Śāntiparva Adhyāya 85
शान्तिपर्व • अध्यायः 85
Śāntiparva Adhyāya 85 of the classical Mahābhārata with 12 verses.
Total: 12 Verses
•
Citations: MBh 12.85.1–12
•
250 Lexicon Terms
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । बृहस्पतेश्च संवादं शक्रस्य च युधिष्ठिर ॥
English Translation
Regarding it is cited the old story about the discourse between Pururavas the son of Aila and Matarishvan.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अत्राप्युदाहरन्तीमम्
अत्र [ind]
अत्राप्युदाहरन्तीमम्
अपि [ind]
अत्राप्युदाहरन्तीमम्
उदाहृ [2. P.]
अत्राप्युदाहरन्तीमम्
इदम् [pron]
इतिहासं
इतिहास [mn]
पुरातनम्
पुरातन [adj]
बृहस्पतेश्च
बृहस्पति [m]
बृहस्पतेश्च
च [ind]
संवादं
संवाद [m]
शक्रस्य
शक्र [m]
च
च [ind]
युधिष्ठिर
युधिष्ठिर [m]
किं स्विदेकपदं ब्रह्मन्पुरुषः सम्यगाचरन् । प्रमाणं सर्वभूतानां यशश्चैवाप्नुयान्महत् ॥
English Translation
What is that one act, O twice-born one, by finishing which with care, a person may be respected by all creatures and become famous.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किं
क [pron]
स्विद्
स्विद् [ind]
एकपदं
एक [pron]
एकपदं
पद [mn]
ब्रह्मन्
ब्रह्मन् [m]
पुरुषः
पुरुष [m]
सम्यग्
सम्यक् [ind]
आचरन्
आचर् [1. Ā.]
प्रमाणं
प्रमाण [mn]
सर्वभूतानां
सर्व [pron]
सर्वभूतानां
भूत [mn]
यशश्चैवाप्नुयान्महत्
यशस् [n]
यशश्चैवाप्नुयान्महत्
च [ind]
यशश्चैवाप्नुयान्महत्
एव [ind]
यशश्चैवाप्नुयान्महत्
आप् [1. P.]
यशश्चैवाप्नुयान्महत्
महत् [adj]
सान्त्वमेकपदं शक्र पुरुषः सम्यगाचरन् । प्रमाणं सर्वभूतानां यशश्चैवाप्नुयान्महत् ॥
English Translation
What is that one act, O twice-born one, by finishing which with care, a person may be respected by all creatures and become famous.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किं
क [pron]
स्विद्
स्विद् [ind]
एकपदं
एक [pron]
एकपदं
पद [mn]
ब्रह्मन्
ब्रह्मन् [m]
पुरुषः
पुरुष [m]
सम्यग्
सम्यक् [ind]
आचरन्
आचर् [1. Ā.]
प्रमाणं
प्रमाण [mn]
सर्वभूतानां
सर्व [pron]
सर्वभूतानां
भूत [mn]
यशश्चैवाप्नुयान्महत्
यशस् [n]
यशश्चैवाप्नुयान्महत्
च [ind]
यशश्चैवाप्नुयान्महत्
एव [ind]
यशश्चैवाप्नुयान्महत्
आप् [1. P.]
यशश्चैवाप्नुयान्महत्
महत् [adj]
एतदेकपदं शक्र सर्वलोकसुखावहम् । आचरन्सर्वभूतेषु प्रियो भवति सर्वदा ॥
English Translation
This is the one thing, O Shakra, which yields happiness to all. By practising it, one may always secure the love of all creatures.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
यो
यद् [pron]
वहते
वह् [2. P.]
भारं
भार [m]
सर्वलोकसुखावहम्
सर्व [pron]
सर्वलोकसुखावहम्
लोक [m]
सर्वलोकसुखावहम्
सुख [n]
सर्वलोकसुखावहम्
आवह [adj]
आचरन्
आचर् [1. Ā.]
सर्वभूतेषु
सर्व [pron]
सर्वभूतेषु
भूत [mn]
प्रियो
प्रिय [adj]
भवति
भू [1. Ā.]
सर्वदा
सर्वदा [ind]
यो हि नाभाषते किंचित्सततं भ्रुकुटीमुखः । द्वेष्यो भवति भूतानां स सान्त्वमिह नाचरन् ॥
English Translation
The person who does not speak a word and whose face is always marked with frowns is hated of all. Want of sweet speeches makes him so.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यो
यद् [pron]
हि
हि [ind]
नाभाषते
न [ind]
नाभाषते
आभाष् [1. Ā.]
किंचित्
कश्चित् [pron]
सततं
सततम् [ind]
भ्रुकुटीमुखः
भ्रुकुटि [f]
भ्रुकुटीमुखः
मुख [n]
द्वेष्यो
द्विष् [1. P.]
भवति
भू [1. Ā.]
भूतानां
भूत [mn]
स
स [ind]
सान्त्वम्
सान्त्व [n]
इह
इह [ind]
नाचरन्
न [ind]
नाचरन्
आचर् [1. Ā.]
यस्तु पूर्वमभिप्रेक्ष्य पूर्वमेवाभिभाषते । स्मितपूर्वाभिभाषी च तस्य लोकः प्रसीदति ॥
English Translation
That person who, on seeing others, speaks to them first with smiles, succeeds in winning over every one.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्तु
यद् [pron]
यस्तु
तु [ind]
पूर्वम्
पूर्वम् [ind]
अभिप्रेक्ष्य
अभिप्रेक्ष् [1. P.]
पूर्वम्
पूर्वम् [ind]
एवाभिभाषते
एव [ind]
एवाभिभाषते
अभिभाष् [1. P.]
स्मितपूर्वाभिभाषी
स्मित [n]
स्मितपूर्वाभिभाषी
पूर्व [pron]
स्मितपूर्वाभिभाषी
अभिभाषिन् [adj]
च
च [ind]
तस्य
तद् [pron]
लोकः
लोक [m]
प्रसीदति
प्रसद् [1. Ā.]
दानमेव हि सर्वत्र सान्त्वेनानभिजल्पितम् । न प्रीणयति भूतानि निर्व्यञ्जनमिवाशनम् ॥
English Translation
Even gifts, if not made with sweet speeches, do not please the recipients, like rice without curry.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दानम्
दान [n]
एव
एव [ind]
हि
हि [ind]
सर्वत्र
सर्वत्र [ind]
सान्त्वेनानभिजल्पितम्
सान्त्व [n]
सान्त्वेनानभिजल्पितम्
अनभिजल्पित [adj]
न
न [ind]
प्रीणयति
प्रीणय् [10. Ā.]
भूतानि
भूत [mn]
निर्व्यञ्जनम्
निर्व्यञ्जन [adj]
इवाशनम्
इव [ind]
इवाशनम्
अशन [n]
अदाता ह्यपि भूतानां मधुरामीरयन्गिरम् । सर्वलोकमिमं शक्र सान्त्वेन कुरुते वशे ॥
English Translation
If even the wealth of men, O Shakra, be snatched away with sweet speeches, such sweetness of conduct can even propitiate the robbed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अदाता
अ [ind]
अदाता
दातृ [adj]
ह्यपि
हि [ind]
ह्यपि
अपि [ind]
भूतानां
भूत [mn]
मधुराम्
मधुर [adj]
ईरयन्
ईरय् [10. Ā.]
गिरम्
गिर् [f]
सर्वलोकं
सर्व [pron]
सर्वलोकं
लोक [m]
समं
सम [pron]
शक्तः
शक् [4. P.]
सान्त्वेन
सान्त्व [n]
कुरुते
कृ [2. Ā.]
वशे
वश [m]
तस्मात्सान्त्वं प्रकर्तव्यं दण्डमाधित्सतामिह । फलं च जनयत्येवं न चास्योद्विजते जनः ॥
English Translation
A king, therefore, who is desirous of even inflicting punishment, should use sweet words. Sweetness of speech never fails, while at the same time it never pains any heart.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मै
तद् [pron]
मन्त्रः
मन्त्र [mn]
प्रयोक्तव्यो
प्रयुज् [7. Ā.]
दण्डम्
दण्ड [mn]
आधित्सता
आधित्स् [Denom. P.]
नृप
नृप [m]
फलं
फल [n]
च
च [ind]
जनयत्येवं
जनय् [10. Ā.]
जनयत्येवं
एवम् [ind]
न
न [ind]
चास्योद्विजते
च [ind]
चास्योद्विजते
इदम् [pron]
चास्योद्विजते
उद्विज् [6. P.]
जनः
जन [m]
सुकृतस्य हि सान्त्वस्य श्लक्ष्णस्य मधुरस्य च । सम्यगासेव्यमानस्य तुल्यं जातु न विद्यते ॥
English Translation
A person of good deeds and good, pleasant and sweet speeches, has no peer.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुकृतस्य
सु [ind]
सुकृतस्य
कृ [2. Ā.]
हि
हि [ind]
सान्त्वस्य
सान्त्व [n]
श्लक्ष्णस्य
श्लक्ष्ण [adj]
मधुरस्य
मधुर [adj]
च
च [ind]
सम्यग्
सम्यक् [ind]
आसेव्यमानस्य
आसेव् [1. Ā.]
तुल्यं
तुल्य [adj]
जातु
जातु [ind]
न
न [ind]
विद्यते
विद् [6. Ā.]
इत्युक्तः कृतवान्सर्वं तथा शक्रः पुरोधसा । तथा त्वमपि कौन्तेय सम्यगेतत्समाचर ॥
English Translation
Bhishma continued Thus addressed by his priest, Shakra began to follow those instructions. Do you also, O son of Kunti, practise this virtue.'
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्तः
इति [ind]
इत्युक्तः
वच् [2. P.]
कृतवान्
कृ [2. Ā.]
सर्वं
सर्व [pron]
तथा
तथा [ind]
शक्रः
शक्र [m]
पुरोधसा
पुरोधस् [m]
तथा
तथा [ind]
त्वम्
त्वद् [pron]
अपि
अपि [ind]
कौन्तेय
कौन्तेय [m]
सम्यग्
सम्यक् [ind]
एतत्
एतद् [pron]
समाचर
समाचर् [1. Ā.]