Ādiparva Adhyāya 2
आदिपर्व • अध्यायः 2
Ādiparva Adhyāya 2 of the classical Mahābhārata with 244 verses.
Total: 244 Verses
•
Citations: MBh 1.2.1–244
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 9 (Verses 30 shown)
समन्तपञ्चकमिति यदुक्तं सूतनन्दन । एतत्सर्वं यथान्यायं श्रोतुमिच्छामहे वयम् ॥
English Translation
The Rishis said: we wish to hear, O son of Suta, all about the place you called Samantapanchaka.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
समन्तपञ्चकम्
समन्तपञ्चक [n]
इति
इति [ind]
यद्
यद् [pron]
उक्तं
वच् [2. P.]
सूतनन्दन
सूत [m]
सूतनन्दन
नन्दन [m]
एतत्
एतद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
यथान्यायं
यथान्यायम् [ind]
श्रोतुम्
श्रु [4. P.]
इच्छामहे
इष् [1. P.]
वयम्
मद् [pron]
शुश्रूषा यदि वो विप्रा ब्रुवतश्च कथाः शुभाः । समन्तपञ्चकाख्यं च श्रोतुमर्हथ सत्तमाः ॥
English Translation
Sauti said : Hear, O Brahmanas, the sacred words I say, You are fit, O best of men, to hear them.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शुश्रूषा
शुश्रूषा [f]
यदि
यदि [ind]
वो
त्वद् [pron]
विप्रा
विप्र [m]
ब्रुवतश्च
ब्रू [2. Ā.]
ब्रुवतश्च
च [ind]
कथाः
कथा [f]
शुभाः
शुभ [adj]
समन्तपञ्चकाख्यं
समन्तपञ्चक [n]
समन्तपञ्चकाख्यं
आख्या [f]
च
च [ind]
श्रोतुम्
श्रु [4. P.]
अर्हथ
अर्ह् [1. Ā.]
सत्तमाः
सत्तम [adj]
त्रेताद्वापरयोः संधौ रामः शस्त्रभृतां वरः । असकृत्पार्थिवं क्षत्रं जघानामर्षचोदितः ॥
English Translation
At the end of Treta and in the beginning of Dwapara Yuga, the greatest of all that ever wielded arms, Parashurama, being impatient of wrongs, repeatedly destroyed all the Kshatriya races of the world.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्रेताद्वापरयोः
त्रेता [f]
त्रेताद्वापरयोः
द्वापर [mn]
संधौ
संधि [mf]
रामः
राम [m]
शस्त्रभृतां
शस्त्र [n]
शस्त्रभृतां
भृत् [adj]
वरः
वर [adj]
असकृत्
असकृत् [ind]
पार्थिवं
पार्थिव [adj]
क्षत्रं
क्षत्र [n]
जघानामर्षचोदितः
हन् [6. P.]
जघानामर्षचोदितः
अमर्ष [m]
जघानामर्षचोदितः
चोदय् [10. Ā.]
स सर्वं क्षत्रमुत्साद्य स्ववीर्येणानलद्युतिः । समन्तपञ्चके पञ्च चकार रुधिरह्रदान् ॥
English Translation
That fiery Rama, after destroying the Kshatriyas by his own prowess, made five lakes of blood at Samantapanchaka.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
क्षत्रम्
क्षत्र [n]
उत्साद्य
उत्सादय् [10. Ā.]
स्ववीर्येणानलद्युतिः
स्व [adj]
स्ववीर्येणानलद्युतिः
वीर्य [n]
स्ववीर्येणानलद्युतिः
अनल [m]
स्ववीर्येणानलद्युतिः
द्युति [f]
समन्तपञ्चके
समन्तपञ्चक [n]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
चकार
कृ [2. Ā.]
रुधिरह्रदान्
रुधिर [n]
रुधिरह्रदान्
ह्रद [mn]
स तेषु रुधिराम्भस्सु ह्रदेषु क्रोधमूर्च्छितः । पितॄन्संतर्पयामास रुधिरेणेति नः श्रुतम् ॥
English Translation
We have heard, that being senseless with anger, he offered oblations to the manes of his ancestors, standing in the bloody water of these lakes.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तेषु
तद् [pron]
रुधिराम्भस्सु
रुधिर [n]
रुधिराम्भस्सु
अम्भस् [n]
ह्रदेषु
ह्रद [mn]
क्रोधमूर्छितः
क्रोध [m]
क्रोधमूर्छितः
मूर्छय् [10. P.]
पितॄन्
पितृ [m]
संतर्पयामास
संतर्पय् [10. Ā.]
रुधिरेणेति
रुधिर [n]
रुधिरेणेति
इति [ind]
नः
मद् [pron]
श्रुतम्
श्रु [4. P.]
अथर्चीकादयोऽभ्येत्य पितरो ब्राह्मणर्षभम् । तं क्षमस्वेति सिषिधुस्ततः स विरराम ह ॥
English Translation
The ancestors then said, "It would be as you have wished. But be pacified.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथर्चीकादयो
अथ [ind]
अथर्चीकादयो
ऋचीक [m]
अथर्चीकादयो
आदि [m]
ऽभ्येत्य
अभ्ये [2. P.]
पितरो
पितृ [m]
ब्राह्मणर्षभम्
ब्राह्मण [m]
ब्राह्मणर्षभम्
ऋषभ [m]
तं
तद् [pron]
क्षमस्वेति
क्षम् [1. P.]
क्षमस्वेति
इति [ind]
सिषिधुस्ततः
सिध् [4. Ā.]
सिषिधुस्ततः
ततस् [ind]
स
तद् [pron]
विरराम
विरम् [1. P.]
ह
ह [ind]
तेषां समीपे यो देशो ह्रदानां रुधिराम्भसाम् । समन्तपञ्चकमिति पुण्यं तत्परिकीर्तितम् ॥
English Translation
The region, that lies near those five bloody lakes, has become famous from that day by the name of holy Samantapanchaka.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेषां
तद् [pron]
समीपे
समीप [n]
यो
यद् [pron]
देशो
देश [m]
ह्रदानां
ह्रद [mn]
रुधिराम्भसाम्
रुधिर [n]
रुधिराम्भसाम्
अम्भस् [n]
समन्तपञ्चकम्
समन्तपञ्चक [n]
इति
इति [ind]
पुण्यं
पुण्य [adj]
तत्परिकीर्तितम्
तद् [pron]
तत्परिकीर्तितम्
परिकीर्तय् [10. P.]
येन लिङ्गेन यो देशो युक्तः समुपलक्ष्यते । तेनैव नाम्ना तं देशं वाच्यमाहुर्मनीषिणः ॥
English Translation
The wise men have said that every place should be known by a name significant of something which may have made it famous.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
येन
यद् [pron]
लिङ्गेन
लिङ्ग [mn]
यो
यद् [pron]
देशो
देश [m]
युक्तः
युज् [6. Ā.]
समुपलक्ष्यते
समुपलक्षय् [10. Ā.]
तेनैव
तद् [pron]
तेनैव
एव [ind]
नाम्ना
नामन् [n]
तं
तद् [pron]
देशं
देश [m]
वाच्यम्
वच् [2. P.]
आहुर्
अह् [1. P.]
मनीषिणः
मनीषिन् [adj]
अन्तरे चैव संप्राप्ते कलिद्वापरयोरभूत् । समन्तपञ्चके युद्धं कुरुपाण्डवसेनयोः ॥
English Translation
At the end of Dwapara and in the beginning of Kali, a great battle was fought between the Kurus and the Pandavas, here at this holy Samantapanchaka.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्तरे
अन्तर [n]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
सम्प्राप्ते
सम्प्राप् [5. Ā.]
कलिद्वापरयोर्
कलि [m]
कलिद्वापरयोर्
द्वापर [mn]
अभूत्
भू [1. Ā.]
समन्तपञ्चके
समन्तपञ्चक [n]
युद्धं
युद्ध [n]
कुरुपाण्डवसेनयोः
कुरु [m]
कुरुपाण्डवसेनयोः
पाण्डव [m]
कुरुपाण्डवसेनयोः
सेना [f]
तस्मिन्परमधर्मिष्ठे देशे भूदोषवर्जिते । अष्टादश समाजग्मुरक्षौहिण्यो युयुत्सया ॥
English Translation
In that holy place, where there was not the least raggedness, were assembled eighteen Akshauhinis of soldiers, all eager for battle.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मिन्
तद् [pron]
परमधर्मिष्ठे
परम [adj]
परमधर्मिष्ठे
धर्मिष्ठ [adj]
देशे
देश [m]
भूदोषवर्जिते
भू [f]
भूदोषवर्जिते
दोष [mn]
भूदोषवर्जिते
वर्जय् [10. Ā.]
अष्टादश
अष्टादशन् [adj]
समाजग्मुर्
समागम् [6. P.]
अक्षौहिण्यो
अक्षौहिणी [f]
युयुत्सया
युयुत्सा [f]
एवं नामाभिनिर्वृत्तं तस्य देशस्य वै द्विजाः । पुण्यश्च रमणीयश्च स देशो वः प्रकीर्तितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
नामाभिनिर्वृत्तं
नामन् [n]
नामाभिनिर्वृत्तं
अभिनिर्वृत् [1. Ā.]
तस्य
तद् [pron]
देशस्य
देश [m]
वै
वै [ind]
द्विजाः
द्विज [m]
पुण्यश्च
पुण्य [adj]
पुण्यश्च
च [ind]
रमणीयश्च
रमणीय [adj]
रमणीयश्च
च [ind]
स
तद् [pron]
देशो
देश [m]
वः
त्वद् [pron]
प्रकीर्तितः
प्रकीर्तय् [10. P.]
तदेतत्कथितं सर्वं मया वो मुनिसत्तमाः । यथा देशः स विख्यातस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥
English Translation
I have described to you that beautiful and holy place. I have told you, O best of Brahmanas, all about this place, a place famous in the three worlds.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तद्
तद् [pron]
एतत्
एतद् [pron]
कथितं
कथय् [10. Ā.]
सर्वं
सर्व [pron]
मया
मद् [pron]
वो
त्वद् [pron]
मुनिसत्तमाः
मुनि [m]
मुनिसत्तमाः
सत्तम [adj]
यथा
यथा [ind]
देशः
देश [m]
स
तद् [pron]
विख्यातस्
विख्या [2. P.]
त्रिषु
त्रि [nr]
लोकेषु
लोक [m]
विश्रुतः
विश्रु [5. Ā.]
अक्षौहिण्य इति प्रोक्तं यत्त्वया सूतनन्दन । एतदिच्छामहे श्रोतुं सर्वमेव यथातथम् ॥
English Translation
The Rishis said : We wish to know, O Son of Suta, all about Akshauhini which you have mentioned to us.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अक्षौहिण्य
अक्षौहिणी [f]
इति
इति [ind]
प्रोक्तं
प्रवच् [2. P.]
यत्
यद् [pron]
त्वया
त्वद् [pron]
सूतनन्दन
सूत [m]
सूतनन्दन
नन्दन [m]
एतद्
एतद् [pron]
इच्छामहे
इष् [1. P.]
श्रोतुं
श्रु [4. P.]
सर्वम्
सर्व [pron]
एव
एव [ind]
यथातथम्
यथातथ [adj]
अक्षौहिण्याः परीमाणं रथाश्वनरदन्तिनाम् । यथावच्चैव नो ब्रूहि सर्वं हि विदितं तव ॥
English Translation
Tell us the numbers of foot-soldiers, horses chariots and elephants, which make Akshauhini, for you know every thing.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अक्षौहिण्याः
अक्षौहिणी [f]
परीमाणं
परीमाण [n]
रथाश्वनरदन्तिनाम्
रथ [m]
रथाश्वनरदन्तिनाम्
अश्व [m]
रथाश्वनरदन्तिनाम्
नर [m]
रथाश्वनरदन्तिनाम्
दन्तिन् [m]
यथावच्चैव
यथावत् [ind]
यथावच्चैव
च [ind]
यथावच्चैव
एव [ind]
नो
मद् [pron]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
सर्वं
सर्व [pron]
हि
हि [ind]
विदितं
विद् [6. Ā.]
तव
त्वद् [pron]
एको रथो गजश्चैको नराः पञ्च पदातयः । त्रयश्च तुरगास्तज्ज्ञैः पत्तिरित्यभिधीयते ॥
English Translation
Sauti said: One chariot and one elephant, five foot soldiers and three horse-men, form a Patti.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एको
एक [pron]
रथो
रथ [m]
गजश्चैको
गज [m]
गजश्चैको
च [ind]
गजश्चैको
एक [pron]
नराः
नर [m]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
पदातयः
पदाति [m]
त्रयश्च
त्रि [nr]
त्रयश्च
च [ind]
तुरगास्तज्ज्ञैः
तुरग [m]
तुरगास्तज्ज्ञैः
तज्ज्ञ [adj]
पत्तिर्
पत्ति [m]
इत्यभिधीयते
इति [ind]
इत्यभिधीयते
अभिधा [3. Ā.]
पत्तिं तु त्रिगुणामेतामाहुः सेनामुखं बुधाः । त्रीणि सेनामुखान्येको गुल्म इत्यभिधीयते ॥
English Translation
Three Pattis make a Senamukha, three Senamukhas make a Gulma.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पत्तिं
पत्ति [m]
तु
तु [ind]
त्रिगुणाम्
त्रिगुण [adj]
एताम्
एतद् [pron]
आहुः
अह् [1. P.]
सेनामुखं
सेनामुख [n]
बुधाः
बुध [m]
त्रीणि
त्रि [nr]
सेनामुखान्येको
सेनामुख [n]
सेनामुखान्येको
एक [pron]
गुल्म
गुल्म [mn]
इत्यभिधीयते
इति [ind]
इत्यभिधीयते
अभिधा [3. Ā.]
त्रयो गुल्मा गणो नाम वाहिनी तु गणास्त्रयः । स्मृतास्तिस्रस्तु वाहिन्यः पृतनेति विचक्षणैः ॥
English Translation
Three Gulmas make a Gana, three Ganas a Vahini, three Vahinis taking together, form a Pritana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्रयो
त्रि [nr]
गुल्मा
गुल्म [mn]
गणो
गण [m]
नाम
नाम [ind]
वाहिनी
वाहिनी [f]
तु
तु [ind]
गणास्
गण [m]
त्रयः
त्रि [nr]
स्मृतास्तिस्रस्तु
स्मृ [1. Ā.]
स्मृतास्तिस्रस्तु
त्रि [nr]
स्मृतास्तिस्रस्तु
तु [ind]
वाहिन्यः
वाहिनी [f]
पृतनेति
पृतना [f]
पृतनेति
इति [ind]
विचक्षणैः
विचक्षण [adj]
चमूस्तु पृतनास्तिस्रस्तिस्रश्चम्वस्त्वनीकिनी । अनीकिनीं दशगुणां प्राहुरक्षौहिणीं बुधाः ॥
English Translation
Three Pritanas make a Chamu, three Chamus an Anikini and ten times one Anikini is called by the learned as one Akshauhini.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चमूस्तु
चमू [f]
चमूस्तु
तु [ind]
पृतनास्
पृतना [f]
तिस्रस्
त्रि [nr]
तिस्रश्
त्रि [nr]
चम्वस्
चमू [f]
त्वनीकिनी
तु [ind]
त्वनीकिनी
अनीकिनी [f]
अनीकिनीं
अनीकिनी [f]
दशगुणां
दशन् [adj]
दशगुणां
गुण [mn]
प्राहुर्
प्राह् [1. P.]
अक्षौहिणीं
अक्षौहिणी [f]
बुधाः
बुध [m]
अक्षौहिण्याः प्रसंख्यानं रथानां द्विजसत्तमाः । संख्यागणिततत्त्वज्ञैः सहस्राण्येकविंशतिः ॥
English Translation
O best of Brahmanas, mathematicians have calculated that there are twenty one thousand eight hundred and seventy chariots in an Akshauhini. The number of elephants is also the same.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अक्षौहिण्याः
अक्षौहिणी [f]
प्रसंख्यानं
प्रसंख्यान [n]
रथानां
रथ [m]
द्विजसत्तमाः
द्विज [m]
द्विजसत्तमाः
सत्तम [adj]
संख्यागणिततत्त्वज्ञैः
संख्या [f]
संख्यागणिततत्त्वज्ञैः
गणय् [10. Ā.]
संख्यागणिततत्त्वज्ञैः
तत्त्व [n]
संख्यागणिततत्त्वज्ञैः
ज्ञ [adj]
सहस्राण्येकविंशतिः
सहस्र [mn]
सहस्राण्येकविंशतिः
एकविंशति [f]
शतान्युपरि चैवाष्टौ तथा भूयश्च सप्ततिः । गजानां तु परीमाणमेतदेवात्र निर्दिशेत् ॥
English Translation
O best of Brahmanas, mathematicians have calculated that there are twenty one thousand eight hundred and seventy chariots in an Akshauhini. The number of elephants is also the same.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शतान्युपरि
शत [mn]
शतान्युपरि
उपरि [ind]
चैवाष्टौ
च [ind]
चैवाष्टौ
एव [ind]
चैवाष्टौ
अष्टन् [adj]
तथा
तथा [ind]
भूयश्च
भूयस् [ind]
भूयश्च
च [ind]
सप्ततिः
सप्तति [f]
गजानां
गज [m]
तु
तु [ind]
परीमाणम्
परीमाण [n]
एतद्
एतद् [pron]
एवात्र
एव [ind]
एवात्र
अत्र [ind]
निर्दिशेत्
निर्दिश् [6. Ā.]
ज्ञेयं शतसहस्रं तु सहस्राणि तथा नव । नराणामपि पञ्चाशच्छतानि त्रीणि चानघाः ॥
English Translation
Know, the number of foot soldiers is one hundred nine-thousand three hundred and fifty; the number of horses is sixty-five thousand six-hundred and ten.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ज्ञेयं
ज्ञा [4. Ā.]
शतसहस्रं
शत [mn]
शतसहस्रं
सहस्र [mn]
तु
तु [ind]
सहस्राणि
सहस्र [mn]
तथा
तथा [ind]
नव
नवन् [adj]
नराणाम्
नर [m]
अपि
अपि [ind]
पञ्चाशच्छतानि
पञ्चाशत् [f]
पञ्चाशच्छतानि
शत [mn]
त्रीणि
त्रि [nr]
चानघाः
च [ind]
चानघाः
अनघ [adj]
पञ्चषष्टिसहस्राणि तथाश्वानां शतानि च । दशोत्तराणि षट्प्राहुर्यथावदिह संख्यया ॥
English Translation
Know, the number of foot soldiers is one hundred nine-thousand three hundred and fifty; the number of horses is sixty-five thousand six-hundred and ten.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पञ्चषष्टिसहस्राणि
पञ्चन् [adj]
पञ्चषष्टिसहस्राणि
षष्टि [f]
पञ्चषष्टिसहस्राणि
सहस्र [mn]
तथाश्वानां
तथा [ind]
तथाश्वानां
अश्व [m]
शतानि
शत [mn]
च
च [ind]
दशोत्तराणि
दशन् [adj]
दशोत्तराणि
उत्तर [adj]
षट्
षष् [adj]
प्राहुर्
प्राह् [1. P.]
यथावद्
यथावत् [ind]
इह
इह [ind]
संख्यया
संख्या [f]
एतामक्षौहिणीं प्राहुः संख्यातत्त्वविदो जनाः । यां वः कथितवानस्मि विस्तरेण द्विजोत्तमाः ॥
English Translation
Those who are acquainted with the Principle of number call the above, explained fully by me, the numbers of an Akshauhini.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एताम्
एतद् [pron]
अक्षौहिणीं
अक्षौहिणी [f]
प्राहुः
प्राह् [1. P.]
संख्यातत्त्वविदो
संख्या [f]
संख्यातत्त्वविदो
तत्त्व [n]
संख्यातत्त्वविदो
विद् [adj]
जनाः
जन [m]
यां
यद् [pron]
वः
त्वद् [pron]
कथितवान्
कथय् [10. Ā.]
अस्मि
अस् [2. P.]
विस्तरेण
विस्तर [m]
द्विजोत्तमाः
द्विजोत्तम [m]
एतया संख्यया ह्यासन्कुरुपाण्डवसेनयोः । अक्षौहिण्यो द्विजश्रेष्ठाः पिण्डेनाष्टादशैव ताः ॥
English Translation
O best of Brahmanas, the eighteen Akshauhinis of the Kurus and the Pandava soldiers were composed according to this count.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतया
एतद् [pron]
संख्यया
संख्या [f]
ह्यासन्
हि [ind]
ह्यासन्
अस् [2. P.]
कुरुपाण्डवसेनयोः
कुरु [m]
कुरुपाण्डवसेनयोः
पाण्डव [m]
कुरुपाण्डवसेनयोः
सेना [f]
अक्षौहिण्यो
अक्षौहिणी [f]
द्विजश्रेष्ठाः
द्विजश्रेष्ठ [m]
पिण्डेनाष्टादशैव
पिण्ड [mn]
पिण्डेनाष्टादशैव
अष्टादशन् [adj]
पिण्डेनाष्टादशैव
एव [ind]
ताः
तद् [pron]
समेतास्तत्र वै देशे तत्रैव निधनं गताः । कौरवान्कारणं कृत्वा कालेनाद्भुतकर्मणा ॥
English Translation
Time brought them all together in this place and making the Kauravas the cause, destroyed thein all.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
समेत्य
समे [2. P.]
तं
तद् [pron]
द्विजास्ताश्च
द्विज [m]
द्विजास्ताश्च
तद् [pron]
द्विजास्ताश्च
च [ind]
तत्रैव
तत्र [ind]
तत्रैव
एव [ind]
निधनं
निधन [mn]
गताः
गम् [6. Ā.]
कौरवान्
कौरव [m]
कारणं
कारण [n]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
कालेनाद्भुतकर्मणा
काल [m]
कालेनाद्भुतकर्मणा
अद्भुत [adj]
कालेनाद्भुतकर्मणा
कर्मन् [n]
अहानि युयुधे भीष्मो दशैव परमास्त्रवित् । अहानि पञ्च द्रोणस्तु ररक्ष कुरुवाहिनीम् ॥
English Translation
Bhishma, skillfull in arms, fought for ten days. Drona defended the Kuru army for five days.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहानि
अहर् [n]
युयुधे
युध् [2. P.]
भीष्मो
भीष्म [m]
दशैव
दशन् [adj]
दशैव
एव [ind]
परमास्त्रवित्
परम [adj]
परमास्त्रवित्
अस्त्र [mn]
परमास्त्रवित्
विद् [adj]
अहानि
अहर् [n]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
द्रोणस्तु
द्रोण [m]
द्रोणस्तु
तु [ind]
ररक्ष
रक्ष् [4. P.]
कुरुवाहिनीम्
कुरु [m]
कुरुवाहिनीम्
वाहिनी [f]
अहनी युयुधे द्वे तु कर्णः परबलार्दनः । शल्योऽर्धदिवसं त्वासीद्गदायुद्धमतः परम् ॥
English Translation
The destroyer of enemy's soldiers, Karna, fought for two days; Shalya for half a day and for a half a day then lasted the club-fight of Duryodhana and Bhima. At the close of that day, Ashvathama, Kritavarma and Kripa.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहनी
अहर् [n]
युयुधे
युध् [2. P.]
द्वे
द्वि [nr]
तु
तु [ind]
कर्णः
कर्ण [m]
परबलार्दनः
पर [pron]
परबलार्दनः
बल [mn]
परबलार्दनः
अर्दन [adj]
शल्यो
शल्य [mn]
ऽर्धदिवसं
अर्ध [mn]
ऽर्धदिवसं
दिवस [mn]
त्वासीद्
तु [ind]
त्वासीद्
अस् [2. P.]
गदायुद्धम्
गदा [f]
गदायुद्धम्
युद्ध [n]
अतः
अतस् [ind]
परम्
पर [pron]
तस्यैव तु दिनस्यान्ते हार्दिक्यद्रौणिगौतमाः । प्रसुप्तं निशि विश्वस्तं जघ्नुर्यौधिष्ठिरं बलम् ॥
English Translation
Destroyed the army of Yudhishthira when his soldiers were unsuspectingly sleeping. O Shaunaka, the best of narrations, the Bharata, which is narrated here at your sacrifice,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्यैव
तद् [pron]
तस्यैव
एव [ind]
तु
तु [ind]
दिनस्यान्ते
दिन [mn]
दिनस्यान्ते
अन्त [m]
हार्दिक्यद्रौणिगौतमाः
हार्दिक्य [m]
हार्दिक्यद्रौणिगौतमाः
द्रौणि [m]
हार्दिक्यद्रौणिगौतमाः
गौतम [m]
प्रसुप्तं
प्रस्वप् [2. Ā.]
निशि
निश् [f]
विश्वस्तं
विश्वस् [1. Ā.]
जघ्नुर्
हन् [6. P.]
यौधिष्ठिरं
यौधिष्ठिर [adj]
बलम्
बल [mn]
यत्तु शौनकसत्रे ते भारताख्यानविस्तरम् । आख्यास्ये तत्र पौलोममाख्यानं चादितः परम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्
यद् [pron]
तु
तु [ind]
शौनकसत्त्रे
शौनक [m]
शौनकसत्त्रे
सत्त्र [n]
ते
त्वद् [pron]
भारताख्यानविस्तरम्
भारत [n]
भारताख्यानविस्तरम्
आख्यान [n]
भारताख्यानविस्तरम्
विस्तर [m]
आख्यास्ये
आख्या [4. P.]
तत्र
तत्र [ind]
पौलोमम्
पौलोम [adj]
आख्यानं
आख्यान [n]
चादितः
च [ind]
चादितः
आदितस् [ind]
परम्
पर [pron]