(१९. वेपथुः)
भयानुरागाद्यपेक्षचित्तविक्षोभजः कम्पो वेपथुः।
तज्जन्म यथा—(दअ. २.२३)
मा गर्वमुद्वह कपोलतले चकास्ति कान्तस्वहस्तलिखिता मम मञ्जरीति।
अन्याऽपि किं सखि! न भाजनमीदृशानां वैरी न चेद् भवतु वेपथुरन्तरायः॥ ७८॥
अनुबन्धो यथा—(मामा. ७.२)
रम्भोरु! संहर भयं क्षमते विकारमुत्कम्पितस्स्तनभरस्य न मध्यभागः।
इत्थं त्वयैव कथितप्रणयप्रसादः सङ्कल्पनिर्वृतिषु संस्तुत एष दासः॥ ७९॥
प्रकर्षो यथा—(मवीच. २.२१)
आतङ्कश्रमसाध्वसव्यतिकंरोत्कम्पः कथं सह्यता— मङ्गैर्मुग्धमधूकपुष्परुचिभिर्लावण्यसारैरयम्।
उन्नद्धस्तनकुम्भकुङ्मलगुरुश्वासावभुग्नस्य ते मध्यस्य त्रिवलीतरङ्गकजुषो भङ्गः प्रिये! मा च भूत्॥ ८०॥
सम्पर्को यथा—(मामा. १.३८)
वारंवारं तिरयति दृशावुद्गतो बाष्पपूर— स्तत्सङ्कल्पोपहितजडिम स्तम्भमभ्येति गात्रम्।
सद्यः स्विद्यन्नयमविरतोत्कम्पलोलाङ्गुलीकः पाणिर्लेखाविधुषु नितरां वर्तते; किं करोमि॥ ८१॥
अनुगमो यथा—
पप्फुरिअ उट्ठदलअं (अत्रैव पृ. १०.३६५)
(२०. व्रीडा)
वर्णनानुरागादिजन्मा मनस्सङ्कोचो व्रीडा। तस्या
जन्म यथा—(रघु. ७.२३, कुंस. ७.७५)
तयोरपाङ्गप्रतिसारितानि किञ्चिद् व्यवस्थापितसंहृतानि।
ह्नीयन्त्रणामानशिरे मनोज्ञामन्योलोलानि विलोचनानि॥ ८२॥
अनुबन्धो यथा—(वेसं. ४.१५)
अद्यौवावां रणमुपगतौ तातमम्बां च दृष्ट्वा घ्रातस्ताभ्यां शिरसि विनतोऽहं च दुश्शासनश्च।
तस्मिन् बाले प्रसभमरिणा प्रापिते तामवस्थां पार्श्वं पित्रोरपगतघृणः किं नु वक्ष्यामि गत्वा॥ ८३॥
प्रकर्षो यथा—(उराच. ५.६)
द्विषन्निहतरक्षसां सुतसुहृद्वधूबान्धव— प्रलापमतिदुस्सहं प्रथितखेदमाकर्णयन्।
निजान्यपि मुखान्यहो नमितकन्धरो दुर्मना न संप्रति दशाननः सुचिरमीक्षते लज्जया॥ ८४॥
सम्पर्को यथा—(सूमु. १६)
प्रत्यग्रारिकृताभिमन्युनिधनप्रोद्धूततीव्रक्रुधः कीर्णा बाष्पकणैः पतन्ति धनुषि व्रीडाजडा दृष्टयः।
पार्थस्याकृतशात्रवप्रतिकृतरेन्तश्शुचा मुह्यतो हा वत्सेति गिरस्स्फुरन्ति न पुनर्निर्यान्ति कण्ठाद् बहिः॥ ८५॥