Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 2 (Ayodhyākāṇḍa) • Sarga 63

Ayodhyākāṇḍa Sarga 63

अयोध्याकाण्डम् • सर्गः 63

Ayodhyākāṇḍa Sarga 63 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 18 verses.

Total: 18 Verses • Citations: VR 2.63.1–18 • 175 Lexicon Terms
VR 2.63.1 अनुष्टुप्
यामेव रात्रिं ते दूताः प्रविशन्ति स्म तां पुरीम् । भरतेनापि तां रात्रिं स्वप्नो दृष्टोऽयमप्रियः ॥
yāmeva rātriṃ te dūtāḥ praviśanti sma tāṃ purīm | bharatenāpi tāṃ rātriṃ svapno dṛṣṭo'yamapriyaḥ ||
English Translation
The very same night that the envoys entered the city, Bharata saw an evil dream.
VR 2.63.2 अनुष्टुप्
व्युष्टामेव तु तां रात्रिं दृष्ट्वा तं स्वप्नमप्रियम् । पुत्रो राजाधिराजस्य सुभृशं पर्यतप्यत ॥
vyuṣṭāmeva tu tāṃ rātriṃ dṛṣṭvā taṃ svapnamapriyam | putro rājādhirājasya subhṛśaṃ paryatapyata ||
English Translation
And seeing that evil dream during the short hours, the son of that king of kings exceedingly burned in grief.
VR 2.63.3 अनुष्टुप्
तप्यमानं समाज्ञाय वयस्याः प्रियवादिनः । आयासं हि विनेष्यन्तः सभायां चक्रिरे कथाः ॥
tapyamānaṃ samājñāya vayasyāḥ priyavādinaḥ | āyāsaṃ hi vineṣyantaḥ sabhāyāṃ cakrire kathāḥ ||
English Translation
And finding him aggrieved, his sweet. speeched associates, endeavouring to chase the heaviness, began to converse on a variety of subjects.
VR 2.63.4 अनुष्टुप्
वादयन्ति तथा शान्तिं लासयन्त्यपि चापरे । नाटकान्यपरे प्राहुर्हास्यानि विविधानि च ॥
vādayanti tathā śāntiṃ lāsayantyapi cāpare | nāṭakānyapare prāhurhāsyāni vividhāni ca ||
English Translation
Some played on instruments; some for the purpose of pacifying his mind, danced (the courtezans); others performed scenes variously fraught with the sentiment of mirth.
VR 2.63.5 अनुष्टुप्
स तैर्महात्मा भरतः सखिभिः प्रिय वादिभिः । गोष्ठीहास्यानि कुर्वद्भिर्न प्राहृष्यत राघवः ॥
sa tairmahātmā bharataḥ sakhibhiḥ priya vādibhiḥ | goṣṭhīhāsyāni kurvadbhirna prāhṛṣyata rāghavaḥ ||
English Translation
But although his friends intending to ally his agitation set about enacting passages calculated to amuse family circles, that magnanimous descendant of Raghu did not indulge in laughter.
VR 2.63.6 अनुष्टुप्
तमब्रवीत्प्रियसखो भरतं सखिभिर्वृतम् । सुहृद्भिः पर्युपासीनः किं सखे नानुमोदसे ॥
tamabravītpriyasakho bharataṃ sakhibhirvṛtam | suhṛdbhiḥ paryupāsīnaḥ kiṃ sakhe nānumodase ||
English Translation
Then a dear friend addressed Bharata, as he sat surrounded by his friends, “Surrounded by your friends, why do you not, my friend, join in the mirth?"
VR 2.63.7 अनुष्टुप्
एवं ब्रुवाणं सुहृदं भरतः प्रत्युवाच ह । शृणु त्वं यन्निमित्तंमे दैन्यमेतदुपागतम् ॥
evaṃ bruvāṇaṃ suhṛdaṃ bharataḥ pratyuvāca ha | śṛṇu tvaṃ yannimittaṃme dainyametadupāgatam ||
English Translation
Thus asked by his friend, Bharata answered, “Listen why this depression has overtaken me. In a dream I beheld my father, pale, with his hair loosely flowing about, plunging from the summit of a mountain into a dirty pool filled with cowdung.”
VR 2.63.8 अनुष्टुप्
स्वप्ने पितरमद्राक्षं मलिनं मुक्तमूर्धजम् । पतन्तमद्रिशिखरात्कलुषे गोमये ह्रदे ॥
svapne pitaramadrākṣaṃ malinaṃ muktamūrdhajam | patantamadriśikharātkaluṣe gomaye hrade ||
English Translation
Thus asked by his friend, Bharata answered, “Listen why this depression has overtaken me. In a dream I beheld my father, pale, with his hair loosely flowing about, plunging from the summit of a mountain into a dirty pool filled with cowdung.”
VR 2.63.9 अनुष्टुप्
प्लवमानश्च मे दृष्टः स तस्मिन्गोमयह्रदे । पिबन्नञ्जलिना तैलं हसन्निव मुहुर्मुहुः ॥
plavamānaśca me dṛṣṭaḥ sa tasmingomayahrade | pibannañjalinā tailaṃ hasanniva muhurmuhuḥ ||
English Translation
And I saw him floating on a sink of cowdung, and yet with a momentary laugh drinking oil by means of his joined hands.
VR 2.63.10 अनुष्टुप्
ततस्तिलोदनं भुक्त्वा पुनः पुनरधःशिराः । तैलेनाभ्यक्तसर्वाङ्गस्तैलमेवावगाहत ॥
tatastilodanaṃ bhuktvā punaḥ punaradhaḥśirāḥ | tailenābhyaktasarvāṅgastailamevāvagāhata ||
English Translation
Then feeding on rice mixed with sesame, he again and again hanging his head down, dives into oil with his limbs rubbed with oil.
VR 2.63.11 अनुष्टुप्
स्वप्नेऽपि सागरं शुष्कं चन्द्रं च पतितं भुवि । सहसा चापि संशन्तं ज्वलितं जातवेदसम् ॥
svapne'pi sāgaraṃ śuṣkaṃ candraṃ ca patitaṃ bhuvi | sahasā cāpi saṃśantaṃ jvalitaṃ jātavedasam ||
VR 2.63.12 अनुष्टुप्
अवदीर्णां च पृथिवीं शुष्कांश्च विविधान्द्रुमान् । अहं पश्यामि विध्वस्तान्सधूमांश्चैव पार्वतान् ॥
avadīrṇāṃ ca pṛthivīṃ śuṣkāṃśca vividhāndrumān | ahaṃ paśyāmi vidhvastānsadhūmāṃścaiva pārvatān ||
VR 2.63.13 अनुष्टुप्
पीठे कार्ष्णायसे चैनं निषण्णं कृष्णवाससम् । प्रहसन्ति स्म राजानं प्रमदाः कृष्णपिङ्गलाः ॥
pīṭhe kārṣṇāyase cainaṃ niṣaṇṇaṃ kṛṣṇavāsasam | prahasanti sma rājānaṃ pramadāḥ kṛṣṇapiṅgalāḥ ||
English Translation
I saw the king seated on a sable seat of iron, clad in a sable garb; and women black and yellow beating him.
VR 2.63.14 अनुष्टुप्
त्वरमाणश्च धर्मात्मा रक्तमाल्यानुलेपनः । रथेन खरयुक्तेन प्रयातो दक्षिणामुखः ॥
tvaramāṇaśca dharmātmā raktamālyānulepanaḥ | rathena kharayuktena prayāto dakṣiṇāmukhaḥ ||
English Translation
And bearing a garland of red flowers, with his body daubed with red sandal, he was fast proceeding to the south in a car yoked with asses.
VR 2.63.15 अनुष्टुप्
एवमेतन्मया दृष्टमिमां रात्रिं भयावहाम् । अहं रामोऽथ वा राजा लक्ष्मणो वा मरिष्यति ॥
evametanmayā dṛṣṭamimāṃ rātriṃ bhayāvahām | ahaṃ rāmo'tha vā rājā lakṣmaṇo vā mariṣyati ||
English Translation
This was the dream that I saw this terrible night. Either I, or Rama, or the king, or Lakşmaņa is to breathe our last.
VR 2.63.16 उपजातिः
नरो यानेन यः स्वप्ने खरयुक्तेन याति हि । अचिरात्तस्य धूमाग्रं चितायां संप्रदृश्यते । एतन्निमित्तं दीनोऽहं तन्न वः प्रतिपूजये ॥
naro yānena yaḥ svapne kharayuktena yāti hi | acirāttasya dhūmāgraṃ citāyāṃ saṃpradṛśyate | etannimittaṃ dīno'haṃ tanna vaḥ pratipūjaye ||
English Translation
The smoke of the funeral pyre of him will be shortly visible that goes in the car yoked with asses. It is for this reason that I am poor of spirit, and that I do not respond to your words. Further, my throat is parched, and my mind ill at ease.
VR 2.63.17 अनुष्टुप्
शुष्यतीव च मे कण्ठो न स्वस्थमिव मे मनः । जुगुप्सन्निव चात्मानं न च पश्यामि कारणम् ॥
śuṣyatīva ca me kaṇṭho na svasthamiva me manaḥ | jugupsanniva cātmānaṃ na ca paśyāmi kāraṇam ||
VR 2.63.18 वंशस्थम्
इमां हि दुःस्वप्नगतिं निशाम्य ता;मनेकरूपामवितर्कितां पुरा । भयं महत्तद्धृदयान्न याति मे; विचिन्त्य राजानमचिन्त्यदर्शनम् ॥
imāṃ hi duḥsvapnagatiṃ niśāmya tā;manekarūpāmavitarkitāṃ purā | bhayaṃ mahattaddhṛdayānna yāti me; vicintya rājānamacintyadarśanam ||
English Translation
Bringing to mind this various-looking dream which I had not thought of before, and remembering the king of incomprehensible presence, this fear goes not from my heart.
← Previous (Ch. 138) Full Table of Contents Next (Ch. 140) →