Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 7 (Uttarakāṇḍa) • Sarga 5

Uttarakāṇḍa Sarga 5

उत्तरकाण्डम् • सर्गः 5

Uttarakāṇḍa Sarga 5 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 41 verses.

Total: 41 Verses • Citations: VR 7.5.1–41 • 175 Lexicon Terms • Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
VR 7.5.1 अनुष्टुप्
सुकेशं धार्मिकं दृष्ट्वा वरलब्धं च राक्षसम् । ग्रामणीर्नाम गन्धर्वो विश्वावसुसमप्रभः ॥
sukeśaṃ dhārmikaṃ dṛṣṭvā varalabdhaṃ ca rākṣasam | grāmaṇīrnāma gandharvo viśvāvasusamaprabhaḥ ||
VR 7.5.2 अनुष्टुप्
तस्य देववती नाम द्वितीया श्रीरिवात्मजा । तां सुकेशाय धर्मेण ददौ दक्षः श्रियं यथा ॥
tasya devavatī nāma dvitīyā śrīrivātmajā | tāṃ sukeśāya dharmeṇa dadau dakṣaḥ śriyaṃ yathā ||
VR 7.5.3 अनुष्टुप्
वरदानकृतैश्वर्यं सा तं प्राप्य पतिं प्रियम् । आसीद्देववती तुष्टा धनं प्राप्येव निर्धनः ॥
varadānakṛtaiśvaryaṃ sā taṃ prāpya patiṃ priyam | āsīddevavatī tuṣṭā dhanaṃ prāpyeva nirdhanaḥ ||
English Translation
And like an indigent person on obtaining wealth, Devavati, on obtaining her beloved husband, affluent in consequence of having received the boon, was (greatly) delighted. And in her company, that night-ranger appeared graceful, even as a mighty elephant sprung from Añjanā* does in the company of a she-elephant. *The designation of an elephant.
VR 7.5.4 अनुष्टुप्
स तया सह संयुक्तो रराज रजनीचरः । अञ्जनादभिनिष्क्रान्तः करेण्वेव महागजः ॥
sa tayā saha saṃyukto rarāja rajanīcaraḥ | añjanādabhiniṣkrāntaḥ kareṇveva mahāgajaḥ ||
VR 7.5.5 उपजातिः
देववत्यां सुकेशस्तु जनयामास राघव । त्रींस्त्रिनेत्रसमान्पुत्रान्राक्षसान्राक्षसाधिपः । माल्यवन्तं सुमालिं च मालिं च बलिनां वरम् ॥
devavatyāṃ sukeśastu janayāmāsa rāghava | trīṃstrinetrasamānputrānrākṣasānrākṣasādhipaḥ | mālyavantaṃ sumāliṃ ca māliṃ ca balināṃ varam ||
VR 7.5.6 अनुष्टुप्
त्रयो लोका इवाव्यग्राः स्थितास्त्रय इवाग्नयः । त्रयो मन्त्रा इवात्युग्रास्त्रयो घोरा इवामयाः ॥
trayo lokā ivāvyagrāḥ sthitāstraya ivāgnayaḥ | trayo mantrā ivātyugrāstrayo ghorā ivāmayāḥ ||
English Translation
That lord of Rākşasas begot (on her) three sons, resembling his three eyes the Raksasas, Mālyavän, Sumāli and that foremost of the strong-Māli; all resembling the three worlds possessing themselves in calmness; like to the three Fires established; fierce like to the three mantras, dreadful like three diseases springing respectively from morbid Air, Bile and Phlegm.* *The entire edifice of Hindu Pathology is based on the three-fold division of the morbid humours into Air, Bile and Phlegm. This division, albeit it may appear crude and unscientific to Europeans, taken all, in all, wonderfully answers its purpose. The tact displayed by Hindu physicians in diagnosing diseases on this method is wonderful. From feeling the Pulse alone, a Hindu physician, getting at the predominance of one or more morbid humours of the system, can accurately ascertain a patient's health. The infallibility with which predictions of death are generally made, attests the scientific soundness of the division in question, and renders superfluous any elaborate argument in its defence.
VR 7.5.7 अनुष्टुप्
त्रयः सुकेशस्य सुतास्त्रेताग्निसमवर्चसः । विवृद्धिमगमंस्तत्र व्याधयोपेक्षिता इव ॥
trayaḥ sukeśasya sutāstretāgnisamavarcasaḥ | vivṛddhimagamaṃstatra vyādhayopekṣitā iva ||
English Translation
The three sons of Sukeśa, having the energy of the three fires, grew up like a disease which has been disregarded.
VR 7.5.8 अनुष्टुप्
वरप्राप्तिं पितुस्ते तु ज्ञात्वैश्वर्यं ततो महत् । तपस्तप्तुं गता मेरुं भ्रातरः कृतनिश्चयाः ॥
varaprāptiṃ pituste tu jñātvaiśvaryaṃ tato mahat | tapastaptuṃ gatā meruṃ bhrātaraḥ kṛtaniścayāḥ ||
English Translation
And learning that their father had received a boon by virtue of his power proceeding from asceticism, the brothers, firmly resolved, went to Meru for practising penances.
VR 7.5.9 अनुष्टुप्
प्रगृह्य नियमान्घोरान्राक्षसा नृपसत्तम । विचेरुस्ते तपो घोरं सर्वभूतभयावहम् ॥
pragṛhya niyamānghorānrākṣasā nṛpasattama | viceruste tapo ghoraṃ sarvabhūtabhayāvaham ||
English Translation
And adopting rigid restrictions, the Rākṣasas, O best of kings, entered upon austerities, terrible, and capable of arousing the fear of all beings.
VR 7.5.10 अनुष्टुप्
सत्यार्जवदमोपेतैस्तपोभिर्भुवि दुष्करैः । संतापयन्तस्त्रीँल्लोकान्सदेवासुरमानुषान् ॥
satyārjavadamopetaistapobhirbhuvi duṣkaraiḥ | saṃtāpayantastrīm̐llokānsadevāsuramānuṣān ||
English Translation
Practising penances rare on the earth with truth and candour and self-control, they afflicted the three worlds with gods, Asuras and human beings.
VR 7.5.11 अनुष्टुप्
ततो विभुश्चतुर्वक्त्रो विमानवरमास्थितः । सुकेशपुत्रानामन्त्र्य वरदोऽस्मीत्यभाषत ॥
tato vibhuścaturvaktro vimānavaramāsthitaḥ | sukeśaputrānāmantrya varado'smītyabhāṣata ||
English Translation
Then that lord-the four-faced one-stationed on a superb car, addressed Sukeśa's sons, saying, “I am for conferring boons (on you).'
VR 7.5.12 अनुष्टुप्
ब्रह्माणं वरदं ज्ञात्वा सेन्द्रैर्देवगणैर्वृतम् । ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे वेपमाना इव द्रुमाः ॥
brahmāṇaṃ varadaṃ jñātvā sendrairdevagaṇairvṛtam | ūcuḥ prāñjalayaḥ sarve vepamānā iva drumāḥ ||
English Translation
Knowing that Brahmā surrounded by Indra and the other celestials was ready to bestow boons, they, with joined hands, said, trembling like trees.
VR 7.5.13 अनुष्टुप्
तपसाराधितो देव यदि नो दिशसे वरम् । अजेयाः शत्रुहन्तारस्तथैव चिरजीविनः । प्रभविष्णवो भवामेति परस्परमनुव्रताः ॥
tapasārādhito deva yadi no diśase varam | ajeyāḥ śatruhantārastathaiva cirajīvinaḥ | prabhaviṣṇavo bhavāmeti parasparamanuvratāḥ ||
English Translation
O god! that have been adored through asceticism, if you do intend to confer on us a boon, let us be invincible, capable of slaying foes, immortal, lordly, and ever devoted to each other.'
VR 7.5.14 अनुष्टुप्
एवं भविष्यतीत्युक्त्वा सुकेशतनयान्प्रभुः । प्रययौ ब्रह्मलोकाय ब्रह्मा ब्राह्मणवत्सलः ॥
evaṃ bhaviṣyatītyuktvā sukeśatanayānprabhuḥ | prayayau brahmalokāya brahmā brāhmaṇavatsalaḥ ||
VR 7.5.15 अनुष्टुप्
वरं लब्ध्वा ततः सर्वे राम रात्रिंचरास्तदा । सुरासुरान्प्रबाधन्ते वरदानात्सुनिर्भयाः ॥
varaṃ labdhvā tataḥ sarve rāma rātriṃcarāstadā | surāsurānprabādhante varadānātsunirbhayāḥ ||
English Translation
Thereat saying 'So be it,' to the sons of Sukeśa, the lord Brahmā, (ever) cherishing Brāhmaṇas with affection, went to the Brahmā regions. O Rāma, having obtained the boons, those night-rangers, rendered intrepid in consequences of having the boon conferred on them, began to disturb celestials and Asuras.
VR 7.5.16 अनुष्टुप्
तैर्वध्यमानास्त्रिदशाः सर्षिसंघाः सचारणाः । त्रातारं नाधिगच्छन्ति निरयस्था यथा नराः ॥
tairvadhyamānāstridaśāḥ sarṣisaṃghāḥ sacāraṇāḥ | trātāraṃ nādhigacchanti nirayasthā yathā narāḥ ||
English Translation
And like to men abiding in hell, the celestials, chāraṇas and hosts of sages, being harassed (by Raksasas), did not find any deliverer. And then, O foremost of the Raghus, the Raksasas, assembled together, joyfully said to the undeteriorating Viśvakarmá—prince of artist.
VR 7.5.17 अनुष्टुप्
अथ ते विश्वकर्माणं शिल्पिनां वरमव्ययम् । ऊचुः समेत्य संहृष्टा राक्षसा रघुसत्तम ॥
atha te viśvakarmāṇaṃ śilpināṃ varamavyayam | ūcuḥ sametya saṃhṛṣṭā rākṣasā raghusattama ||
English Translation
And like to men abiding in hell, the celestials, chāraṇas and hosts of sages, being harassed (by Raksasas), did not find any deliverer. And then, O foremost of the Raghus, the Raksasas, assembled together, joyfully said to the undeteriorating Viśvakarmá—prince of artist.
VR 7.5.18 अनुष्टुप्
गृहकर्ता भवानेव देवानां हृदयेप्सितम् । अस्माकमपि तावत्त्वं गृहं कुरु महामते ॥
gṛhakartā bhavāneva devānāṃ hṛdayepsitam | asmākamapi tāvattvaṃ gṛhaṃ kuru mahāmate ||
VR 7.5.19 अनुष्टुप्
हिमवन्तं समाश्रित्य मेरुं मन्दरमेव वा । महेश्वरगृहप्रख्यं गृहं नः क्रियतां महत् ॥
himavantaṃ samāśritya meruṃ mandarameva vā | maheśvaragṛhaprakhyaṃ gṛhaṃ naḥ kriyatāṃ mahat ||
VR 7.5.20 अनुष्टुप्
विश्वकर्मा ततस्तेषां राक्षसानां महाभुजः । निवासं कथयामास शक्रस्येवामरावतीम् ॥
viśvakarmā tatasteṣāṃ rākṣasānāṃ mahābhujaḥ | nivāsaṃ kathayāmāsa śakrasyevāmarāvatīm ||
VR 7.5.21 उपजातिः
दक्षिणस्योदधेस्तीरे त्रिकूटो नाम पर्वतः । शिखरे तस्य शैलस्य मध्यमेऽम्बुदसंनिभे । शकुनैरपि दुष्प्रापे टङ्कच्छिन्नचतुर्दिशि ॥
dakṣiṇasyodadhestīre trikūṭo nāma parvataḥ | śikhare tasya śailasya madhyame'mbudasaṃnibhe | śakunairapi duṣprāpe ṭaṅkacchinnacaturdiśi ||
VR 7.5.22 अनुष्टुप्
त्रिंशद्योजनविस्तीर्णा स्वर्णप्राकारतोरणा । मया लङ्केति नगरी शक्राज्ञप्तेन निर्मिता ॥
triṃśadyojanavistīrṇā svarṇaprākāratoraṇā | mayā laṅketi nagarī śakrājñaptena nirmitā ||
VR 7.5.23 अनुष्टुप्
तस्यां वसत दुर्धर्षाः पुर्यां राक्षससत्तमाः । अमरावतीं समासाद्य सेन्द्रा इव दिवौकसः ॥
tasyāṃ vasata durdharṣāḥ puryāṃ rākṣasasattamāḥ | amarāvatīṃ samāsādya sendrā iva divaukasaḥ ||
English Translation
In her do-you dwell, you irrepressible ones, you foremost of Rākşasas; even as do the elestials with Indra, approaching Amaravati.
VR 7.5.24 अनुष्टुप्
लङ्कादुर्गं समासाद्य राक्षसैर्बहुभिर्वृताः । भविष्यथ दुराधर्षाः शत्रूणां शत्रुसूदनाः ॥
laṅkādurgaṃ samāsādya rākṣasairbahubhirvṛtāḥ | bhaviṣyatha durādharṣāḥ śatrūṇāṃ śatrusūdanāḥ ||
English Translation
And occupying the citadel of Lankā, backed by innumerable Rākṣasas, you will be invincible to foes and capable of destroying them.'
VR 7.5.25 अनुष्टुप्
विश्वकर्मवचः श्रुत्वा ततस्ते राम राक्षसाः । सहस्रानुचरा गत्वा लङ्कां तामवसन्पुरीम् ॥
viśvakarmavacaḥ śrutvā tataste rāma rākṣasāḥ | sahasrānucarā gatvā laṅkāṃ tāmavasanpurīm ||
VR 7.5.26 अनुष्टुप्
दृढप्राकारपरिखां हैमैर्गृहशतैर्वृताम् । लङ्कामवाप्य ते हृष्टा विहरन्ति निशाचराः ॥
dṛḍhaprākāraparikhāṃ haimairgṛhaśatairvṛtām | laṅkāmavāpya te hṛṣṭā viharanti niśācarāḥ ||
VR 7.5.27 अनुष्टुप्
नर्मदा नाम गन्धर्वी नानाधर्मसमेधिता । तस्याः कन्यात्रयं ह्यासीद्धीश्रीकीर्तिसमद्युति ॥
narmadā nāma gandharvī nānādharmasamedhitā | tasyāḥ kanyātrayaṃ hyāsīddhīśrīkīrtisamadyuti ||
VR 7.5.28 अनुष्टुप्
ज्येष्ठक्रमेण सा तेषां राक्षसानामराक्षसी । कन्यास्ताः प्रददौ हृष्टा पूर्णचन्द्रनिभाननाः ॥
jyeṣṭhakrameṇa sā teṣāṃ rākṣasānāmarākṣasī | kanyāstāḥ pradadau hṛṣṭā pūrṇacandranibhānanāḥ ||
VR 7.5.29 अनुष्टुप्
त्रयाणां राक्षसेन्द्राणां तिस्रो गन्धर्वकन्यकाः । मात्रा दत्ता महाभागा नक्षत्रे भगदैवते ॥
trayāṇāṃ rākṣasendrāṇāṃ tisro gandharvakanyakāḥ | mātrā dattā mahābhāgā nakṣatre bhagadaivate ||
English Translation
And under the influence of the star, Bhagadaivata, those three exalted daughters of a Gandharvi were respectively conferred by their mother on the three several Raksasas of eminence.
VR 7.5.30 अनुष्टुप्
कृतदारास्तु ते राम सुकेशतनयाः प्रभो । भार्याभिः सह चिक्रीडुरप्सरोभिरिवामराः ॥
kṛtadārāstu te rāma sukeśatanayāḥ prabho | bhāryābhiḥ saha cikrīḍurapsarobhirivāmarāḥ ||
English Translation
And having wedded, O Rama, Sukesa's sons began to sport with their wives, like celestials sporting with Apsarās.
← Previous (Ch. 510) Full Table of Contents Next (Ch. 512) →