एष नामानुग्रहो यच्छूलादवतार्य हस्तिस्कन्धे प्रतिष्ठापितः ।
आवुत्त्पारितोषिकं कथयति तेनाङ्गुलीयकेन भर्तुः संमतेन भवितव्यमिति ।
न तस्मिन्महाअर्हं रत्नं भर्तुर्बहुमतमिति तर्कयामि ।
तस्य दर्शनेन भर्त्राभिमतो जनः स्मृतः । मुहूर्तं प्रकृतिगम्भीरोऽपि पर्यश्रुनयन आसीत् ।
सेवितं नामावुत्तेन ।
ननु भण ।अस्य कृते मात्स्यिकभर्तुरिति । (इति पुरुषमसूयया पश्यति)
भट्टारक इतोऽर्धं युष्माकं सुमनोमूल्यं भवतु ।
एतावद्युज्यते ।
धीवर महत्तरस्त्वं प्रियवयस्यक इदानीं मे संवृत्तः । कादम्बरीसाक्षिकमस्माकं प्रथमसौहृदमिष्यते । तत्शौण्डिकापणमेव गच्छामः ।
प्रवेशकः । (ततः प्रविशत्याकाशयानेन सानुमती नामाप्सराः)
निर्वर्तितं मया पर्यायनिर्वर्तनीयमप्सरस्तीर्थसांनिध्यं यावत्साहुजनस्याभिषेककाल इति सांप्रतमस्य राजर्षेरुदन्तं प्रत्यक्षीकरिष्यामि ।
२ मेनकासंबन्धेन शरीरभूता मे शकुन्तला । तया च दुहितृनिमित्तमादिष्टपूर्वास्मि ।
(समन्तादवलोक्य) किं नु खलु ऋतूत्सवेऽपि निरुत्सवारम्भमिव राजकुलं दृश्यते ।
४अस्ति मे विभवः प्रणिधानेन सर्वं परिज्ञातुम् ।
किं तु सख्या आदरो मया मानैयितव्यः ।
भवतु ।अनयोरेवोद्यानपालिकयोस्तिरस्करिणीप्रतिच्छन्ना पार्श्ववर्तिनी भूत्वोपलप्स्ये । (इति नाट्येनावतीर्य स्थिता) (ततः प्रविशति चूताङ्कुरमवलोकयन्ती चेटी ।अपराच पृष्ठतस्तस्याः)
प्रथमा
आतांरहरितपाण्डुर जीवितसर्वं वसन्तमासस्य (योः) । दृष्टोऽसि चूतकोरक ऋतुमङ्गल त्वां प्रसादयामि ॥
परभृतिके किमेकाकिनी मन्त्रयसे ।
मधुकरिके चूतकलिकां दृष्ट्वोन्मत्ता परभृतिका भवति ।
(सहर्षं त्वरयोपगम्य) कथमुपस्थितो मधुमासः ।
मधुकरिके तवेदानीं काल एष मदविभ्रमगीतानाम् ।
सखि अवलम्बस्व मां यावदग्रपादस्थिता भूत्वा चूतकलिकां गृहीत्वा कामदेवार्चनं करोमि ।
यदि मम अपि खल्वर्धमर्चनफलस्य ।
अकथितेऽप्येतत्संपद्यते यत एकमेव नौ जीवीतं द्विधास्थितं शरीरम् । (सखीमवलम्ब्य स्थिता चूताङ्कुरं गृह्णाति)
अये अप्रतिबुद्धोऽपि चूतप्रसवोऽत्र बन्धनभङ्गसुरभिर्भवति (इति कपोतहस्तकं कृत्वा)
त्वमसि मया चूताङ्कुर दत्तः कामाय गृहीतधनुषे । पथिकजनयुवतिलक्ष्यः पञ्चाभ्यधिकः शरो भव ॥
(इति चूताङ्कुरं क्षिपति) (प्रविश्य पटीक्षेपेण कुपितः) ।
मा तावदनात्मज्ञे । देवेन प्रतिषिद्धे वसन्तोत्सवे त्वमांरकलिकाभङ्गं किमारभसे ।
उभे (भीते) प्रसीदत्वार्यः ।अगृहीतार्थे आवाम् ।
न किल श्रुतं युवाभ्यां यद्वासन्तिकैस्तरुभिरपि देवस्य शासनं प्रमाणीकृतं तदाश्रयिभिः पत्रिभिश्च । तथा हि
चूतानां चिरनिर्गता अपि कलिका बध्नाति न स्वं रजः संनद्धं यदपि स्थितं कुरबकं तत्कोरकावस्थया । कण्ठेषु स्खलितं गतेऽपि शिशिरे पुंस्कोकिलानां रुतम् शङ्के संहरति स्मरोऽपि चकितस्तूणार्धकृष्टं शरम् ॥
