शक्त्यृष्टिप्रासहस्तानां बलानामभिगर्जताम् । संकल्पमकरोन्मोघं गाण्डीवेन धनंजयः ॥
English Translation
Sanjaya said With his Gandiva, Dhananjaya baffled the purpose of those unretreating heroes struggling in battle and striking their enemies.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शक्त्यृष्टिप्रासहस्तानां
शक्ति [f]
शक्त्यृष्टिप्रासहस्तानां
ऋष्टि [f]
शक्त्यृष्टिप्रासहस्तानां
प्रास [m]
शक्त्यृष्टिप्रासहस्तानां
हस्त [mn]
सहदेवं
सहदेव [m]
जिघांसताम्
जिघांस् [Denom. Ā.]
संकल्पम्
संकल्प [m]
अकरोन्मोघं
कृ [2. Ā.]
अकरोन्मोघं
मोघ [adj]
गाण्डीवेन
गाण्डीव [mn]
धनंजयः
धनंजय [m]
तान्हत्वा निशितैर्बाणैः सामात्यान्सह बन्धुभिः । रथे श्वेतहये तिष्ठन्नर्जुनो बह्वशोभत ॥
English Translation
Having, with his sharp arrows, killed those troops with allies and relatives, Arjuna, as he stood on his car having white horses yoked to it, shone highly beautiful.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तान्
तद् [pron]
हत्वा
हन् [6. P.]
निशितैर्
निशा [3. Ā.]
बाणैः
बाण [m]
सामात्यान्
स [ind]
सामात्यान्
अमात्य [m]
सह
सह [ind]
बन्धुभिः
बन्धु [m]
रथे
रथ [m]
श्वेतहये
श्वेत [adj]
श्वेतहये
हय [m]
तिष्ठन्न्
स्था [1. Ā.]
अर्जुनो
अर्जुन [m]
बह्वशोभत
बहु [adj]
बह्वशोभत
शुभ् [6. Ā.]
सुबलस्य हते पुत्रे सवाजिरथकुञ्जरे । महावनमिव छिन्नमभवत्तावकं बलम् ॥
English Translation
Upon the death of Subala's on along with horse, cars and elephants, your army looked like a large forest divested by a storm.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुबलस्य
सुबल [m]
हते
हन् [6. P.]
पुत्रे
पुत्र [m]
सवाजिरथकुञ्जरे
स [ind]
सवाजिरथकुञ्जरे
वाजिन् [m]
सवाजिरथकुञ्जरे
रथ [m]
सवाजिरथकुञ्जरे
कुञ्जर [m]
महावनम्
महत् [adj]
महावनम्
वन [n]
इव
इव [ind]
छिन्नम्
छिद् [1. P.]
अभवत्
भू [1. Ā.]
तावकं
तावक [adj]
बलम्
बल [mn]
अनेकशतसाहस्रे बले दुर्योधनस्य ह । नान्यो महारथो राजञ्जीवमानो व्यदृश्यत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनेकशतसाहस्रे
अनेक [adj]
अनेकशतसाहस्रे
शत [mn]
अनेकशतसाहस्रे
साहस्र [n]
बले
बल [mn]
दुर्योधनस्य
दुर्योधन [m]
ह
ह [ind]
नान्यो
न [ind]
नान्यो
अन्य [pron]
महारथो
महत् [adj]
महारथो
रथ [m]
राजञ्
राजन् [m]
जीवमानो
जीव् [1. Ā.]
व्यदृश्यत
विदृश् [4. P.]
द्रोणपुत्रादृते वीरात्तथैव कृतवर्मणः । कृपाच्च गौतमाद्राजन्पार्थिवाच्च तवात्मजात् ॥
English Translation
In Duryodhana's army then, O monarch, which had many hundred thousands of warriors, not one single car-warrior was alive, save the heroic son of Drona and Kritavarman and Kripa the son of Gotama, the lord of earth viz., your son.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मद्रराजे
मद्र [m]
मद्रराजे
राज [m]
हते
हन् [6. P.]
राजन्
राजन् [m]
विरथे
विरथ [adj]
कृतवर्मणि
कृतवर्मन् [m]
कृपाच्च
कृप [mf]
कृपाच्च
च [ind]
गौतमाद्
गौतम [m]
राजन्
राजन् [m]
पार्थिवाच्च
पार्थिव [m]
पार्थिवाच्च
च [ind]
तवात्मजात्
त्वद् [pron]
तवात्मजात्
आत्मज [m]
धृष्टद्युम्नस्तु मां दृष्ट्वा हसन्सात्यकिमब्रवीत् । किमनेन गृहीतेन नानेनार्थोऽस्ति जीवता ॥
English Translation
Seeing me, Dhrishtadyumna, laughingly addressed Satyaki, saying-What is the use of seizing the man. We will gain nothing by keeping him alive.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धृष्टद्युम्नस्तु
धृष्टद्युम्न [m]
धृष्टद्युम्नस्तु
तु [ind]
मां
मद् [pron]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
हसन्
हस् [1. Ā.]
सात्यकिम्
सात्यकि [m]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
किम्
क [pron]
अनेन
इदम् [pron]
गृहीतेन
ग्रह् [6. Ā.]
नानेनार्थो
न [ind]
नानेनार्थो
इदम् [pron]
नानेनार्थो
अर्थ [mn]
ऽस्ति
अस् [2. P.]
जीवता
जीव् [1. Ā.]
धृष्टद्युम्नवचः श्रुत्वा शिनेर्नप्ता महारथः । उद्यम्य निशितं खड्गं हन्तुं मामुद्यतस्तदा ॥
English Translation
Hearing these words of Dhrishtadyumna, the grandson of Shini, that great car-warrior, raising up his sharp sword, was ready to kill me.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धृष्टद्युम्नो
धृष्टद्युम्न [m]
द्रौपदेयाः
द्रौपदेय [m]
शिखण्डी
शिखण्डिन् [m]
शिनेश्च
शिनि [m]
शिनेश्च
च [ind]
नप्ता
नप्तृ [m]
सहसा
सहसा [ind]
परीयुः
परी [2. Ā.]
उद्यम्य
उद्यम् [6. P.]
निशितं
निशा [3. Ā.]
खड्गं
खड्ग [mn]
रुधिरेण
रुधिर [n]
समुक्षितम्
समुक्ष् [6. Ā.]
तमागम्य महाप्राज्ञः कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत् । मुच्यतां संजयो जीवन्न हन्तव्यः कथंचन ॥
English Translation
Just at the neck of time the wise Vyasa, coming there, said-Let Sanjaya be sent away alive. On no account he should be killed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
आगम्य
आगम् [6. P.]
महाप्राज्ञः
महत् [adj]
महाप्राज्ञः
प्राज्ञ [adj]
कृष्णद्वैपायनो
कृष्णद्वैपायन [m]
ऽब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
मुच्यतां
मुच् [6. Ā.]
संजयो
संजय [m]
जीवन्न
जीव् [1. Ā.]
जीवन्न
न [ind]
हन्तव्यः
हन् [6. P.]
कथंचन
कथंचन [ind]
द्वैपायनवचः श्रुत्वा शिनेर्नप्ता कृताञ्जलिः । ततो मामब्रवीन्मुक्त्वा स्वस्ति संजय साधय ॥
English Translation
Hearing these words of Vyasa, the grandson of Shini joined his hands and then setting me free, said to me-Peace to you, O Sanjaya, you may go away.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धृष्टद्युम्नवचः
धृष्टद्युम्न [m]
धृष्टद्युम्नवचः
वचस् [n]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
शिनेर्
शिनि [m]
नप्ता
नप्तृ [m]
महारथः
महत् [adj]
महारथः
रथ [m]
ततो
ततस् [ind]
माम्
मद् [pron]
अब्रवीन्मुक्त्वा
ब्रू [2. Ā.]
अब्रवीन्मुक्त्वा
मुच् [6. Ā.]
स्वस्ति
स्वस्ति [fn]
संजय
संजय [m]
साधय
साधय् [10. Ā.]
अनुज्ञातस्त्वहं तेन न्यस्तवर्मा निरायुधः । प्रातिष्ठं येन नगरं सायाह्ने रुधिरोक्षितः ॥
English Translation
Permitted by him, myself then putting off my armour and surrendering my weapons, started in the evening for the city, my limbs covered with blood.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनुज्ञातस्त्वहं
अनुज्ञा [9. Ā.]
अनुज्ञातस्त्वहं
तु [ind]
अनुज्ञातस्त्वहं
मद् [pron]
तेन
तद् [pron]
न्यस्तवर्मा
न्यस् [2. P.]
न्यस्तवर्मा
वर्मन् [mn]
निरायुधः
निरायुध [adj]
प्रातिष्ठं
प्रस्था [1. Ā.]
येन
येन [ind]
नगरं
नगर [mn]
सायाह्ने
सायाह्न [m]
रुधिरोक्षितः
रुधिर [n]
रुधिरोक्षितः
उक्ष् [6. Ā.]
क्रोशमात्रमपक्रान्तं गदापाणिमवस्थितम् । एकं दुर्योधनं राजन्नपश्यं भृशविक्षतम् ॥
English Translation
After I had come about two miles O king I beheld Duryodhana, standing alone, mace in hand and greatly wounded.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्रोशमात्रम्
क्रोश [m]
क्रोशमात्रम्
मात्र [n]
अपक्रान्तं
अपक्रम् [6. P.]
गदापाणिम्
गदा [f]
गदापाणिम्
पाणि [m]
अवस्थितम्
अवस्था [1. Ā.]
दुर्योधनं
दुर्योधन [m]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
वचनं
वचन [n]
वचनक्षमः
वचन [n]
वचनक्षमः
क्षम [adj]
स तु मामश्रुपूर्णाक्षो नाशक्नोदभिवीक्षितुम् । उपप्रैक्षत मां दृष्ट्वा तदा दीनमवस्थितम् ॥
English Translation
His eyes were full of tears and, therefore, he could not see me. I stood depressed before him. He saw me but could not recognise me.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तु
तु [ind]
माम्
मद् [pron]
अश्रुपूर्णाक्षो
अश्रु [mn]
अश्रुपूर्णाक्षो
पृ [9. Ā.]
अश्रुपूर्णाक्षो
अक्ष [n]
नाशक्नोद्
न [ind]
नाशक्नोद्
शक् [4. P.]
अभिवीक्षितुम्
अभिवीक्ष् [1. P.]
उपप्रैक्षत
उपप्रेक्ष् [1. P.]
मां
मद् [pron]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
तदा
तदा [ind]
दीनम्
दीन [adj]
अवस्थितम्
अवस्था [1. Ā.]
तं चाहमपि शोचन्तं दृष्ट्वैकाकिनमाहवे । मुहूर्तं नाशकं वक्तुं किंचिद्दुःखपरिप्लुतः ॥
English Translation
Beholding him standing alone on the field, I also, laden with grief could not speak a single word for some time.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
चाहम्
च [ind]
चाहम्
मद् [pron]
अपि
अपि [ind]
शोचन्तं
शुच् [6. P.]
दृष्ट्वैकाकिनम्
दृश् [6. P.]
दृष्ट्वैकाकिनम्
एकाकिन् [adj]
आहवे
आहव [m]
मुहूर्तं
मुहूर्त [mn]
नाशकं
न [ind]
नाशकं
शक् [4. P.]
वक्तुं
वच् [2. P.]
किंचिद्
कश्चित् [pron]
दुःखपरिप्लुतः
दुःख [n]
दुःखपरिप्लुतः
परिप्लु [1. Ā.]
ततोऽस्मै तदहं सर्वमुक्तवान्ग्रहणं तदा । द्वैपायनप्रसादाच्च जीवतो मोक्षमाहवे ॥
English Translation
Then I described to him everything about my own capture and my release by the favour of Vyasa.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽस्मै
इदम् [pron]
तद्
तद् [pron]
अहं
मद् [pron]
सर्वम्
सर्व [pron]
उक्तवान्
वच् [2. P.]
ग्रहणं
ग्रहण [n]
तदा
तदा [ind]
द्वैपायनप्रसादाच्च
द्वैपायन [m]
द्वैपायनप्रसादाच्च
प्रसाद [m]
द्वैपायनप्रसादाच्च
च [ind]
जीवतो
जीव् [1. Ā.]
मोक्षम्
मोक्ष [m]
आहवे
आहव [m]
मुहूर्तमिव च ध्यात्वा प्रतिलभ्य च चेतनाम् । भ्रातॄंश्च सर्वसैन्यानि पर्यपृच्छत मां ततः ॥
English Translation
Having reflected for a moment and regained his consciousness he enquired of me after his brother and his soldiers.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मुहूर्तम्
मुहूर्त [mn]
इव
इव [ind]
च
च [ind]
ध्यात्वा
ध्या [3. Ā.]
प्रतिलभ्य
प्रतिलभ् [1. Ā.]
च
च [ind]
चेतनाम्
चेतना [f]
भ्रातॄंश्च
भ्रातृ [m]
भ्रातॄंश्च
च [ind]
सर्वसैन्यानि
सर्व [pron]
सर्वसैन्यानि
सैन्य [n]
पर्यपृच्छत
परिप्रच्छ् [6. Ā.]
मां
मद् [pron]
ततः
ततस् [ind]
तस्मै तदहमाचक्षं सर्वं प्रत्यक्षदर्शिवान् । भ्रातॄंश्च निहतान्सर्वान्सैन्यं च विनिपातितम् ॥
English Translation
I had seen everything with my eyes and therefore, told him everything viz., that his brothers had all been killed and that his entire army destroyed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मै
तद् [pron]
तद्
तद् [pron]
अहम्
मद् [pron]
आचक्षं
आचक्ष् [1. P.]
सर्वं
सर्व [pron]
प्रत्यक्षदर्शिवान्
प्रत्यक्ष [adj]
प्रत्यक्षदर्शिवान्
दर्शिवत् [adj]
भ्रातॄंश्च
भ्रातृ [m]
भ्रातॄंश्च
च [ind]
निहतान्
निहन् [2. Ā.]
सर्वान्
सर्व [pron]
सैन्यं
सैन्य [n]
च
च [ind]
विनिपातितम्
विनिपातय् [10. P.]
त्रयः किल रथाः शिष्टास्तावकानां नराधिप । इति प्रस्थानकाले मां कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत् ॥
English Translation
I told the king that we had that time only three car-warriors left alive, for Vedavyasa told me so when I set out (froin the Pandaya camp).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्रयः
त्रि [nr]
किल
किल [ind]
रथाः
रथ [m]
शिष्टास्तावकानां
शिष् [4. Ā.]
शिष्टास्तावकानां
तावक [adj]
नराधिप
नराधिप [m]
तम्
तद् [pron]
आगम्य
आगम् [6. P.]
महाप्राज्ञः
महत् [adj]
महाप्राज्ञः
प्राज्ञ [adj]
कृष्णद्वैपायनो
कृष्णद्वैपायन [m]
ऽब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
स दीर्घमिव निःश्वस्य विप्रेक्ष्य च पुनः पुनः । अंसे मां पाणिना स्पृष्ट्वा पुत्रस्ते पर्यभाषत ॥
English Translation
Sighing heavily and looking repeatedly at me, your son touched me with his hand and said-"Save you, O Sanjaya, no one else is alive, amongst those engaged in this battle. See there is no one on my side, while the Pandavas have their allies living.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
दीर्घम्
दीर्घ [adj]
इव
इव [ind]
निःश्वस्य
निःश्वस् [2. Ā.]
विप्रेक्ष्य
विप्रेक्ष् [4. P.]
च
च [ind]
पुनः
पुनर् [ind]
पुनः
पुनर् [ind]
अंसे
अंस [m]
मां
मद् [pron]
पाणिना
पाणि [m]
स्पृष्ट्वा
स्पृश् [6. Ā.]
पुत्रस्ते
पुत्र [m]
पुत्रस्ते
त्वद् [pron]
पर्यभाषत
परिभाष् [1. P.]
त्वदन्यो नेह संग्रामे कश्चिज्जीवति संजय । द्वितीयं नेह पश्यामि ससहायाश्च पाण्डवाः ॥
English Translation
Sighing heavily and looking repeatedly at me, your son touched me with his hand and said-"Save you, O Sanjaya, no one else is alive, amongst those engaged in this battle. See there is no one on my side, while the Pandavas have their allies living.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वद्
त्वद् [pron]
अन्यो
अन्य [pron]
नेह
न [ind]
नेह
इह [ind]
संग्रामे
संग्राम [mn]
कश्चिज्जीवति
कश्चित् [pron]
कश्चिज्जीवति
जीव् [1. Ā.]
संजय
संजय [m]
द्वितीयं
द्वितीय [adj]
नेह
न [ind]
नेह
इह [ind]
पश्यामि
दृश् [6. P.]
ससहायाश्च
स [ind]
ससहायाश्च
सहाय [m]
ससहायाश्च
च [ind]
पाण्डवाः
पाण्डव [m]
ब्रूयाः संजय राजानं प्रज्ञाचक्षुषमीश्वरम् । दुर्योधनस्तव सुतः प्रविष्टो ह्रदमित्युत ॥
English Translation
Say, O Sanjaya, to the blind king Dhritarashtra, that his son Duryodhana has entered into a lake.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ब्रूयाः
ब्रू [2. Ā.]
संजय
संजय [m]
राजानं
राजन् [m]
प्रज्ञाचक्षुषम्
प्रज्ञाचक्षुस् [m]
ईश्वरम्
ईश्वर [m]
दुर्योधनस्तव
दुर्योधन [m]
दुर्योधनस्तव
त्वद् [pron]
सुतः
सुत [m]
प्रविष्टो
प्रविश् [4. P.]
ह्रदम्
ह्रद [mn]
इत्युत
इति [ind]
इत्युत
उत [ind]
सुहृद्भिस्तादृशैर्हीनः पुत्रैर्भ्रातृभिरेव च । पाण्डवैश्च हृते राज्ये को नु जीवति मादृशः ॥
English Translation
Shorn of friends, deprived of sons and brothers and seeing his kingdom taken by the Pandavas who is there like me that would desire to live.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुहृद्भिस्तादृशैर्
सुहृद् [m]
सुहृद्भिस्तादृशैर्
तादृश [adj]
हीनः
हा [1. P.]
पुत्रैर्
पुत्र [m]
भ्रातृभिर्
भ्रातृ [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
पाण्डवैश्च
पाण्डव [m]
पाण्डवैश्च
च [ind]
हृते
हृ [2. P.]
राज्ये
राज्य [n]
को
क [pron]
नु
नु [ind]
जीवति
जीव् [1. Ā.]
मादृशः
मादृश [adj]
आचक्षेथाः सर्वमिदं मां च मुक्तं महाहवात् । अस्मिंस्तोयह्रदे सुप्तं जीवन्तं भृशविक्षतम् ॥
English Translation
Say all this to the king and tell him further that I have escaped with life from that dreadful battle and that, alive, though exceedingly mangled, I shall live within the lake."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आचक्षेथाः
आचक्ष् [1. P.]
सर्वम्
सर्व [pron]
इदं
इदम् [pron]
मां
मद् [pron]
च
च [ind]
मुक्तं
मुच् [6. Ā.]
महाहवात्
महत् [adj]
महाहवात्
आहव [m]
अस्मिंस्तोयह्रदे
इदम् [pron]
अस्मिंस्तोयह्रदे
तोय [n]
अस्मिंस्तोयह्रदे
ह्रद [mn]
सुप्तं
स्वप् [1. Ā.]
जीवन्तं
जीव् [1. Ā.]
भृशविक्षतम्
भृश [adj]
भृशविक्षतम्
विक्षन् [8. P.]
एवमुक्त्वा महाराज प्राविशत्तं ह्रदं नृपः । अस्तम्भयत तोयं च मायया मनुजाधिपः ॥
English Translation
Saying this to me, O king, the king, entered that lake. By his power of illusion king Duryodhana charmed the waters of the lake, making room for him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्त्वा
वच् [2. P.]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
प्राविशत्
प्रविश् [4. P.]
तं
तद् [pron]
ह्रदं
ह्रद [mn]
नृपः
नृप [m]
अस्तम्भयत
स्तम्भय् [10. Ā.]
तोयं
तोय [n]
च
च [ind]
मायया
माया [f]
मनुजाधिपः
मनुज [m]
मनुजाधिपः
अधिप [m]
तस्मिन्ह्रदं प्रविष्टे तु त्रीन्रथाञ्श्रान्तवाहनान् । अपश्यं सहितानेकस्तं देशं समुपेयुषः ॥
English Translation
After he had entered that lake, myself, without anybody on my side, saw those three car-warriors coming together there with their tired animals.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मिन्
तद् [pron]
ह्रदं
ह्रद [mn]
प्रविष्टे
प्रविश् [4. P.]
तु
तु [ind]
त्रीन्
त्रि [nr]
रथाञ्
रथ [m]
श्रान्तवाहनान्
श्रम् [1. Ā.]
श्रान्तवाहनान्
वाहन [n]
अपश्यं
पश् [4. Ā.]
सहितान्
सहित [adj]
एकस्तं
एक [pron]
एकस्तं
तद् [pron]
देशं
देश [m]
समुपेयुषः
समुपे [2. P.]
कृपं शारद्वतं वीरं द्रौणिं च रथिनां वरम् । भोजं च कृतवर्माणं सहिताञ्शरविक्षतान् ॥
English Translation
They were Kripa, the son of Saradvat and the heroic Ashvatthaman, that best of carwarriors and Kritavarman of Bhoja's race. Wounded with arrows, all of them came together there.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृपं
कृप [mf]
शारद्वतं
शारद्वत [m]
वीरं
वीर [m]
द्रौणिं
द्रौणि [m]
च
च [ind]
रथिनां
रथिन् [m]
वरम्
वर [adj]
भोजं
भोज [m]
च
च [ind]
कृतवर्माणं
कृतवर्मन् [m]
सहिताञ्
सहित [adj]
शरविक्षतान्
शर [m]
शरविक्षतान्
विक्षन् [8. P.]
ते सर्वे मामभिप्रेक्ष्य तूर्णमश्वानचोदयन् । उपयाय च मामूचुर्दिष्ट्या जीवसि संजय ॥
English Translation
Seeing me, they all urged their horses to greater speed and coming up to me, said-By good luck, O Sanjaya, you are still alive.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
सर्वे
सर्व [pron]
माम्
मद् [pron]
अभिप्रेक्ष्य
अभिप्रेक्ष् [1. P.]
तूर्णम्
तूर्णम् [ind]
अश्वान्
अश्व [m]
अचोदयन्
चोदय् [10. Ā.]
उपयाय
उपया [2. P.]
च
च [ind]
माम्
मद् [pron]
ऊचुर्
वच् [2. P.]
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
जीवसि
जीव् [1. Ā.]
संजय
संजय [m]
अपृच्छंश्चैव मां सर्वे पुत्रं तव जनाधिपम् । कच्चिद्दुर्योधनो राजा स नो जीवति संजय ॥
English Translation
All of them then enquired after your son, saying—"Is our king Duryodhana still alive, O Sanjaya?"
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपृच्छंश्चैव
प्रच्छ् [1. P.]
अपृच्छंश्चैव
च [ind]
अपृच्छंश्चैव
एव [ind]
मां
मद् [pron]
सर्वे
सर्व [pron]
पुत्रं
पुत्र [m]
तव
त्वद् [pron]
जनाधिपम्
जनाधिप [m]
कच्चिद्
कच्चित् [ind]
दुर्योधनो
दुर्योधन [m]
राजा
राजन् [m]
स
तद् [pron]
नो
मद् [pron]
जीवति
जीव् [1. Ā.]
संजय
संजय [m]
आख्यातवानहं तेभ्यस्तदा कुशलिनं नृपम् । तच्चैव सर्वमाचक्षं यन्मां दुर्योधनोऽब्रवीत् । ह्रदं चैवाहमाचष्ट यं प्रविष्टो नराधिपः ॥
English Translation
I then told them that the king was physically well. I also related to them everything that Duryodhana had said to me. I also pointed out to them the lake where the king had entered.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आख्यातवान्
आख्या [4. P.]
अहं
मद् [pron]
तेभ्यस्तदा
तद् [pron]
तेभ्यस्तदा
तदा [ind]
कुशलिनं
कुशलिन् [adj]
नृपम्
नृप [m]
तच्चैव
तद् [pron]
तच्चैव
च [ind]
तच्चैव
एव [ind]
सर्वम्
सर्व [pron]
आचक्षं
आचक्ष् [1. P.]
यन्मां
यद् [pron]
यन्मां
मद् [pron]
दुर्योधनो
दुर्योधन [m]
ऽब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
ह्रदं
ह्रद [mn]
चैवाहम्
च [ind]
चैवाहम्
एव [ind]
चैवाहम्
मद् [pron]
आचष्ट
आचक्ष् [1. P.]
यं
यद् [pron]
प्रविष्टो
प्रविश् [4. P.]
नराधिपः
नराधिप [m]
अश्वत्थामा तु तद्राजन्निशम्य वचनं मम । तं ह्रदं विपुलं प्रेक्ष्य करुणं पर्यदेवयत् ॥
English Translation
O king, having heard those words, then Ashvatthaman looked at that extensive lake and began to wail in grief, saying, "Alas, Alas, the king knew not that we are still alive! With him amongst us, we are still quite competent to fight with our enemies."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अश्वत्थामा
अश्वत्थामन् [m]
तु
तु [ind]
तद्
तद् [pron]
राजन्निशम्य
राजन् [m]
राजन्निशम्य
निशामय् [10. Ā.]
वचनं
वचन [n]
मम
मद् [pron]
तं
तद् [pron]
ह्रदं
ह्रद [mn]
विपुलं
विपुल [adj]
प्रेक्ष्य
प्रेक्ष् [1. P.]
करुणं
करुण [adj]
पर्यदेवयत्
परिदेवय् [10. Ā.]
अहो धिङ्न स जानाति जीवतोऽस्मान्नराधिपः । पर्याप्ता हि वयं तेन सह योधयितुं परान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहो
अहो [ind]
धिङ्
धिक् [ind]
न
न [ind]
स
तद् [pron]
जानाति
ज्ञा [4. Ā.]
जीवतो
जीव् [1. Ā.]
ऽस्मान्नराधिपः
मद् [pron]
ऽस्मान्नराधिपः
नराधिप [m]
पर्याप्ता
पर्याप् [5. Ā.]
हि
हि [ind]
वयं
मद् [pron]
तेन
तद् [pron]
सह
सह [ind]
योधयितुं
योधय् [10. Ā.]
परान्
पर [pron]