Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 4 (Kiṣkindhākāṇḍa) • Sarga 30

Kiṣkindhākāṇḍa Sarga 30

किष्किन्धाकाण्डम् • सर्गः 30

Kiṣkindhākāṇḍa Sarga 30 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 43 verses.

Total: 43 Verses • Citations: VR 4.30.1–43 • 175 Lexicon Terms • Page 2 of 2 (Verses 13 shown)
VR 4.30.31 अनुष्टुप्
तं दीप्तमिव कालाग्निं नागेन्द्रमिव कोपितम् । समासाद्याङ्गदस्त्रासाद्विषादमगमद्भृशम् ॥
taṃ dīptamiva kālāgniṃ nāgendramiva kopitam | samāsādyāṅgadastrāsādviṣādamagamadbhṛśam ||
English Translation
Beholding him like the flaming fire of dissolution and enraged lord of serpents, Angada, out of fear, became exceedingly sorry.
VR 4.30.32 अनुष्टुप्
सोऽङ्गदं रोषताम्राक्षः संदिदेश महायशाः । सुग्रीवः कथ्यतां वत्स ममागमनमित्युत ॥
so'ṅgadaṃ roṣatāmrākṣaḥ saṃdideśa mahāyaśāḥ | sugrīvaḥ kathyatāṃ vatsa mamāgamanamityuta ||
English Translation
Renowned Lakshmana, with his eyes turned red in anger said to Angada 'O dear, inform Sugriva, about my arrival'.
VR 4.30.33 अनुष्टुप्
एष रामानुजः प्राप्तस्त्वत्सकाशमरिंदमः । भ्रातुर्व्यसनसंतप्तो द्वारि तिष्ठति लक्ष्मणः ॥
eṣa rāmānujaḥ prāptastvatsakāśamariṃdamaḥ | bhrāturvyasanasaṃtapto dvāri tiṣṭhati lakṣmaṇaḥ ||
English Translation
'O subduer of enemies speak in this way: 'Lakshmana, the dear younger brother of Rama has come to you and waits for your presence at the entrance, burning in grief of his elder brother. Well, if you like to hear his words, do as you please.' 'Return swiftly after saying so.'
VR 4.30.34 अनुष्टुप्
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा शोकाविष्टोऽङ्गदोऽब्रवीत् । पितुः समीपमागम्य सौमित्रिरयमागतः ॥
lakṣmaṇasya vacaḥ śrutvā śokāviṣṭo'ṅgado'bravīt | pituḥ samīpamāgamya saumitrirayamāgataḥ ||
English Translation
Hearing Laksmana's words, Angada overwhelmed with grief, approaching his uncle said-'Saumitree has arrived here.'
VR 4.30.35 अनुष्टुप्
ते महौघनिभं दृष्ट्वा वज्राशनिसमस्वनम् । सिंहनादं समं चक्रुर्लक्ष्मणस्य समीपतः ॥
te mahaughanibhaṃ dṛṣṭvā vajrāśanisamasvanam | siṃhanādaṃ samaṃ cakrurlakṣmaṇasya samīpataḥ ||
English Translation
They, approaching Lakşmaņa began to set up a terrible roar like to thunder and resembling the uproar of lions and the noise of water-falls.
VR 4.30.36 अनुष्टुप्
तेन शब्देन महता प्रत्यबुध्यत वानरः । मदविह्वलताम्राक्षो व्याकुलस्रग्विभूषणः ॥
tena śabdena mahatā pratyabudhyata vānaraḥ | madavihvalatāmrākṣo vyākulasragvibhūṣaṇaḥ ||
English Translation
By that terrible sound awoke that monkeychief, having coppery eyes, agitated, adorned with garlands and possessed by liquor.
VR 4.30.37 अनुष्टुप्
अथाङ्गदवचः श्रुत्वा तेनैव च समागतौ । मन्त्रिणो वानरेन्द्रस्य संमतोदारदर्शिनौ ॥
athāṅgadavacaḥ śrutvā tenaiva ca samāgatau | mantriṇo vānarendrasya saṃmatodāradarśinau ||
English Translation
On hearing Angada's words the two ministers named Plaksha and Prabhava who were perrmitted to have audience with the queens went to the harem on invitation from Angada. They reported to Sugriva about the arrival of Lakshmana who had come to speak to him about matters regading wealth and righteousness.
VR 4.30.38 अनुष्टुप्
प्लक्षश्चैव प्रभावश्च मन्त्रिणावर्थधर्मयोः । वक्तुमुच्चावचं प्राप्तं लक्ष्मणं तौ शशंसतुः ॥
plakṣaścaiva prabhāvaśca mantriṇāvarthadharmayoḥ | vaktumuccāvacaṃ prāptaṃ lakṣmaṇaṃ tau śaśaṃsatuḥ ||
English Translation
Hearing the words of Angada, the tow counsellors of Sugrīva, intelligent and of magnificent looks, along with him, approached that lord of monkeys. And those two ministers Yaksa and Prabhava, to give him proper counsels, informed (that monkey-chief) of the arrival of Lakşmaņa.
VR 4.30.39 अनुष्टुप्
प्रसादयित्वा सुग्रीवं वचनैः सामनिश्चितैः । आसीनं पर्युपासीनौ यथा शक्रं मरुत्पतिम् ॥
prasādayitvā sugrīvaṃ vacanaiḥ sāmaniścitaiḥ | āsīnaṃ paryupāsīnau yathā śakraṃ marutpatim ||
English Translation
Both of them sat close by Sugriva who was like Indra and said these pleasing words:
VR 4.30.40 अनुष्टुप्
सत्यसंधौ महाभागौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ । वयस्य भावं संप्राप्तौ राज्यार्हौ राज्यदायिनौ ॥
satyasaṃdhau mahābhāgau bhrātarau rāmalakṣmaṇau | vayasya bhāvaṃ saṃprāptau rājyārhau rājyadāyinau ||
English Translation
'Rama and Lakshmana, both the brothers venerable and true to their promise, have conferred on you sovereignty and have extended friendship.'
VR 4.30.41 अनुष्टुप्
तयोरेको धनुष्पाणिर्द्वारि तिष्ठति लक्ष्मणः । यस्य भीताः प्रवेपन्ते नादान्मुञ्चन्ति वानराः ॥
tayoreko dhanuṣpāṇirdvāri tiṣṭhati lakṣmaṇaḥ | yasya bhītāḥ pravepante nādānmuñcanti vānarāḥ ||
English Translation
'Of the two, only Lakshmana is standing at the entrance wielding his bow in hand. The monkeys are trembling in fear and running about, making a loud noise'.
VR 4.30.42 अनुष्टुप्
स एष राघवभ्राता लक्ष्मणो वाक्यसारथिः । व्यवसाय रथः प्राप्तस्तस्य रामस्य शासनात् ॥
sa eṣa rāghavabhrātā lakṣmaṇo vākyasārathiḥ | vyavasāya rathaḥ prāptastasya rāmasya śāsanāt ||
English Translation
That Laksmana, Raghava's brother, having words for his charioteer, and perseverance for his chariot, has approached you at his brother's command.
VR 4.30.43 अनुष्टुप्
तस्य मूर्ध्ना प्रणम्य त्वं सपुत्रः सह बन्धुभिः । राजंस्तिष्ठ स्वसमये भव सत्यप्रतिश्रवः ॥
tasya mūrdhnā praṇamya tvaṃ saputraḥ saha bandhubhiḥ | rājaṃstiṣṭha svasamaye bhava satyapratiśravaḥ ||
English Translation
Bowing to him, with your children and friends, do you, O king, satisfying your promise, seek his shelter like to a wife placing herself under the control of her husband.
← Previous (Ch. 287) Full Table of Contents Next (Ch. 289) →