Strīparva Adhyāya 27
स्त्रीपर्व • अध्यायः 27
Strīparva Adhyāya 27 of the classical Mahābhārata with 25 verses.
Total: 25 Verses
•
Citations: MBh 11.27.1–25
•
250 Lexicon Terms
ते समासाद्य गङ्गां तु शिवां पुण्यजनोचिताम् । ह्रदिनीं वप्रसंपन्नां महानूपां महावनाम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
समासाद्य
समासादय् [10. P.]
गङ्गां
गङ्गा [f]
तु
तु [ind]
शिवां
शिव [adj]
पुण्यजनोचिताम्
पुण्य [adj]
पुण्यजनोचिताम्
जन [m]
पुण्यजनोचिताम्
उचित [adj]
ह्रदिनीं
ह्रदिनी [f]
वप्रसम्पन्नां
वप्र [mn]
वप्रसम्पन्नां
सम्पद् [4. P.]
महानूपां
महत् [adj]
महानूपां
अनूप [m]
महावनाम्
महत् [adj]
महावनाम्
वन [n]
भूषणान्युत्तरीयाणि वेष्टनान्यवमुच्य च । ततः पितॄणां पौत्राणां भ्रातॄणां स्वजनस्य च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भूषणान्य्
भूषण [n]
उत्तरीयाणि
उत्तरीय [n]
वेष्टनान्य्
वेष्टन [n]
अवमुच्य
अवमुच् [6. Ā.]
च
च [ind]
ततः
ततस् [ind]
पितॄणां
पितृ [m]
पौत्राणां
पौत्र [m]
भ्रातॄणां
भ्रातृ [m]
स्वजनस्य
स्व [adj]
स्वजनस्य
जन [m]
च
च [ind]
पुत्राणामार्यकाणां च पतीनां च कुरुस्त्रियः । उदकं चक्रिरे सर्वा रुदन्त्यो भृशदुःखिताः । सुहृदां चापि धर्मज्ञाः प्रचक्रुः सलिलक्रियाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुत्राणाम्
पुत्र [m]
आर्यकाणां
आर्यक [m]
च
च [ind]
पतीनां
पति [m]
च
च [ind]
कुरुस्त्रियः
कुरु [m]
कुरुस्त्रियः
स्त्री [f]
उदकं
उदक [n]
चक्रिरे
कृ [2. Ā.]
सर्वा
सर्व [pron]
रुदन्त्यो
रुद् [1. P.]
भृशदुःखिताः
भृश [adj]
भृशदुःखिताः
दुःखित [adj]
सुहृदां
सुहृद् [m]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
धर्मज्ञाः
धर्म [mn]
धर्मज्ञाः
ज्ञ [adj]
प्रचक्रुः
प्रकृ [8. Ā.]
सलिलक्रियाः
सलिलक्रिया [f]
उदके क्रियमाणे तु वीराणां वीरपत्निभिः । सूपतीर्थाभवद्गङ्गा भूयो विप्रससार च ॥
English Translation
While those wives of heroes were performing this rite in honour of their heroic husband, the access to the stream became easy, although the paths (carved out by feet) disappeared afterwards.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उदके
उदक [n]
क्रियमाणे
कृ [2. Ā.]
तु
तु [ind]
वीराणां
वीर [m]
सूपतीर्थाभवद्
सु [ind]
सूपतीर्थाभवद्
उपतीर्थ [n]
सूपतीर्थाभवद्
भू [1. Ā.]
गङ्गा
गङ्गा [f]
भूयो
भूयस् [ind]
विप्रससार
विप्रसृ [3. P.]
च
च [ind]
तन्महोदधिसंकाशं निरानन्दमनुत्सवम् । वीरपत्नीभिराकीर्णं गङ्गातीरमशोभत ॥
English Translation
The shores of their river though crowded with those wives of heroes, looked as broad as the ocean and presented a sorrow of sorrow and cheerlessness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तन्
तद् [pron]
महोदधिसंकाशं
महोदधि [m]
महोदधिसंकाशं
संकाश [m]
निरानन्दम्
निरानन्द [adj]
अनुत्सवम्
अनुत्सव [adj]
वीरपत्नीभिर्
वीर [m]
वीरपत्नीभिर्
पत्नी [f]
आकीर्णं
आकृ [6. P.]
गङ्गातीरम्
गङ्गा [f]
गङ्गातीरम्
तीर [n]
अशोभत
शुभ् [6. Ā.]
ततः कुन्ती महाराज सहसा शोककर्शिता । रुदती मन्दया वाचा पुत्रान्वचनमब्रवीत् ॥
English Translation
Then Kunti, O king, laden with grief, weepingly addressed her sons in these soft words.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
कुन्ती
कुन्ती [f]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
सहसा
सहसा [ind]
शोककर्शिता
शोक [m]
शोककर्शिता
कर्शय् [10. P.]
रुदती
रुद् [1. P.]
मन्दया
मन्द [adj]
वाचा
वाच् [f]
पुत्रान्
पुत्र [m]
वचनम्
वचन [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
यः स शूरो महेष्वासो रथयूथपयूथपः । अर्जुनेन हतः संख्ये वीरलक्षणलक्षितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यः
यद् [pron]
स
तद् [pron]
शूरो
शूर [m]
महेष्वासो
महत् [adj]
महेष्वासो
इष्वास [m]
रथयूथपयूथपः
रथ [m]
रथयूथपयूथपः
यूथप [m]
रथयूथपयूथपः
यूथप [m]
अर्जुनेन
अर्जुन [m]
हतः
हन् [6. P.]
संख्ये
संख्य [n]
वीरलक्षणलक्षितः
वीर [m]
वीरलक्षणलक्षितः
लक्षण [n]
वीरलक्षणलक्षितः
लक्षय् [10. Ā.]
यं सूतपुत्रं मन्यध्वं राधेयमिति पाण्डवाः । यो व्यराजच्चमूमध्ये दिवाकर इव प्रभुः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यं
यद् [pron]
सूतपुत्रं
सूतपुत्र [m]
मन्यध्वं
मन् [8. P.]
राधेयम्
राधेय [m]
इति
इति [ind]
पाण्डवाः
पाण्डव [m]
यो
यद् [pron]
व्यराजच्
विराज् [1. Ā.]
चमूमध्ये
चमू [f]
चमूमध्ये
मध्य [n]
दिवाकर
दिवाकर [m]
इव
इव [ind]
प्रभुः
प्रभु [m]
प्रत्ययुध्यत यः सर्वान्पुरा वः सपदानुगान् । दुर्योधनबलं सर्वं यः प्रकर्षन्व्यरोचत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रत्ययुध्यत
प्रतियुध् [4. P.]
यः
यद् [pron]
सर्वान्
सर्व [pron]
पुरा
पुरा [ind]
वः
त्वद् [pron]
सपदानुगान्
स [ind]
सपदानुगान्
पदानुग [adj]
दुर्योधनबलं
दुर्योधन [m]
दुर्योधनबलं
बल [mn]
सर्वं
सर्व [pron]
यः
यद् [pron]
प्रकर्षन्
प्रकृष् [6. P.]
व्यरोचत
विरुच् [1. P.]
यस्य नास्ति समो वीर्ये पृथिव्यामपि कश्चन । सत्यसंधस्य शूरस्य संग्रामेष्वपलायिनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्य
यद् [pron]
नास्ति
न [ind]
नास्ति
अस् [2. P.]
समो
सम [pron]
लोके
लोक [m]
शौर्ये
शौर्य [n]
वीर्ये
वीर्य [n]
च
च [ind]
कश्चन
कश्चन [pron]
सत्यसंधस्य
सत्य [adj]
सत्यसंधस्य
संधा [f]
शूरस्य
शूर [m]
संग्रामेष्व्
संग्राम [mn]
अपलायिनः
अपलायिन् [adj]
कुरुध्वमुदकं तस्य भ्रातुरक्लिष्टकर्मणः । स हि वः पूर्वजो भ्राता भास्करान्मय्यजायत । कुण्डली कवची शूरो दिवाकरसमप्रभः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कुरुध्वम्
कृ [2. Ā.]
उदकं
उदक [n]
तस्य
तद् [pron]
भ्रातुर्
भ्रातृ [m]
अक्लिष्टकर्मणः
अक्लिष्ट [adj]
अक्लिष्टकर्मणः
कर्मन् [n]
स
तद् [pron]
हि
हि [ind]
वः
त्वद् [pron]
पूर्वजो
पूर्वज [m]
भ्राता
भ्रातृ [m]
भास्करान्
भास्कर [m]
मय्य्
मद् [pron]
अजायत
जन् [4. P.]
कुण्डली
कुण्डलिन् [adj]
कवची
कवचिन् [adj]
शूरो
शूर [m]
दिवाकरसमप्रभः
दिवाकर [m]
दिवाकरसमप्रभः
सम [pron]
दिवाकरसमप्रभः
प्रभा [f]
श्रुत्वा तु पाण्डवाः सर्वे मातुर्वचनमप्रियम् । कर्णमेवानुशोचन्त भूयश्चार्ततराभवन् ॥
English Translation
Hearing these painful words of their mother, the Pandavas began to grieve for Karna. Indeed, they became more afflicted then ever.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
तु
तु [ind]
पाण्डवाः
पाण्डव [m]
सर्वे
सर्व [pron]
मातुर्
मातृ [f]
वचनम्
वचन [n]
अप्रियम्
अप्रिय [adj]
कर्णम्
कर्ण [m]
एवानुशोचन्त
एव [ind]
एवानुशोचन्त
अनुशुच् [1. Ā.]
भूयश्
भूयस् [ind]
चार्ततराभवन्
च [ind]
चार्ततराभवन्
आर्ततर [adj]
चार्ततराभवन्
भू [1. Ā.]
ततः स पुरुषव्याघ्रः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । उवाच मातरं वीरो निःश्वसन्निव पन्नगः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्तो
वच् [2. P.]
महाप्राज्ञः
महत् [adj]
महाप्राज्ञः
प्राज्ञ [adj]
कुन्तीपुत्रो
कुन्ती [f]
कुन्तीपुत्रो
पुत्र [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
उवाच
वच् [2. P.]
मातरं
मातृ [f]
वीरो
वीर [m]
निःश्वसन्न्
निःश्वस् [2. Ā.]
इव
इव [ind]
पन्नगः
पन्नग [mn]
यस्येषुपातमासाद्य नान्यस्तिष्ठेद्धनंजयात् । कथं पुत्रो भवत्यां स देवगर्भः पुराभवत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्येषुपातम्
यद् [pron]
यस्येषुपातम्
इषु [mf]
यस्येषुपातम्
पात [m]
आसाद्य
आसादय् [10. Ā.]
नान्यस्
न [ind]
नान्यस्
अन्य [pron]
तिष्ठेद्
स्था [1. Ā.]
धनंजयात्
धनंजय [m]
कथं
कथम् [ind]
पुत्रो
पुत्र [m]
भवत्यां
भवत् [adj]
स
तद् [pron]
देवगर्भः
देव [m]
देवगर्भः
गर्भ [m]
पुराभवत्
पुरा [ind]
पुराभवत्
भू [1. Ā.]
यस्य बाहुप्रतापेन तापिताः सर्वतो वयम् । तमग्निमिव वस्त्रेण कथं छादितवत्यसि । यस्य बाहुबलं घोरं धार्तराष्ट्रैरुपासितम् ॥
English Translation
The power of his arms scorched all of us! How, O mother, could you conceal him like a person concealing a fire within the folds of his cloth?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्य
यद् [pron]
बाहुप्रतापेन
बाहु [mf]
बाहुप्रतापेन
प्रताप [m]
तापिताः
तापय् [10. Ā.]
सर्वतो
सर्वतस् [ind]
वयम्
मद् [pron]
तम्
तद् [pron]
अग्निम्
अग्नि [m]
इव
इव [ind]
वस्त्रेण
वस्त्र [mn]
कथं
कथम् [ind]
असि
अस् [2. P.]
यस्य
यद् [pron]
बाहुबलं
बाहु [mf]
बाहुबलं
बल [mn]
घोरं
घोर [adj]
धार्तराष्ट्रैर्
धार्तराष्ट्र [m]
उपासितम्
उपास् [4. P.]
नान्यः कुन्तीसुतात्कर्णादगृह्णाद्रथिनां रथी । स नः प्रथमजो भ्राता सर्वशस्त्रभृतां वरः । असूत तं भवत्यग्रे कथमद्भुतविक्रमम् ॥
English Translation
Was that foremost of all holders of weapons our eldest brother? How did you give birth to that child of wonderful prowess?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नान्यः
न [ind]
नान्यः
अन्य [pron]
कुन्तीसुतात्
कुन्ती [f]
कुन्तीसुतात्
सुत [m]
कर्णाद्
कर्ण [m]
अगृह्णाद्
ग्रह् [6. Ā.]
रथिनां
रथिन् [m]
रथी
रथिन् [m]
स
तद् [pron]
नः
मद् [pron]
प्रथमजो
प्रथम [adj]
प्रथमजो
ज [adj]
भ्राता
भ्रातृ [m]
सर्वशस्त्रभृतां
सर्व [pron]
सर्वशस्त्रभृतां
शस्त्रभृत् [m]
वरः
वर [adj]
असूत
सू [1. Ā.]
तं
तद् [pron]
भवत्य्
भवत् [adj]
अग्रे
अग्रे [ind]
कथम्
कथम् [ind]
अद्भुतविक्रमम्
अद्भुत [adj]
अद्भुतविक्रमम्
विक्रम [m]
अहो भवत्या मन्त्रस्य पिधानेन वयं हताः । निधनेन हि कर्णस्य पीडिताः स्म सबान्धवाः ॥
English Translation
Alas, for your concealing this fact we have been undone! By the death of Karna, ourselves with all our friends have been greatly sorry.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहो
अहो [ind]
भवत्या
भवत् [adj]
मन्त्रस्य
मन्त्र [mn]
पिधानेन
पिधान [n]
वयं
मद् [pron]
हताः
हन् [6. P.]
निधनेन
निधन [mn]
हि
हि [ind]
कर्णस्य
कर्ण [m]
पीडिताः
पीडय् [10. Ā.]
स्म
स्म [ind]
सबान्धवाः
स [ind]
सबान्धवाः
बान्धव [m]
अभिमन्योर्विनाशेन द्रौपदेयवधेन च । पाञ्चालानां च नाशेन कुरूणां पतनेन च ॥
English Translation
The grief I fell at Karna's death is a hundred times great than that felt for the death of Abhimanyu and the sons of Draupadi, and the destruction of the Panchalas and the Kurus! Thinking of Karna, I am burning with grief, like a person thrown into a burning fire.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अभिमन्योर्
अभिमन्यु [m]
विनाशेन
विनाश [m]
द्रौपदेयवधेन
द्रौपदेय [m]
द्रौपदेयवधेन
वध [m]
च
च [ind]
पाञ्चालानां
पाञ्चाल [m]
कुरूणां
कुरु [m]
च
च [ind]
विनाशं
विनाश [m]
मधुसूदन
मधुसूदन [m]
ततः शतगुणं दुःखमिदं मामस्पृशद्भृशम् । कर्णमेवानुशोचन्हि दह्याम्यग्नाविवाहितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
शतगुणं
शतगुण [adj]
दुःखम्
दुःख [n]
इदं
इदम् [pron]
माम्
मद् [pron]
अस्पृशद्
स्पृश् [6. Ā.]
भृशम्
भृशम् [ind]
कर्णम्
कर्ण [m]
एवानुशोचन्
एव [ind]
एवानुशोचन्
अनुशुच् [1. Ā.]
हि
हि [ind]
दह्याम्य्
दह् [2. P.]
अग्नाव्
अग्नि [m]
इवाहितः
इव [ind]
इवाहितः
आधा [3. Ā.]
न हि स्म किंचिदप्राप्यं भवेदपि दिवि स्थितम् । न च स्म वैशसं घोरं कौरवान्तकरं भवेत् ॥
English Translation
Nothing could have been unattainable by us, not excepting things belonging to the celestial region. Alas, this terrible carnage, so destructive of the Kurus, would not have taken place.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
हि
हि [ind]
स्म
स्म [ind]
किंचिद्
कश्चित् [pron]
अप्राप्यं
अ [ind]
अप्राप्यं
प्राप् [1. P.]
भवेद्
भू [1. Ā.]
अपि
अपि [ind]
दिवि
दिव् [m]
स्थितम्
स्था [1. Ā.]
न
न [ind]
च
च [ind]
स्म
स्म [ind]
वैशसं
वैशस [n]
घोरं
घोर [adj]
कौरवान्तकरं
कौरव [m]
कौरवान्तकरं
अन्त [m]
कौरवान्तकरं
कर [adj]
भवेत्
भू [1. Ā.]
एवं विलप्य बहुलं धर्मराजो युधिष्ठिरः । विनदञ्शनकै राजंश्चकारास्योदकं प्रभुः ॥
English Translation
Thus bewailing, king Yudhishthira the just uttered loud wails of woe. The powerful king then offered oblations of water to his deceased elder brother.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हतेषु
हन् [6. P.]
सर्वसैन्येषु
सर्व [pron]
सर्वसैन्येषु
सैन्य [m]
धर्मराजो
धर्मराज [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
विनदञ्
विनद् [1. Ā.]
शनकै
शनकैस् [ind]
राजंश्
राजन् [m]
चकारास्योदकं
कृ [2. Ā.]
चकारास्योदकं
इदम् [pron]
चकारास्योदकं
उदक [n]
प्रभुः
प्रभु [m]
ततो विनेदुः सहसा स्त्रीपुंसास्तत्र सर्वशः । अभितो ये स्थितास्तत्र तस्मिन्नुदककर्मणि ॥
English Translation
Then all the ladies that crowded the shores of the river suddenly cried aloud.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
विनेदुः
विनद् [1. Ā.]
सहसा
सहसा [ind]
स्त्रीपुंसास्
स्त्रीपुंस [m]
तत्र
तत्र [ind]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
अभितो
अभितस् [ind]
ये
यद् [pron]
स्थितास्
स्था [1. Ā.]
तत्र
तत्र [ind]
तस्मिन्न्
तद् [pron]
उदककर्मणि
उदक [n]
उदककर्मणि
कर्मन् [n]
तत आनाययामास कर्णस्य सपरिच्छदम् । स्त्रियः कुरुपतिर्धीमान्भ्रातुः प्रेम्णा युधिष्ठिरः ॥
English Translation
The intelligent king of the Kurus, viz., Yudhishthira, had the wives and members of Karna's family brought before him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत
ततस् [ind]
आनाययामास
आनायय् [10. P.]
कर्णस्य
कर्ण [m]
सपरिच्छदम्
स [ind]
सपरिच्छदम्
परिच्छद [m]
स्त्रियः
स्त्री [f]
कुरुपतिर्
कुरु [m]
कुरुपतिर्
पति [m]
धीमान्
धीमत् [adj]
भ्रातुः
भ्रातृ [m]
प्रेम्णा
प्रेमन् [mn]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
स ताभिः सह धर्मात्मा प्रेतकृत्यमनन्तरम् । कृत्वोत्ततार गङ्गायाः सलिलादाकुलेन्द्रियः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
ताभिः
तद् [pron]
सह
सह [ind]
धर्मात्मा
धर्म [mn]
धर्मात्मा
आत्मन् [m]
प्रेतकृत्यम्
प्रेत [m]
प्रेतकृत्यम्
कृत्य [n]
अनन्तरम्
अनन्तरम् [ind]
कृत्वोत्ततार
कृ [2. Ā.]
कृत्वोत्ततार
उत्तृ [6. P.]
गङ्गायाः
गङ्गा [f]
सलिलाद्
सलिल [n]
आकुलेन्द्रियः
आकुल [adj]
आकुलेन्द्रियः
इन्द्रिय [n]