Special Call Prof. Jay L. Garfield Commemorative Volume · Submissions Open
Announcements Newsletters About Us Contact
Search
MBh
Mahābhārata • Parva 12 (Śāntiparva) • Adhyāya 152

Śāntiparva Adhyāya 152

शान्तिपर्व • अध्यायः 152

Śāntiparva Adhyāya 152 of the classical Mahābhārata with 33 verses.

Total: 33 Verses • Citations: MBh 12.152.1–33 • 250 Lexicon Terms
पापस्य यदधिष्ठानं यतः पापं प्रवर्तते । एतदिच्छाम्यहं ज्ञातुं तत्त्वेन भरतर्षभ ॥
English Translation
Yudhishthira said-I wish, O foremost of Bharata's race, to hear fully the source from which sin proceeds and the basis upon which it depends.
पापस्य यदधिष्ठानं तच्छृणुष्व नराधिप । एको लोभो महाग्राहो लोभात्पापं प्रवर्तते ॥
English Translation
Bhishma said Hear, O king, what is the origin of sin! Covetousness alone is a great destroyer. From covetousness originates sin.
अतः पापमधर्मश्च तथा दुःखमनुत्तमम् । निकृत्या मूलमेतद्धि येन पापकृतो जनाः ॥
English Translation
Sin and impiety proceed from this source, along with great misery. This covetousness is the root of also all the cunning and hypocrisy in the world. It is covetousness that makes men perpetrate sin.
लोभात्क्रोधः प्रभवति लोभात्कामः प्रवर्तते । लोभान्मोहश्च माया च मानस्तम्भः परासुता ॥
English Translation
From covetousness originates anger, from covetousness grows lust; and it is covetousness which begets loss of judgement, decision, pride, haughtiness, malice, vindictiveness shamelessness, loss of prosperity, loss of virtue, anxiety, and infamy.
अक्षमा ह्रीपरित्यागः श्रीनाशो धर्मसंक्षयः । अभिध्याप्रज्ञता चैव सर्वं लोभात्प्रवर्तते ॥
English Translation
From covetousness originates anger, from covetousness grows lust; and it is covetousness which begets loss of judgement, decision, pride, haughtiness, malice, vindictiveness shamelessness, loss of prosperity, loss of virtue, anxiety, and infamy.
अन्यायश्चावितर्कश्च विकर्मसु च याः क्रियाः । कूटविद्यादयश्चैव रूपैश्वर्यमदस्तथा ॥
सर्वभूतेष्वविश्वासः सर्वभूतेष्वनार्जवम् । सर्वभूतेष्वभिद्रोहः सर्वभूतेष्वयुक्तता । हरणं परवित्तानां परदाराभिमर्शनम् ॥
वाग्वेगो मानसो वेगो निन्दावेगस्तथैव च । उपस्थोदरयोर्वेगो मृत्युवेगश्च दारुणः ॥
ईर्ष्यावेगश्च बलवान्मिथ्यावेगश्च दुस्त्यजः । रसवेगश्च दुर्वारः श्रोत्रवेगश्च दुःसहः ॥
कुत्सा विकत्था मात्सर्यं पापं दुष्करकारिता । साहसानां च सर्वेषामकार्याणां क्रियास्तथा ॥
जातौ बाल्येऽथ कौमारे यौवने चापि मानवः । न संत्यजत्यात्मकर्म यन्न जीर्यति जीर्यतः ॥
यो न पूरयितुं शक्यो लोभः प्राप्त्या कुरूद्वह । नित्यं गम्भीरतोयाभिरापगाभिरिवोदधिः । न प्रहृष्यति लाभैर्यो यश्च कामैर्न तृप्यति ॥
यो न देवैर्न गन्धर्वैर्नासुरैर्न महोरगैः । ज्ञायते नृप तत्त्वेन सर्वैर्भूतगणैस्तथा । स लोभः सह मोहेन विजेतव्यो जितात्मना ॥
दम्भो द्रोहश्च निन्दा च पैशुन्यं मत्सरस्तथा । भवन्त्येतानि कौरव्य लुब्धानामकृतात्मनाम् ॥
सुमहान्त्यपि शास्त्राणि धारयन्ति बहुश्रुताः । छेत्तारः संशयानां च क्लिश्यन्तीहाल्पबुद्धयः ॥
द्वेषक्रोधप्रसक्ताश्च शिष्टाचारबहिष्कृताः । अन्तःक्षुरा वाङ्मधुराः कूपाश्छन्नास्तृणैरिव । धर्मवैतंसिकाः क्षुद्रा मुष्णन्ति ध्वजिनो जगत् ॥
English Translation
Covetous men are swayed by malice and spite. They are beyond the range of good conduct. Wily as they are in their hearts, their speeches are sweet. They are like dark pits whose mouths are covered with grass.
कुर्वते च बहून्मार्गांस्तांस्तान्हेतुबलाश्रिताः । सर्वं मार्गं विलुम्पन्ति लोभाज्ञानेषु निष्ठिताः ॥
English Translation
They dress themselves in the hypocritical garb of religion, Low minded as they are, they rob the world, showing the standard of religion and virtue. Depending upon the strength of palpable reasons, they create various divisions in religion. Being anxious to serve cupidity, they destroy the ways of righteousness.
धर्मस्याह्रियमाणस्य लोभग्रस्तैर्दुरात्मभिः । या या विक्रियते संस्था ततः साभिप्रपद्यते ॥
English Translation
When wicked men under the influence of covetousness practise for the inere show of righteousness, the result is that the desecrations committed by them, soon become current among men.
दर्पः क्रोधो मदः स्वप्नो हर्षः शोकोऽतिमानिता । तत एव हि कौरव्य दृश्यन्ते लुब्धबुद्धिषु । एतानशिष्टान्बुध्यस्व नित्यं लोभसमन्वितान् ॥
English Translation
Pride, anger, arrogance, insensibility, fits of joy and sorrow, and self-conceit, all these, O descendant of Kuru, are to be seen in persons under the influence of covetousness.
शिष्टांस्तु परिपृच्छेथा यान्वक्ष्यामि शुचिव्रतान् । येषु वृत्तिभयं नास्ति परलोकभयं न च ॥
नामिषेषु प्रसङ्गोऽस्ति न प्रियेष्वप्रियेषु च । शिष्टाचारः प्रियो येषु दमो येषु प्रतिष्ठितः ॥
सुखं दुःखं परं येषां सत्यं येषां परायणम् । दातारो न गृहीतारो दयावन्तस्तथैव च ॥
पितृदेवातिथेयाश्च नित्योद्युक्तास्तथैव च । सर्वोपकारिणो धीराः सर्वधर्मानुपालकाः ॥
सर्वभूतहिताश्चैव सर्वदेयाश्च भारत । न ते चालयितुं शक्या धर्मव्यापारपारगाः ॥
न तेषां भिद्यते वृत्तं यत्पुरा साधुभिः कृतम् । न त्रासिनो न चपला न रौद्राः सत्पथे स्थिताः ॥
ते सेव्याः साधुभिर्नित्यं येष्वहिंसा प्रतिष्ठिता । कामक्रोधव्यपेता ये निर्ममा निरहंकृताः । सुव्रताः स्थिरमर्यादास्तानुपास्स्व च पृच्छ च ॥
English Translation
They are free from lust and anger. They are not attached to any worldly object. They have no pride. They observe excellent vows. They always command respect. Do you, therefore, always attend them and seek instruction from them.
न गवार्थं यशोर्थं वा धर्मस्तेषां युधिष्ठिर । अवश्यकार्य इत्येव शरीरस्य क्रियास्तथा ॥
English Translation
They never acquire virtue, O Yudhishthira, for the sake of riches or of fame. They acquire error it only, because they know it as a duty like that of supporting the body.
न भयं क्रोधचापल्यं न शोकस्तेषु विद्यते । न धर्मध्वजिनश्चैव न गुह्यं किंचिदास्थिताः ॥
English Translation
Fear, anger, restlessness, and sorrow do not live in them. They carry no external garb of religion for misleading their fellow-men. They observe no mystery.
येष्वलोभस्तथामोहो ये च सत्यार्जवे रताः । तेषु कौन्तेय रज्येथा येष्वतन्द्रीकृतं मनः ॥
English Translation
They are perfectly contended. They have of judgement originating from covetousness. They always follow truth and sincerity. Their hearts never deviate from righteousness. You should always respect them, O son of Kunti!
ये न हृष्यन्ति लाभेषु नालाभेषु व्यथन्ति च । निर्ममा निरहंकाराः सत्त्वस्थाः समदर्शिनः ॥
English Translation
They are never overjoyed at any acquisition or pained at any loss. Without being attached to anything, and shorn of pride, they are devoted to the quality of Goodness, and they regard all impartially.
लाभालाभौ सुखदुःखे च तात; प्रियाप्रिये मरणं जीवितं च । समानि येषां स्थिरविक्रमाणां; बुद्धात्मनां सत्त्वमवस्थितानाम् ॥
English Translation
Gain and loss, happiness and misery, the agreeable and the disagreeable, life and death, are held in equal estimation by those men of firm mind, engaged in acquiring (divine) knowledge, and wending the path of tranquility and righteousness.
सुखप्रियैस्तान्सुमहाप्रतापा;न्यत्तोऽप्रमत्तश्च समर्थयेथाः । दैवात्सर्वे गुणवन्तो भवन्ति; शुभाशुभा वाक्प्रलापा यथैव ॥
English Translation
Keeping your senses under control and without yielding to carelessness, you should always adore those great persons who bear such love for virtue. O blessed one, one's words always yield good only through the favour of the gods. Under other circumstances, words beget evil consequence. words always yield good only through the favour of the gods. Under other circumstances, words beget evil consequence.
← Previous (Ch. 1479) Full Table of Contents Next (Ch. 1481) →