Śāntiparva Adhyāya 47
शान्तिपर्व • अध्यायः 47
Śāntiparva Adhyāya 47 of the classical Mahābhārata with 73 verses.
Total: 73 Verses
•
Citations: MBh 12.47.1–73
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 3 (Verses 30 shown)
शरतल्पे शयानस्तु भरतानां पितामहः । कथमुत्सृष्टवान्देहं कं च योगमधारयत् ॥
English Translation
How did the grandfather of Bharatas, who lay on a bed of arrows, cast off his body and what sort of Yoga did he adopt?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शरतल्पे
शर [m]
शरतल्पे
तल्प [m]
शयानस्तु
शी [1. Ā.]
शयानस्तु
तु [ind]
भरतानां
भरत [m]
पितामहः
पितामह [m]
कथम्
कथम् [ind]
उत्सृष्टवान्
उत्सृज् [6. Ā.]
देहं
देह [mn]
कं
क [pron]
च
च [ind]
योगम्
योग [m]
अधारयत्
धारय् [10. Ā.]
शृणुष्वावहितो राजञ्शुचिर्भूत्वा समाहितः । भीष्मस्य कुरुशार्दूल देहोत्सर्गं महात्मनः ॥
English Translation
Listen, O king, with pure heart and rapt attention, as to how, O foremost of the Kurus, the great Bhishma renounced his body.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शृणुष्वावहितो
श्रु [4. P.]
शृणुष्वावहितो
अवहित [adj]
राजञ्
राजन् [m]
शुचिर्
शुचि [adj]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
समाहितः
समाहित [adj]
भीष्मस्य
भीष्म [m]
कुरुशार्दूल
कुरु [m]
कुरुशार्दूल
शार्दूल [m]
देहोत्सर्गं
देह [mn]
देहोत्सर्गं
उत्सर्ग [m]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
निवृत्तमात्रे त्वयन उत्तरे वै दिवाकरे । समावेशयदात्मानमात्मन्येव समाहितः ॥
English Translation
As soon as the Sun, passing the solstitial point entered in his northerly course, Bhishma with rapt attention, caused his soul (as connected with and independent of the body) to enter into the Universal Soul.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निवृत्तमात्रे
निवृत् [1. Ā.]
निवृत्तमात्रे
मात्र [n]
त्वयन
तु [ind]
त्वयन
अयन [n]
उत्तरे
उत्तर [adj]
वै
वै [ind]
दिवाकरे
दिवाकर [m]
समावेशयद्
समावेशय् [10. Ā.]
आत्मानम्
आत्मन् [m]
आत्मन्येव
आत्मन् [m]
आत्मन्येव
एव [ind]
समाहितः
समाहित [adj]
विकीर्णांशुरिवादित्यो भीष्मः शरशतैश्चितः । शिश्ये परमया लक्ष्म्या वृतो ब्राह्मणसत्तमैः ॥
English Translation
Surrounded by many foremost of Brahmanas, that hero, his body cut with innumerable arrows, shone like the sun with his innumerable rays.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विकीर्णांशुर्
विकृ [6. Ā.]
विकीर्णांशुर्
अंशु [m]
इवादित्यो
इव [ind]
इवादित्यो
आदित्य [m]
भीष्मः
भीष्म [m]
शरशतैश्चितः
शर [m]
शरशतैश्चितः
शत [mn]
शरशतैश्चितः
चि [1. Ā.]
शिश्ये
शी [1. Ā.]
परमया
परम [adj]
लक्ष्म्या
लक्ष्मी [f]
वृतो
वृ [1. Ā.]
ब्राह्मणसत्तमैः
ब्राह्मण [m]
ब्राह्मणसत्तमैः
सत्तम [adj]
व्यासेन वेदश्रवसा नारदेन सुरर्षिणा । देवस्थानेन वात्स्येन तथाश्मकसुमन्तुना ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
व्यासेन
व्यास [m]
वेदश्रवसा
वेदश्रवस् [m]
नारदेन
नारद [m]
सुरर्षिणा
सुर [m]
सुरर्षिणा
ऋषि [m]
देवस्थानेन
देवस्थान [m]
वात्स्येन
वात्स्य [m]
तथाश्मकसुमन्तुना
तथा [ind]
तथाश्मकसुमन्तुना
अश्मकसुमन्तु [m]
एतैश्चान्यैर्मुनिगणैर्महाभागैर्महात्मभिः । श्रद्धादमपुरस्कारैर्वृतश्चन्द्र इव ग्रहैः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतैश्चान्यैर्
एतद् [pron]
एतैश्चान्यैर्
च [ind]
एतैश्चान्यैर्
अन्य [pron]
मुनिगणैर्
मुनि [m]
मुनिगणैर्
गण [m]
महाभागैर्
महाभाग [adj]
महात्मभिः
महात्मन् [adj]
श्रद्धादमपुरस्कारैर्
श्रद्धा [f]
श्रद्धादमपुरस्कारैर्
दम [m]
श्रद्धादमपुरस्कारैर्
पुरस्कार [m]
वृतश्चन्द्र
वृ [5. Ā.]
वृतश्चन्द्र
चन्द्र [m]
इव
इव [ind]
ग्रहैः
ग्रह [mn]
भीष्मस्तु पुरुषव्याघ्रः कर्मणा मनसा गिरा । शरतल्पगतः कृष्णं प्रदध्यौ प्राञ्जलिः स्थितः ॥
English Translation
Lying on his bed of arrows, that foremost of men, Bhishma, with pure hearts and joined hands, thought of Krishna in mind, word, and deed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भीष्मस्तु
भीष्म [m]
भीष्मस्तु
तु [ind]
पुरुषव्याघ्रः
पुरुष [m]
पुरुषव्याघ्रः
व्याघ्र [m]
कर्मणा
कर्मन् [n]
मनसा
मनस् [n]
गिरा
गिर् [f]
शरतल्पगतः
शर [m]
शरतल्पगतः
तल्प [m]
शरतल्पगतः
गम् [6. Ā.]
कृष्णं
कृष्ण [m]
प्रदध्यौ
प्रध्या [4. Ā.]
प्राञ्जलिः
प्राञ्जलि [adj]
स्थितः
स्था [1. Ā.]
स्वरेण पुष्टनादेन तुष्टाव मधुसूदनम् । योगेश्वरं पद्मनाभं विष्णुं जिष्णुं जगत्पतिम् ॥
English Translation
With a cheerful and strong voice he sang the encomium of the destroyer of Madhu, that lord of Yoga, the lotus-navelled deity, that lord of the universe, called Vishnu and Jishnu.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्वरेण
स्वर [m]
पुष्टनादेन
पुष् [2. P.]
पुष्टनादेन
नाद [m]
तुष्टाव
स्तु [1. Ā.]
मधुसूदनम्
मधुसूदन [m]
योगेश्वरं
योगेश्वर [m]
पद्मनाभं
पद्मनाभ [m]
विष्णुं
विष्णु [m]
जिष्णुं
जिष्णु [m]
जगत्पतिम्
जगत्पति [m]
कृताञ्जलिः शुचिर्भूत्वा वाग्विदां प्रवरः प्रभुम् । भीष्मः परमधर्मात्मा वासुदेवमथास्तुवत् ॥
English Translation
With joined hands, that foremost of orators, that powerful Bhishma of highly virtuous soul, thus praised Vasudeva.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृताञ्जलिः
कृताञ्जलि [adj]
शुचिर्
शुचि [adj]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
वाग्विदां
वाच् [f]
वाग्विदां
विद् [adj]
प्रवरः
प्रवर [adj]
प्रभुम्
प्रभु [m]
भीष्मः
भीष्म [m]
परमधर्मात्मा
परम [adj]
परमधर्मात्मा
धर्म [mn]
परमधर्मात्मा
आत्मन् [m]
वासुदेवम्
वासुदेव [m]
अथास्तुवत्
अथ [ind]
अथास्तुवत्
स्तु [1. Ā.]
आरिराधयिषुः कृष्णं वाचं जिगमिषामि याम् । तया व्याससमासिन्या प्रीयतां पुरुषोत्तमः ॥
English Translation
Bhishma said "O Krishna, O foremost of Beings, be pleased with words with I utter, in brief and in full, from desire of singing your praises.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आरिराधयिषुः
आरिराधयिषु [adj]
कृष्णं
कृष्ण [m]
वाचं
वाच् [f]
जिगमिषामि
जिगमिष् [Desid. Ā.]
याम्
यद् [pron]
तया
तद् [pron]
व्याससमासिन्या
व्यास [m]
व्याससमासिन्या
समासिन् [adj]
प्रीयतां
प्री [9. Ā.]
पुरुषोत्तमः
पुरुषोत्तम [m]
शुचिः शुचिषदं हंसं तत्परः परमेष्ठिनम् । युक्त्वा सर्वात्मनात्मानं तं प्रपद्ये प्रजापतिम् ॥
English Translation
You are pure and purity. You transcend all. You are what people say to be THAT. You are the Supreme Lord. With my entire heart I seek your refuge, O universal Soul and Lord of all creatures!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शुचिः
शुचि [adj]
शुचिषदं
शुचिषद् [adj]
हंसं
हंस [m]
तत्परः
तद् [pron]
तत्परः
पर [pron]
परमेष्ठिनम्
परमेष्ठिन् [m]
युक्त्वा
युज् [6. Ā.]
सर्वात्मनात्मानं
सर्व [pron]
सर्वात्मनात्मानं
आत्मन् [m]
सर्वात्मनात्मानं
आत्मन् [m]
तं
तद् [pron]
प्रपद्ये
प्रपद् [4. P.]
प्रजापतिम्
प्रजापति [m]
यस्मिन्विश्वानि भूतानि तिष्ठन्ति च विशन्ति च । गुणभूतानि भूतेशे सूत्रे मणिगणा इव ॥
English Translation
All the worlds and all created things live in you and enter you at the time of dissolution. Like gems strung together in a thread, all things possessing attributes exist in you, the Supreme Lord.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्मिन्
यद् [pron]
विश्वानि
विश्व [pron]
भूतानि
भूत [mn]
तिष्ठन्ति
स्था [1. Ā.]
च
च [ind]
विशन्ति
विश् [4. P.]
च
च [ind]
गुणभूतानि
गुण [mn]
गुणभूतानि
भू [1. Ā.]
भूतेशे
भूतेश [m]
सूत्रे
सूत्र [n]
मणिगणा
मणि [m]
मणिगणा
गण [m]
इव
इव [ind]
यस्मिन्नित्ये तते तन्तौ दृढे स्रगिव तिष्ठति । सदसद्ग्रथितं विश्वं विश्वाङ्गे विश्वकर्मणि ॥
English Translation
Having the universe for your work and the universe for your limbs, this universe consisting of mind and matter exists in your eternal and all-pervading soul like flowers strung together in a strong thread.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्मिन्नित्ये
यद् [pron]
यस्मिन्नित्ये
नित्य [adj]
तते
तन् [8. Ā.]
तन्तौ
तन्तु [m]
दृढे
दृढ [adj]
स्रग्
स्रज् [f]
इव
इव [ind]
तिष्ठति
स्था [1. Ā.]
सदसद्ग्रथितं
अस् [2. P.]
सदसद्ग्रथितं
असत् [adj]
सदसद्ग्रथितं
ग्रन्थ् [1. P.]
विश्वं
विश्व [pron]
विश्वाङ्गे
विश्व [pron]
विश्वाङ्गे
अङ्ग [n]
विश्वकर्मणि
विश्वकर्मन् [m]
हरिं सहस्रशिरसं सहस्रचरणेक्षणम् । प्राहुर्नारायणं देवं यं विश्वस्य परायणम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हरिं
हरि [m]
सहस्रशिरसं
सहस्र [mn]
सहस्रशिरसं
शिरस् [n]
सहस्रचरणेक्षणम्
सहस्र [mn]
सहस्रचरणेक्षणम्
चरण [mn]
सहस्रचरणेक्षणम्
ईक्षण [n]
प्राहुर्
प्राह् [1. P.]
नारायणं
नारायण [m]
देवं
देव [m]
यं
यद् [pron]
विश्वस्य
विश्व [pron]
परायणम्
परायण [n]
अणीयसामणीयांसं स्थविष्ठं च स्थवीयसाम् । गरीयसां गरिष्ठं च श्रेष्ठं च श्रेयसामपि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अणीयसाम्
अणीयस् [adj]
अणीयांसं
अणीयस् [adj]
स्थविष्ठं
स्थविष्ठ [adj]
च
च [ind]
स्थवीयसाम्
स्थवीयस् [adj]
गरीयसां
गरीयस् [adj]
गरिष्ठं
गरिष्ठ [adj]
च
च [ind]
श्रेष्ठं
श्रेष्ठ [adj]
च
च [ind]
श्रेयसाम्
श्रेयस् [adj]
अपि
अपि [ind]
यं वाकेष्वनुवाकेषु निषत्सूपनिषत्सु च । गृणन्ति सत्यकर्माणं सत्यं सत्येषु सामसु ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यं
यद् [pron]
वाकेष्वनुवाकेषु
वाक [mf]
वाकेष्वनुवाकेषु
अनुवाक [m]
च
च [ind]
गृणन्ति
गृ [9. Ā.]
सत्यकर्माणं
सत्य [adj]
सत्यकर्माणं
कर्मन् [n]
सत्यं
सत्य [adj]
सत्येषु
सत्य [adj]
सामसु
सामन् [n]
चतुर्भिश्चतुरात्मानं सत्त्वस्थं सात्वतां पतिम् । यं दिव्यैर्देवमर्चन्ति गुह्यैः परमनामभिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चतुर्भिश्चतुरात्मानं
चतुर् [nr]
चतुर्भिश्चतुरात्मानं
चतुर् [nr]
चतुर्भिश्चतुरात्मानं
आत्मन् [m]
सत्त्वस्थं
सत्त्व [n]
सत्त्वस्थं
स्थ [adj]
सात्वतां
सात्वन्त् [m]
पतिम्
पति [m]
यं
यद् [pron]
दिव्यैर्
दिव्य [adj]
देवम्
देव [m]
अर्चन्ति
अर्च् [1. Ā.]
गुह्यैः
गुह्य [adj]
परमनामभिः
परम [adj]
परमनामभिः
नामन् [n]
यं देवं देवकी देवी वसुदेवादजीजनत् । भौमस्य ब्रह्मणो गुप्त्यै दीप्तमग्निमिवारणिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यं
यद् [pron]
देवं
देव [m]
देवकी
देवकी [f]
देवी
देवी [f]
वसुदेवाद्
वसुदेव [m]
अजीजनत्
जन् [4. P.]
भौमस्य
भौम [m]
ब्रह्मणो
ब्रह्मन् [m]
गुप्त्यै
गुप्ति [f]
दीप्तम्
दीप् [4. P.]
अग्निम्
अग्नि [m]
इवारणिः
इव [ind]
इवारणिः
अरणि [f]
यमनन्यो व्यपेताशीरात्मानं वीतकल्मषम् । इष्ट्वानन्त्याय गोविन्दं पश्यत्यात्मन्यवस्थितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यम्
यद् [pron]
अनन्यो
अनन्य [adj]
व्यपेताशीर्
व्यपे [2. P.]
व्यपेताशीर्
आशी [f]
आत्मानं
आत्मन् [m]
वीतकल्मषम्
वी [2. Ā.]
वीतकल्मषम्
कल्मष [mn]
इष्ट्वानन्त्याय
यज् [2. P.]
इष्ट्वानन्त्याय
आनन्त्य [n]
गोविन्दं
गोविन्द [m]
पश्यत्यात्मन्यवस्थितम्
दृश् [6. P.]
पश्यत्यात्मन्यवस्थितम्
आत्मन् [m]
पश्यत्यात्मन्यवस्थितम्
अवस्था [1. Ā.]
पुराणे पुरुषः प्रोक्तो ब्रह्मा प्रोक्तो युगादिषु । क्षये संकर्षणः प्रोक्तस्तमुपास्यमुपास्महे ॥
English Translation
In the Puranas, you have been described as Purusha. In the beginning of cycles, you are said to be Brahma, and at the time of universal dissolution you are spoken of as Sankarshana. You are worshipful therefore I worship you. are
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुराणे
पुराण [n]
पुरुषः
पुरुष [m]
प्रोक्तो
प्रवच् [2. P.]
ब्रह्मा
ब्रह्मन् [m]
प्रोक्तो
प्रवच् [2. P.]
युगादिषु
युग [mn]
युगादिषु
आदि [m]
क्षये
क्षय [m]
संकर्षणः
संकर्षण [m]
प्रोक्तस्तम्
प्रवच् [2. P.]
प्रोक्तस्तम्
तद् [pron]
उपास्यम्
उपास् [4. P.]
उपास्महे
उपास् [4. P.]
अतिवाय्विन्द्रकर्माणमतिसूर्याग्नितेजसम् । अतिबुद्धीन्द्रियात्मानं तं प्रपद्ये प्रजापतिम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अतिवाय्विन्द्रकर्माणम्
अति [ind]
अतिवाय्विन्द्रकर्माणम्
वायु [m]
अतिवाय्विन्द्रकर्माणम्
इन्द्र [m]
अतिवाय्विन्द्रकर्माणम्
कर्मन् [n]
अतिसूर्याग्नितेजसम्
अति [ind]
अतिसूर्याग्नितेजसम्
सूर्य [m]
अतिसूर्याग्नितेजसम्
अग्नि [m]
अतिसूर्याग्नितेजसम्
तेजस् [n]
युक्त्वा
युज् [6. Ā.]
सर्वात्मनात्मानं
सर्व [pron]
सर्वात्मनात्मानं
आत्मन् [m]
सर्वात्मनात्मानं
आत्मन् [m]
तं
तद् [pron]
प्रपद्ये
प्रपद् [4. P.]
प्रजापतिम्
प्रजापति [m]
यं वै विश्वस्य कर्तारं जगतस्तस्थुषां पतिम् । वदन्ति जगतोऽध्यक्षमक्षरं परमं पदम् ॥
English Translation
The Vedas describe you as the Creator of the universe and the Lord of everything existing in the universe. You are the Supreme Protector of the universe. You are Undecaying and that which is called the Highest.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यं
यद् [pron]
वै
वै [ind]
विश्वस्य
विश्व [pron]
कर्तारं
कर्तृ [adj]
जगतस्तस्थुषां
जगन्त् [n]
जगतस्तस्थुषां
स्था [1. Ā.]
पतिम्
पति [m]
वदन्ति
वद् [1. Ā.]
जगतो
जगन्त् [n]
ऽध्यक्षम्
अध्यक्ष [m]
अक्षरं
अक्षर [adj]
परमं
परम [adj]
पदम्
पद [mn]
हिरण्यवर्णं यं गर्भमदितिर्दैत्यनाशनम् । एकं द्वादशधा जज्ञे तस्मै सूर्यात्मने नमः ॥
English Translation
You are gold-hued. You are the killer of Asuras. Though One, Aditi gave birth to you in twelve forms. Salutations to you who are the Soul of the Sun.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हिरण्यवर्णं
हिरण्य [n]
हिरण्यवर्णं
वर्ण [mn]
यं
यद् [pron]
गर्भम्
गर्भ [m]
अदितिर्
अदिति [f]
दैत्यनाशनम्
दैत्यनाशन [m]
एकं
एक [pron]
द्वादशधा
द्वादशधा [ind]
जज्ञे
जन् [4. P.]
तस्मै
तद् [pron]
सूर्यात्मने
सूर्य [m]
सूर्यात्मने
आत्मन् [m]
नमः
नमस् [n]
शुक्ले देवान्पितॄन्कृष्णे तर्पयत्यमृतेन यः । यश्च राजा द्विजातीनां तस्मै सोमात्मने नमः ॥
English Translation
Salutations to you in your form of Soma who is the highest of Rishis and who gratified with nectar the gods in the light fortnight and the Pitris in the dark fortnight.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शुक्ले
शुक्ल [m]
देवान्
देव [m]
पितॄन्
पितृ [m]
कृष्णे
कृष्ण [m]
तर्पयत्यमृतेन
तर्पय् [10. Ā.]
तर्पयत्यमृतेन
अमृत [n]
यः
यद् [pron]
यश्च
यद् [pron]
यश्च
च [ind]
राजा
राजन् [m]
द्विजातीनां
द्विजाति [m]
तस्मै
तद् [pron]
सोमात्मने
सोम [m]
सोमात्मने
आत्मन् [m]
नमः
नमस् [n]
महतस्तमसः पारे पुरुषं ज्वलनद्युतिम् । यं ज्ञात्वा मृत्युमत्येति तस्मै ज्ञेयात्मने नमः ॥
English Translation
You are the One Being of transcendent effulgence dwelling beyond darkness Knowing you one has no fear of death. Salutations of you in that form which is an object of knowledge.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महतस्तमसः
महत् [adj]
महतस्तमसः
तमस् [n]
पारे
पार [mn]
पुरुषं
पुरुष [m]
ज्वलनद्युतिम्
ज्वलन [m]
ज्वलनद्युतिम्
द्युति [f]
यं
यद् [pron]
ज्ञात्वा
ज्ञा [4. Ā.]
मृत्युम्
मृत्यु [m]
अत्येति
अती [1. P.]
तस्मै
तद् [pron]
ज्ञेयात्मने
ज्ञा [4. Ā.]
ज्ञेयात्मने
आत्मन् [m]
नमः
नमस् [n]
यं बृहन्तं बृहत्युक्थे यमग्नौ यं महाध्वरे । यं विप्रसंघा गायन्ति तस्मै वेदात्मने नमः ॥
English Translation
In the grand Ukthya sacrifice, the Brahmanas worship you as the great Rich. In the great fire-sacrifice, they describe you as the chief (priest). You are the soul of the Vedas. Salutations to you.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यं
यद् [pron]
बृहन्तं
बृहत् [adj]
बृहत्युक्थे
बृहती [f]
बृहत्युक्थे
उक्थ [n]
यम्
यद् [pron]
अग्नौ
अग्नि [m]
यं
यद् [pron]
महाध्वरे
महत् [adj]
महाध्वरे
अध्वर [m]
यं
यद् [pron]
ज्ञात्वा
ज्ञा [4. Ā.]
मृत्युम्
मृत्यु [m]
अत्येति
अती [1. P.]
तस्मै
तद् [pron]
ज्ञेयात्मने
ज्ञा [4. Ā.]
ज्ञेयात्मने
आत्मन् [m]
नमः
नमस् [n]
ऋग्यजुःसामधामानं दशार्धहविराकृतिम् । यं सप्ततन्तुं तन्वन्ति तस्मै यज्ञात्मने नमः ॥
English Translation
The Rishis, the Yajus, and the Samans are your habitation. You are the five sorts of pure libations. You are the five sorts of pure libations. You are the seven words used in the Vedas. Salutations to you in your form of Sacrifice.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ऋग्यजुःसामधामानं
ऋच् [f]
ऋग्यजुःसामधामानं
यजुस् [n]
ऋग्यजुःसामधामानं
सामन् [n]
ऋग्यजुःसामधामानं
धामन् [n]
दशार्धहविराकृतिम्
दशार्ध [adj]
दशार्धहविराकृतिम्
हविस् [n]
दशार्धहविराकृतिम्
आकृति [f]
यं
यद् [pron]
ज्ञात्वा
ज्ञा [4. Ā.]
मृत्युम्
मृत्यु [m]
अत्येति
अती [1. P.]
तस्मै
तद् [pron]
ज्ञेयात्मने
ज्ञा [4. Ā.]
ज्ञेयात्मने
आत्मन् [m]
नमः
नमस् [n]
यः सुपर्णो यजुर्नाम छन्दोगात्रस्त्रिवृच्छिराः । रथंतरबृहत्यक्षस्तस्मै स्तोत्रात्मने नमः ॥
English Translation
You are the Purusha described in the Vedas. Your name is Yajus. The Vedic metres are your limbs. The sacrifices laid down in the three Vedas forın your three heads. The great sacrifices called Rathantara is your voice expressing your gratification. Salutations to you in your form of sacred hymns.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यः
यद् [pron]
सुपर्णो
सुपर्ण [m]
यजुर्
यजुस् [n]
नाम
नाम [ind]
छन्दोगात्रस्त्रिवृच्छिराः
छन्दस् [n]
छन्दोगात्रस्त्रिवृच्छिराः
गात्र [n]
छन्दोगात्रस्त्रिवृच्छिराः
त्रिवृत् [f]
छन्दोगात्रस्त्रिवृच्छिराः
शिरस् [n]
रथंतरबृहत्यक्षस्तस्मै
रथंतर [n]
रथंतरबृहत्यक्षस्तस्मै
बृहती [f]
रथंतरबृहत्यक्षस्तस्मै
अक्ष [n]
रथंतरबृहत्यक्षस्तस्मै
तद् [pron]
स्तोत्रात्मने
स्तोत्र [n]
स्तोत्रात्मने
आत्मन् [m]
नमः
नमस् [n]
यः सहस्रसवे सत्रे जज्ञे विश्वसृजामृषिः । हिरण्यवर्णः शकुनिस्तस्मै हंसात्मने नमः ॥
English Translation
You are the Rishi who had appeared in the great sacrifice extending for a thousand years celebrated by the Patriarchs. You are the great swan with wings of gold. Salutations to you in your form of a swan.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यः
यद् [pron]
सहस्रसवे
सहस्र [mn]
सहस्रसवे
सव [m]
सत्रे
सत्त्र [n]
जज्ञे
जन् [4. P.]
विश्वसृजाम्
विश्वसृज् [m]
ऋषिः
ऋषि [m]
रथंतरबृहत्यक्षस्तस्मै
रथंतर [n]
रथंतरबृहत्यक्षस्तस्मै
बृहती [f]
रथंतरबृहत्यक्षस्तस्मै
अक्ष [n]
रथंतरबृहत्यक्षस्तस्मै
तद् [pron]
स्तोत्रात्मने
स्तोत्र [n]
स्तोत्रात्मने
आत्मन् [m]
नमः
नमस् [n]