Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 7 (Uttarakāṇḍa) • Sarga 47

Uttarakāṇḍa Sarga 47

उत्तरकाण्डम् • सर्गः 47

Uttarakāṇḍa Sarga 47 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 18 verses.

Total: 18 Verses • Citations: VR 7.47.1–18 • 175 Lexicon Terms
VR 7.47.1 अनुष्टुप्
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा दारुणं जनकात्मजा । परं विषादमागम्य वैदेही निपपात ह ॥
lakṣmaṇasya vacaḥ śrutvā dāruṇaṃ janakātmajā | paraṃ viṣādamāgamya vaidehī nipapāta ha ||
English Translation
Hearing the ruthless words of Laksmana, the daughter of Janaka, greatly sorry, fell down on earth.
VR 7.47.2 अनुष्टुप्
सा मुहूर्तमिवासंज्ञा बाष्पव्याकुलितेक्षणा । लक्ष्मणं दीनया वाचा उवाच जनकात्मजा ॥
sā muhūrtamivāsaṃjñā bāṣpavyākulitekṣaṇā | lakṣmaṇaṃ dīnayā vācā uvāca janakātmajā ||
English Translation
And remaining senseless for some time, Sītā, with her eyes full of tears said to Lakşmaņa.
VR 7.47.3 अनुष्टुप्
मामिकेयं तनुर्नूनं सृष्टा दुःखाय लक्ष्मण । धात्रा यस्यास्तथा मेऽद्य दुःखमूर्तिः प्रदृश्यते ॥
māmikeyaṃ tanurnūnaṃ sṛṣṭā duḥkhāya lakṣmaṇa | dhātrā yasyāstathā me'dya duḥkhamūrtiḥ pradṛśyate ||
English Translation
Forsooth, O Laksmana, the great Dispenser has created this body to suffer miseries, and all my affections are manifest in form today.
VR 7.47.4 अनुष्टुप्
किं नु पापं कृतं पूर्वं को वा दारैर्वियोजितः । याहं शुद्धसमाचारा त्यक्ता नृपतिना सती ॥
kiṃ nu pāpaṃ kṛtaṃ pūrvaṃ ko vā dārairviyojitaḥ | yāhaṃ śuddhasamācārā tyaktā nṛpatinā satī ||
English Translation
Methinks, I committed a mighty iniquity in my pristine existence or brought about me albeit I am pure and chaste.
VR 7.47.5 अनुष्टुप्
पुराहमाश्रमे वासं रामपादानुवर्तिनी । अनुरुध्यापि सौमित्रे दुःखे विपरिवर्तिनी ॥
purāhamāśrame vāsaṃ rāmapādānuvartinī | anurudhyāpi saumitre duḥkhe viparivartinī ||
English Translation
O son of Sumitrā, the affliction of residing in the forest appeared to me as pleasure ere this for I knew that I would be able to serve Rāma's feet.
VR 7.47.6 अनुष्टुप्
सा कथं ह्याश्रमे सौम्य वत्स्यामि विजनीकृता । आख्यास्यामि च कस्याहं दुःखं दुःखपरायणा ॥
sā kathaṃ hyāśrame saumya vatsyāmi vijanīkṛtā | ākhyāsyāmi ca kasyāhaṃ duḥkhaṃ duḥkhaparāyaṇā ||
English Translation
But how shall I, O gentle one, live in the hermitage being divorced from all my kith and kin? and being afflicted to whom shall I express my sorrow?
VR 7.47.7 अनुष्टुप्
किं च वक्ष्यामि मुनिषु किं मयापकृतं नृपे । कस्मिन्वा कारणे त्यक्ता राघवेण महात्मना ॥
kiṃ ca vakṣyāmi muniṣu kiṃ mayāpakṛtaṃ nṛpe | kasminvā kāraṇe tyaktā rāghaveṇa mahātmanā ||
English Translation
What reply shall I offer to the ascetics when they shall ask me "Child, why has the highsouled Rāghava renounced you? What sin have you committed?"
VR 7.47.8 अनुष्टुप्
न खल्वद्यैव सौमित्रे जीवितं जाह्नवीजले । त्यजेयं राजवंशस्तु भर्तुर्मे परिहास्यते ॥
na khalvadyaiva saumitre jīvitaṃ jāhnavījale | tyajeyaṃ rājavaṃśastu bharturme parihāsyate ||
English Translation
O Saumitri, I shall just renounce my life in the waters of Jāhnavi? But I desist from this for it shall bring about the termination O my husband's race.
VR 7.47.9 अनुष्टुप्
यथाज्ञां कुरु सौमित्रे त्यज मां दुःखभागिनीम् । निदेशे स्थीयतां राज्ञः शृणु चेदं वचो मम ॥
yathājñāṃ kuru saumitre tyaja māṃ duḥkhabhāginīm | nideśe sthīyatāṃ rājñaḥ śṛṇu cedaṃ vaco mama ||
English Translation
O Saumitri, do you carry out the orders you have received. By renouncing this wretched wight do you satisfy the King's orders. But hear, what I say.
VR 7.47.10 अनुष्टुप्
श्वश्रूणामविशेषेण प्राञ्जलिः प्रग्रहेण च । शिरसा वन्द्य चरणौ कुशलं ब्रूहि पार्थिवम् ॥
śvaśrūṇāmaviśeṣeṇa prāñjaliḥ pragraheṇa ca | śirasā vandya caraṇau kuśalaṃ brūhi pārthivam ||
English Translation
Without making any distinction, do you, in my name, with folded hands, bow to my mothers-in-law and then ask the well-being of the kingdom.
VR 7.47.11 अनुष्टुप्
यथा भ्रातृषु वर्तेथास्तथा पौरेषु नित्यदा । परमो ह्येष धर्मः स्यादेषा कीर्तिरनुत्तमा ॥
yathā bhrātṛṣu vartethāstathā paureṣu nityadā | paramo hyeṣa dharmaḥ syādeṣā kīrtiranuttamā ||
VR 7.47.12 उपजातिः
यत्त्वं पौरजनं राजन्धर्मेण समवाप्नुयाः । अहं तु नानुशोचामि स्वशरीरं नरर्षभ । यथापवादं पौराणां तथैव रघुनन्दन ॥
yattvaṃ paurajanaṃ rājandharmeṇa samavāpnuyāḥ | ahaṃ tu nānuśocāmi svaśarīraṃ nararṣabha | yathāpavādaṃ paurāṇāṃ tathaiva raghunandana ||
English Translation
Tell him that I am not sorry for my person-my greatest sorrow is that the citizens have vilified me.
VR 7.47.13 अनुष्टुप्
एवं ब्रुवन्त्यां सीतायां लक्ष्मणो दीनचेतनः । शिरसा धरणीं गत्वा व्याहर्तुं न शशाक ह ॥
evaṃ bruvantyāṃ sītāyāṃ lakṣmaṇo dīnacetanaḥ | śirasā dharaṇīṃ gatvā vyāhartuṃ na śaśāka ha ||
English Translation
Sita having said this, Laksmana, with a bewildered heart, saluted her touching the ground which his head. He could not speak more.
VR 7.47.14 अनुष्टुप्
प्रदक्षिणं च कृत्वा स रुदन्नेव महास्वनम् । आरुरोह पुनर्नावं नाविकं चाभ्यचोदयत् ॥
pradakṣiṇaṃ ca kṛtvā sa rudanneva mahāsvanam | āruroha punarnāvaṃ nāvikaṃ cābhyacodayat ||
English Translation
Having addressed Sītā in this wise Lakşmaņa again sent for a boat and ascending it ordered the boatman to go.
VR 7.47.15 अनुष्टुप्
स गत्वा चोत्तरं कूलं शोकभारसमन्वितः । संमूढ इव दुःखेन रथमध्यारुहद्द्रुतम् ॥
sa gatvā cottaraṃ kūlaṃ śokabhārasamanvitaḥ | saṃmūḍha iva duḥkhena rathamadhyāruhaddrutam ||
English Translation
Thereupon having reached the other side and being beside himself with sorrow and grief he speedily ascended the car.
VR 7.47.16 अनुष्टुप्
मुहुर्मुहुरपावृत्य दृष्ट्वा सीतामनाथवत् । वेष्टन्तीं परतीरस्थां लक्ष्मणः प्रययावथ ॥
muhurmuhurapāvṛtya dṛṣṭvā sītāmanāthavat | veṣṭantīṃ paratīrasthāṃ lakṣmaṇaḥ prayayāvatha ||
VR 7.47.17 अनुष्टुप्
दूरस्थं रथमालोक्य लक्ष्मणं च मुहुर्मुहुः । निरीक्षमाणामुद्विग्नां सीतां शोकः समाविशत् ॥
dūrasthaṃ rathamālokya lakṣmaṇaṃ ca muhurmuhuḥ | nirīkṣamāṇāmudvignāṃ sītāṃ śokaḥ samāviśat ||
VR 7.47.18 वंशस्थम्
सा दुःखभारावनता तपस्विनी; यशोधरा नाथमपश्यती सती । रुरोद सा बर्हिणनादिते वने; महास्वनं दुःखपरायणा सती ॥
sā duḥkhabhārāvanatā tapasvinī; yaśodharā nāthamapaśyatī satī | ruroda sā barhiṇanādite vane; mahāsvanaṃ duḥkhaparāyaṇā satī ||
English Translation
Being sunk in grief and pressed down with the weight of sorrow on not beholding Rāma, the foremost of the illustrious, the chaste Şītā began to cry aloud in the forest resounded with the notes of peacocks.
← Previous (Ch. 552) Full Table of Contents Next (Ch. 554) →