Śāntiparva Adhyāya 137
शान्तिपर्व • अध्यायः 137
Śāntiparva Adhyāya 137 of the classical Mahābhārata with 110 verses.
Total: 110 Verses
•
Citations: MBh 12.137.1–110
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 4 (Verses 30 shown)
उक्तो मन्त्रो महाबाहो न विश्वासोऽस्ति शत्रुषु । कथं हि राजा वर्तेत यदि सर्वत्र नाश्वसेत् ॥
English Translation
Yudhishthira said You have prescribed, O mighty one, that no confidence should be reposed in enemy. But how would the king maintain himself if he were not to confide in anybody?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उक्तो
वच् [2. P.]
मन्त्रो
मन्त्र [mn]
महाबाहो
महत् [adj]
महाबाहो
बाहु [mf]
न
न [ind]
विश्वासो
विश्वास [m]
ऽस्ति
अस् [2. P.]
शत्रुषु
शत्रु [m]
कथं
कथम् [ind]
हि
हि [ind]
राजा
राजन् [m]
वर्तेत
वृत् [3. P.]
यदि
यदि [ind]
सर्वत्र
सर्वत्र [ind]
नाश्वसेत्
न [ind]
नाश्वसेत्
आश्वस् [2. Ā.]
विश्वासाद्धि परं राज्ञो राजन्नुत्पद्यते भयम् । कथं वै नाश्वसन्राजा शत्रूञ्जयति पार्थिव ॥
English Translation
O king, you have said, great danger arises to kings from confidence. But how, ) monarch, can a king, without trust on others, conquers his enemies.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विश्वासाद्धि
विश्वास [m]
विश्वासाद्धि
हि [ind]
परं
पर [pron]
राज्ञो
राजन् [m]
राजन्न्
राजन् [m]
उत्पद्यते
उत्पद् [4. P.]
भयम्
भय [n]
कथं
कथम् [ind]
वै
वै [ind]
नाश्वसन्
न [ind]
नाश्वसन्
आश्वस् [2. Ā.]
राजा
राजन् [m]
शत्रूञ्
शत्रु [m]
जयति
जि [9. P.]
पार्थिव
पार्थिव [m]
एतन्मे संशयं छिन्धि मनो मे संप्रमुह्यति । अविश्वासकथामेतामुपश्रुत्य पितामह ॥
English Translation
Kindly dispel this doubt of mine. My mind is confused, O grandfather, at what I have heard you say on the subject of mistrust.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतन्मे
एतद् [pron]
एतन्मे
मद् [pron]
संशयं
संशय [m]
छिन्द्धि
छिद् [1. P.]
मनो
मनस् [n]
मे
मद् [pron]
सम्प्रमुह्यति
सम्प्रमुह् [4. P.]
अविश्वासकथाम्
अविश्वास [m]
अविश्वासकथाम्
कथा [f]
एताम्
एतद् [pron]
उपश्रुत्य
उपश्रु [5. Ā.]
पितामह
पितामह [m]
शृणु कौन्तेय यो वृत्तो ब्रह्मदत्तनिवेशने । पूजन्या सह संवादो ब्रह्मदत्तस्य पार्थिव ॥
English Translation
Bhishma said Hear, O king, what took place at the residence of Brahmadatta, viz., the conversation between Pujani and king Brahmadatta.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शृणु
श्रु [4. P.]
कौन्तेय
कौन्तेय [m]
यो
यद् [pron]
वृत्तो
वृत् [3. P.]
ब्रह्मदत्तनिवेशने
ब्रह्मदत्त [m]
ब्रह्मदत्तनिवेशने
निवेशन [n]
पूजन्या
पूजनी [f]
सह
सह [ind]
संवादो
संवाद [m]
ब्रह्मदत्तस्य
ब्रह्मदत्त [m]
पार्थिव
पार्थिव [m]
काम्पिल्ये ब्रह्मदत्तस्य अन्तःपुरनिवासिनी । पूजनी नाम शकुनी दीर्घकालं सहोषिता ॥
English Translation
There was a bird named Pujani who lived for a considerable time with king Brahmadatta in the inner apartments of his palace at Kampilya.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
काम्पिल्ये
काम्पिल्या [fn]
ब्रह्मदत्तस्य
ब्रह्मदत्त [m]
अन्तःपुरनिवासिनी
अन्तःपुर [n]
अन्तःपुरनिवासिनी
निवासिन् [adj]
पूजनी
पूजनी [f]
नाम
नाम [ind]
शकुनी
शकुनी [f]
दीर्घकालं
दीर्घ [adj]
दीर्घकालं
काल [m]
सहोषिता
सह [ind]
सहोषिता
वस् [2. P.]
रुतज्ञा सर्वभूतानां यथा वै जीवजीवकः । सर्वज्ञा सर्वधर्मज्ञा तिर्यग्योनिगतापि सा ॥
English Translation
Like the bird Jivajivaka, Pujani could imitate the cries of all animals. Though a bird by birth, she had acquired great knowledge and was conversant with every truth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रुतज्ञा
रुत [n]
रुतज्ञा
ज्ञ [adj]
सर्वभूतानां
सर्व [pron]
सर्वभूतानां
भूत [mn]
यथा
यथा [ind]
वै
वै [ind]
जीवजीवकः
जीवजीवक [m]
सर्वज्ञा
सर्व [pron]
सर्वज्ञा
ज्ञ [adj]
सर्वधर्मज्ञा
सर्व [pron]
सर्वधर्मज्ञा
धर्म [mn]
सर्वधर्मज्ञा
ज्ञ [adj]
तिर्यग्योनिगतापि
तिर्यग्योनि [f]
तिर्यग्योनिगतापि
गम् [6. Ā.]
तिर्यग्योनिगतापि
अपि [ind]
सा
तद् [pron]
अभिप्रजाता सा तत्र पुत्रमेकं सुवर्चसम् । समकालं च राज्ञोऽपि देव्याः पुत्रो व्यजायत ॥
English Translation
While residing there, she brought forth a highly effulgent young one. simultancously the king also beget on his queen a son.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अभिप्रजाता
अभिप्रजन् [4. Ā.]
सा
तद् [pron]
तत्र
तत्र [ind]
पुत्रम्
पुत्र [m]
एकं
एक [pron]
सुवर्चसम्
सु [ind]
सुवर्चसम्
वर्चस् [n]
समकालं
सम [pron]
समकालं
काल [m]
च
च [ind]
राज्ञो
राजन् [m]
ऽपि
अपि [ind]
देव्याः
देवी [f]
पुत्रो
पुत्र [m]
व्यजायत
विजन् [4. P.]
समुद्रतीरं गत्वा सा त्वाजहार फलद्वयम् । पुष्ट्यर्थं च स्वपुत्रस्य राजपुत्रस्य चैव ह ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
समुद्रतीरं
समुद्र [m]
समुद्रतीरं
तीर [n]
गत्वा
गम् [6. Ā.]
सा
तद् [pron]
त्वाजहार
तु [ind]
त्वाजहार
आहृ [1. Ā.]
फलद्वयम्
फल [n]
फलद्वयम्
द्वय [n]
पुष्ट्यर्थं
पुष्टि [f]
पुष्ट्यर्थं
अर्थ [mn]
च
च [ind]
स्वपुत्रस्य
स्व [adj]
स्वपुत्रस्य
पुत्र [m]
राजपुत्रस्य
राजन् [m]
राजपुत्रस्य
पुत्र [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
ह
ह [ind]
फलमेकं सुतायादाद्राजपुत्राय चापरम् । अमृतास्वादसदृशं बलतेजोविवर्धनम् । तत्रागच्छत्परां वृद्धिं राजपुत्रः फलाशनात् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
फलम्
फल [n]
एकं
एक [pron]
सुतायादाद्
सुत [m]
सुतायादाद्
दा [1. Ā.]
राजपुत्राय
राजन् [m]
राजपुत्राय
पुत्र [m]
चापरम्
च [ind]
चापरम्
अपर [pron]
अमृतास्वादसदृशं
अमृत [n]
अमृतास्वादसदृशं
आस्वाद [m]
अमृतास्वादसदृशं
सदृश [adj]
बलतेजोविवर्धनम्
बल [mn]
बलतेजोविवर्धनम्
तेजस् [n]
बलतेजोविवर्धनम्
विवर्धन [adj]
तत्रागच्छत्
तत्र [ind]
तत्रागच्छत्
गम् [6. Ā.]
परां
पर [pron]
वृद्धिं
वृद्धि [f]
राजपुत्रः
राजन् [m]
राजपुत्रः
पुत्र [m]
फलाशनात्
फल [n]
फलाशनात्
अशन [n]
धात्र्या हस्तगतश्चापि तेनाक्रीडत पक्षिणा । शून्ये तु तमुपादाय पक्षिणं समजातकम् । हत्वा ततः स राजेन्द्र धात्र्या हस्तमुपागमत् ॥
English Translation
At length, raising the bird which was to the same age with himself with his hands, the prince pressed it to death and then returned to his nurse.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धात्र्या
धात्री [f]
हस्तगतश्
हस्त [mn]
हस्तगतश्
गम् [6. Ā.]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
तेनाक्रीडत
तद् [pron]
तेनाक्रीडत
क्रीड् [1. Ā.]
पक्षिणा
पक्षिन् [m]
शून्ये
शून्य [adj]
तु
तु [ind]
तम्
तद् [pron]
उपादाय
उपादा [3. Ā.]
पक्षिणं
पक्षिन् [m]
समजातकम्
सम [pron]
समजातकम्
जातक [n]
हत्वा
हन् [6. P.]
ततः
ततस् [ind]
स
तद् [pron]
राजेन्द्र
राजन् [m]
राजेन्द्र
इन्द्र [m]
धात्र्या
धात्री [f]
हस्तम्
हस्त [mn]
उपागमत्
उपगम् [6. P.]
अथ सा शकुनी राजन्नागमत्फलहारिका । अपश्यन्निहतं पुत्रं तेन बालेन भूतले ॥
English Translation
The bird, O king, who had as usual been out in her search of fruits, returning to the palace, and saw her young one lying on the ground, killed by the prince.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
सा
तद् [pron]
शकुनी
शकुनि [m]
राजन्न्
राजन् [m]
आगमत्
आगम् [6. P.]
फलहारिका
फल [n]
फलहारिका
हारक [adj]
अपश्यन्निहतं
पश् [4. Ā.]
अपश्यन्निहतं
निहन् [2. Ā.]
पुत्रं
पुत्र [m]
तेन
तद् [pron]
बालेन
बाल [m]
भूतले
भू [f]
भूतले
तल [mn]
बाष्पपूर्णमुखी दीना दृष्ट्वा सा तु हतं सुतम् । पूजनी दुःखसंतप्ता रुदती वाक्यमब्रवीत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बाष्पपूर्णमुखी
बाष्प [mn]
बाष्पपूर्णमुखी
पूर्ण [adj]
बाष्पपूर्णमुखी
मुख [adj]
दीना
दीन [adj]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
सा
तद् [pron]
तु
तु [ind]
हतं
हन् [6. P.]
सुतम्
सुत [m]
पूजनी
पूजनी [f]
दुःखसंतप्ता
दुःख [n]
दुःखसंतप्ता
संतप् [4. Ā.]
रुदती
रुद् [1. P.]
वाक्यम्
वाक्य [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
क्षत्रिये संगतं नास्ति न प्रीतिर्न च सौहृदम् । कारणे संभजन्तीह कृतार्थाः संत्यजन्ति च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्षत्रिये
क्षत्रिय [m]
संगतं
संगत [n]
नास्ति
न [ind]
नास्ति
अस् [2. P.]
न
न [ind]
प्रीतिर्
प्रीति [f]
न
न [ind]
च
च [ind]
सौहृदम्
सौहृद [n]
कारणे
कारण [n]
संभजन्तीह
सम्भज् [1. Ā.]
संभजन्तीह
इह [ind]
कृतार्थाः
कृतार्थ [adj]
संत्यजन्ति
संत्यज् [1. Ā.]
च
च [ind]
क्षत्रियेषु न विश्वासः कार्यः सर्वोपघातिषु । अपकृत्यापि सततं सान्त्वयन्ति निरर्थकम् ॥
English Translation
The Kshatriyas do evil to all. They should never be trusted. Even after doing an injury they always try to solace and assure the injured for nothing.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्षत्रियेषु
क्षत्रिय [m]
न
न [ind]
विश्वासः
विश्वास [m]
कार्यः
कृ [2. Ā.]
सर्वोपघातिषु
सर्व [pron]
सर्वोपघातिषु
उपघातिन् [adj]
अपकृत्यापि
अपकृ [8. Ā.]
अपकृत्यापि
अपि [ind]
सततं
सततम् [ind]
सान्त्वयन्ति
सान्त्वय् [Denom. Ā.]
निरर्थकम्
निरर्थक [adj]
अहमस्य करोम्यद्य सदृशीं वैरयातनाम् । कृतघ्नस्य नृशंसस्य भृशं विश्वासघातिनः ॥
English Translation
I shall, forsooth, wreak vengeance, for this act of enmity upon this truthless and ungrateful betrayer of trust.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहम्
मद् [pron]
अस्य
इदम् [pron]
करोम्यद्य
कृ [2. Ā.]
करोम्यद्य
अद्य [ind]
सदृशीं
सदृश [adj]
वैरयातनाम्
वैर [mn]
वैरयातनाम्
यातना [f]
कृतघ्नस्य
कृतघ्न [adj]
नृशंसस्य
नृशंस [adj]
भृशं
भृशम् [ind]
विश्वासघातिनः
विश्वास [m]
विश्वासघातिनः
घातिन् [adj]
सहसंजातवृद्धस्य तथैव सहभोजिनः । शरणागतस्य च वधस्त्रिविधं ह्यस्य किल्बिषम् ॥
English Translation
He has been guilty of three-fold sins taking the life of one that was born on the same day with him and that was being brought up with him in the same place, that used to eat with him, and that depended on him for protection.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सहसंजातवृद्धस्य
सह [ind]
सहसंजातवृद्धस्य
संजन् [4. Ā.]
सहसंजातवृद्धस्य
वृध् [6. P.]
तथैव
तथा [ind]
तथैव
एव [ind]
सहभोजिनः
सहभोजिन् [m]
शरणागतस्य
शरण [n]
शरणागतस्य
आगम् [6. P.]
च
च [ind]
वधस्त्रिविधं
वध [m]
वधस्त्रिविधं
त्रिविध [adj]
ह्यस्य
हि [ind]
ह्यस्य
इदम् [pron]
किल्बिषम्
किल्बिष [mn]
इत्युक्त्वा चरणाभ्यां तु नेत्रे नृपसुतस्य सा । भित्त्वा स्वस्था तत इदं पूजनी वाक्यमब्रवीत् ॥
English Translation
Having said these words aside, Pujani, with her talons, pierced the eyes of the prince, and finding some comfort from that act of vengeance, once more said,-A sinful deed, committed with deliberation, assails the doer without any loss of time. They, however, who avenge an injury, never lose their merit.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्त्वा
इति [ind]
इत्युक्त्वा
वच् [2. P.]
चरणाभ्यां
चरण [mn]
तु
तु [ind]
नेत्रे
नेत्र [mn]
नृपसुतस्य
नृप [m]
नृपसुतस्य
सुत [m]
सा
तद् [pron]
भित्त्वा
भिद् [6. P.]
स्वस्था
स्वस्थ [adj]
तत
ततस् [ind]
इदं
इदम् [pron]
पूजनी
पूजनी [f]
वाक्यम्
वाक्य [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
इच्छयैव कृतं पापं सद्य एवोपसर्पति । कृतप्रतिक्रियं तेषां न नश्यति शुभाशुभम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इच्छयैव
इच्छा [f]
इच्छयैव
एव [ind]
कृतं
कृ [2. Ā.]
पापं
पाप [n]
सद्य
सद्यस् [ind]
एवोपसर्पति
एव [ind]
एवोपसर्पति
उपसृप् [1. Ā.]
कृतप्रतिक्रियं
कृ [2. Ā.]
कृतप्रतिक्रियं
प्रतिक्रिया [f]
तेषां
तद् [pron]
न
न [ind]
नश्यति
नश् [1. P.]
शुभाशुभम्
शुभ [adj]
शुभाशुभम्
अशुभ [adj]
पापं कर्म कृतं किंचिन्न तस्मिन्यदि विद्यते । निपात्यतेऽस्य पुत्रेषु न चेत्पौत्रेषु नप्तृषु ॥
English Translation
If the fruits of a sinful act be not seen in the perpetrator himself, they would certainly be seen. O king, in his sons; or son's sons, ci daughter's sons!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पापं
पाप [adj]
कर्म
कर्मन् [n]
कृतं
कृ [2. Ā.]
किंचिन्न
कश्चित् [pron]
किंचिन्न
न [ind]
तस्मिन्
तद् [pron]
यदि
यदि [ind]
विद्यते
विद् [6. Ā.]
निपात्यते
निपातय् [10. Ā.]
ऽस्य
इदम् [pron]
पुत्रेषु
पुत्र [m]
न
न [ind]
चेत्
चेद् [ind]
पौत्रेषु
पौत्र [m]
नप्तृषु
नप्तृ [m]
अस्ति वै कृतमस्माभिरस्ति प्रतिकृतं त्वया । उभयं तत्समीभूतं वस पूजनि मा गमः ॥
English Translation
An injury, was done by us to you. You have avenged it by doing an injury in return. The account is settled. Do not leave your present residence. On the other hand, continue to live here, O Pujani.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अस्ति
अस् [2. P.]
वै
वै [ind]
कृतम्
कृ [2. Ā.]
अस्माभिर्
मद् [pron]
अस्ति
अस् [2. P.]
प्रतिकृतं
प्रतिकृ [8. Ā.]
त्वया
त्वद् [pron]
उभयं
उभय [adj]
तत्
तद् [pron]
समीभूतं
समीभू [1. Ā.]
वस
वस् [2. P.]
पूजनि
पूजनी [f]
मा
मा [ind]
गमः
गम् [6. Ā.]
सकृत्कृतापराधस्य तत्रैव परिलम्बतः । न तद्बुधाः प्रशंसन्ति श्रेयस्तत्रापसर्पणम् ॥
English Translation
The learned never speak high of the conduct of a person, who having once injured another continues to live with that other. Under such circumstances it is always better for the injurer to quit his old place.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सकृत्
सकृत् [ind]
कृतापराधस्य
कृ [2. Ā.]
कृतापराधस्य
अपराध [m]
तत्रैव
तत्र [ind]
तत्रैव
एव [ind]
परिलम्बतः
परिलम्ब् [1. P.]
न
न [ind]
तद्
तद् [pron]
बुधाः
बुध [adj]
प्रशंसन्ति
प्रशंस् [1. Ā.]
श्रेयस्तत्रापसर्पणम्
श्रेयस् [adj]
श्रेयस्तत्रापसर्पणम्
तत्र [ind]
श्रेयस्तत्रापसर्पणम्
अपसर्पण [n]
सान्त्वे प्रयुक्ते नृपते कृतवैरे न विश्वसेत् । क्षिप्रं प्रबध्यते मूढो न हि वैरं प्रशाम्यति ॥
English Translation
One should never trust the soothing assurances received from an injured party. The fool that trusts such assurances is soon ruined. Enmity is not quickly cooled.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
समाहितश्चरेद्
समाहित [adj]
समाहितश्चरेद्
चर् [1. Ā.]
युक्त्या
युक्ति [f]
कृतार्थश्च
कृतार्थ [adj]
कृतार्थश्च
च [ind]
न
न [ind]
विश्वसेत्
विश्वस् [1. Ā.]
क्षिप्रं
क्षिप्रम् [ind]
प्रबध्यते
प्रबन्ध् [9. P.]
मूढो
मुह् [4. Ā.]
न
न [ind]
हि
हि [ind]
वैरं
वैर [mn]
प्रशाम्यति
प्रशम् [1. P.]
अन्योन्यं कृतवैराणां पुत्रपौत्रं निगच्छति । पुत्रपौत्रे विनष्टे तु परलोकं निगच्छति ॥
English Translation
The very sons and grandsons of persons, who have injured each other, meet with destruction. For such destruction of their children, they lose the next world also.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्योन्यं
अन्योन्य [adj]
कृतवैराणां
कृत [n]
कृतवैराणां
वैर [mn]
पुत्रपौत्रं
पुत्र [m]
पुत्रपौत्रं
पौत्र [m]
निगच्छति
निगम् [1. P.]
पुत्रपौत्रे
पुत्र [m]
पुत्रपौत्रे
पौत्र [m]
विनष्टे
विनश् [4. Ā.]
तु
तु [ind]
परलोकं
पर [pron]
परलोकं
लोक [m]
निगच्छति
निगम् [1. P.]
सर्वेषां कृतवैराणामविश्वासः सुखावहः । एकान्ततो न विश्वासः कार्यो विश्वासघातकः ॥
English Translation
Amongst imn who have injured one another, distrust would yield happiness. One who has betrayed confidence should never be trusted in the least.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वेषां
सर्व [pron]
कृतवैराणाम्
कृ [2. Ā.]
कृतवैराणाम्
वैर [mn]
अविश्वासः
अविश्वास [m]
सुखावहः
सुख [n]
सुखावहः
आवह [adj]
क्षत्रियेषु
क्षत्रिय [m]
न
न [ind]
विश्वासः
विश्वास [m]
कार्यः
कृ [2. Ā.]
सर्वोपघातिषु
सर्व [pron]
सर्वोपघातिषु
उपघातिन् [adj]
न विश्वसेदविश्वस्ते विश्वस्तेऽपि न विश्वसेत् । कामं विश्वासयेदन्यान्परेषां तु न विश्वसेत् ॥
English Translation
One should not trust a person undeserving of truth, nor should one trust too much a person worthy of trust. The anger from blind confidence is such that it cuts the very roots.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
विश्वसेद्
विश्वस् [1. Ā.]
अविश्वस्ते
अविश्वस्त [adj]
विश्वस्ते
विश्वस् [1. Ā.]
ऽपि
अपि [ind]
न
न [ind]
विश्वसेत्
विश्वस् [1. Ā.]
कामं
कामम् [ind]
विश्वासयेद्
विश्वासय् [10. Ā.]
अन्यान्
अन्य [pron]
परेषां
पर [pron]
तु
तु [ind]
न
न [ind]
विश्वसेत्
विश्वस् [1. Ā.]
माता पिता बान्धवानां वरिष्ठौ; भार्या जरा बीजमात्रं तु पुत्रः । भ्राता शत्रुः क्लिन्नपाणिर्वयस्य; आत्मा ह्येकः सुखदुःखस्य वेत्ता ॥
English Translation
The parents only are the best of friends. The wife is merely a soil for sowing seeds. The son is only one's seed. The brother is an enemy. The friend or companion wants to have his palms oiled if he is to continue so. One's own self enjoys or suffers one's happiness or misery.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
माता
मातृ [f]
पिता
पितृ [m]
बान्धवानां
बान्धव [m]
वरिष्ठौ
वरिष्ठ [adj]
भार्या
भार्या [f]
जरा
जरा [f]
बीजमात्रं
बीज [mn]
बीजमात्रं
मात्र [n]
तु
तु [ind]
पुत्रः
पुत्र [m]
भ्राता
भ्रातृ [m]
शत्रुः
शत्रु [m]
क्लिन्नपाणिर्
क्लिद् [4. Ā.]
क्लिन्नपाणिर्
पाणि [m]
वयस्य
वयस्य [m]
आत्मा
आत्मन् [m]
ह्येकः
हि [ind]
ह्येकः
एक [pron]
सुखदुःखस्य
सुख [n]
सुखदुःखस्य
दुःख [n]
वेत्ता
वेत्तृ [adj]
अन्योन्यकृतवैराणां न संधिरुपपद्यते । स च हेतुरतिक्रान्तो यदर्थमहमावसम् ॥
English Translation
Real peace cannot live amongst persons who have injured one another. No such necessity exists any longer for which I livea here.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्योन्यकृतवैराणां
अन्योन्य [adj]
अन्योन्यकृतवैराणां
कृ [2. Ā.]
अन्योन्यकृतवैराणां
वैर [mn]
न
न [ind]
संधिर्
संधि [mf]
उपपद्यते
उपपद् [4. P.]
स
तद् [pron]
च
च [ind]
हेतुर्
हेतु [m]
अतिक्रान्तो
अतिक्रम् [6. P.]
यदर्थम्
यद् [pron]
यदर्थम्
अर्थ [mn]
अहम्
मद् [pron]
आवसम्
आवस् [1. Ā.]
पूजितस्यार्थमानाभ्यां जन्तोः पूर्वापकारिणः । चेतो भवत्यविश्वस्तं पूर्वं त्रासयते बलात् ॥
English Translation
The mind of a person who has once injured another, becomes naturally filled with want of confidence, if he sees the injured person adoring him with gifts and honours. Such conduct especially when shorn by the strong, always strikes the weak with fear.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पूजितस्यार्थमानाभ्यां
पूजय् [10. Ā.]
पूजितस्यार्थमानाभ्यां
अर्थ [mn]
पूजितस्यार्थमानाभ्यां
मान [m]
जन्तोः
जन्तु [m]
पूर्वापकारिणः
पूर्व [pron]
पूर्वापकारिणः
अपकारिन् [adj]
चेतो
चेतस् [n]
भवत्यविश्वस्तं
भू [1. Ā.]
भवत्यविश्वस्तं
अविश्वस्त [adj]
पूर्वं
पूर्वम् [ind]
त्रासयते
त्रासय् [10. Ā.]
बलात्
बल [mn]
पूर्वं संमानना यत्र पश्चाच्चैव विमानना । जह्यात्तं सत्त्ववान्वासं संमानितविमानितः ॥
English Translation
An intelligent person should leave that place where he first meets with honour in order to meet next with dishonour and injury. Despite any subsequent honour that he might get from his enemy, he should act thus.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पूर्वं
पूर्वम् [ind]
संमानना
संमानन [fn]
यत्र
यत्र [ind]
पश्चाच्चैव
पश्चात् [ind]
पश्चाच्चैव
च [ind]
पश्चाच्चैव
एव [ind]
विमानना
विमानन [fn]
जह्यात्
हा [1. P.]
तं
तद् [pron]
सत्त्ववान्
सत्त्ववत् [adj]
वासं
वास [m]
संमानितविमानितः
संमानय् [10. P.]
संमानितविमानितः
विमानय् [10. P.]