(अङ्गुलीयकं विलोक्य)अये इदं तावदसुलभस्थानभ्रंशि शोचनीयम् ।
तव सुचरितमङ्गुलीय नूनं प्रतनु ममेव विभाव्यते फलेन ।अरुणनखमनोहरासु तस्याश् च्युतमसि लब्धपदं यदङ्गुलीषु ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
सानुमती
यद्यन्यहस्तगतं भवेत्सत्यमेव शोचनीयं भवेत् ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
विदूषक
भोः इयं नाममुद्रा केनोद्घातेन तत्रभवत्या हस्ताभ्यासं प्रापिता ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
सानुमती
मम अपि कौतूहलेनाकारित एषः ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
राजा
श्रूयताम् । स्वनगराय प्रस्थितं मां प्रिया सबाष्पमाह कियच्चिरेणार्यपुत्रः प्रतिपत्तिं दास्यतीति ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
विदूषक
ततस्ततः ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
राजा
पश्चादिमां मुद्रां तदङ्गुलौ निवेशयता मया प्रत्यभिहिता ।
एकैकमत्र दिवसे दिवसे मदीयं नामाक्षरं गणय गच्छसि यावदन्तम् । तावत्प्रिये मदवरोधगृहप्रवेशं नेता जनस्तव समीपमुपैष्यतीति ॥
तच्च दारुणात्मना मया मोहान्नानुष्ठितम् ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
सानुमती
रमणीयः खल्ववधिर्विधिना विसंवादितः ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
विदूषक
अथ कथं धीवरकल्पितस्य रोहितमत्स्यस्योदराभ्यन्तर आसीत् ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
राजा
शचीतीर्थं वन्दमानायाः सख्यास्ते हस्ताद्गङ्गास्रोतसि परिभ्रष्टम् ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
विदूषक
युज्यते ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
सानुमती
अत एव तपस्विन्याः शकुन्तलाया अधर्मभीरोरस्य राजर्षेः परिणये संदेह आसीत् ।
अथवेदृशोऽनुरागोऽभिज्ञानमपेक्षते । कथमिवैतत् ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
राजा
उपालप्स्ये तावदिदमङ्गुलीयकम् ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
विदूषक
(आत्मगतम्) गृहीतोऽनेन पन्था उन्मत्तानाम् ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
राजा
कथं नु तं बन्धुरकोमलाङ्गुलिं
करं विहायासि निमग्नमम्भसि । अथवा ।अचेतनं नाम गुणं न लक्षयेन् मयैव कस्मादवधीरिता प्रिया ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
विदूषक
(आत्मगतम्) कथं बुभुक्षया खादितव्योऽस्मि ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
राजा
प्रिये अकारणपरित्यागानुशयतप्तहृदयस्तावदनुकम्प्यतामयं जनः पुनर्दर्शनेन ।
(प्रविश्यापटीक्षेपेण चित्रफलकहस्ता)
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
चतुरिका
इयं चित्रगता भट्टिनी । (इति चित्रफलकं दर्शयति)
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
विदूषक
(विलोक्य) साधु वयस्य । मधुरावस्थानदर्शनीयो भावानुप्रवेशः । स्खलतीव मे दृष्टिर्निम्नोन्नतप्रदेशेषु ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
सानुमती
अहो एषा राजर्षेर्निपुणता । जाने सख्यग्रतो मे वर्तत इति ।
राजा
यद्यत्साधु न चित्रे स्यात्क्रियते तत्तदन्यथा । तथापि तस्या लावण्यं रेखया किंचिदन्वितम् ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
सानुमती
सदृशमेतत्पश्चात्तापगुरोः स्नेहस्यानवलेपस्य च ।
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
sp:
विदूषक
भोः इदानीं तिस्रस्तत्रभवत्यो दृश्यन्ते । सर्वाश्च दर्शनीयाः ।