidya śarottamaḥ | mārīcasyaiva hṛdayaṃ vibhedāśanisaṃnibhaḥ ||
English Translation
And that best of arrows, like to a thunderbolt, deeply pierced the breast of Mārīca, wearing the shape of a deer.
VR 3.42.13 उपजातिः
तालमात्रमथोत्पत्य न्यपतत्स शरातुरः । व्यनदद्भैरवं नादं धरण्यामल्पजीवितः । म्रियमाणस्तु मारीचो जहौ तां कृत्रिमां तनुम् ॥
tālamātramathotpatya nyapatatsa śarāturaḥ | vyanadadbhairavaṃ nādaṃ dharaṇyāmalpajīvitaḥ | mriyamāṇastu mārīco jahau tāṃ kṛtrimāṃ tanum ||
English Translation
Thereat bounding up high as a palmyra palm, that one whose saws had almost run out, uttered terrible sounds, lying on the earth.
VR 3.42.14 अनुष्टुप्
संप्राप्तकालमाज्ञाय चकार च ततः स्वरम् । सदृशं राघवस्यैव हा सीते लक्ष्मणेति च ॥
saṃprāptakālamājñāya cakāra ca tataḥ svaram | sadṛśaṃ rāghavasyaiva hā sīte lakṣmaṇeti ca ||
English Translation
And pierced to the marrow by that peerless shaft, Marica, renouncing his deer form, resumed his Rākşasa lineaments; and giving up his life attaining a huge person, considering the time had come (for availing himself of the advice tendered by Rāvana), began to cry with the voice of Rāghava, Ah Sita! Ah Laksmana!
VR 3.42.15 उपजातिः
तेन मर्मणि निर्विद्धः शरेणानुपमेन हि । मृगरूपं तु तत्त्यक्त्वा राक्षसं रूपमात्मनः । चक्रे स सुमहाकायो मारीचो जीवितं त्यजन् ॥
tena marmaṇi nirviddhaḥ śareṇānupamena hi | mṛgarūpaṃ tu tattyaktvā rākṣasaṃ rūpamātmanaḥ | cakre sa sumahākāyo mārīco jīvitaṃ tyajan ||
English Translation
Struck in the vital part by Rama's matchless dart, Maricha gave up the form of the deer and assumed his huge body of the demon.
VR 3.42.16 अनुष्टुप्
ततो विचित्रकेयूरः सर्वाभरणभूषितः । हेममाली महादंष्ट्रो राक्षसोऽभूच्छराहतः ॥
tato vicitrakeyūraḥ sarvābharaṇabhūṣitaḥ | hemamālī mahādaṃṣṭro rākṣaso'bhūccharāhataḥ ||
VR 3.42.17 अनुष्टुप्
तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ राक्षसं घोरदर्शनम् । जगाम मनसा सीतां लक्ष्मणस्य वचः स्मरन् ॥
taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau rākṣasaṃ ghoradarśanam | jagāma manasā sītāṃ lakṣmaṇasya vacaḥ smaran ||
English Translation
And seeing that grim-visaged Rākşasa lying low on the ground, with his person bathed in blood, and rolling hither and thither, Rāma proceeded towards the asylum thinking of Sītā and revolving within himself Laksmana's words.
VR 3.42.18 अनुष्टुप्
हा सीते लक्ष्मणेत्येवमाक्रुश्य तु महास्वरम् । ममार राक्षसः सोऽयं श्रुत्वा सीता कथं भवेत् ॥
hā sīte lakṣmaṇetyevamākruśya tu mahāsvaram | mamāra rākṣasaḥ so'yaṃ śrutvā sītā kathaṃ bhavet ||
English Translation
Mārīca has given up his ghost exclaiming aloud Ah! Sītā, Ah! Laksmana. I do not know what shall Sītā do hearing the cry? And what shall the mighty-armed Laksmana do?
VR 3.42.19 अनुष्टुप्
लक्ष्मणश्च महाबाहुः कामवस्थां गमिष्यति । इति संचिन्त्य धर्मात्मा रामो हृष्टतनूरुहः ॥
lakṣmaṇaśca mahābāhuḥ kāmavasthāṃ gamiṣyati | iti saṃcintya dharmātmā rāmo hṛṣṭatanūruhaḥ ||
English Translation
While pondering thus the hairs of the virtuous-souled Rāma stood on their end. Killing that Räkşasa assuming the shape of a deer and hearing his terrible cry Rāma was overwhelmed with fear arising out of sorrow.
VR 3.42.20 अनुष्टुप्
तत्र रामं भयं तीव्रमाविवेश विषादजम् । राक्षसं मृगरूपं तं हत्वा श्रुत्वा च तत्स्वरम् ॥
tatra rāmaṃ bhayaṃ tīvramāviveśa viṣādajam | rākṣasaṃ mṛgarūpaṃ taṃ hatvā śrutvā ca tatsvaram ||
English Translation
While pondering thus the hairs of the virtuous-souled Rāma stood on their end. Killing that Räkşasa assuming the shape of a deer and hearing his terrible cry Rāma was overwhelmed with fear arising out of sorrow.
VR 3.42.21 अनुष्टुप्
निहत्य पृषतं चान्यं मांसमादाय राघवः । त्वरमाणो जनस्थानं ससाराभिमुखस्तदा ॥
nihatya pṛṣataṃ cānyaṃ māṃsamādāya rāghavaḥ | tvaramāṇo janasthānaṃ sasārābhimukhastadā ||
English Translation
Thereupon killing a deer and taking its flesh he hastened towards Janasthāna.
← Previous (Ch. 228) Full Table of Contents Next (Ch. 230) →