प्राप्तराज्यस्य रामस्य राक्षसानां वधे कृते । आजग्मुरृषयः सर्वे राघवं प्रतिनन्दितुम् ॥
prāptarājyasya rāmasya rākṣasānāṃ vadhe kṛte | ājagmurṛṣayaḥ sarve rāghavaṃ pratinanditum ||
English Translation
On the Rākṣasas having been slain, all the ascetics, for the purpose of congratulating Rāghava, came to Rāma as he gained (back) his kingdom.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्राप्तराज्यस्य
प्राप् [1. P.]
प्राप्तराज्यस्य
राज्य [n]
रामस्य
राम [m]
राक्षसानां
राक्षस [m]
वधे
वध [m]
कृते
कृ [2. Ā.]
आजग्मुर्
आगम् [6. P.]
ऋषयः
ऋषि [m]
सर्वे
सर्व [pron]
राघवं
राघव [m]
प्रतिनन्दितुम्
प्रतिनन्द् [1. Ā.]
कौशिकोऽथ यवक्रीतो रैभ्यश्च्यवन एव च । कण्वो मेधातिथेः पुत्रः पूर्वस्यां दिशि ये श्रिताः ॥
kauśiko'tha yavakrīto raibhyaścyavana eva ca | kaṇvo medhātitheḥ putraḥ pūrvasyāṃ diśi ye śritāḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कौशिको
कौशिक [m]
ऽथ
अथ [ind]
यवक्रीतो
यवक्रीत [m]
रैभ्यश्च्यवन
रैभ्य [m]
रैभ्यश्च्यवन
च्यवन [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
कण्वो
कण्व [m]
मेधातिथेः
मेधातिथि [m]
पुत्रः
पुत्र [m]
पूर्वस्यां
पूर्व [pron]
दिशि
दिश् [f]
ये
यद् [pron]
श्रिताः
श्रि [1. Ā.]
स्वस्त्यात्रेयश्च भगवान्नमुचिः प्रमुचुस्तथा । आजग्मुस्ते सहागस्त्या ये श्रिता दक्षिणां दिशम् ॥
svastyātreyaśca bhagavānnamuciḥ pramucustathā | ājagmuste sahāgastyā ye śritā dakṣiṇāṃ diśam ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्वस्त्यात्रेयश्च
स्वस्त्यात्रेय [m]
स्वस्त्यात्रेयश्च
च [ind]
भगवान्नमुचिः
भगवत् [adj]
भगवान्नमुचिः
नमुचि [m]
प्रमुचुस्तथा
प्रमुचु [m]
प्रमुचुस्तथा
तथा [ind]
आजग्मुस्ते
आगम् [6. P.]
आजग्मुस्ते
तद् [pron]
सहागस्त्या
सह [ind]
सहागस्त्या
अगस्त्य [mn]
ये
यद् [pron]
श्रिता
श्रि [1. Ā.]
दक्षिणां
दक्षिण [adj]
दिशम्
दिश् [f]
पृषद्गुः कवषो धौम्यो रौद्रेयश्च महानृषिः । तेऽप्याजग्मुः सशिष्या वै ये श्रिताः पश्चिमां दिशम् ॥
pṛṣadguḥ kavaṣo dhaumyo raudreyaśca mahānṛṣiḥ | te'pyājagmuḥ saśiṣyā vai ye śritāḥ paścimāṃ diśam ||
English Translation
Nrisadgu, and Kavasi, and Dhaumya, and that mighty sage-Kauseya-who abode in th quarter, came there accompanied by their disciples.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पृषद्गुः
पृषद्गु [m]
कवषो
कवष [m]
धौम्यो
धौम्य [m]
रौद्रेयश्च
रौद्रेय [m]
रौद्रेयश्च
च [ind]
महान्
महत् [adj]
ऋषिः
ऋषि [m]
ते
तद् [pron]
ऽप्याजग्मुः
अपि [ind]
ऽप्याजग्मुः
आगम् [6. P.]
सशिष्या
स [ind]
सशिष्या
शिष्य [m]
वै
वै [ind]
ये
यद् [pron]
श्रिताः
श्रि [1. Ā.]
पश्चिमां
पश्चिम [adj]
दिशम्
दिश् [f]
वसिष्ठः कश्यपोऽथात्रिर्विश्वामित्रोऽथ गौतमः । जमदग्निर्भरद्वाजस्तेऽपि सप्तमहर्षयः ॥
vasiṣṭhaḥ kaśyapo'thātrirviśvāmitro'tha gautamaḥ | jamadagnirbharadvājaste'pi saptamaharṣayaḥ ||
English Translation
Vasiştha and Kasyapa and Atri and Viśvāmitra with Gautama and Jamadagni and Bharadvāja and also the seven sages*, who for aye resided in the northern quarter, (came there). *Ursa Major, or the great bear, the seven stars of which are the souls of as many saints, Marici, Atri, Angiras, Pulastya, Pulaha, Kratu and Vasistha.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वसिष्ठः
वसिष्ठ [m]
कश्यपो
कश्यप [m]
ऽथात्रिर्
अथ [ind]
ऽथात्रिर्
अत्रि [m]
विश्वामित्रो
विश्वामित्र [m]
ऽथ
अथ [ind]
गौतमः
गौतम [m]
जमदग्निर्
जमदग्नि [m]
भरद्वाजस्ते
भरद्वाज [m]
भरद्वाजस्ते
तद् [pron]
ऽपि
अपि [ind]
सप्तमहर्षयः
सप्तन् [adj]
सप्तमहर्षयः
महत् [adj]
सप्तमहर्षयः
ऋषि [m]
संप्राप्यैते महात्मानो राघवस्य निवेशनम् । विष्ठिताः प्रतिहारार्थं हुताशनसमप्रभाः ॥
saṃprāpyaite mahātmāno rāghavasya niveśanam | viṣṭhitāḥ pratihārārthaṃ hutāśanasamaprabhāḥ ||
English Translation
On arriving at the residence of Rāghava, those high-souled ones, resembling the fire in radiance, stopped at the gate, with the intention of communicating their arrival (to Rama) through the warder.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सम्प्राप्यैते
सम्प्राप् [5. Ā.]
सम्प्राप्यैते
एतद् [pron]
महात्मानो
महात्मन् [adj]
राघवस्य
राघव [m]
निवेशनम्
निवेशन [n]
विष्ठिताः
विष्ठा [1. Ā.]
प्रतिहारार्थं
प्रतिहार [m]
प्रतिहारार्थं
अर्थ [mn]
हुताशनसमप्रभाः
हुताशन [m]
हुताशनसमप्रभाः
सम [pron]
हुताशनसमप्रभाः
प्रभा [f]
प्रतिहारस्ततस्तूर्णमगस्त्यवचनादथ । समीपं राघवस्याशु प्रविवेश महात्मनः ॥
pratihārastatastūrṇamagastyavacanādatha | samīpaṃ rāghavasyāśu praviveśa mahātmanaḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रतिहारस्ततस्तूर्णम्
प्रतिहार [m]
प्रतिहारस्ततस्तूर्णम्
ततस् [ind]
प्रतिहारस्ततस्तूर्णम्
तूर्णम् [ind]
अगस्त्यवचनाद्
अगस्त्य [mn]
अगस्त्यवचनाद्
वचन [n]
अथ
अथ [ind]
समीपं
समीप [n]
राघवस्याशु
राघव [m]
राघवस्याशु
आशु [ind]
प्रविवेश
प्रविश् [4. P.]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
स रामं दृश्य सहसा पूर्णचन्द्रसमद्युतिम् । अगस्त्यं कथयामास संप्राप्तमृषिभिः सह ॥
sa rāmaṃ dṛśya sahasā pūrṇacandrasamadyutim | agastyaṃ kathayāmāsa saṃprāptamṛṣibhiḥ saha ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
रामं
राम [m]
दृश्य
दृश् [6. P.]
सहसा
सहसा [ind]
पूर्णचन्द्रसमद्युतिम्
पूर्ण [adj]
पूर्णचन्द्रसमद्युतिम्
चन्द्र [m]
पूर्णचन्द्रसमद्युतिम्
सम [pron]
पूर्णचन्द्रसमद्युतिम्
द्युति [f]
अगस्त्यं
अगस्त्य [mn]
कथयामास
कथय् [10. Ā.]
सम्प्राप्तम्
सम्प्राप् [5. Ā.]
ऋषिभिः
ऋषि [m]
सह
सह [ind]
श्रुत्वा प्राप्तान्मुनींस्तांस्तु बालसूर्यसमप्रभान् । तदोवाच नृपो द्वाःस्थं प्रवेशय यथासुखम् ॥
śrutvā prāptānmunīṃstāṃstu bālasūryasamaprabhān | tadovāca nṛpo dvāḥsthaṃ praveśaya yathāsukham ||
English Translation
Hearing of the arrival of the anchorets, possessed of the effulgence of the sun new-risen, he answered the warder, saying, "Do you usher them in, having regard to their comfort."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
प्राप्तान्मुनींस्तांस्तु
प्राप् [1. P.]
प्राप्तान्मुनींस्तांस्तु
मुनि [m]
प्राप्तान्मुनींस्तांस्तु
तद् [pron]
प्राप्तान्मुनींस्तांस्तु
तु [ind]
बालसूर्यसमप्रभान्
बाल [adj]
बालसूर्यसमप्रभान्
सूर्य [m]
बालसूर्यसमप्रभान्
सम [pron]
बालसूर्यसमप्रभान्
प्रभा [f]
तदोवाच
तदा [ind]
तदोवाच
वच् [2. P.]
नृपो
नृप [m]
द्वाःस्थं
द्वार् [f]
द्वाःस्थं
स्थ [adj]
प्रवेशय
प्रवेशय् [10. Ā.]
यथासुखम्
यथासुखम् [ind]
दृष्ट्वा प्राप्तान्मुनींस्तांस्तु प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः । रामोऽभिवाद्य प्रयत आसनान्यादिदेश ह ॥
dṛṣṭvā prāptānmunīṃstāṃstu pratyutthāya kṛtāñjaliḥ | rāmo'bhivādya prayata āsanānyādideśa ha ||
English Translation
Seeing the ascetics him, Rāma with joined hands worshipped their feet with arghyas, and with regard consecrated a cow to each, and saluting them with the collecting mind, he ordered seats (for the saints).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
प्राप्तान्मुनींस्तांस्तु
प्राप् [1. P.]
प्राप्तान्मुनींस्तांस्तु
मुनि [m]
प्राप्तान्मुनींस्तांस्तु
तद् [pron]
प्राप्तान्मुनींस्तांस्तु
तु [ind]
प्रत्युत्थाय
प्रत्युत्था [1. P.]
कृताञ्जलिः
कृताञ्जलि [adj]
रामो
राम [m]
ऽभिवाद्य
अभिवादय् [10. Ā.]
प्रयत
प्रयम् [1. Ā.]
आसनान्यादिदेश
आसन [n]
आसनान्यादिदेश
आदिश् [6. Ā.]
ह
ह [ind]
तेषु काञ्चनचित्रेषु स्वास्तीर्णेषु सुखेषु च । यथार्हमुपविष्टास्ते आसनेष्वृषिपुंगवाः ॥
teṣu kāñcanacitreṣu svāstīrṇeṣu sukheṣu ca | yathārhamupaviṣṭāste āsaneṣvṛṣipuṃgavāḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेषु
तद् [pron]
काञ्चनचित्रेषु
काञ्चन [n]
काञ्चनचित्रेषु
चित्र [adj]
स्वास्तीर्णेषु
सु [ind]
स्वास्तीर्णेषु
आस्तृ [5. P.]
सुखेषु
सुख [adj]
च
च [ind]
यथार्हम्
यथार्ह [adj]
उपविष्टास्ते
उपविश् [6. P.]
उपविष्टास्ते
तद् [pron]
आसनेष्व्
आसन [n]
ऋषिपुंगवाः
ऋषि [m]
ऋषिपुंगवाः
पुंगव [m]
रामेण कुशलं पृष्टाः सशिष्याः सपुरोगमाः । महर्षयो वेदविदो रामं वचनमब्रुवन् ॥
rāmeṇa kuśalaṃ pṛṣṭāḥ saśiṣyāḥ sapurogamāḥ | maharṣayo vedavido rāmaṃ vacanamabruvan ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रामेण
राम [m]
कुशलं
कुशल [n]
पृष्टाः
प्रच्छ् [1. P.]
सशिष्याः
स [ind]
सशिष्याः
शिष्य [m]
सपुरोगमाः
स [ind]
सपुरोगमाः
पुरोगम [adj]
महर्षयो
महत् [adj]
महर्षयो
ऋषि [m]
वेदविदो
वेद [m]
वेदविदो
विद् [adj]
रामं
राम [m]
वचनम्
वचन [n]
अब्रुवन्
ब्रू [2. Ā.]
कुशलं नो महाबाहो सर्वत्र रघुनन्दन । त्वां तु दिष्ट्या कुशलिनं पश्यामो हतशात्रवम् ॥
kuśalaṃ no mahābāho sarvatra raghunandana | tvāṃ tu diṣṭyā kuśalinaṃ paśyāmo hataśātravam ||
English Translation
O son of Raghu. O mighty-armed one, complete welfare is ours. By good luck it is that we see you fortunate, with all your foes finished. Bygood luck it is that, Oking, Ravana-destroyer of creatures, has been slain byyou.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कुशलं
कुशल [n]
नो
मद् [pron]
महाबाहो
महत् [adj]
महाबाहो
बाहु [mf]
सर्वत्र
सर्वत्र [ind]
रघुनन्दन
रघुनन्दन [m]
त्वां
त्वद् [pron]
तु
तु [ind]
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
कुशलिनं
कुशलिन् [adj]
पश्यामो
दृश् [6. P.]
हतशात्रवम्
हन् [6. P.]
हतशात्रवम्
शात्रव [m]
न हि भारः स ते राम रावणो राक्षसेश्वरः । सधनुस्त्वं हि लोकांस्त्रीन्विजयेथा न संशयः ॥
na hi bhāraḥ sa te rāma rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ | sadhanustvaṃ hi lokāṃstrīnvijayethā na saṃśayaḥ ||
English Translation
Sure, O Rama, it was no great matter for you (to slay) Rāvaņa along with his sons and grandsons. Furnished with your bow, you can, without doubt, destroy the three worlds themselves.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
हि
हि [ind]
भारः
भार [m]
स
तद् [pron]
ते
त्वद् [pron]
राम
राम [m]
रावणो
रावण [m]
राक्षसेश्वरः
राक्षसेश्वर [m]
सधनुस्त्वं
स [ind]
सधनुस्त्वं
धनुस् [n]
सधनुस्त्वं
त्वद् [pron]
हि
हि [ind]
लोकांस्त्रीन्
लोक [m]
लोकांस्त्रीन्
त्रि [nr]
विजयेथा
विजि [1. Ā.]
न
न [ind]
संशयः
संशय [m]
दिष्ट्या त्वया हतो राम रावणः पुत्रपौत्रवान् । दिष्ट्या विजयिनं त्वाद्य पश्यामः सह भार्यया ॥
diṣṭyā tvayā hato rāma rāvaṇaḥ putrapautravān | diṣṭyā vijayinaṃ tvādya paśyāmaḥ saha bhāryayā ||
English Translation
By good fortune it is, O Rama, that Ravana along with his sons and grandsons has been slain by you. By good fortune it is that today we see you victorious along with $ītā, and, O righteoussouled one, with your brother, Lakşmaņa, (ever) compassing your profit. (By good fortune it is) that, Oking, today we behold (you) in company with your mothers and your brothers.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
त्वया
त्वद् [pron]
हतो
हन् [6. P.]
राम
राम [m]
रावणः
रावण [m]
पुत्रपौत्रवान्
पुत्र [m]
पुत्रपौत्रवान्
पौत्रवत् [adj]
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
विजयिनं
विजयिन् [adj]
त्वाद्य
त्वद् [pron]
त्वाद्य
अद्य [ind]
पश्यामः
दृश् [6. P.]
सह
सह [ind]
भार्यया
भार्या [f]
दिष्ट्या प्रहस्तो विकटो विरूपाक्षो महोदरः । अकम्पनश्च दुर्धर्षो निहतास्ते निशाचराः ॥
diṣṭyā prahasto vikaṭo virūpākṣo mahodaraḥ | akampanaśca durdharṣo nihatāste niśācarāḥ ||
English Translation
By good fortune it is that those night-rangers, Prahasta, and Vikata; and Virupāksa, and Mahodara, and the unconquerable Akampana, have all been slain (by you).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
प्रहस्तो
प्रहस्त [m]
विकटो
विकट [m]
विरूपाक्षो
विरूपाक्ष [m]
महोदरः
महोदर [m]
अकम्पनश्च
अकम्पन [m]
अकम्पनश्च
च [ind]
दुर्धर्षो
दुर्धर्ष [m]
निहतास्ते
निहन् [2. Ā.]
निहतास्ते
तद् [pron]
निशाचराः
निशाचर [m]
यस्य प्रमाणाद्विपुलं प्रमाणं नेह विद्यते । दिष्ट्या ते समरे राम कुम्भकर्णो निपातितः ॥
yasya pramāṇādvipulaṃ pramāṇaṃ neha vidyate | diṣṭyā te samare rāma kumbhakarṇo nipātitaḥ ||
English Translation
By good fortune it is, O Rama, that he than whose proportions there are no other's greater on earth, even Kumbhakarņa, was brought downy (by you).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्य
यद् [pron]
प्रमाणाद्
प्रमाण [mn]
विपुलं
विपुल [adj]
प्रमाणं
प्रमाण [mn]
नेह
न [ind]
नेह
इह [ind]
विद्यते
विद् [2. Ā.]
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
ते
त्वद् [pron]
समरे
समर [mn]
राम
राम [m]
कुम्भकर्णो
कुम्भकर्ण [m]
निपातितः
निपातय् [10. Ā.]
दिष्ट्या त्वं राक्षसेन्द्रेण द्वन्द्वयुद्धमुपागतः । देवतानामवध्येन विजयं प्राप्तवानसि ॥
diṣṭyā tvaṃ rākṣasendreṇa dvandvayuddhamupāgataḥ | devatānāmavadhyena vijayaṃ prāptavānasi ||
English Translation
By good luck it is that you had been encountered in a hand-to-hand combat with that foremost of Rākşasas, incapable of being slain by the celestials themselves; and achieved victory (ultimately).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
त्वं
त्वद् [pron]
राक्षसेन्द्रेण
राक्षस [m]
राक्षसेन्द्रेण
इन्द्र [m]
द्वन्द्वयुद्धम्
द्वंद्व [mn]
द्वन्द्वयुद्धम्
युद्ध [n]
उपागतः
उपागम् [1. P.]
देवतानाम्
देवता [f]
अवध्येन
अवध्य [adj]
विजयं
विजय [m]
प्राप्तवान्
प्राप् [1. P.]
असि
अस् [2. P.]
संख्ये तस्य न किंचित्तु रावणस्य पराभवः । द्वन्द्वयुद्धमनुप्राप्तो दिष्ट्या ते रावणिर्हतः ॥
saṃkhye tasya na kiṃcittu rāvaṇasya parābhavaḥ | dvandvayuddhamanuprāpto diṣṭyā te rāvaṇirhataḥ ||
English Translation
To defeat Ravana in battle was (for you) in small matter; but it is a piece of good fortune that Ravana's son, who had confronted you for combat, has been slain (by you) in battle.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
संख्ये
संख्य [n]
तस्य
तद् [pron]
न
न [ind]
किंचित्
कश्चित् [pron]
तु
तु [ind]
रावणस्य
रावण [m]
पराभवः
पराभव [m]
द्वन्द्वयुद्धम्
द्वंद्व [mn]
द्वन्द्वयुद्धम्
युद्ध [n]
अनुप्राप्तो
अनुप्राप् [5. Ā.]
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
ते
त्वद् [pron]
रावणिर्
रावणि [m]
हतः
हन् [6. P.]
दिष्ट्या तस्य महाबाहो कालस्येवाभिधावतः । मुक्तः सुररिपोर्वीर प्राप्तश्च विजयस्त्वया ॥
diṣṭyā tasya mahābāho kālasyevābhidhāvataḥ | muktaḥ surariporvīra prāptaśca vijayastvayā ||
English Translation
By good fortune it is that you, O mightyarmed one, had been liberated from the bonds of) that foe of the celestials whose course resembled that of Time;*-and that you also had secured victory. *i.e. surpassing perception.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
तस्य
तद् [pron]
महाबाहो
महत् [adj]
महाबाहो
बाहु [mf]
कालस्येवाभिधावतः
काल [m]
कालस्येवाभिधावतः
इव [ind]
कालस्येवाभिधावतः
अभिधाव् [1. Ā.]
मुक्तः
मुच् [6. Ā.]
सुररिपोर्
सुर [m]
सुररिपोर्
रिपु [m]
वीर
वीर [m]
प्राप्तश्च
प्राप् [1. P.]
प्राप्तश्च
च [ind]
विजयस्त्वया
विजय [m]
विजयस्त्वया
त्वद् [pron]
विस्मयस्त्वेष नः सौम्य संश्रुत्येन्द्रजितं हतम् । अवध्यः सर्वभूतानां महामायाधरो युधि ॥
vismayastveṣa naḥ saumya saṃśrutyendrajitaṃ hatam | avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ mahāmāyādharo yudhi ||
English Translation
Hearing of the destruction of Indrajit, we congratulate you (on your success). He was in capable of being slain by all creatures, and in battle possessed mighty powers of illusion.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विस्मयस्त्वेष
विस्मय [m]
विस्मयस्त्वेष
तु [ind]
विस्मयस्त्वेष
एतद् [pron]
नः
मद् [pron]
सौम्य
सौम्य [adj]
संश्रुत्येन्द्रजितं
संश्रु [5. Ā.]
संश्रुत्येन्द्रजितं
इन्द्रजित् [m]
हतम्
हन् [6. P.]
अवध्यः
अवध्य [adj]
सर्वभूतानां
सर्व [pron]
सर्वभूतानां
भूत [mn]
महामायाधरो
महत् [adj]
महामायाधरो
माया [f]
महामायाधरो
धर [adj]
युधि
युध् [f]
दत्त्वा पुण्यामिमां वीर सौम्यामभयदक्षिणाम् । दिष्ट्या वर्धसि काकुत्स्थ जयेनामित्रकर्शन ॥
dattvā puṇyāmimāṃ vīra saumyāmabhayadakṣiṇām | diṣṭyā vardhasi kākutstha jayenāmitrakarśana ||
English Translation
Hearing that Indrajit slain, amazement have seized us all. Having conferred on us this holy freedom from fear, O Kākutstha, O repressor of enemies. you through good fortune, will grow in victory.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दत्त्वा
दा [1. Ā.]
पुण्याम्
पुण्य [adj]
इमां
इदम् [pron]
वीर
वीर [m]
सौम्याम्
सौम्य [adj]
अभयदक्षिणाम्
अभय [n]
अभयदक्षिणाम्
दक्षिणा [f]
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
वर्धसि
वृध् [6. P.]
काकुत्स्थ
काकुत्स्थ [m]
जयेनामित्रकर्शन
जय [m]
जयेनामित्रकर्शन
अमित्र [mf]
जयेनामित्रकर्शन
कर्शन [adj]
श्रुत्वा तु वचनं तेषामृषीणां भावितात्मनाम् । विस्मयं परमं गत्वा रामः प्राञ्जलिरब्रवीत् ॥
śrutvā tu vacanaṃ teṣāmṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām | vismayaṃ paramaṃ gatvā rāmaḥ prāñjalirabravīt ||
English Translation
Hearing the speech of the ascetics of sacred souls, Rāma, coming under the influence of a mighty wonder, said with joined hands.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
तु
तु [ind]
वचनं
वचन [n]
तेषाम्
तद् [pron]
ऋषीणां
ऋषि [m]
भावितात्मनाम्
भावितात्मन् [adj]
विस्मयं
विस्मय [m]
परमं
परम [adj]
गत्वा
गम् [6. Ā.]
रामः
राम [m]
प्राञ्जलिर्
प्राञ्जलि [adj]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
भवन्तः कुम्भकर्णं च रावणं च निशाचरम् । अतिक्रम्य महावीर्यौ किं प्रशंसथ रावणिम् ॥
bhavantaḥ kumbhakarṇaṃ ca rāvaṇaṃ ca niśācaram | atikramya mahāvīryau kiṃ praśaṃsatha rāvaṇim ||
English Translation
You worshipful ones, wherefore, passing by those exceedingly powerful ones-Kumbhakarna and the night-ranger, Ravana, do you praise Ravana's son?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भवन्तः
भवत् [adj]
कुम्भकर्णं
कुम्भकर्ण [m]
च
च [ind]
रावणं
रावण [m]
च
च [ind]
निशाचरम्
निशाचर [m]
अतिक्रम्य
अतिक्रम् [6. P.]
महावीर्यौ
महत् [adj]
महावीर्यौ
वीर्य [n]
किं
क [pron]
प्रशंसथ
प्रशंस् [1. Ā.]
रावणिम्
रावणि [m]
महोदरं प्रहस्तं च विरूपाक्षं च राक्षसं । अतिक्रम्य महावीर्यान्किं प्रशंसथ रावणिम् ॥
mahodaraṃ prahastaṃ ca virūpākṣaṃ ca rākṣasaṃ | atikramya mahāvīryānkiṃ praśaṃsatha rāvaṇim ||
English Translation
Wherefore, passing by Mahodara, and Prahasta, and the Rākşasa-Virüpākşa-and Matta, and Unmatta, and the irrepressible Devāntaka and Narāntaka-redoubtable heroes all-do you extol Ravana's son?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महोदरं
महोदर [m]
प्रहस्तं
प्रहस्त [m]
च
च [ind]
विरूपाक्षं
विरूपाक्ष [m]
च
च [ind]
राक्षसं
राक्षस [m]
अतिक्रम्य
अतिक्रम् [6. P.]
महावीर्यान्
महत् [adj]
महावीर्यान्
वीर्य [n]
किं
क [pron]
प्रशंसथ
प्रशंस् [1. Ā.]
रावणिम्
रावणि [m]
कीदृशो वै प्रभावोऽस्य किं बलं कः पराक्रमः । केन वा कारणेनैष रावणादतिरिच्यते ॥
kīdṛśo vai prabhāvo'sya kiṃ balaṃ kaḥ parākramaḥ | kena vā kāraṇenaiṣa rāvaṇādatiricyate ||
English Translation
What was his prowess? And what his strength? And what his might? And by virtue of what cause did he surpass Rāvana?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कीदृशो
कीदृश [adj]
वै
वै [ind]
प्रभावो
प्रभाव [m]
ऽस्य
इदम् [pron]
किं
क [pron]
बलं
बल [mn]
कः
क [pron]
पराक्रमः
पराक्रम [m]
केन
क [pron]
वा
वा [ind]
कारणेनैष
कारण [n]
कारणेनैष
एतद् [pron]
रावणाद्
रावण [m]
अतिरिच्यते
अतिरिच् [4. Ā.]
शक्यं यदि मया श्रोतुं न खल्वाज्ञापयामि वः । यदि गुह्यं न चेद्वक्तुं श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम् । कथं शक्रो जितस्तेन कथं लब्धवरश्च सः ॥
śakyaṃ yadi mayā śrotuṃ na khalvājñāpayāmi vaḥ | yadi guhyaṃ na cedvaktuṃ śrotumicchāmi kathyatām | kathaṃ śakro jitastena kathaṃ labdhavaraśca saḥ ||
English Translation
If I can well hear the same (do you tell it me). I by no means command you. If the thing can bear disclosure, I would hear it. Pray, speak out.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शक्यं
शक्य [adj]
यदि
यदि [ind]
मया
मद् [pron]
श्रोतुं
श्रु [4. P.]
न
न [ind]
खल्वाज्ञापयामि
खलु [ind]
खल्वाज्ञापयामि
आज्ञापय् [10. Ā.]
वः
त्वद् [pron]
यदि
यदि [ind]
गुह्यं
गुह्य [adj]
न
न [ind]
चेद्
चेद् [ind]
वक्तुं
वच् [2. P.]
श्रोतुम्
श्रु [4. P.]
इच्छामि
इष् [1. P.]
कथ्यताम्
कथय् [10. Ā.]
कथं
कथम् [ind]
शक्रो
शक्र [m]
जितस्तेन
जि [9. P.]
जितस्तेन
तद् [pron]
कथं
कथम् [ind]
लब्धवरश्च
लभ् [1. P.]
लब्धवरश्च
वर [mn]
लब्धवरश्च
च [ind]
सः
तद् [pron]
