Śāntiparva Adhyāya 148
शान्तिपर्व • अध्यायः 148
Śāntiparva Adhyāya 148 of the classical Mahābhārata with 36 verses.
Total: 36 Verses
•
Citations: MBh 12.148.1–36
•
250 Lexicon Terms
तस्मात्तेऽहं प्रवक्ष्यामि धर्ममावृत्तचेतसे । श्रीमान्महाबलस्तुष्टो यस्त्वं धर्ममवेक्षसे । पुरस्ताद्दारुणो भूत्वा सुचित्रतरमेव तत् ॥
English Translation
Shaunaka said I shall for these reasons describe to you virtue, you whose heart has been exceedingly agitated. Endued with knowledge, great strength, and a contented heart, you seek virtue of your own accord.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मात्
तस्मात् [ind]
ते
त्वद् [pron]
ऽहं
मद् [pron]
प्रवक्ष्यामि
प्रवच् [2. P.]
धर्मम्
धर्म [mn]
आवृत्तचेतसे
आवृत् [1. Ā.]
आवृत्तचेतसे
चेतस् [n]
श्रीमान्महाबलस्तुष्टो
श्रीमत् [adj]
श्रीमान्महाबलस्तुष्टो
महत् [adj]
श्रीमान्महाबलस्तुष्टो
बल [mn]
श्रीमान्महाबलस्तुष्टो
तुष् [4. Ā.]
यस्त्वं
यद् [pron]
यस्त्वं
त्वद् [pron]
धर्मम्
धर्म [mn]
अवेक्षसे
अवेक्ष् [1. P.]
पुरस्ताद्
पुरस्तात् [ind]
दारुणो
दारुण [adj]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
सुचित्रतरम्
सु [ind]
सुचित्रतरम्
चित्रतर [adj]
एव
एव [ind]
तत्
तद् [pron]
अनुगृह्णन्ति भूतानि स्वेन वृत्तेन पार्थिव । कृत्स्ने नूनं सदसती इति लोको व्यवस्यति । यत्र त्वं तादृशो भूत्वा धर्ममद्यानुपश्यसि ॥
English Translation
People say that that king who begins with sternness consumes the entire world. You were stern before. But you now seck righteousness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनुगृह्णन्ति
अनुग्रह् [9. Ā.]
भूतानि
भूत [mn]
स्वेन
स्व [adj]
वृत्तेन
वृत्त [n]
पार्थिव
पार्थिव [m]
कृत्स्ने
कृत्स्न [adj]
नूनं
नूनम् [ind]
सदसती
अस् [2. P.]
सदसती
असत् [adj]
इति
इति [ind]
लोको
लोक [m]
व्यवस्यति
व्यवसा [6. Ā.]
यत्र
यत्र [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
तादृशो
तादृश [adj]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
धर्मम्
धर्म [mn]
अद्यानुपश्यसि
अद्य [ind]
अद्यानुपश्यसि
अनुपश् [4. Ā.]
हित्वा सुरुचिरं भक्ष्यं भोगांश्च तप आस्थितः । इत्येतदपि भूतानामद्भुतं जनमेजय ॥
English Translation
Forsaking luxurious food and all articles of enjoyment, you are now practising rigid penances for a long time. All this, O Janamejaya, is sure to appear wonderful to those kings who are sunk in sin.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हित्वा
हा [1. P.]
सुरुचिरं
सु [ind]
सुरुचिरं
रुचिर [adj]
भक्ष्यं
भक्ष्य [n]
भोगांश्च
भोग [m]
भोगांश्च
च [ind]
तप
तपस् [n]
आस्थितः
आस्था [1. Ā.]
इत्येतद्
इति [ind]
इत्येतद्
एतद् [pron]
अपि
अपि [ind]
भूतानाम्
भूत [mn]
अद्भुतं
अद्भुत [adj]
जनमेजय
जनमेजय [m]
यो दुर्बलो भवेद्दाता कृपणो वा तपोधनः । अनाश्चर्यं तदित्याहुर्नातिदूरे हि वर्तते ॥
English Translation
It is not at all wonderful that he who has wealth should become liberal, or that he who has wealth of asceticism should become unwilling to spend it. It has been said that the one does not live far off from the other.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यो
यद् [pron]
दुर्बलो
दुर्बल [adj]
भवेद्
भू [1. Ā.]
दाता
दातृ [adj]
कृपणो
कृपण [adj]
वा
वा [ind]
तपोधनः
तपोधन [adj]
अनाश्चर्यं
अनाश्चर्य [adj]
तद्
तद् [pron]
इत्याहुर्
इति [ind]
इत्याहुर्
अह् [1. P.]
नातिदूरे
न [ind]
नातिदूरे
अति [ind]
नातिदूरे
दूर [n]
हि
हि [ind]
वर्तते
वृत् [3. P.]
एतदेव हि कार्पण्यं समग्रमसमीक्षितम् । तस्मात्समीक्षयैव स्याद्भवेत्तस्मिंस्ततो गुणः ॥
English Translation
An ill-judged thing produces enough of miserics. That, on the other hand, which is done with the help of sound judgement yields excellent results.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतद्
एतद् [pron]
एव
एव [ind]
हि
हि [ind]
कार्पण्यं
कार्पण्य [n]
समग्रम्
समग्र [adj]
असमीक्षितम्
असमीक्षित [adj]
तस्मात्
तस्मात् [ind]
समीक्षयैव
समीक्षा [f]
समीक्षयैव
एव [ind]
स्याद्
अस् [2. P.]
भवेत्
भू [1. Ā.]
तस्मिंस्ततो
तद् [pron]
तस्मिंस्ततो
ततस् [ind]
गुणः
गुण [mn]
यज्ञो दानं दया वेदाः सत्यं च पृथिवीपते । पञ्चैतानि पवित्राणि षष्ठं सुचरितं तपः ॥
English Translation
Sacrifice, gift, mercy, the Vedas, and truth, O king,-these five,-are purifying. The sixth is penance well-practised. This last, O Janamejaya, is highly purifying for kings.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यज्ञो
यज्ञ [m]
दानं
दान [n]
दया
दया [f]
वेदाः
वेद [m]
सत्यं
सत्य [n]
च
च [ind]
पृथिवीपते
पृथिवीपति [m]
पञ्चैतानि
पञ्चन् [adj]
पञ्चैतानि
एतद् [pron]
पवित्राणि
पवित्र [n]
षष्ठं
षष्ठ [adj]
सुचरितं
सु [ind]
सुचरितं
चर् [1. Ā.]
तपः
तपस् [n]
तदेव राज्ञां परमं पवित्रं जनमेजय । तेन सम्यग्गृहीतेन श्रेयांसं धर्ममाप्स्यसि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तद्
तद् [pron]
एव
एव [ind]
राज्ञां
राजन् [m]
परमं
परम [adj]
पवित्रं
पवित्र [adj]
जनमेजय
जनमेजय [m]
तेन
तद् [pron]
सम्यग्
सम्यक् [ind]
गृहीतेन
ग्रह् [6. Ā.]
श्रेयांसं
श्रेयस् [adj]
धर्मम्
धर्म [mn]
आप्स्यसि
आप् [1. P.]
पुण्यदेशाभिगमनं पवित्रं परमं स्मृतम् । अपि ह्युदाहरन्तीमा गाथा गीता ययातिना ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुण्यदेशाभिगमनं
पुण्य [adj]
पुण्यदेशाभिगमनं
देश [m]
पुण्यदेशाभिगमनं
अभिगमन [n]
पवित्रं
पवित्र [n]
परमं
परम [adj]
स्मृतम्
स्मृ [1. Ā.]
अपि
अपि [ind]
ह्युदाहरन्तीमा
हि [ind]
ह्युदाहरन्तीमा
उदाहृ [2. P.]
ह्युदाहरन्तीमा
इदम् [pron]
गाथा
गाथा [f]
गीता
गा [2. P.]
ययातिना
ययाति [m]
यो मर्त्यः प्रतिपद्येत आयुर्जीवेत वा पुनः । यज्ञमेकान्ततः कृत्वा तत्संन्यस्य तपश्चरेत् ॥
English Translation
Regarding it is cited the following verse sung by Yayati-That mortal who would acquire life and longevity should, after having celebrated sacrifices with devotion, renounce them and practise penances.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यो
यद् [pron]
मर्त्यः
मर्त्य [m]
प्रतिपद्येत
प्रतिपद् [4. P.]
आयुर्
आयुस् [n]
जीवेत
जीव् [1. Ā.]
वा
वा [ind]
पुनः
पुनर् [ind]
यज्ञम्
यज्ञ [m]
एकान्ततः
एकान्त [m]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
तत्
तद् [pron]
संन्यस्य
संन्यस् [1. Ā.]
तपश्चरेत्
तपस् [n]
तपश्चरेत्
चर् [1. Ā.]
पुण्यमाहुः कुरुक्षेत्रं सरस्वत्यां पृथूदकम् । यत्रावगाह्य पीत्वा वा नैवं श्वोमरणं तपेत् ॥
English Translation
The field of Kuru has been described to be sacred. The river Sarasvati is considered more so. The Tirthas of the Sarasvati are inore sacred than the Sarasvati herself; and the Tirtha called Prithudaka is more sacred than all the Tirthas of the Sarasvati. One that has bathed in Prithudaka and drunk its waters will not have to be sorry for a premature death.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुण्यम्
पुण्य [adj]
आहुः
अह् [1. P.]
कुरुक्षेत्रं
कुरुक्षेत्र [n]
सरस्वत्यां
सरस्वती [f]
पृथूदकम्
पृथूदक [n]
यत्रावगाह्य
यत्र [ind]
यत्रावगाह्य
अवगाह् [1. P.]
पीत्वा
पा [1. Ā.]
वा
वा [ind]
नैवं
न [ind]
नैवं
एवम् [ind]
श्वोमरणं
श्वोमरण [n]
तपेत्
तप् [4. Ā.]
महासरः पुष्कराणि प्रभासोत्तरमानसे । कालोदं त्वेव गन्तासि लब्धायुर्जीविते पुनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महासरः
महत् [adj]
महासरः
सरस् [n]
पुष्कराणि
पुष्कर [n]
प्रभासोत्तरमानसे
प्रभास [mn]
प्रभासोत्तरमानसे
उत्तरमानस [n]
कालोदं
कालोद [m]
त्वेव
तु [ind]
त्वेव
एव [ind]
गन्तासि
गम् [6. Ā.]
लब्धायुर्
लभ् [1. P.]
लब्धायुर्
आयुस् [n]
जीविते
जीवित [n]
पुनः
पुनर् [ind]
सरस्वतीदृषद्वत्यौ सेवमानोऽनुसंचरेः । स्वाध्यायशीलः स्थानेषु सर्वेषु समुपस्पृशेः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सरस्वतीदृषद्वत्यौ
सरस्वती [f]
सरस्वतीदृषद्वत्यौ
दृषद्वती [f]
सेवमानो
सेव् [4. P.]
ऽनुसंचरेः
अनुसंचर् [1. Ā.]
स्वाध्यायशीलः
स्वाध्याय [m]
स्वाध्यायशीलः
शील [mn]
स्थानेषु
स्थान [n]
सर्वेषु
सर्व [pron]
समुपस्पृशेः
समुपस्पृस् [6. Ā.]
त्यागधर्मं पवित्राणां संन्यासं परमब्रवीत् । अत्राप्युदाहरन्तीमा गाथाः सत्यवता कृताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्यागधर्मं
त्याग [m]
त्यागधर्मं
धर्म [mn]
पवित्राणां
पवित्र [n]
संन्यासं
संन्यास [m]
परम्
पर [pron]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
अपि
अपि [ind]
ह्युदाहरन्तीमा
हि [ind]
ह्युदाहरन्तीमा
उदाहृ [2. P.]
ह्युदाहरन्तीमा
इदम् [pron]
गाथा
गाथा [f]
गीता
गा [2. P.]
ययातिना
ययाति [m]
यथा कुमारः सत्यो वै न पुण्यो न च पापकृत् । न ह्यस्ति सर्वभूतेषु दुःखमस्मिन्कुतः सुखम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथा
यथा [ind]
कुमारः
कुमार [m]
सत्यो
सत्य [adj]
वै
वै [ind]
न
न [ind]
पुण्यो
पुण्य [adj]
न
न [ind]
च
च [ind]
पापकृत्
पाप [n]
पापकृत्
कृत् [adj]
न
न [ind]
ह्यस्ति
हि [ind]
ह्यस्ति
अस् [2. P.]
सर्वभूतेषु
सर्व [pron]
सर्वभूतेषु
भूत [mn]
दुःखम्
दुःख [n]
अस्मिन्
इदम् [pron]
कुतः
कुतस् [ind]
सुखम्
सुख [n]
एवं प्रकृतिभूतानां सर्वसंसर्गयायिनाम् । त्यजतां जीवितं प्रायो विवृते पुण्यपातके ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
प्रकृतिभूतानां
प्रकृति [f]
प्रकृतिभूतानां
भू [1. Ā.]
सर्वसंसर्गयायिनाम्
सर्व [pron]
सर्वसंसर्गयायिनाम्
संसर्ग [m]
सर्वसंसर्गयायिनाम्
यायिन् [adj]
त्यजतां
त्यज् [1. Ā.]
जीवितं
जीवित [n]
प्रायो
प्रायस् [ind]
विवृते
विवृ [9. P.]
पुण्यपातके
पुण्य [adj]
पुण्यपातके
पातक [mn]
यत्त्वेव राज्ञो ज्यायो वै कार्याणां तद्वदामि ते । बलेन संविभागैश्च जय स्वर्गं पुनीष्व च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्
यद् [pron]
त्वेव
तु [ind]
त्वेव
एव [ind]
राज्ञो
राजन् [m]
ज्यायो
ज्यायस् [adj]
वै
वै [ind]
कार्याणां
कार्य [n]
तद्
तद् [pron]
वदामि
वद् [1. Ā.]
ते
त्वद् [pron]
बलेन
बल [mn]
संविभागैश्च
संविभाग [m]
संविभागैश्च
च [ind]
जय
जि [9. P.]
स्वर्गं
स्वर्ग [m]
पुनीष्व
पू [1. P.]
च
च [ind]
यस्यैवं बलमोजश्च स धर्मस्य प्रभुर्नरः । ब्राह्मणानां सुखार्थं त्वं पर्येहि पृथिवीमिमाम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्यैवं
यद् [pron]
यस्यैवं
एवम् [ind]
बलम्
बल [mn]
ओजश्च
ओजस् [n]
ओजश्च
च [ind]
स
तद् [pron]
धर्मस्य
धर्म [mn]
प्रभुर्
प्रभु [adj]
नरः
नर [m]
ब्राह्मणानां
ब्राह्मण [m]
सुखार्थं
सुख [n]
सुखार्थं
अर्थ [mn]
त्वं
त्वद् [pron]
पर्येहि
पर्ये [2. P.]
पृथिवीम्
पृथिवी [f]
इमाम्
इदम् [pron]
यथैवैनान्पुराक्षैप्सीस्तथैवैनान्प्रसादय । अपि धिक्क्रियमाणोऽपि त्यज्यमानोऽप्यनेकधा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथैवैनान्
यथा [ind]
यथैवैनान्
एव [ind]
यथैवैनान्
एनद् [pron]
पुराक्षैप्सीस्तथैवैनान्
पुरा [ind]
पुराक्षैप्सीस्तथैवैनान्
क्षिप् [6. Ā.]
पुराक्षैप्सीस्तथैवैनान्
तथा [ind]
पुराक्षैप्सीस्तथैवैनान्
एव [ind]
पुराक्षैप्सीस्तथैवैनान्
एनद् [pron]
प्रसादय
प्रसादय् [10. Ā.]
अपि
अपि [ind]
धिक्क्रियमाणो
धिक् [ind]
धिक्क्रियमाणो
कृ [2. Ā.]
ऽपि
अपि [ind]
त्यज्यमानो
त्यज् [1. Ā.]
ऽप्यनेकधा
अपि [ind]
ऽप्यनेकधा
अनेकधा [ind]
आत्मनो दर्शनं विद्वन्नाहन्तास्मीति मा क्रुधः । घटमानः स्वकार्येषु कुरु नैःश्रेयसं परम् ॥
English Translation
Though they have censured you and though they have deserted you, do you still, guided by knowledge of self, solemnly promise never to injure them, Engaged in becoming acts, try to do what is for your highest good.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आत्मनो
आत्मन् [m]
दर्शनं
दर्शन [n]
विद्वन्नाहन्तास्मीति
विद्वस् [adj]
विद्वन्नाहन्तास्मीति
आहन् [2. Ā.]
विद्वन्नाहन्तास्मीति
इति [ind]
मा
मा [ind]
क्रुधः
क्रुध् [4. Ā.]
घटमानः
घट् [1. Ā.]
स्वकार्येषु
स्व [adj]
स्वकार्येषु
कार्य [n]
कुरु
कृ [2. Ā.]
नैःश्रेयसं
नैःश्रेयस [adj]
परम्
पर [pron]
हिमाग्निघोरसदृशो राजा भवति कश्चन । लाङ्गलाशनिकल्पो वा भवत्यन्यः परंतप ॥
English Translation
Amongst kings some one becomes as cool as snow; some one, as fierce as fire; some one becomes like a plough; and some one, again, becomes like a thunder-bolt.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हिमाग्निघोरसदृशो
हिम [adj]
हिमाग्निघोरसदृशो
अग्नि [m]
हिमाग्निघोरसदृशो
घोर [adj]
हिमाग्निघोरसदृशो
सदृश [adj]
राजा
राजन् [m]
भवति
भू [1. Ā.]
कश्चन
कश्चन [pron]
लाङ्गलाशनिकल्पो
लाङ्गल [mn]
लाङ्गलाशनिकल्पो
अशनि [mf]
लाङ्गलाशनिकल्पो
कल्प [mn]
वा
वा [ind]
भवत्यन्यः
भू [1. Ā.]
भवत्यन्यः
अन्य [pron]
परंतप
परंतप [adj]
न निःशेषेण मन्तव्यमचिकित्स्येन वा पुनः । न जातु नाहमस्मीति प्रसक्तव्यमसाधुषु ॥
English Translation
He who wishes to prevent self-destruction, should never mix with wicked persons for general or particular purposes.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
निःशेषेण
निःशेष [adj]
मन्तव्यम्
मन् [8. P.]
अचिकित्स्येन
अचिकित्स्य [adj]
वा
वा [ind]
पुनः
पुनर् [ind]
न
न [ind]
जातु
जातु [ind]
नाहम्
न [ind]
नाहम्
मद् [pron]
अस्मीति
अस् [2. P.]
अस्मीति
इति [ind]
प्रसक्तव्यम्
प्रसञ्ज् [1. Ā.]
असाधुषु
असाधु [adj]
विकर्मणा तप्यमानः पादात्पापस्य मुच्यते । नैतत्कार्यं पुनरिति द्वितीयात्परिमुच्यते । चरिष्ये धर्ममेवेति तृतीयात्परिमुच्यते ॥
English Translation
From a sinful act committed only once, one may clear himself by repenting for it. From an act committed twice, one may purify himself by vowing never to repeat the act.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विकर्मणा
विकर्मन् [n]
तप्यमानः
तप् [4. Ā.]
पादात्
पाद [m]
पापस्य
पाप [n]
मुच्यते
मुच् [6. Ā.]
नैतत्
न [ind]
नैतत्
एतद् [pron]
कार्यं
कृ [2. Ā.]
पुनर्
पुनर् [ind]
इति
इति [ind]
द्वितीयात्
द्वितीय [adj]
परिमुच्यते
परिमुच् [6. Ā.]
नैतत्
न [ind]
नैतत्
एतद् [pron]
कार्यं
कृ [2. Ā.]
पुनर्
पुनर् [ind]
इति
इति [ind]
द्वितीयात्
द्वितीय [adj]
परिमुच्यते
परिमुच् [6. Ā.]
कल्याणमनुमन्तव्यं पुरुषेण बुभूषता । ये सुगन्धीनि सेवन्ते तथागन्धा भवन्ति ते । ये दुर्गन्धीनि सेवन्ते तथागन्धा भवन्ति ते ॥
English Translation
One who wishes to acquire prosperity should do all that yields blessedness. They who live amidst fragrance themselves become fragrant by virtue thereof. They, on the other hand, who live in the midst of foul smell themselves become foui.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कल्याणम्
कल्याण [adj]
अनुमन्तव्यं
अनुमन् [8. Ā.]
पुरुषेण
पुरुष [m]
बुभूषता
बुभूष् [Desid. Ā.]
ये
यद् [pron]
सुगन्धीनि
सुगन्धि [adj]
सेवन्ते
सेव् [4. P.]
तथागन्धा
तथा [ind]
तथागन्धा
गन्ध [mn]
भवन्ति
भू [1. Ā.]
ते
तद् [pron]
ये
यद् [pron]
सुगन्धीनि
सुगन्धि [adj]
सेवन्ते
सेव् [4. P.]
तथागन्धा
तथा [ind]
तथागन्धा
गन्ध [mn]
भवन्ति
भू [1. Ā.]
ते
तद् [pron]
तपश्चर्यापरः सद्यः पापाद्धि परिमुच्यते । संवत्सरमुपास्याग्निमभिशस्तः प्रमुच्यते । त्रीणि वर्षाण्युपास्याग्निं भ्रूणहा विप्रमुच्यते ॥
English Translation
One who practises ascetic austerities is soon purged of all one's sins. By adoring the sacrificial fire for a year, one sullied by various sins becomes purified.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तपश्चर्यापरः
तपस् [n]
तपश्चर्यापरः
चर्या [f]
तपश्चर्यापरः
पर [pron]
सद्यः
सद्यस् [ind]
पापाद्धि
पाप [n]
पापाद्धि
हि [ind]
परिमुच्यते
परिमुच् [6. Ā.]
संवत्सरम्
संवत्सर [mn]
उपास्याग्निम्
उपास् [4. P.]
उपास्याग्निम्
अग्नि [m]
अभिशस्तः
अभिशंस् [1. P.]
प्रमुच्यते
प्रमुच् [6. Ā.]
संवत्सरम्
संवत्सर [mn]
उपास्याग्निम्
उपास् [4. P.]
उपास्याग्निम्
अग्नि [m]
अभिशस्तः
अभिशंस् [1. P.]
प्रमुच्यते
प्रमुच् [6. Ā.]
यावतः प्राणिनो हन्यात्तज्जातीयान्स्वभावतः । प्रमीयमाणानुन्मोच्य भ्रूणहा विप्रमुच्यते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यावतः
यावत् [adj]
प्राणिनो
प्राणिन् [m]
हन्यात्
हन् [6. P.]
तज्जातीयान्
तद् [pron]
तज्जातीयान्
जातीय [adj]
स्वभावतः
स्वभाव [m]
त्रीणि
त्रि [nr]
वर्षाण्युपास्याग्निं
वर्ष [mn]
वर्षाण्युपास्याग्निं
उपास् [4. P.]
वर्षाण्युपास्याग्निं
अग्नि [m]
भ्रूणहा
भ्रूण [n]
भ्रूणहा
हन् [adj]
विप्रमुच्यते
विप्रमुच् [6. Ā.]
अपि वाप्सु निमज्जेत त्रिर्जपन्नघमर्षणम् । यथाश्वमेधावभृथस्तथा तन्मनुरब्रवीत् ॥
English Translation
Manu has said that by diving in water after reciting thrice the sin-destroying Mantras, one rcaps the fruits of the final bath in a Horsesacrifice.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपि
अपि [ind]
वाप्सु
वा [ind]
वाप्सु
अप् [m]
निमज्जेत
निमज्ज् [1. Ā.]
त्रिर्
त्रिस् [ind]
जपन्न्
जप् [4. Ā.]
अघमर्षणम्
अघमर्षण [n]
यथाश्वमेधावभृथस्तथा
यथा [ind]
यथाश्वमेधावभृथस्तथा
अश्वमेध [m]
यथाश्वमेधावभृथस्तथा
अवभृथ [mn]
यथाश्वमेधावभृथस्तथा
तथा [ind]
तन्मनुर्
तद् [pron]
तन्मनुर्
मनु [m]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
क्षिप्रं प्रणुदते पापं सत्कारं लभते तथा । अपि चैनं प्रसीदन्ति भूतानि जडमूकवत् ॥
English Translation
Such an act very soon purifies one of all his sins, and he becomes, once again, the esteemed of the world. All creatures obey such a person, like helpless idiots.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्षिप्रं
क्षिप्रम् [ind]
प्रणुदते
प्रणुद् [6. Ā.]
पापं
पाप [n]
सत्कारं
सत्कार [m]
लभते
लभ् [1. P.]
तथा
तथा [ind]
अपि
अपि [ind]
चैनं
च [ind]
चैनं
एनद् [pron]
प्रसीदन्ति
प्रसद् [1. Ā.]
भूतानि
भूत [mn]
जडमूकवत्
जड [adj]
जडमूकवत्
मूक [adj]
जडमूकवत्
वत् [ind]
बृहस्पतिं देवगुरुं सुरासुराः; समेत्य सर्वे नृपतेऽन्वयुञ्जन् । धर्मे फलं वेत्थ कृते महर्षे; तथेतरस्मिन्नरके पापलोके ॥
English Translation
Approaching, in days of yore, the celestial preceptor Brihaspati, the gods and Asuras, O king, humbly enquired of him, saying,-You are cognisant, O great Rishi, of the fruits of virtue, as also the fruits of those other acts which lead to hell in the next world.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बृहस्पतिं
बृहस्पति [m]
देवगुरुं
देवगुरु [m]
सुरासुराः
सुर [m]
सुरासुराः
असुर [m]
समेत्य
समे [2. P.]
सर्वे
सर्व [pron]
नृपते
नृपति [m]
ऽन्वयुञ्जन्
अनुयुज् [7. Ā.]
धर्मे
धर्म [mn]
फलं
फल [n]
वेत्थ
विद् [6. Ā.]
कृते
कृ [2. Ā.]
महर्षे
महत् [adj]
महर्षे
ऋषि [m]
तथेतरस्मिन्नरके
तथा [ind]
तथेतरस्मिन्नरके
इतर [pron]
तथेतरस्मिन्नरके
नरक [mn]
पापलोके
पाप [adj]
पापलोके
लोक [m]
उभे तु यस्य सुकृते भवेतां; किं स्वित्तयोस्तत्र जयोत्तरं स्यात् । आचक्ष्व नः कर्मफलं महर्षे; कथं पापं नुदते पुण्यशीलः ॥
English Translation
Can not that person free himself from both virtue and sin who regards the two (happiness and inisery) equally? Tell us, O great Rishi, what are the fruits of righteousness, and how does a virtuous person remove his sins!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उभे
उभ् [pron]
तु
तु [ind]
यस्य
यद् [pron]
सुकृते
सु [ind]
सुकृते
कृ [2. Ā.]
भवेतां
भू [1. Ā.]
किं
क [pron]
स्वित्
स्विद् [ind]
तयोस्तत्र
तद् [pron]
तयोस्तत्र
तत्र [ind]
जयोत्तरं
जय [m]
जयोत्तरं
उत्तर [adj]
स्यात्
अस् [2. P.]
आचक्ष्व
आचक्ष् [1. P.]
नः
मद् [pron]
कर्मफलं
कर्मन् [n]
कर्मफलं
फल [n]
महर्षे
महत् [adj]
महर्षे
ऋषि [m]
कथं
कथम् [ind]
पापं
पाप [n]
नुदते
नुद् [2. P.]
पुण्यशीलः
पुण्य [adj]
पुण्यशीलः
शील [mn]
कृत्वा पापं पूर्वमबुद्धिपूर्वं; पुण्यानि यः कुरुते बुद्धिपूर्वम् । स तत्पापं नुदते पुण्यशीलो; वासो यथा मलिनं क्षारयुक्त्या ॥
English Translation
Brihaspati answered If, having committed sin through foolishness, one performs meritorious acts understanding their nature, he succeeds, by such righteousness, in cleansing himself from sin even as a piece of dirty cloth is washed clean by some saline substance.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
पापं
पाप [n]
पूर्वम्
पूर्वम् [ind]
अबुद्धिपूर्वं
अबुद्धि [f]
अबुद्धिपूर्वं
पूर्वम् [ind]
पुण्यानि
पुण्य [adj]
यः
यद् [pron]
कुरुते
कृ [2. Ā.]
बुद्धिपूर्वम्
बुद्धि [f]
बुद्धिपूर्वम्
पूर्वम् [ind]
स
तद् [pron]
तत्
तद् [pron]
पापं
पाप [n]
नुदते
नुद् [2. P.]
पुण्यशीलो
पुण्य [adj]
पुण्यशीलो
शील [mn]
वासो
वासस् [n]
यथा
यथा [ind]
मलिनं
मलिन [adj]
क्षारयुक्त्या
क्षार [m]
क्षारयुक्त्या
युक्ति [f]
पापं कृत्वा न मन्येत नाहमस्मीति पूरुषः । चिकीर्षेदेव कल्याणं श्रद्दधानोऽनसूयकः ॥
English Translation
One should not brag after having committed sin. By having faith and by freeing one's self from malice, one acquires blessedness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पापं
पाप [n]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
न
न [ind]
मन्येत
मन् [8. P.]
नाहम्
न [ind]
नाहम्
मद् [pron]
अस्मीति
अस् [2. P.]
अस्मीति
इति [ind]
पूरुषः
पूरुष [m]
चिकीर्षेद्
चिकीर्ष् [Desid. Ā.]
एव
एव [ind]
कल्याणं
कल्याण [n]
श्रद्दधानो
श्रद्धा [1. P.]
ऽनसूयकः
अनसूयक [adj]
छिद्राणि वसनस्येव साधुना विवृणोति यः । यः पापं पुरुषः कृत्वा कल्याणमभिपद्यते ॥
English Translation
That person who screens the faults of good men, even when exposed, acquires blessedness even after committing sins.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
छिद्राणि
छिद्र [n]
वसनस्येव
वसन [n]
वसनस्येव
इव [ind]
साधुना
साधु [adj]
विवृणोति
विवृ [9. P.]
यः
यद् [pron]
यः
यद् [pron]
पापं
पाप [n]
पुरुषः
पुरुष [m]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
कल्याणम्
कल्याण [n]
अभिपद्यते
अभिपद् [4. P.]
यथादित्यः पुनरुद्यंस्तमः सर्वं व्यपोहति । कल्याणमाचरन्नेवं सर्वं पापं व्यपोहति ॥
English Translation
As the sun rising on the morning removes all darkness, so does one dissipate all his sins by acting virtuously.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथादित्यः
यथा [ind]
यथादित्यः
आदित्य [m]
पुनर्
पुनर् [ind]
उद्यंस्तमः
उदि [4. Ā.]
उद्यंस्तमः
तमस् [n]
सर्वं
सर्व [pron]
व्यपोहति
व्यपोह् [1. Ā.]
कल्याणम्
कल्याण [adj]
आचरन्न्
आचर् [1. Ā.]
एवं
एवम् [ind]
सर्वं
सर्व [pron]
पापं
पाप [n]
व्यपोहति
व्यपोह् [1. Ā.]
एवमुक्त्वा स राजानमिन्द्रोतो जनमेजयम् । याजयामास विधिवद्वाजिमेधेन शौनकः ॥
English Translation
Bhishma said Having said these words to king Janamejaya, Indrota, the son of Shaunaka, assisted him in the celebration of the Horsesacrifice.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्त्वा
वच् [2. P.]
स
तद् [pron]
राजानम्
राजन् [m]
इन्द्रोतो
इन्द्रोत [m]
जनमेजयम्
जनमेजय [m]
याजयामास
याजय् [10. Ā.]
विधिवद्
विधिवत् [ind]
वाजिमेधेन
वाजिमेध [m]
शौनकः
शौनक [m]
ततः स राजा व्यपनीतकल्मषः; श्रिया युतः प्रज्वलिताग्निरूपया । विवेश राज्यं स्वममित्रकर्शनो; दिवं यथा पूर्णवपुर्निशाकरः ॥
English Translation
Purged of his sins, and regaining blessedness, the king shone like a burning fire, and that slayer of enemies then entered his kingdom like moon in his full form entering the celestial region. and that slayer of enemies then entered his kingdom like moon in his full form entering the celestial region.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
स
तद् [pron]
राजा
राजन् [m]
व्यपनीतकल्मषः
व्यपनी [1. P.]
व्यपनीतकल्मषः
कल्मष [mn]
श्रिया
श्री [f]
युतः
युत [adj]
प्रज्वलिताग्निरूपया
प्रज्वल् [1. P.]
प्रज्वलिताग्निरूपया
अग्नि [m]
प्रज्वलिताग्निरूपया
रूप [n]
विवेश
विश् [4. P.]
राज्यं
राज्य [n]
स्वम्
स्व [adj]
अमित्रकर्शनो
अमित्र [mf]
अमित्रकर्शनो
कर्शन [adj]
दिवं
दिव् [m]
यथा
यथा [ind]
पूर्णवपुर्
पृ [9. Ā.]
पूर्णवपुर्
वपुस् [n]
निशाकरः
निशाकर [m]