Aśvamedhikaparva Adhyāya 33
अश्वमेधिकपर्व • अध्यायः 33
Aśvamedhikaparva Adhyāya 33 of the classical Mahābhārata with 9 verses.
Total: 9 Verses
•
Citations: MBh 14.33.1–9
•
250 Lexicon Terms
नाहं तथा भीरु चरामि लोके; तथा त्वं मां तर्कयसे स्वबुद्ध्या । विप्रोऽस्मि मुक्तोऽस्मि वनेचरोऽस्मि; गृहस्थधर्मा ब्रह्मचारी तथास्मि ॥
English Translation
The Brahmana said I do not, O timid one, move in this world in the manner which you, according to your own understanding, censure. I am a Brahmana endued with Vedic knowledge. I am liberated. I am a hermit, I follow the duties of a houscholder. I observe vows.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नाहं
न [ind]
नाहं
मद् [pron]
तथा
तथा [ind]
भीरु
भीरु [adj]
चरामि
चर् [1. Ā.]
लोके
लोक [m]
तथा
तथा [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
मां
मद् [pron]
तर्कयसे
तर्कय् [Denom. Ā.]
स्वबुद्ध्या
स्व [adj]
स्वबुद्ध्या
बुद्धि [f]
विप्रो
विप्र [m]
ऽस्मि
अस् [2. P.]
मुक्तो
मुच् [6. Ā.]
ऽस्मि
अस् [2. P.]
वनेचरो
वनेचर [adj]
ऽस्मि
अस् [2. P.]
गृहस्थधर्मा
गृहस्थ [m]
गृहस्थधर्मा
धर्मन् [n]
ब्रह्मचारी
ब्रह्मचारिन् [m]
तथास्मि
तथा [ind]
तथास्मि
अस् [2. P.]
नाहमस्मि यथा मां त्वं पश्यसे चक्षुषा शुभे । मया व्याप्तमिदं सर्वं यत्किंचिज्जगतीगतम् ॥
English Translation
I am not what you see me in good and bad deeds. I pervaded everything that exists in this universe.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नाहम्
न [ind]
नाहम्
मद् [pron]
अस्मि
अस् [2. P.]
यथा
यथा [ind]
मां
मद् [pron]
त्वं
त्वद् [pron]
पश्यसे
पश् [4. Ā.]
चक्षुषा
चक्षुस् [n]
शुभे
शुभ [adj]
मया
मद् [pron]
व्याप्तम्
व्याप् [5. Ā.]
इदं
इदम् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
यत्
यद् [pron]
किंचिज्जगतीगतम्
कश्चित् [pron]
किंचिज्जगतीगतम्
जगती [f]
किंचिज्जगतीगतम्
गम् [6. Ā.]
ये केचिज्जन्तवो लोके जङ्गमाः स्थावराश्च ह । तेषां मामन्तकं विद्धि दारूणामिव पावकम् ॥
English Translation
I am the destroyer of all crcatures that exist in the world, mobile or immobile, as fire destroys all kinds of wood.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ये
यद् [pron]
केचिज्जन्तवो
कश्चित् [pron]
केचिज्जन्तवो
जन्तु [m]
लोके
लोक [m]
जङ्गमाः
जङ्गम [adj]
स्थावराश्च
स्थावर [adj]
स्थावराश्च
च [ind]
ह
ह [ind]
तेषां
तद् [pron]
माम्
मद् [pron]
अन्तकं
अन्तक [m]
विद्धि
विद् [6. Ā.]
दारूणाम्
दारु [mn]
इव
इव [ind]
पावकम्
पावक [m]
राज्यं पृथिव्यां सर्वस्यामथ वापि त्रिविष्टपे । तथा बुद्धिरियं वेत्ति बुद्धिरेव धनं मम ॥
English Translation
Sovereignty over the whole Earth or over the Heaven can be compared with this knowledge of my oneness with the universe). This knowledge is my wcalth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राज्यं
राज्य [n]
पृथिव्यां
पृथिवी [f]
सर्वस्याम्
सर्व [pron]
अथ
अथ [ind]
वापि
वा [ind]
वापि
अपि [ind]
त्रिविष्टपे
त्रिविष्टप [n]
तथा
तथा [ind]
बुद्धिर्
बुद्धि [f]
इयं
इदम् [pron]
वेत्ति
विद् [6. Ā.]
बुद्धिर्
बुद्धि [f]
एव
एव [ind]
धनं
धन [n]
मम
मद् [pron]
एकः पन्था ब्राह्मणानां येन गच्छन्ति तद्विदः । गृहेषु वनवासेषु गुरुवासेषु भिक्षुषु । लिङ्गैर्बहुभिरव्यग्रैरेका बुद्धिरुपास्यते ॥
English Translation
This is the one path for Brahmanas by which they who understand it proceed domesticity, or abodes in the forest, or residence with preceptors, among mendicants.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एकः
एक [pron]
पन्था
पथिन् [m]
ब्राह्मणानां
ब्राह्मण [m]
येन
यद् [pron]
गच्छन्ति
गम् [6. Ā.]
तद्विदः
तद् [pron]
तद्विदः
विद् [adj]
गृहेषु
गृह [mn]
वनवासेषु
वन [n]
वनवासेषु
वास [m]
गुरुवासेषु
गुरु [m]
गुरुवासेषु
वास [m]
भिक्षुषु
भिक्षु [m]
लिङ्गैर्
लिङ्ग [mn]
बहुभिर्
बहु [adj]
अव्यग्रैर्
अव्यग्र [adj]
एका
एक [pron]
बुद्धिर्
बुद्धि [f]
उपास्यते
उपास् [4. P.]
नानालिङ्गाश्रमस्थानां येषां बुद्धिः शमात्मिका । ते भावमेकमायान्ति सरितः सागरं यथा ॥
English Translation
With numerous unconfused symbols, only one knowledge is adored. Those who, whatever the symbols and modes of life which they follow, have acquired an understanding having tranquillity for its essence, attain to that one entity as numerous rivers all mecting the Ocean.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नानालिङ्गाश्रमस्थानां
नाना [ind]
नानालिङ्गाश्रमस्थानां
लिङ्ग [mn]
नानालिङ्गाश्रमस्थानां
आश्रम [mn]
नानालिङ्गाश्रमस्थानां
स्थ [adj]
येषां
यद् [pron]
बुद्धिः
बुद्धि [f]
शमात्मिका
शम [m]
शमात्मिका
आत्मक [adj]
ते
तद् [pron]
भावम्
भाव [m]
एकम्
एक [pron]
आयान्ति
आया [2. Ā.]
सरितः
सरित् [f]
सागरं
सागर [m]
यथा
यथा [ind]
बुद्ध्यायं गम्यते मार्गः शरीरेण न गम्यते । आद्यन्तवन्ति कर्माणि शरीरं कर्मबन्धनम् ॥
English Translation
This path can be trodden with the help of the understanding and not of the body. Actions have both beginning and end, and the body has actions for its fetters.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बुद्ध्यायं
बुद्धि [f]
बुद्ध्यायं
इदम् [pron]
गम्यते
गम् [6. Ā.]
मार्गः
मार्ग [m]
शरीरेण
शरीर [n]
न
न [ind]
गम्यते
गम् [6. Ā.]
आद्यन्तवन्ति
आदि [m]
आद्यन्तवन्ति
अन्तवत् [adj]
कर्माणि
कर्मन् [n]
शरीरं
शरीर [n]
कर्मबन्धनम्
कर्मन् [n]
कर्मबन्धनम्
बन्धन [n]
तस्मात्ते सुभगे नास्ति परलोककृतं भयम् । मद्भावभावनिरता ममैवात्मानमेष्यसि ॥
English Translation
Hence, O blessed lady, you need have no fear about the world to come. With your heart intent upon the real object, it is my soul into which you will come!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मात्
तस्मात् [ind]
ते
त्वद् [pron]
सुभगे
सुभग [adj]
नास्ति
न [ind]
नास्ति
अस् [2. P.]
परलोककृतं
पर [pron]
परलोककृतं
लोक [m]
परलोककृतं
कृ [2. Ā.]
भयम्
भय [n]
मद्भावभावनिरता
मद् [pron]
मद्भावभावनिरता
भाव [m]
मद्भावभावनिरता
भाव [m]
मद्भावभावनिरता
निरम् [1. P.]
ममैवात्मानम्
मद् [pron]
ममैवात्मानम्
एव [ind]
ममैवात्मानम्
आत्मन् [m]
एष्यसि
इ [5. Ā.]