Special Call Prof. Jay L. Garfield Commemorative Volume · Submissions Open
Announcements Newsletters About Us Contact
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 7 (Uttarakāṇḍa) • Sarga 46

Uttarakāṇḍa Sarga 46

उत्तरकाण्डम् • सर्गः 46

Uttarakāṇḍa Sarga 46 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 18 verses.

Total: 18 Verses • Citations: VR 7.46.1–18 • 175 Lexicon Terms
VR 7.46.1 अनुष्टुप्
अथ नावं सुविस्तीर्णां नैषादीं राघवानुजः । आरुरोह समायुक्तां पूर्वमारोप्य मैथिलीम् ॥
atha nāvaṃ suvistīrṇāṃ naiṣādīṃ rāghavānujaḥ | āruroha samāyuktāṃ pūrvamāropya maithilīm ||
English Translation
Having at first conducted Sītā to the spacious and well decorated boat plied by fishermen Laksmana himself got up.
VR 7.46.2 अनुष्टुप्
सुमन्त्रं चैव सरथं स्थीयतामिति लक्ष्मणः । उवाच शोकसंतप्तः प्रयाहीति च नाविकम् ॥
sumantraṃ caiva sarathaṃ sthīyatāmiti lakṣmaṇaḥ | uvāca śokasaṃtaptaḥ prayāhīti ca nāvikam ||
English Translation
Thereupon he ordered Sumantra to wait there with the chariot, and being beside himself with sorrow ordered the sailors to move on.
VR 7.46.3 अनुष्टुप्
ततस्तीरमुपागम्य भागीरथ्याः स लक्ष्मणः । उवाच मैथिलीं वाक्यं प्राञ्जलिर्बाष्पगद्गदः ॥
tatastīramupāgamya bhāgīrathyāḥ sa lakṣmaṇaḥ | uvāca maithilīṃ vākyaṃ prāñjalirbāṣpagadgadaḥ ||
English Translation
Thereupon having reached the other side of Bhāgirathi, Lakşmaņa, with subdued voice and folded palms, said to Sītā.
VR 7.46.4 अनुष्टुप्
हृद्गतं मे महच्छल्यं यदस्म्यार्येण धीमता । अस्मिन्निमित्ते वैदेहि लोकस्य वचनीकृतः ॥
hṛdgataṃ me mahacchalyaṃ yadasmyāryeṇa dhīmatā | asminnimitte vaidehi lokasya vacanīkṛtaḥ ||
English Translation
O daughter of the king of Videha, this has pierced my heart like a dart, that my brother, by making me the instrumental of this action has made me the object of censure in the world.
VR 7.46.5 अनुष्टुप्
श्रेयो हि मरणं मेऽद्य मृत्योर्वा यत्परं भवेत् । न चास्मिन्नीदृशे कार्ये नियोज्यो लोकनिन्दिते ॥
śreyo hi maraṇaṃ me'dya mṛtyorvā yatparaṃ bhavet | na cāsminnīdṛśe kārye niyojyo lokanindite ||
English Translation
The death and the pain consequent upon it are better than the action I am engaged in.
VR 7.46.6 अनुष्टुप्
प्रसीद न च मे रोषं कर्तुमर्हसि सुव्रते । इत्यञ्जलिकृतो भूमौ निपपात स लक्ष्मणः ॥
prasīda na ca me roṣaṃ kartumarhasi suvrate | ityañjalikṛto bhūmau nipapāta sa lakṣmaṇaḥ ||
VR 7.46.7 अनुष्टुप्
रुदन्तं प्राञ्जलिं दृष्ट्वा काङ्क्षन्तं मृत्युमात्मनः । मैथिली भृशसंविग्ना लक्ष्मणं वाक्यमब्रवीत् ॥
rudantaṃ prāñjaliṃ dṛṣṭvā kāṅkṣantaṃ mṛtyumātmanaḥ | maithilī bhṛśasaṃvignā lakṣmaṇaṃ vākyamabravīt ||
VR 7.46.8 अनुष्टुप्
किमिदं नावगच्छामि ब्रूहि तत्त्वेन लक्ष्मण । पश्यामि त्वां च न स्वस्थमपि क्षेमं महीपतेः ॥
kimidaṃ nāvagacchāmi brūhi tattvena lakṣmaṇa | paśyāmi tvāṃ ca na svasthamapi kṣemaṃ mahīpateḥ ||
VR 7.46.9 अनुष्टुप्
शापितोऽसि नरेन्द्रेण यत्त्वं संतापमात्मनः । तद्ब्रूयाः संनिधौ मह्यमहमाज्ञापयामि ते ॥
śāpito'si narendreṇa yattvaṃ saṃtāpamātmanaḥ | tadbrūyāḥ saṃnidhau mahyamahamājñāpayāmi te ||
VR 7.46.10 अनुष्टुप्
वैदेह्या चोद्यमानस्तु लक्ष्मणो दीनचेतनः । अवाङ्मुखो बाष्पगलो वाक्यमेतदुवाच ह ॥
vaidehyā codyamānastu lakṣmaṇo dīnacetanaḥ | avāṅmukho bāṣpagalo vākyametaduvāca ha ||
English Translation
Sītā having addressed him thus, Lakşmaņa with a poorly heart and suppressed tone, said thus.
VR 7.46.11 अनुष्टुप्
श्रुत्वा परिषदो मध्ये अपवादं सुदारुणम् । पुरे जनपदे चैव त्वत्कृते जनकात्मजे ॥
śrutvā pariṣado madhye apavādaṃ sudāruṇam | pure janapade caiva tvatkṛte janakātmaje ||
English Translation
O worshipful queen! I have kept within my heart all those words, which the king said, before he entered his palace, rendered sorry and impatient on hearing in the assembly the report of censure regarding you, O daughter of king Janaka. All those words are indeed above description and so I desist.
VR 7.46.12 अनुष्टुप्
न तानि वचनीयानि मया देवि तवाग्रतः । यानि राज्ञा हृदि न्यस्तान्यमर्षः पृष्ठतः कृतः ॥
na tāni vacanīyāni mayā devi tavāgrataḥ | yāni rājñā hṛdi nyastānyamarṣaḥ pṛṣṭhataḥ kṛtaḥ ||
VR 7.46.13 अनुष्टुप्
सा त्वं त्यक्ता नृपतिना निर्दोषा मम संनिधौ । पौरापवादभीतेन ग्राह्यं देवि न तेऽन्यथा ॥
sā tvaṃ tyaktā nṛpatinā nirdoṣā mama saṃnidhau | paurāpavādabhītena grāhyaṃ devi na te'nyathā ||
VR 7.46.14 अनुष्टुप्
आश्रमान्तेषु च मया त्यक्तव्या त्वं भविष्यसि । राज्ञः शासनमाज्ञाय तवैवं किल दौर्हृदम् ॥
āśramānteṣu ca mayā tyaktavyā tvaṃ bhaviṣyasi | rājñaḥ śāsanamājñāya tavaivaṃ kila daurhṛdam ||
VR 7.46.15 अनुष्टुप्
तदेतज्जाह्नवीतीरे ब्रह्मर्षीणां तपोवनम् । पुण्यं च रमणीयं च मा विषादं कृथाः शुभे ॥
tadetajjāhnavītīre brahmarṣīṇāṃ tapovanam | puṇyaṃ ca ramaṇīyaṃ ca mā viṣādaṃ kṛthāḥ śubhe ||
VR 7.46.16 अनुष्टुप्
राज्ञो दशरथस्यैष पितुर्मे मुनिपुंगवः । सखा परमको विप्रो वाल्मीकिः सुमहायशाः ॥
rājño daśarathasyaiṣa piturme munipuṃgavaḥ | sakhā paramako vipro vālmīkiḥ sumahāyaśāḥ ||
VR 7.46.17 अनुष्टुप्
पादच्छायामुपागम्य सुखमस्य महात्मनः । उपवासपरैकाग्रा वस त्वं जनकात्मजे ॥
pādacchāyāmupāgamya sukhamasya mahātmanaḥ | upavāsaparaikāgrā vasa tvaṃ janakātmaje ||
VR 7.46.18 अनुष्टुप्
पतिव्रतात्वमास्थाय रामं कृत्वा सदा हृदि । श्रेयस्ते परमं देवि तथा कृत्वा भविष्यति ॥
pativratātvamāsthāya rāmaṃ kṛtvā sadā hṛdi | śreyaste paramaṃ devi tathā kṛtvā bhaviṣyati ||
English Translation
Do you satisfy the deities, O chaste damsel. This shall crown you with auspiciousness.
← Previous (Ch. 551) Full Table of Contents Next (Ch. 553) →