Śalyaparva Adhyāya 64
शल्यपर्व • अध्यायः 64
Śalyaparva Adhyāya 64 of the classical Mahābhārata with 44 verses.
Total: 44 Verses
•
Citations: MBh 9.64.1–44
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
वातिकानां सकाशात्तु श्रुत्वा दुर्योधनं हतम् । हतशिष्टास्ततो राजन्कौरवाणां महारथाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वातिकानां
वातिक [m]
सकाशात्
सकाश [m]
तु
तु [ind]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
दुर्योधनं
दुर्योधन [m]
हतम्
हन् [6. P.]
हतशिष्टास्
हन् [6. P.]
हतशिष्टास्
शिष् [4. Ā.]
ततो
ततस् [ind]
राजन्
राजन् [m]
कौरवाणां
कौरव [m]
महारथाः
महत् [adj]
महारथाः
रथ [m]
विनिर्भिन्नाः शितैर्बाणैर्गदातोमरशक्तिभिः । अश्वत्थामा कृपश्चैव कृतवर्मा च सात्वतः । त्वरिता जवनैरश्वैरायोधनमुपागमन् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विनिर्भिन्नाः
विनिर्भिद् [7. P.]
शितैर्
शा [4. P.]
बाणैर्
बाण [m]
गदातोमरशक्तिभिः
गदा [f]
गदातोमरशक्तिभिः
तोमर [mn]
गदातोमरशक्तिभिः
शक्ति [f]
अश्वत्थामा
अश्वत्थामन् [m]
महाभागः
महाभाग [adj]
कृतवर्मा
कृतवर्मन् [m]
च
च [ind]
सात्वतः
सात्वत [m]
त्वरिता
त्वर् [1. P.]
जवनैर्
जवन [adj]
अश्वैर्
अश्व [m]
आयोधनम्
आयोधन [n]
उपागमन्
उपगम् [6. P.]
तत्रापश्यन्महात्मानं धार्तराष्ट्रं निपातितम् । प्रभग्नं वायुवेगेन महाशालं यथा वने ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्रापश्यन्
तत्र [ind]
तत्रापश्यन्
पश् [4. Ā.]
महात्मानं
महात्मन् [adj]
धार्तराष्ट्रं
धार्तराष्ट्र [m]
निपातितम्
निपातय् [10. Ā.]
प्रभग्नं
प्रभञ्ज् [4. P.]
वायुवेगेन
वायु [m]
वायुवेगेन
वेग [m]
महाशालं
महत् [adj]
महाशालं
शाल [mn]
यथा
यथा [ind]
वने
वन [n]
भूमौ विवेष्टमानं तं रुधिरेण समुक्षितम् । महागजमिवारण्ये व्याधेन विनिपातितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भूमौ
भूमि [f]
विवेष्टमानं
विवेष्ट् [1. P.]
तं
तद् [pron]
रुधिरेण
रुधिर [n]
समुक्षितम्
समुक्ष् [6. Ā.]
महागजम्
महत् [adj]
महागजम्
गज [m]
इवारण्ये
इव [ind]
इवारण्ये
अरण्य [n]
व्याधेन
व्याध [m]
विनिपातितम्
विनिपातय् [10. P.]
विवर्तमानं बहुशो रुधिरौघपरिप्लुतम् । यदृच्छया निपतितं चक्रमादित्यगोचरम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विवर्तमानं
विवृत् [1. Ā.]
बहुशो
बहुशस् [ind]
रुधिरौघपरिप्लुतम्
रुधिर [n]
रुधिरौघपरिप्लुतम्
ओघ [m]
रुधिरौघपरिप्लुतम्
परिप्लु [1. Ā.]
यदृच्छया
यदृच्छा [f]
निपतितं
निपत् [1. Ā.]
चक्रम्
चक्र [n]
आदित्यगोचरम्
आदित्य [m]
आदित्यगोचरम्
गोचर [adj]
महावातसमुत्थेन संशुष्कमिव सागरम् । पूर्णचन्द्रमिव व्योम्नि तुषारावृतमण्डलम् ॥
English Translation
Indeed, they saw him lying on the ground like the Sun dropped on the Earth or like the Occan dried by a mighty wind, or like the Full Moon in the sky with his disc covered with fog. Like an elephant in prowess and possessing long arms, the king lay on the Earth, covered with dust.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महावातसमुत्थेन
महत् [adj]
महावातसमुत्थेन
वात [m]
महावातसमुत्थेन
समुत्थ [adj]
संशुष्कम्
संशुष्क [adj]
इव
इव [ind]
सागरम्
सागर [m]
पूर्णचन्द्रम्
पूर्ण [adj]
पूर्णचन्द्रम्
चन्द्र [m]
इव
इव [ind]
व्योम्नि
व्योमन् [mn]
तुषारावृतमण्डलम्
तुषार [m]
तुषारावृतमण्डलम्
आवृ [5. Ā.]
तुषारावृतमण्डलम्
मण्डल [mfn]
रेणुध्वस्तं दीर्घभुजं मातङ्गसमविक्रमम् । वृतं भूतगणैर्घोरैः क्रव्यादैश्च समन्ततः । यथा धनं लिप्समानैर्भृत्यैर्नृपतिसत्तमम् ॥
English Translation
Around hiin were many terrible creatures and carnivorous animals, like satellites sceking wealth around a king in state.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रेणुध्वस्तं
रेणु [mn]
रेणुध्वस्तं
ध्वंस् [1. Ā.]
दीर्घभुजं
दीर्घ [adj]
दीर्घभुजं
भुज [m]
मातङ्गसमविक्रमम्
मातंग [m]
मातङ्गसमविक्रमम्
सम [pron]
मातङ्गसमविक्रमम्
विक्रम [m]
वृतं
वृ [1. Ā.]
भूतगणैर्
भूत [mn]
भूतगणैर्
गण [m]
घोरैः
घोर [adj]
क्रव्यादैश्
क्रव्याद [m]
च
च [ind]
समन्ततः
समन्ततः [ind]
यथा
यथा [ind]
धनं
धन [n]
लिप्समानैर्
लिप्स् [Desid. P.]
भृत्यैर्
भृत्य [m]
नृपतिसत्तमम्
नृपति [m]
नृपतिसत्तमम्
सत्तम [adj]
भ्रुकुटीकृतवक्त्रान्तं क्रोधादुद्वृत्तचक्षुषम् । सामर्षं तं नरव्याघ्रं व्याघ्रं निपतितं यथा ॥
English Translation
His forehead was contracted into furrows of rage and his eyes were rolling in anger. They saw the king, that foremost of men, full of rage, like a tiger struck down (by hunters).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भ्रुकुटीकृतवक्त्रान्तं
भ्रुकुटि [f]
भ्रुकुटीकृतवक्त्रान्तं
कृ [2. Ā.]
भ्रुकुटीकृतवक्त्रान्तं
वक्त्र [n]
भ्रुकुटीकृतवक्त्रान्तं
अन्त [m]
क्रोधाद्
क्रोध [m]
उद्वृत्तचक्षुषम्
उद्वृत् [1. Ā.]
उद्वृत्तचक्षुषम्
चक्षुस् [n]
सामर्षं
स [ind]
सामर्षं
अमर्ष [m]
तं
तद् [pron]
नरव्याघ्रं
नर [m]
नरव्याघ्रं
व्याघ्र [m]
व्याघ्रं
व्याघ्र [m]
निपतितं
निपत् [1. Ā.]
यथा
यथा [ind]
ते तु दृष्ट्वा महेष्वासा भूतले पतितं नृपम् । मोहमभ्यागमन्सर्वे कृपप्रभृतयो रथाः ॥
English Translation
Seeing the king laid low on the Earth, those great bow-inen, viz., Kripa and others became stupefied.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
तु
तु [ind]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
महेष्वासा
महत् [adj]
महेष्वासा
इष्वास [m]
भूतले
भू [f]
भूतले
तल [mn]
पतितं
पत् [1. Ā.]
नृपम्
नृप [m]
मोहम्
मोह [m]
अभ्यागमन्
अभ्यागम् [1. P.]
सर्वे
सर्व [pron]
कृपप्रभृतयो
कृप [mf]
कृपप्रभृतयो
प्रभृति [f]
रथाः
रथ [m]
अवतीर्य रथेभ्यस्तु प्राद्रवन्राजसंनिधौ । दुर्योधनं च संप्रेक्ष्य सर्वे भूमावुपाविशन् ॥
English Translation
Getting down from their cars, they ran towards the king. Seeing Duryodhana, all of them sat on the Earth around him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अवतीर्य
अवतृ [6. P.]
रथेभ्यस्
रथ [m]
तु
तु [ind]
प्राद्रवन्
प्रद्रु [1. Ā.]
राजसंनिधौ
राजन् [m]
राजसंनिधौ
संनिधि [m]
दुर्योधनं
दुर्योधन [m]
च
च [ind]
सम्प्रेक्ष्य
सम्प्रेक्ष् [4. P.]
सर्वे
सर्व [pron]
भूमाव्
भूमि [f]
उपाविशन्
उपविश् [6. P.]
ततो द्रौणिर्महाराज बाष्पपूर्णेक्षणः श्वसन् । उवाच भरतश्रेष्ठं सर्वलोकेश्वरेश्वरम् ॥
English Translation
Then Drona's son, O king, with eyes full of tears and sighting like a snake, said these words to that chief of Bharata's race, that foremost of all the kings on Earth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
द्रौणिर्
द्रौणि [m]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
बाष्पपूर्णेक्षणः
बाष्प [mn]
बाष्पपूर्णेक्षणः
पृ [9. Ā.]
बाष्पपूर्णेक्षणः
ईक्षण [n]
श्वसन्
श्वस् [1. Ā.]
उवाच
वच् [2. P.]
भरतश्रेष्ठं
भरत [m]
भरतश्रेष्ठं
श्रेष्ठ [adj]
सर्वलोकेश्वरेश्वरम्
सर्व [pron]
सर्वलोकेश्वरेश्वरम्
लोक [m]
सर्वलोकेश्वरेश्वरम्
ईश्वर [m]
सर्वलोकेश्वरेश्वरम्
ईश्वर [m]
न नूनं विद्यतेऽसह्यं मानुष्ये किंचिदेव हि । यत्र त्वं पुरुषव्याघ्र शेषे पांसुषु रूषितः ॥
English Translation
Forsooth, there is nothing permanent in the world of men, since you, O foremost of men, lic on the mother Earth covered with dust.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
नूनं
नूनम् [ind]
विद्यते
विद् [6. Ā.]
ऽसह्यं
असह्य [adj]
मानुष्ये
मानुष्य [n]
किंचिद्
कश्चित् [pron]
एव
एव [ind]
हि
हि [ind]
यत्र
यत्र [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
पुरुषव्याघ्र
पुरुष [m]
पुरुषव्याघ्र
व्याघ्र [m]
शेषे
शी [1. Ā.]
पांसुषु
पांसु [m]
रूषितः
रूषित [adj]
भूत्वा हि नृपतिः पूर्वं समाज्ञाप्य च मेदिनीम् । कथमेकोऽद्य राजेन्द्र तिष्ठसे निर्जने वने ॥
English Translation
You were a king who had issued your commands to all the world! Why then, O foremost of kings, do you lie alone on the bare ground?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भूत्वा
भू [1. Ā.]
हि
हि [ind]
नृपतिः
नृपति [m]
पूर्वं
पूर्वम् [ind]
समाज्ञाप्य
समाज्ञापय् [10. Ā.]
च
च [ind]
मेदिनीम्
मेदिनी [f]
कथम्
कथम् [ind]
एको
एक [pron]
ऽद्य
अद्य [ind]
राजेन्द्र
राजन् [m]
राजेन्द्र
इन्द्र [m]
तिष्ठसे
स्था [1. Ā.]
निर्जने
निर्जन [adj]
वने
वन [n]
दुःशासनं न पश्यामि नापि कर्णं महारथम् । नापि तान्सुहृदः सर्वान्किमिदं भरतर्षभ ॥
English Translation
I do not see Dussasana by you, nor the great car-warrior Karna, nor those hundreds of your friends. What is this, O foremost of men?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दुःशासनं
दुःशासन [m]
न
न [ind]
पश्यामि
दृश् [6. P.]
नापि
न [ind]
नापि
अपि [ind]
कर्णं
कर्ण [m]
महारथम्
महत् [adj]
महारथम्
रथ [m]
नापि
न [ind]
नापि
अपि [ind]
तान्
तद् [pron]
सुहृदः
सुहृद् [m]
सर्वान्
सर्व [pron]
किम्
क [pron]
इदं
इदम् [pron]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
दुःखं नूनं कृतान्तस्य गतिं ज्ञातुं कथंचन । लोकानां च भवान्यत्र शेते पांसुषु रूषितः ॥
English Translation
Forsooth, it is difficult to learn the ways of Yama, since you, O lord of all the world, thus lie on the bare ground covered with dust.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दुःखं
दुःख [adj]
नूनं
नूनम् [ind]
कृतान्तस्य
कृतान्त [m]
गतिं
गति [f]
ज्ञातुं
ज्ञा [4. Ā.]
कथंचन
कथंचन [ind]
लोकानां
लोक [m]
च
च [ind]
भवान्
भवत् [adj]
यत्र
यत्र [ind]
शेते
शी [1. Ā.]
पांसुषु
पांसु [m]
रूषितः
रूषित [adj]
एष मूर्धावसिक्तानामग्रे गत्वा परंतपः । सतृणं ग्रसते पांसुं पश्य कालस्य पर्ययम् ॥
English Translation
Alas, this destroyer of foes used to trample at the head of all Kshatriyas that had their locks sprinkled with holy water at the time of coronation. Alas, he now eats the dust. Witness the reverses of fortune that time brings.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एष
एतद् [pron]
मूर्धावसिक्तानाम्
मूर्धावसिक्त [m]
अग्रे
अग्र [n]
गत्वा
गम् [6. Ā.]
परंतपः
परंतप [adj]
सतृणं
स [ind]
सतृणं
तृण [n]
ग्रसते
ग्रस् [1. Ā.]
पांसुं
पांसु [m]
पश्य
पश् [4. Ā.]
कालस्य
काल [m]
पर्ययम्
पर्यय [m]
क्व ते तदमलं छत्रं व्यजनं क्व च पार्थिव । सा च ते महती सेना क्व गता पार्थिवोत्तम ॥
English Translation
Where is that pure white umbrella of yours? Where is that fanning yak-tail also, O king? Where is that vast army of yours now gone, O best of kings?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्व
क्व [ind]
ते
त्वद् [pron]
तद्
तद् [pron]
अमलं
अमल [adj]
छत्रं
छत्त्र [n]
व्यजनं
व्यजन [n]
क्व
क्व [ind]
च
च [ind]
पार्थिव
पार्थिव [m]
सा
तद् [pron]
च
च [ind]
ते
त्वद् [pron]
महती
महत् [adj]
सेना
सेना [f]
क्व
क्व [ind]
गता
गम् [6. Ā.]
पार्थिवोत्तम
पार्थिव [m]
पार्थिवोत्तम
उत्तम [adj]
दुर्विज्ञेया गतिर्नूनं कार्याणां कारणान्तरे । यद्वै लोकगुरुर्भूत्वा भवानेतां दशां गतः ॥
English Translation
The course of events is, forsooth, a mystery, since you, who were the master of the world, have been reduced to this state.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दुर्विज्ञेया
दुर्विज्ञेय [adj]
गतिर्
गति [f]
नूनं
नूनम् [ind]
कार्याणां
कार्य [n]
कारणान्तरे
कारण [n]
कारणान्तरे
अन्तर [adj]
यद्
यत् [ind]
वै
वै [ind]
लोकगुरुर्
लोक [m]
लोकगुरुर्
गुरु [m]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
भवान्
भवत् [adj]
एतां
एतद् [pron]
दशां
दशा [f]
गतः
गम् [6. Ā.]
अध्रुवा सर्वमर्त्येषु ध्रुवं श्रीरुपलक्ष्यते । भवतो व्यसनं दृष्ट्वा शक्रविस्पर्धिनो भृशम् ॥
English Translation
Forsooth, the prosperity of all mortals is very unstable, since you, who were equal unto Shakra himself, have now been reduced to such a miserable condition.'
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अध्रुवा
अध्रुव [adj]
सर्वमर्त्येषु
सर्व [pron]
सर्वमर्त्येषु
मर्त्य [m]
ध्रुवं
ध्रुवम् [ind]
श्रीर्
श्री [f]
उपलक्ष्यते
उपलक्षय् [10. Ā.]
भवतो
भवत् [adj]
व्यसनं
व्यसन [n]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
शक्रविस्पर्धिनो
शक्र [m]
शक्रविस्पर्धिनो
विस्पर्धिन् [adj]
भृशम्
भृशम् [ind]
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दुःखितस्य विशेषतः । उवाच राजन्पुत्रस्ते प्राप्तकालमिदं वचः ॥
English Translation
Hearing these words of Ashvatthaman your son answered himn in words that were suited to the occasion.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
तद्
तद् [pron]
वचनं
वचन [n]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
उपदेशं
उपदेश [m]
चकार
कृ [2. Ā.]
सः
तद् [pron]
रराज
राज् [2. P.]
राजन्
राजन् [m]
पुत्रस्ते
पुत्र [m]
पुत्रस्ते
त्वद् [pron]
काञ्चनः
काञ्चन [adj]
शैलराड्
शैलराज् [m]
इव
इव [ind]
विमृज्य नेत्रे पाणिभ्यां शोकजं बाष्पमुत्सृजन् । कृपादीन्स तदा वीरान्सर्वानेव नराधिपः ॥
English Translation
He wiped his eyes with his hands and shed tears of grief again. The king then addressed all those heroes headed by Kripa and said *Subjection to death has been ordained by the Creator himself. Death comes to all in course of Time.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विमृज्य
विमृज् [6. Ā.]
नेत्रे
नेत्र [mn]
पाणिभ्यां
पाणि [m]
शोकजं
शोक [m]
शोकजं
ज [adj]
बाष्पम्
बाष्प [mn]
उत्सृजन्
उत्सृज् [6. Ā.]
कृपादीन्
कृप [mf]
कृपादीन्
आदि [m]
स
तद् [pron]
तदा
तदा [ind]
वीरान्
वीर [m]
सर्वान्
सर्व [pron]
एव
एव [ind]
नराधिपः
नराधिप [m]
ईदृशो मर्त्यधर्मोऽयं धात्रा निर्दिष्ट उच्यते । विनाशः सर्वभूतानां कालपर्यायकारितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ईदृशो
ईदृश [adj]
मर्त्यधर्मो
मर्त्य [m]
मर्त्यधर्मो
धर्म [mn]
ऽयं
इदम् [pron]
धात्रा
धातृ [m]
निर्दिष्ट
निर्दिश् [6. Ā.]
उच्यते
वच् [2. P.]
विनाशः
विनाश [m]
सर्वभूतानां
सर्व [pron]
सर्वभूतानां
भूत [mn]
कालपर्यायकारितः
काल [m]
कालपर्यायकारितः
पर्याय [m]
कालपर्यायकारितः
कारय् [10. Ā.]
सोऽयं मां समनुप्राप्तः प्रत्यक्षं भवतां हि यः । पृथिवीं पालयित्वाहमेतां निष्ठामुपागतः ॥
English Translation
That death has now come to me, before you all. I, who governed the whole Earth, I have now been reduced to this miserable state.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सो
तद् [pron]
ऽयं
इदम् [pron]
मां
मद् [pron]
समनुप्राप्तः
समनुप्राप् [5. Ā.]
प्रत्यक्षं
प्रत्यक्ष [adj]
भवतां
भवत् [adj]
हि
हि [ind]
यः
यद् [pron]
पृथिवीं
पृथिवी [f]
पालयित्वाहम्
पालय् [10. Ā.]
पालयित्वाहम्
मद् [pron]
एतां
एतद् [pron]
निष्ठाम्
निष्ठा [f]
उपागतः
उपागम् [1. P.]
दिष्ट्या नाहं परावृत्तो युद्धे कस्यांचिदापदि । दिष्ट्याहं निहतः पापैश्छलेनैव विशेषतः ॥
English Translation
By good luck, I never turned back from battle, whatever misfortunes over-took me. By good luck, I have been killed by those sinful men, by the help of deceptive means.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
नाहं
न [ind]
नाहं
मद् [pron]
परावृत्तो
परावृत् [1. Ā.]
वैरात्
वैर [mn]
प्राकृतवज्जितः
प्राकृत [adj]
प्राकृतवज्जितः
वत् [ind]
प्राकृतवज्जितः
जि [9. P.]
दिष्ट्याहं
दिष्टि [f]
दिष्ट्याहं
मद् [pron]
निहतः
निहन् [2. Ā.]
पापैश्
पाप [adj]
छलेनैव
छल [mn]
छलेनैव
एव [ind]
विशेषतः
विशेषतः [ind]
उत्साहश्च कृतो नित्यं मया दिष्ट्या युयुत्सता । दिष्ट्या चास्मि हतो युद्धे निहतज्ञातिबान्धवः ॥
English Translation
By good luck, while engaged in hostilities, I always showed courage and perseverance. By good luck, I am killed in battle, along with all my relatives and friends.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उत्साहश्
उत्साह [m]
च
च [ind]
कृतो
कृ [2. Ā.]
नित्यं
नित्यम् [ind]
मया
मद् [pron]
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
युयुत्सता
युयुत्स् [Desid. Ā.]
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
हतो
हन् [6. P.]
ऽयं
इदम् [pron]
पापात्मा
पाप [adj]
पापात्मा
आत्मन् [m]
सामात्यज्ञातिबान्धवः
स [ind]
सामात्यज्ञातिबान्धवः
अमात्य [m]
सामात्यज्ञातिबान्धवः
ज्ञाति [m]
सामात्यज्ञातिबान्धवः
बान्धव [m]
दिष्ट्या च वोऽहं पश्यामि मुक्तानस्माज्जनक्षयात् । स्वस्तियुक्तांश्च कल्यांश्च तन्मे प्रियमनुत्तमम् ॥
English Translation
By good luck, I see you escaped alive from this great destruction, and are safe and sound! This is highly pleasing to me!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
च
च [ind]
वो
त्वद् [pron]
ऽहं
मद् [pron]
पश्यामि
दृश् [6. P.]
मुक्तान्
मुच् [6. Ā.]
अस्माज्
इदम् [pron]
जनक्षयात्
जन [m]
जनक्षयात्
क्षय [m]
स्वस्तियुक्तांश्
स्वस्ति [fn]
स्वस्तियुक्तांश्
युज् [6. Ā.]
च
च [ind]
कल्यांश्
कल्य [adj]
च
च [ind]
तन्
तद् [pron]
मे
मद् [pron]
प्रियम्
प्रिय [adj]
अनुत्तमम्
अनुत्तम [adj]
मा भवन्तोऽनुतप्यन्तां सौहृदान्निधनेन मे । यदि वेदाः प्रमाणं वो जिता लोका मयाक्षयाः ॥
English Translation
Do not, from love grieve for me death! If the Vedas are in any way authoritative, I have certainly acquired many eternal regions!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मा
मा [ind]
भवन्तो
भवत् [adj]
ऽनुतप्यन्तां
अनुतप् [4. Ā.]
सौहृदान्
सौहृद [n]
निधनेन
निधन [mn]
मे
मद् [pron]
यदि
यदि [ind]
वेदाः
वेद [m]
प्रमाणं
प्रमाण [mn]
वो
त्वद् [pron]
जिता
जि [9. P.]
लोका
लोक [m]
मयाक्षयाः
मद् [pron]
मयाक्षयाः
अक्षय [adj]
मन्यमानः प्रभावं च कृष्णस्यामिततेजसः । तेन न च्यावितश्चाहं क्षत्रधर्मात्स्वनुष्ठितात् ॥
English Translation
I am not ignorant of the glory of Krishna. He had not made me disregard the Kshatriya duties!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मन्यमानः
मन् [8. P.]
प्रभावं
प्रभाव [m]
च
च [ind]
कृष्णस्यामिततेजसः
कृष्ण [m]
कृष्णस्यामिततेजसः
अमित [adj]
कृष्णस्यामिततेजसः
तेजस् [n]
तेन
तद् [pron]
न
न [ind]
च्यावितश्
च्यावय् [10. Ā.]
चाहं
च [ind]
चाहं
मद् [pron]
क्षत्रधर्मात्
क्षत्र [n]
क्षत्रधर्मात्
धर्म [mn]
स्वनुष्ठितात्
सु [ind]
स्वनुष्ठितात्
अनुष्ठा [1. Ā.]
स मया समनुप्राप्तो नास्मि शोच्यः कथंचन । कृतं भवद्भिः सदृशमनुरूपमिवात्मनः । यतितं विजये नित्यं दैवं तु दुरतिक्रमम् ॥
English Translation
I have obtained him! No one should grieve for me. You have done what persons like you should do. You have always tried for my success. Destiny, however, is incapable of being defeated.'-Having said all this the king, with eyes bathed in tears, became silent, O king, agitated as he was with pain.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
मया
मद् [pron]
समनुप्राप्तो
समनुप्राप् [5. Ā.]
नास्मि
न [ind]
नास्मि
अस् [2. P.]
शोच्यः
शोचय् [10. P.]
कथंचन
कथंचन [ind]
कृतं
कृ [2. Ā.]
भवद्भिः
भवत् [adj]
सदृशम्
सदृश [adj]
अनुरूपम्
अनुरूप [adj]
इवात्मनः
इव [ind]
इवात्मनः
आत्मन् [m]
यतितं
यत् [1. P.]
विजये
विजय [m]
नित्यं
नित्यम् [ind]
दैवं
दैव [n]
तु
तु [ind]
दुरतिक्रमम्
दुरतिक्रम [adj]