Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 7 (Uttarakāṇḍa) • Sarga 18

Uttarakāṇḍa Sarga 18

उत्तरकाण्डम् • सर्गः 18

Uttarakāṇḍa Sarga 18 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 33 verses.

Total: 33 Verses • Citations: VR 7.18.1–33 • 175 Lexicon Terms
VR 7.18.1 अनुष्टुप्
प्रविष्टायां हुताशं तु वेदवत्यां स रावणः । पुष्पकं तत्समारुह्य परिचक्राम मेदिनीम् ॥
praviṣṭāyāṃ hutāśaṃ tu vedavatyāṃ sa rāvaṇaḥ | puṣpakaṃ tatsamāruhya paricakrāma medinīm ||
English Translation
When Vedavati had entered into the fire, Rāvana, ascending Puşpaka, began to range the earth.
VR 7.18.2 अनुष्टुप्
ततो मरुत्तं नृपतिं यजन्तं सह दैवतैः । उशीरबीजमासाद्य ददर्श स तु राक्षसः ॥
tato maruttaṃ nṛpatiṃ yajantaṃ saha daivataiḥ | uśīrabījamāsādya dadarśa sa tu rākṣasaḥ ||
English Translation
And coming to Uśirabīja, Rāvaņa saw a king (named) Marutta, sacrificing along with the deities.
VR 7.18.3 आर्या (१२, १८, १२, १५)
संवर्तो नाम ब्रह्मर्षिर्भ्राता साक्षाद्बृहस्पतेः । याजयामास धर्मज्ञः सर्वैर्ब्रह्मगणैर्वृतः ॥
saṃvarto nāma brahmarṣirbhrātā sākṣādbṛhaspateḥ | yājayāmāsa dharmajñaḥ sarvairbrahmagaṇairvṛtaḥ ||
English Translation
And a righteous Brahmarşi named Samvarta, the very brother of Bphaspati, officiated at the sacrifice accompanied by the deities.
VR 7.18.4 अनुष्टुप्
दृष्ट्वा देवास्तु तद्रक्षो वरदानेन दुर्जयम् । तां तां योनिं समापन्नास्तस्य धर्षणभीरवः ॥
dṛṣṭvā devāstu tadrakṣo varadānena durjayam | tāṃ tāṃ yoniṃ samāpannāstasya dharṣaṇabhīravaḥ ||
English Translation
Seeing that Rākşasa invincible by reason of the boon he had received, the deities, apprehensive of being worsted by him, assumed the forms of beasts.
VR 7.18.5 अनुष्टुप्
इन्द्रो मयूरः संवृत्तो धर्मराजस्तु वायसः । कृकलासो धनाध्यक्षो हंसो वै वरुणोऽभवत् ॥
indro mayūraḥ saṃvṛtto dharmarājastu vāyasaḥ | kṛkalāso dhanādhyakṣo haṃso vai varuṇo'bhavat ||
English Translation
Indra became a peacock and the king of righteousness, a crow and the bestower of riches a lizard, and Varuna a swan; and, O slayer of foes, others also became other beasts. And then Rāvana entered into that sacrifice like an unclean dog.
VR 7.18.6 अनुष्टुप्
तं च राजानमासाद्य रावणो राक्षसाधिपः । प्राह युद्धं प्रयच्चेति निर्जितोऽस्मीति वा वद ॥
taṃ ca rājānamāsādya rāvaṇo rākṣasādhipaḥ | prāha yuddhaṃ prayacceti nirjito'smīti vā vada ||
English Translation
Then coming up to the king, Răvaņa lord of Raksāsas said: 'Give me battle, or say, I am defeated.
VR 7.18.7 अनुष्टुप्
ततो मरुत्तो नृपतिः को भवानित्युवाच तम् । अवहासं ततो मुक्त्वा राक्षसो वाक्यमब्रवीत् ॥
tato marutto nṛpatiḥ ko bhavānityuvāca tam | avahāsaṃ tato muktvā rākṣaso vākyamabravīt ||
English Translation
Whereat king Marutta asked, him 'Who are you'? And Ravana laughing in contempt said. "O king, I am delighted, that lacking curiosity, you do not dishonour Rävaņa, younger brother to the bestower of riches.
VR 7.18.8 अनुष्टुप्
अकुतूहलभावेन प्रीतोऽस्मि तव पार्थिव । धनदस्यानुजं यो मां नावगच्छसि रावणम् ॥
akutūhalabhāvena prīto'smi tava pārthiva | dhanadasyānujaṃ yo māṃ nāvagacchasi rāvaṇam ||
English Translation
Whereat king Marutta asked, him 'Who are you'? And Ravana laughing in contempt said. "O king, I am delighted, that lacking curiosity, you do not dishonour Rävaņa, younger brother to the bestower of riches.
VR 7.18.9 अनुष्टुप्
त्रिषु लोकेषु कः सोऽस्ति यो न जानाति मे बलम् । भ्रातरं येन निर्जित्य विमानमिदमाहृतम् ॥
triṣu lokeṣu kaḥ so'sti yo na jānāti me balam | bhrātaraṃ yena nirjitya vimānamidamāhṛtam ||
English Translation
What other man is there in these three regions that know not the might of me, who, conquering my brother, has got possession of this car.
VR 7.18.10 अनुष्टुप्
ततो मरुत्तो नृपतिस्तं राक्षसमथाब्रवीत् । धन्यः खलु भवान्येन ज्येष्ठो भ्राता रणे जितः ॥
tato marutto nṛpatistaṃ rākṣasamathābravīt | dhanyaḥ khalu bhavānyena jyeṣṭho bhrātā raṇe jitaḥ ||
VR 7.18.11 अनुष्टुप्
नाधर्मसहितं श्लाघ्यं न लोकप्रतिसंहितम् । कर्म दौरात्म्यकं कृत्वा श्लाघसे भ्रातृनिर्जयात् ॥
nādharmasahitaṃ ślāghyaṃ na lokapratisaṃhitam | karma daurātmyakaṃ kṛtvā ślāghase bhrātṛnirjayāt ||
VR 7.18.12 अनुष्टुप्
किं त्वं प्राक्केवलं धर्मं चरित्वा लब्धवान्वरम् । श्रुतपूर्वं हि न मया यादृशं भाषसे स्वयम् ॥
kiṃ tvaṃ prākkevalaṃ dharmaṃ caritvā labdhavānvaram | śrutapūrvaṃ hi na mayā yādṛśaṃ bhāṣase svayam ||
VR 7.18.13 अनुष्टुप्
ततः शरासनं गृह्य सायकांश्च स पार्थिवः । रणाय निर्ययौ क्रुद्धः संवर्तो मार्गमावृणोत् ॥
tataḥ śarāsanaṃ gṛhya sāyakāṃśca sa pārthivaḥ | raṇāya niryayau kruddhaḥ saṃvarto mārgamāvṛṇot ||
English Translation
Then taking up his bow and arrows, that king of men went out for encounter; but Samavartta stood in the way.
VR 7.18.14 अनुष्टुप्
सोऽब्रवीत्स्नेहसंयुक्तं मरुत्तं तं महानृषिः । श्रोतव्यं यदि मद्वाक्यं संप्रहारो न ते क्षमः ॥
so'bravītsnehasaṃyuktaṃ maruttaṃ taṃ mahānṛṣiḥ | śrotavyaṃ yadi madvākyaṃ saṃprahāro na te kṣamaḥ ||
English Translation
And that great sage said to Marutta words informed with affection 'If you hear my speech, you should not fight.
VR 7.18.15 अनुष्टुप्
माहेश्वरमिदं सत्रमसमाप्तं कुलं दहेत् । दीक्षितस्य कुतो युद्धं क्रूरत्वं दीक्षिते कुतः ॥
māheśvaramidaṃ satramasamāptaṃ kulaṃ dahet | dīkṣitasya kuto yuddhaṃ krūratvaṃ dīkṣite kutaḥ ||
VR 7.18.16 उपजातिः
संशयश्च रणे नित्यं राक्षसश्चैष दुर्जयः । स निवृत्तो गुरोर्वाक्यान्मरुत्तः पृथिवीपतिः । विसृज्य सशरं चापं स्वस्थो मखमुखोऽभवत् ॥
saṃśayaśca raṇe nityaṃ rākṣasaścaiṣa durjayaḥ | sa nivṛtto gurorvākyānmaruttaḥ pṛthivīpatiḥ | visṛjya saśaraṃ cāpaṃ svastho makhamukho'bhavat ||
VR 7.18.17 अनुष्टुप्
ततस्तं निर्जितं मत्वा घोषयामास वै शुकः । रावणो जितवांश्चेति हर्षान्नादं च मुक्तवान् ॥
tatastaṃ nirjitaṃ matvā ghoṣayāmāsa vai śukaḥ | rāvaṇo jitavāṃśceti harṣānnādaṃ ca muktavān ||
VR 7.18.18 अनुष्टुप्
तान्भक्षयित्वा तत्रस्थान्महर्षीन्यज्ञमागतान् । वितृप्तो रुधिरैस्तेषां पुनः संप्रययौ महीम् ॥
tānbhakṣayitvā tatrasthānmaharṣīnyajñamāgatān | vitṛpto rudhiraisteṣāṃ punaḥ saṃprayayau mahīm ||
English Translation
Then devouring the Maharsis that were present at the place of sacrifice, Rāvana, satiated with their blood, again went to the earth.
VR 7.18.19 अनुष्टुप्
रावणे तु गते देवाः सेन्द्राश्चैव दिवौकसः । ततः स्वां योनिमासाद्य तानि सत्त्वान्यथाब्रुवन् ॥
rāvaṇe tu gate devāḥ sendrāścaiva divaukasaḥ | tataḥ svāṃ yonimāsādya tāni sattvānyathābruvan ||
English Translation
On Ravana having departed, the deities, inhabiting the etherial regions Indra etc. assuming their proper forms, addressed those creatures.
VR 7.18.20 अनुष्टुप्
हर्षात्तदाब्रवीदिन्द्रो मयूरं नीलबर्हिणम् । प्रीतोऽस्मि तव धर्मज्ञ उपकाराद्विहंगम ॥
harṣāttadābravīdindro mayūraṃ nīlabarhiṇam | prīto'smi tava dharmajña upakārādvihaṃgama ||
VR 7.18.21 अनुष्टुप्
मम नेत्रसहस्रं यत्तत्ते बर्हे भविष्यति । वर्षमाणे मयि मुदं प्राप्स्यसे प्रीतिलक्षणम् ॥
mama netrasahasraṃ yattatte barhe bhaviṣyati | varṣamāṇe mayi mudaṃ prāpsyase prītilakṣaṇam ||
VR 7.18.22 अनुष्टुप्
नीलाः किल पुरा बर्हा मयूराणां नराधिप । सुराधिपाद्वरं प्राप्य गताः सर्वे विचित्रताम् ॥
nīlāḥ kila purā barhā mayūrāṇāṃ narādhipa | surādhipādvaraṃ prāpya gatāḥ sarve vicitratām ||
English Translation
Formerly, O King, the peacock's wings had one unvaried blue. Having received the boon, the peacock departed.
VR 7.18.23 अनुष्टुप्
धर्मराजोऽब्रवीद्राम प्राग्वंशे वायसं स्थितम् । पक्षिंस्तवास्मि सुप्रीतः प्रीतस्य च वचः शृणु ॥
dharmarājo'bravīdrāma prāgvaṃśe vāyasaṃ sthitam | pakṣiṃstavāsmi suprītaḥ prītasya ca vacaḥ śṛṇu ||
English Translation
O Rāma, then the king of righteousness said to the crow, seated in front of the sacrificial apartment 'O bird, I am well pleased with you. Listen to my words as I utter them.
VR 7.18.24 अनुष्टुप्
यथान्ये विविधै रोगैः पीड्यन्ते प्राणिनो मया । ते न ते प्रभविष्यन्ति मयि प्रीते न संशयः ॥
yathānye vividhai rogaiḥ pīḍyante prāṇino mayā | te na te prabhaviṣyanti mayi prīte na saṃśayaḥ ||
English Translation
As I have been pleased with you, you shall without doubt, enjoy immunity from the various ailments to which the birds are subject.
VR 7.18.25 अनुष्टुप्
मृत्युतस्ते भयं नास्ति वरान्मम विहंगम । यावत्त्वां न वधिष्यन्ति नरास्तावद्भविष्यसि ॥
mṛtyutaste bhayaṃ nāsti varānmama vihaṃgama | yāvattvāṃ na vadhiṣyanti narāstāvadbhaviṣyasi ||
English Translation
O bird, from my curse fear of death shall not approach you; and you shall exist so long as people do not slay you.
VR 7.18.26 अनुष्टुप्
ये च मद्विषयस्थास्तु मानवाः क्षुधयार्दिताः । त्वयि भुक्ते तु तृप्तास्ते भविष्यन्ति सबान्धवाः ॥
ye ca madviṣayasthāstu mānavāḥ kṣudhayārditāḥ | tvayi bhukte tu tṛptāste bhaviṣyanti sabāndhavāḥ ||
English Translation
Those men residing in my dominion, being smitten with hunger, shall be refreshed along with your relations, when you have eaten and been refreshed.
VR 7.18.27 अनुष्टुप्
वरुणस्त्वब्रवीद्धंसं गङ्गातोयविचारिणम् । श्रूयतां प्रीतिसंयुक्तं वचः पत्ररथेश्वर ॥
varuṇastvabravīddhaṃsaṃ gaṅgātoyavicāriṇam | śrūyatāṃ prītisaṃyuktaṃ vacaḥ patraratheśvara ||
English Translation
Then Varuņa addressed that lord of birds the swan ranging the waters of the Gangā, 'Listen to my words fraught with joy, your hue shall be charming, mild, and like to the lunar disc; and it shall be beautiful, resembling the sheen of spotless foam.
VR 7.18.28 अनुष्टुप्
वर्णो मनोहरः सौम्यश्चन्द्रमण्डलसंनिभः । भविष्यति तवोदग्रः शुक्लफेनसमप्रभः ॥
varṇo manoharaḥ saumyaścandramaṇḍalasaṃnibhaḥ | bhaviṣyati tavodagraḥ śuklaphenasamaprabhaḥ ||
VR 7.18.29 अनुष्टुप्
मच्छरीरं समासाद्य कान्तो नित्यं भविष्यसि । प्राप्स्यसे चातुलां प्रीतिमेतन्मे प्रीतिलक्षणम् ॥
maccharīraṃ samāsādya kānto nityaṃ bhaviṣyasi | prāpsyase cātulāṃ prītimetanme prītilakṣaṇam ||
English Translation
And approaching my person you shall ever be beautiful to behold; and you shall, as a sign of my gratification, attain unparalleled complacence.
VR 7.18.30 अनुष्टुप्
हंसानां हि पुरा राम न वर्णः सर्वपाण्डुरः । पक्षा नीलाग्रसंवीताः क्रोडाः शष्पाग्रनिर्मलाः ॥
haṃsānāṃ hi purā rāma na varṇaḥ sarvapāṇḍuraḥ | pakṣā nīlāgrasaṃvītāḥ kroḍāḥ śaṣpāgranirmalāḥ ||
English Translation
Formerly, O Rama, swans had not a hue of one unvaried whiteness. Their wings ended in, blue, and their breasts wore the spotless hue of tender grass. Then Vaiśravana addressed the chameleon as it was stationed at the mountain.
VR 7.18.31 अनुष्टुप्
अथाब्रवीद्वैश्रवणः कृकलासं गिरौ स्थितम् । हैरण्यं संप्रयच्छामि वर्णं प्रीतिस्तवाप्यहम् ॥
athābravīdvaiśravaṇaḥ kṛkalāsaṃ girau sthitam | hairaṇyaṃ saṃprayacchāmi varṇaṃ prītistavāpyaham ||
VR 7.18.32 अनुष्टुप्
सद्रव्यं च शिरो नित्यं भविष्यति तवाक्षयम् । एष काञ्चनको वर्णो मत्प्रीत्या ते भविष्यति ॥
sadravyaṃ ca śiro nityaṃ bhaviṣyati tavākṣayam | eṣa kāñcanako varṇo matprītyā te bhaviṣyati ||
English Translation
Your hue shall be gold-gleaming. Pleased am I with you. Your undeteriorating head shall be ever gold-hued. And this golden hue of your shall proceed from my gratification?
VR 7.18.33 अनुष्टुप्
एवं दत्त्वा वरांस्तेभ्यस्तस्मिन्यज्ञोत्सवे सुराः । निवृत्ते सह राज्ञा वै पुनः स्वभवनं गताः ॥
evaṃ dattvā varāṃstebhyastasminyajñotsave surāḥ | nivṛtte saha rājñā vai punaḥ svabhavanaṃ gatāḥ ||
English Translation
Having thus conferred boons on them at that festal place, the celestials, along with the king, (on the sacrifice) having ended, went to their abode.
← Previous (Ch. 523) Full Table of Contents Next (Ch. 525) →