Śāntiparva Adhyāya 101
शान्तिपर्व • अध्यायः 101
Śāntiparva Adhyāya 101 of the classical Mahābhārata with 48 verses.
Total: 48 Verses
•
Citations: MBh 12.101.1–48
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
यथा जयार्थिनः सेनां नयन्ति भरतर्षभ । ईषद्धर्मं प्रपीड्यापि तन्मे ब्रूहि पितामह ॥
English Translation
Yudhishthira said Tell me, O grandfather, how kings seeking victory should, O foremost of Bharata's race, lead their troops to battle even by acting slightly against the rules of righteousness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथा
यथा [ind]
जयार्थिनः
जय [m]
जयार्थिनः
अर्थिन् [adj]
सेनां
सेना [f]
नयन्ति
नी [2. P.]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
कस्य
क [pron]
किं
क [pron]
कुर्वतः
कृ [2. Ā.]
सिद्ध्यै
सिद्धि [f]
तन्मे
तद् [pron]
तन्मे
मद् [pron]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
पितामह
पितामह [m]
सत्येन हि स्थिता धर्मा उपपत्त्या तथापरे । साध्वाचारतया केचित्तथैवौपयिका अपि । उपायधर्मान्वक्ष्यामि सिद्धार्थानर्थधर्मयोः ॥
English Translation
Bhishma said Some say that Righteousness is made permanent by Truth; some, by Reasoning; some, by good conduct; and some, by the application of means and contrivances.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सत्येन
सत्य [n]
हि
हि [ind]
स्थिता
स्था [1. Ā.]
धर्मा
धर्म [mn]
उपपत्त्या
उपपत्ति [f]
तथापरे
तथा [ind]
तथापरे
अपर [pron]
साध्वाचारतया
साधु [adj]
साध्वाचारतया
आचार [m]
साध्वाचारतया
ता [f]
केचित्
कश्चित् [pron]
तथैवौपयिका
तथा [ind]
तथैवौपयिका
एव [ind]
तथैवौपयिका
औपयिक [adj]
अपि
अपि [ind]
उपायधर्मान्
उपाय [m]
उपायधर्मान्
धर्म [mn]
वक्ष्यामि
वच् [2. P.]
सिद्धार्थान्
सिद्धार्थ [adj]
अर्थधर्मयोः
अर्थ [mn]
अर्थधर्मयोः
धर्म [mn]
निर्मर्यादा दस्यवस्तु भवन्ति परिपन्थिनः । तेषां प्रतिविघातार्थं प्रवक्ष्याम्यथ नैगमम् । कार्याणां संप्रसिद्ध्यर्थं तानुपायान्निबोध मे ॥
English Translation
For opposing and restraining them, I shall tell you the means indicated in the scriptures. Hear as I describe those means for the success of all deeds.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निर्मर्यादा
निर्मर्याद [adj]
दस्यवस्तु
दस्यु [m]
दस्यवस्तु
तु [ind]
भवन्ति
भू [1. Ā.]
परिपन्थिनः
परिपन्थिन् [adj]
तेषां
तद् [pron]
प्रतिविघातार्थं
प्रतिविघात [m]
प्रतिविघातार्थं
अर्थ [mn]
प्रवक्ष्याम्यथ
प्रवच् [2. P.]
प्रवक्ष्याम्यथ
अथ [ind]
नैगमम्
नैगम [m]
कार्याणां
कार्य [n]
सम्प्रसिद्ध्यर्थं
सम्प्रसिद्धि [f]
सम्प्रसिद्ध्यर्थं
अर्थ [mn]
तान्
तद् [pron]
उपायान्निबोध
उपाय [m]
उपायान्निबोध
निबुध् [4. P.]
मे
मद् [pron]
उभे प्रज्ञे वेदितव्ये ऋज्वी वक्रा च भारत । जानन्वक्रां न सेवेत प्रतिबाधेत चागताम् ॥
English Translation
Both kinds of wisdom, plain and wily, should be within the king's reach. Though acquainted with it, he should not, however, apply the wily wisdom. He may use it for withstanding the dangers that may befall him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उभे
उभ् [pron]
प्रज्ञे
प्रज्ञा [f]
वेदितव्ये
विद् [6. Ā.]
ऋज्वी
ऋजु [adj]
वक्रा
वक्र [adj]
च
च [ind]
भारत
भारत [m]
जानन्
ज्ञा [4. Ā.]
वक्रां
वक्र [adj]
न
न [ind]
सेवेत
सेव् [4. P.]
प्रतिबाधेत
प्रतिबाध् [1. Ā.]
चागताम्
च [ind]
चागताम्
आगम् [6. P.]
अमित्रा एव राजानं भेदेनोपचरन्त्युत । तां राजा निकृतिं जानन्यथामित्रान्प्रबाधते ॥
English Translation
Enemies frequently injure a king by creating disunion. The king, conversant with deceit, may, by the help of deceit, counteract those enemies.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अमित्रा
अमित्र [mf]
एव
एव [ind]
राजानं
राजन् [m]
भेदेनोपचरन्त्युत
भेद [m]
भेदेनोपचरन्त्युत
उपचर् [1. Ā.]
भेदेनोपचरन्त्युत
उत [ind]
तां
तद् [pron]
राजा
राजन् [m]
निकृतिं
निकृति [f]
जानन्
ज्ञा [4. Ā.]
यथामित्रान्
यथा [ind]
यथामित्रान्
अमित्र [mf]
प्रबाधते
प्रबाध् [9. P.]
गजानां पार्श्वचर्माणि गोवृषाजगराणि च । शल्यकङ्कटलोहानि तनुत्राणि मतानि च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गजानां
गज [m]
पार्श्वचर्माणि
पार्श्व [mn]
पार्श्वचर्माणि
चर्मन् [n]
गोवृषाजगराणि
गोवृष [m]
गोवृषाजगराणि
अजगर [m]
च
च [ind]
शल्यकङ्कटलोहानि
शल्य [mn]
शल्यकङ्कटलोहानि
कङ्कट [m]
शल्यकङ्कटलोहानि
लोह [mn]
तनुत्राणि
तनुत्र [n]
मतानि
मन् [8. P.]
च
च [ind]
शितपीतानि शस्त्राणि संनाहाः पीतलोहिताः । नानारञ्जनरक्ताः स्युः पताकाः केतवश्च ते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शितपीतानि
शा [4. P.]
शितपीतानि
पा [1. Ā.]
शस्त्राणि
शस्त्र [n]
संनाहाः
संनाह [m]
पीतलोहिताः
पीत [adj]
पीतलोहिताः
लोहित [adj]
नानारञ्जनरक्ताः
नाना [ind]
नानारञ्जनरक्ताः
रञ्जन [n]
नानारञ्जनरक्ताः
रञ्ज् [6. Ā.]
स्युः
अस् [2. P.]
पताकाः
पताका [f]
केतवश्च
केतु [m]
केतवश्च
च [ind]
ते
तद् [pron]
ऋष्टयस्तोमराः खड्गा निशिताश्च परश्वधाः । फलकान्यथ चर्माणि प्रतिकल्प्यान्यनेकशः । अभिनीतानि शस्त्राणि योधाश्च कृतनिश्रमाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रासतोमरसंघाताः
प्रास [m]
प्रासतोमरसंघाताः
तोमर [mn]
प्रासतोमरसंघाताः
संघात [mn]
खड्गशक्तिपरश्वधाः
खड्ग [mn]
खड्गशक्तिपरश्वधाः
शक्ति [f]
खड्गशक्तिपरश्वधाः
परश्वध [m]
फलकान्यथ
फलक [n]
फलकान्यथ
अथ [ind]
चर्माणि
चर्मन् [n]
प्रतिकल्प्यान्यनेकशः
प्रतिक्ᄆप् [1. Ā.]
प्रतिकल्प्यान्यनेकशः
अनेकशस् [ind]
अभिनीतानि
अभिनी [1. P.]
शस्त्राणि
शस्त्र [n]
योधाश्च
योध [m]
योधाश्च
च [ind]
कृतनिश्रमाः
कृ [2. Ā.]
कृतनिश्रमाः
निश्रम [m]
चैत्र्यां वा मार्गशीर्ष्यां वा सेनायोगः प्रशस्यते । पक्वसस्या हि पृथिवी भवत्यम्बुमती तथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चैत्र्यां
चैत्री [f]
वा
वा [ind]
मार्गशीर्ष्यां
मार्गशीर्षी [f]
वा
वा [ind]
सेनायोगः
सेना [f]
सेनायोगः
योग [m]
प्रशस्यते
प्रशंस् [1. Ā.]
कृष्टपच्यैव
कृष् [6. Ā.]
कृष्टपच्यैव
पच्य [adj]
कृष्टपच्यैव
एव [ind]
पृथिवी
पृथिवी [f]
भवत्यल्पफला
भू [1. Ā.]
भवत्यल्पफला
अल्प [adj]
भवत्यल्पफला
फल [n]
तथा
तथा [ind]
नैवातिशीतो नात्युष्णः कालो भवति भारत । तस्मात्तदा योजयेत परेषां व्यसनेषु वा । एतेषु योगाः सेनायाः प्रशस्ताः परबाधने ॥
English Translation
Troops should, therefore, be marched at that time. If the enemy, however, be reduced to a miserable plight, troops should immediately be despatched. These (two) are the best occasions for the movement of troops for defeating the enemies.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नैवातिशीतो
न [ind]
नैवातिशीतो
एव [ind]
नैवातिशीतो
अति [ind]
नैवातिशीतो
शीत [adj]
नात्युष्णः
न [ind]
नात्युष्णः
अति [ind]
नात्युष्णः
उष्ण [adj]
कालो
काल [m]
भवति
भू [1. Ā.]
भारत
भारत [m]
तस्मात्
तस्मात् [ind]
तदा
तदा [ind]
योजयेत
योजय् [10. Ā.]
परेषां
पर [pron]
व्यसनेषु
व्यसन [n]
वा
वा [ind]
एतेषु
एतद् [pron]
योगाः
योग [m]
सेनायाः
सेना [f]
प्रशस्ताः
प्रशंस् [1. Ā.]
परबाधने
पर [pron]
परबाधने
बाधन [n]
जलवांस्तृणवान्मार्गः समो गम्यः प्रशस्यते । चारैर्हि विहिताभ्यासः कुशलैर्वनगोचरैः ॥
English Translation
That road which has profuse water and grass along it, which is level and easy of march, should be taken. The regions lying near the road should previously be reconnoitred through skilful spies having an intimate knowledge of the woods.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जलवांस्तृणवान्मार्गः
जलवत् [adj]
जलवांस्तृणवान्मार्गः
तृणवत् [adj]
जलवांस्तृणवान्मार्गः
मार्ग [m]
समो
सम [pron]
गम्यः
गम् [6. Ā.]
प्रशस्यते
प्रशंस् [1. Ā.]
चारैर्
चार [m]
हि
हि [ind]
विहिताभ्यासः
विधा [3. Ā.]
विहिताभ्यासः
अभ्यास [m]
कुशलैर्
कुशल [adj]
वनगोचरैः
वनगोचर [m]
नव्यारण्यैर्न शक्येत गन्तुं मृगगणैरिव । तस्मात्सर्वासु सेनासु योजयन्ति जयार्थिनः ॥
English Translation
The troops must not, like animals, be marched through forests. Kings desirous of victory should, therefore, follow good roads for marching their army.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नव्यारण्यैर्
नव्य [mf]
नव्यारण्यैर्
आरण्य [adj]
न
न [ind]
शक्येत
शक् [4. P.]
गन्तुं
गम् [6. Ā.]
मृगगणैर्
मृग [m]
मृगगणैर्
गण [m]
इव
इव [ind]
तस्मात्
तस्मात् [ind]
सर्वासु
सर्व [pron]
सेनासु
सेना [f]
योजयन्ति
योजय् [10. Ā.]
जयार्थिनः
जय [m]
जयार्थिनः
अर्थिन् [adj]
आवासस्तोयवान्दुर्गः पर्याकाशः प्रशस्यते । परेषामुपसर्पाणां प्रतिषेधस्तथा भवेत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जलवांस्तृणवान्मार्गः
जलवत् [adj]
जलवांस्तृणवान्मार्गः
तृणवत् [adj]
जलवांस्तृणवान्मार्गः
मार्ग [m]
समो
सम [pron]
गम्यः
गम् [6. Ā.]
प्रशस्यते
प्रशंस् [1. Ā.]
परेषाम्
पर [pron]
उपसर्पाणां
उपसर्प [m]
प्रतिषेधस्तथा
प्रतिषेध [m]
प्रतिषेधस्तथा
तथा [ind]
भवेत्
भू [1. Ā.]
आकाशं तु वनाभ्याशे मन्यन्ते गुणवत्तरम् । बहुभिर्गुणजातैस्तु ये युद्धकुशला जनाः ॥
English Translation
While attacking enemies resistance may be offered from within it. In pitching the camp, a region lying near the forest is regarded as much better than one under the open sky by men who are masters of military science and warfare. The camp should be pitched for the troops not far from such a forest.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आकाशं
आकाश [mn]
तु
तु [ind]
वनाभ्याशे
वन [n]
वनाभ्याशे
अभ्याश [m]
मन्यन्ते
मन् [8. P.]
गुणवत्तरम्
गुणवत्तर [adj]
बहुभिर्
बहु [adj]
गुणजातैस्तु
गुण [mn]
गुणजातैस्तु
जात [n]
गुणजातैस्तु
तु [ind]
ये
यद् [pron]
युद्धकुशला
युद्ध [n]
युद्धकुशला
कुशल [adj]
जनाः
जन [m]
उपन्यासोऽपसर्पाणां पदातीनां च गूहनम् । अथ शत्रुप्रतीघातमापदर्थं परायणम् ॥
English Translation
Pitching the camp at such a place, placing the infantry in a safe place, and meeting the foe as soon as he comes, are the means for preventing danger and distress.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उपन्यासो
उपन्यास [m]
ऽपसर्पाणां
अपसर्प [m]
पदातीनां
पदाति [m]
च
च [ind]
गूहनम्
गूहन [n]
अथ
अथ [ind]
शत्रुप्रतीघातम्
शत्रु [m]
शत्रुप्रतीघातम्
प्रतीघात [m]
आपदर्थं
आपद् [f]
आपदर्थं
अर्थ [mn]
परायणम्
परायण [n]
सप्तर्षीन्पृष्ठतः कृत्वा युध्येरन्नचला इव । अनेन विधिना राजञ्जिगीषेतापि दुर्जयान् ॥
English Translation
Keeping the constellation called Ursa Major behind them, the troops should fight, standing firmly like hills. By this means, one may defeat even irresistible foes.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सप्तर्षीन्
सप्तर्षि [m]
पृष्ठतः
पृष्ठतस् [ind]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
युध्येरन्न्
युध् [2. P.]
अचला
अचल [adj]
इव
इव [ind]
अनेन
इदम् [pron]
विधिना
विधि [m]
राजञ्
राजन् [m]
जिगीषेतापि
जिगीष् [Desid. Ā.]
जिगीषेतापि
अपि [ind]
दुर्जयान्
दुर्जय [adj]
यतो वायुर्यतः सूर्यो यतः शुक्रस्ततो जयः । पूर्वं पूर्वं ज्याय एषां संनिपाते युधिष्ठिर ॥
English Translation
The soldiers should be placed in such a position that the wind, the sun, and the planet Shukra should blow and shine from behind them. For acquiring victory, the wind is superior to the Sun, and the sun is superior to Shukra, O Yudhishthira.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यतो
यतस् [ind]
वायुर्
वायु [m]
यतः
यतस् [ind]
सूर्यो
सूर्य [m]
यतः
यतस् [ind]
शुक्रस्ततो
शुक्र [m]
शुक्रस्ततो
ततस् [ind]
जयः
जय [m]
तत्
तद् [pron]
ते
त्वद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
प्रवक्ष्यामि
प्रवच् [2. P.]
निखिलेन
निखिलेन [ind]
युधिष्ठिर
युधिष्ठिर [m]
अकर्दमामनुदकाममर्यादामलोष्टकाम् । अश्वभूमिं प्रशंसन्ति ये युद्धकुशला जनाः ॥
English Translation
Men who know the art of warfare approve of a region which is freed from mire, and which is to watery, not uneven, and not abounding with bricks and stone, as well fitted for the operations of cavalry.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अकर्दमाम्
अकर्दम [adj]
अनुदकाम्
अनुदक [adj]
अमर्यादाम्
अमर्याद [adj]
अलोष्टकाम्
अलोष्टक [adj]
बहुभिर्
बहु [adj]
गुणजातैस्तु
गुण [mn]
गुणजातैस्तु
जात [n]
गुणजातैस्तु
तु [ind]
ये
यद् [pron]
युद्धकुशला
युद्ध [n]
युद्धकुशला
कुशल [adj]
जनाः
जन [m]
समा निरुदकाकाशा रथभूमिः प्रशस्यते । नीचद्रुमा महाकक्षा सोदका हस्तियोधिनाम् ॥
English Translation
A field which is free from mire and holes is best suited for car-warriors. A region which abounds with bushes and large trees and which is under water is suited for elephant warriors.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
समा
सम [pron]
निरुदकाकाशा
निरुदक [adj]
निरुदकाकाशा
आकाश [mn]
रथभूमिः
रथ [m]
रथभूमिः
भूमि [f]
प्रशस्यते
प्रशंस् [1. Ā.]
नीचद्रुमा
नीच [adj]
नीचद्रुमा
द्रुम [m]
महाकक्षा
महत् [adj]
महाकक्षा
कक्ष [m]
सोदका
स [ind]
सोदका
उदक [n]
हस्तियोधिनाम्
हस्तिन् [m]
हस्तियोधिनाम्
योधिन् [adj]
बहुदुर्गा महावृक्षा वेत्रवेणुभिरास्तृता । पदातीनां क्षमा भूमिः पर्वतोपवनानि च ॥
English Translation
A region which has many inaccessible spots, which abounds with huge trees and cane bushes, as also a hilly or woody region, is well suiles for the work of infantry.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बहुदुर्गा
बहु [adj]
बहुदुर्गा
दुर्ग [n]
महावृक्षा
महत् [adj]
महावृक्षा
वृक्ष [m]
वेत्रवेणुभिर्
वेत्र [mn]
वेत्रवेणुभिर्
वेणु [m]
आस्तृता
आस्तृ [5. P.]
पदातीनां
पदाति [m]
क्षमा
क्षम [adj]
भूमिः
भूमि [f]
पर्वतोपवनानि
पर्वत [mn]
पर्वतोपवनानि
उपवन [n]
च
च [ind]
पदातिबहुला सेना दृढा भवति भारत । रथाश्वबहुला सेना सुदिनेषु प्रशस्यते ॥
English Translation
An army, O Bharata, which has a large infantry, is considered very strong. An army which has a greater number of cars and horsemen is considered to be very powerful in a clear day.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पदातिबहुला
पदाति [m]
पदातिबहुला
बहुल [adj]
सेना
सेना [f]
दृढा
दृढ [adj]
भवति
भू [1. Ā.]
भारत
भारत [m]
रथाश्वबहुला
रथ [m]
रथाश्वबहुला
अश्व [m]
रथाश्वबहुला
बहुल [adj]
सेना
सेना [f]
सुदिनेषु
सु [ind]
सुदिनेषु
दिन [mn]
प्रशस्यते
प्रशंस् [1. Ā.]
पदातिनागबहुला प्रावृट्काले प्रशस्यते । गुणानेतान्प्रसंख्याय देशकालौ प्रयोजयेत् ॥
English Translation
An army, again, which consists of a greater number of infantry and elephants becomes effective in the rains. Having carefully observed these points, the king should devote his attention to the characteristics of place and time.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पदातिनागबहुला
पदाति [m]
पदातिनागबहुला
नाग [m]
पदातिनागबहुला
बहुल [adj]
प्रावृट्काले
प्रावृष् [f]
प्रावृट्काले
काल [m]
प्रशस्यते
प्रशंस् [1. Ā.]
गुणान्
गुण [mn]
एतान्
एतद् [pron]
प्रसंख्याय
प्रसंख्या [2. P.]
देशकालौ
देश [m]
देशकालौ
काल [m]
प्रयोजयेत्
प्रयोजय् [10. P.]
एवं संचिन्त्य यो याति तिथिनक्षत्रपूजितः । विजयं लभते नित्यं सेनां सम्यक्प्रयोजयन् ॥
English Translation
That king, who, having attended to all these points, marches, under a proper constellation and an auspicious luminary, always succeeds in acquiring victory by properly leading his troops.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
संचिन्त्य
संचिन्तय् [10. Ā.]
यो
यद् [pron]
याति
या [2. Ā.]
तिथिनक्षत्रपूजितः
तिथि [mf]
तिथिनक्षत्रपूजितः
नक्षत्र [mn]
तिथिनक्षत्रपूजितः
पूजय् [10. Ā.]
विजयं
विजय [m]
लभते
लभ् [1. P.]
नित्यं
नित्यम् [ind]
सेनां
सेना [f]
सम्यक्
सम्यक् [ind]
प्रयोजयन्
प्रयोजय् [10. P.]
प्रसुप्तांस्तृषिताञ्श्रान्तान्प्रकीर्णान्नाभिघातयेत् । मोक्षे प्रयाणे चलने पानभोजनकालयोः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रसुप्तांस्तृषिताञ्
प्रस्वप् [2. Ā.]
प्रसुप्तांस्तृषिताञ्
तृषित [adj]
श्रान्तान्
श्रम् [1. Ā.]
प्रकीर्णान्
प्रक् [6. P.]
नाभिघातयेत्
न [ind]
नाभिघातयेत्
अभिघातय् [10. Ā.]
मोक्षे
मोक्ष [m]
प्रयाणे
प्रयाण [n]
चलने
चलन [n]
पानभोजनकालयोः
पान [n]
पानभोजनकालयोः
भोजन [n]
पानभोजनकालयोः
काल [m]
अतिक्षिप्तान्व्यतिक्षिप्तान्विहतान्प्रतनूकृतान् । सुविस्रम्भान्कृतारम्भानुपन्यासप्रतापितान् । बहिश्चरानुपन्यासान्कृत्वा वेश्मानुसारिणः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अतिक्षिप्तान्
अतिक्षिप् [6. Ā.]
व्यतिक्षिप्तान्
व्यतिक्षिप् [6. Ā.]
विहतान्
विहन् [2. Ā.]
प्रतनूकृतान्
प्रतनूकृ [8. Ā.]
सुविस्रम्भान्
सु [ind]
सुविस्रम्भान्
विस्रम्भ [m]
कृतारम्भान्
कृ [2. Ā.]
कृतारम्भान्
आरम्भ [m]
उपन्यासप्रतापितान्
उपन्यास [m]
उपन्यासप्रतापितान्
प्रतापय् [10. P.]
बहिश्चरान्
बहिश्चर [adj]
उपन्यासान्
उपन्यास [m]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
वेश्मानुसारिणः
वेश्मन् [n]
वेश्मानुसारिणः
अनुसारिन् [adj]
पारंपर्यागते द्वारे ये केचिदनुवर्तिनः । परिचर्यावरोद्धारो ये च केचन वल्गिनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पारंपर्यागते
पारम्पर्य [n]
पारंपर्यागते
आगम् [6. P.]
द्वारे
द्वार [n]
ये
यद् [pron]
केचिद्
कश्चित् [pron]
अनुवर्तिनः
अनुवर्तिन् [adj]
परिचर्यावरोद्धारो
परिचर्या [f]
परिचर्यावरोद्धारो
वर [adj]
परिचर्यावरोद्धारो
उद्धार [m]
ये
यद् [pron]
च
च [ind]
केचन
कश्चन [pron]
वल्गिनः
वल्गिन् [adj]
अनीकं ये प्रभिन्दन्ति भिन्नं ये स्थगयन्ति च । समानाशनपानास्ते कार्या द्विगुणवेतनाः ॥
English Translation
Those of your warriors who break the ranks of enemies, or rally your retreating soldiers, should have their pay doubled and should be honoured by you with food, drink, and seats equal to your own.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनीकं
अनीक [mn]
ये
यद् [pron]
प्रभिन्दन्ति
प्रभिद् [7. P.]
भिन्नं
भिद् [6. P.]
ये
यद् [pron]
स्थगयन्ति
स्थगय् [Denom. Ā.]
च
च [ind]
समानाशनपानास्ते
समान [adj]
समानाशनपानास्ते
अशन [n]
समानाशनपानास्ते
पान [n]
समानाशनपानास्ते
तद् [pron]
कार्या
कृ [2. Ā.]
द्विगुणवेतनाः
द्विगुण [adj]
द्विगुणवेतनाः
वेतन [n]
दशाधिपतयः कार्याः शताधिपतयस्तथा । तेषां सहस्राधिपतिं कुर्याच्छूरमतन्द्रितम् ॥
English Translation
The heads of ten soldiers amongst them should be made heads of a hundred. And the careful hero who is the head of a hundred soldiers, should be made the head of a thousand.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दशाधिपतयः
दशन् [adj]
दशाधिपतयः
अधिपति [m]
कार्याः
कृ [2. Ā.]
शताधिपतयस्तथा
शत [mn]
शताधिपतयस्तथा
अधिपति [m]
शताधिपतयस्तथा
तथा [ind]
तेषां
तद् [pron]
सहस्राधिपतिं
सहस्र [mn]
सहस्राधिपतिं
अधिपति [m]
कुर्याच्छूरम्
कृ [2. Ā.]
कुर्याच्छूरम्
शूर [m]
अतन्द्रितम्
अतन्द्रित [adj]
यथामुख्यं संनिपात्य वक्तव्याः स्म शपामहे । यथा जयार्थं संग्रामे न जह्याम परस्परम् ॥
English Translation
Gathering together the leading warriors, they should be addressed, saying,-Let us swear to conquer, and never to leave one another!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथामुख्यं
यथामुख्यम् [ind]
संनिपात्य
संनिपातय् [10. P.]
वक्तव्याः
वच् [2. P.]
स्म
स्म [ind]
शपामहे
शप् [1. Ā.]
यथा
यथा [ind]
जयार्थं
जय [m]
जयार्थं
अर्थ [mn]
संग्रामे
संग्राम [mn]
न
न [ind]
जह्याम
हा [1. P.]
परस्परम्
परस्पर [adj]